Hải quân Pháp đang chuyển đổi tập trung hoạt động từ chống buôn lậu và đánh bắt trái phép sang việc chuẩn bị cho một cuộc chiến tranh chống lại kẻ thù đe dọa sự tồn vong của đất nước.
Trong cuộc phỏng vấn với tờ Politico tuần này, chuẩn đô đốc Jacques Mallard, chỉ huy nhóm tác chiến tàu sân bay Charles de Gaulle của Pháp, cho biết hải quân đang chuyển đổi trọng tâm hoạt động từ việc ngăn chặn buôn ma túy và đánh bắt hải sản trái phép sang việc huấn luyện chuẩn bị chiến tranh.
Pháp là quốc gia duy nhất thuộc Liên minh châu Âu (EU) có hải quân với vũ khí hạt nhân. Ngoài tàu sân bay Charles de Gaulle chạy bằng năng lượng hạt nhân, Pháp còn có các tàu ngầm hạt nhân cùng nhiều khí tài uy lực khác như tàu hộ tống và chiến đấu cơ Rafale.
Pháp có đồng minh ủng hộ ‘mơ hồ chiến lược’ đối với Nga
Chuẩn đô đốc Mallard cho biết với việc xung đột tại Ukraine đang dần lan ra biển Đen và những vụ tấn công liên tiếp của Houthi tại biển Đỏ, hải quân các nước phương Tây phải thay đổi để thích ứng với môi trường mới với ngày càng nhiều đối thủ.
“Đó là nơi mà chúng tôi đang trở nên quyết liệt hơn, hay chí ít là chúng tôi chuẩn bị như vậy”, ông Mallard nói.
Vị chuẩn đô đốc cho hay các thủy thủ hải quân Pháp đang huấn luyện việc chiến đấu chống kẻ thù “muốn hủy diệt chúng tôi”.
Ông cho biết từ năm 2021, hải quân Pháp bắt đầu tiến hành một cuộc tập trận huấn luyện mới, giả định một cuộc hải chiến. Bước chuyển này được cho là “rủi ro hơn nhưng rất hữu ích cho việc giảm tư duy chiến thuật”.
Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Jake Sullivan thông báo sẽ có thêm các cuộc tuần tra chung ở Biển Đông, sau khi Washington tập trận với Úc, Philippines và Nhật Bản ở Biển Đông tuần trước.
Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Jake Sullivan trong họp báo tại Nhà Trắng ngày 9-4
Sẽ có thêm hoạt động tuần tra chung ở Biển Đông
“Về các cuộc tuần tra hải quân, chúng ta vừa thấy một hình thức tuần tra hải quân bốn bên mới vào tuần trước (giữa Mỹ, Nhật, Philippines và Úc). Vì vậy có thể mong đợi được thấy nhiều hoạt động này hơn trong tương lai”, cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Jake Sullivan nói trong cuộc họp báo thường kỳ tại Nhà Trắng ngày 9-4.
Hôm 7-4, tàu chiến của Mỹ, Nhật, Úc, Philippines đã tham gia cuộc tập trận chung ở Biển Đông, trong bối cảnh căng thẳng Trung Quốc – Philippines gia tăng trong thời gian qua với các sự cố như va chạm tàu và phun vòi rồng.
Thông tin được ông Jake Sullivan đưa ra trước thềm hội nghị thượng đỉnh Mỹ – Nhật – Philippines vào cuối tuần này.
Theo Hãng tin Reuters, Tổng thống Mỹ Joe Biden dự kiến gặp Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio tại Washington hôm nay (10-4).
Họ sẽ gặp Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. vào ngày mai 11-4 để thảo luận về các sự cố trên Biển Đông.
Cân nhắc hợp tác công nghệ Nhật Bản – AUKUS
Ông Sullivan cũng cho biết Washington và các đối tác Úc, Anh sẽ xem xét khả năng để Nhật Bản tham gia vào Trụ cột 2 của thỏa thuận AUKUS (tập trung vào hợp tác liên quan đến công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo, công nghệ mạng, công nghệ lượng tử…). Việc này sẽ được bàn đến trong cuộc gặp giữa ông Biden và ông Kishida.
Úc đã bác khả năng Nhật Bản có thể sớm gia nhập AUKUS, cho biết mọi hợp tác sẽ được thực hiện trên cơ sở từng dự án và có những khác biệt trong quan điểm về việc kết nạp thêm thành viên mới cho liên minh.
Ngoài ra, hai nhà lãnh đạo Mỹ, Nhật cũng dự kiến công bố các biện pháp tăng cường hợp tác quốc phòng, an ninh và khám phá không gian.
Trong cuộc phỏng vấn với Đài NHK (Nhật Bản) hôm 8-4, ông Sullivan đã đề cập đến kế hoạch thành lập trụ sở mới của Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản (SDF) để giám sát các hoạt động quân sự của Tokyo. Thủ tướng Kishida được cho là muốn thành lập trụ sở này vào cuối tháng 3-2025.
Ông Sullivan cho biết Tổng thống Biden sẽ đưa ra “một cam kết toàn diện” để đáp ứng việc nâng cấp sở chỉ huy tác chiến của Nhật Bản thông qua việc nâng cấp sở chỉ huy tác chiến của Mỹ.
“Chúng tôi (Mỹ) cũng sẵn sàng giống như Nhật Bản để tiến thêm một bước trong việc nâng cao năng lực sở chỉ huy tác chiến của chúng tôi tại Nhật Bản, đồng thời đảm bảo sự tích hợp giữa sở chỉ huy tác chiến của chúng tôi với Nhật Bản. Trong một khu vực và thế giới nhiều thách thức và mối đe dọa phức tạp, chúng ta cần có khả năng phối hợp tác chiến hiệu quả”, ông Sullivan nói.
Việt Nam rất quan tâm đến dự án kênh Phù Nam Techo và đã đề nghị phía Campuchia phối hợp chặt chẽ với Việt Nam và Ủy hội sông Mekong quốc tế trong việc chia sẻ thông tin và đánh giá tác động của công trình này đối với tài nguyên nước và môi trường sinh thái của khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long.
Dự án kênh Phù Nam Techo của Campuchia
Ngày 11/4, tại cuộc họp báo thường kỳ của Bộ Ngoại giao, trả lời câu hỏi của phóng viên về việc Campuchia thúc đẩy dự án kênh đào Phù Nam Techo, phó phát ngôn Đoàn Khắc Việt cho biết:
“Việt Nam ủng hộ nhu cầu phát triển kinh tế, xã hội của các nước ven sông Mekong, đồng thời cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường hợp tác để quản lý và sử dụng hiệu quả, bền vững nguồn nước sông Mekong vì sự phát triển bền vững của lưu vực, lợi ích của các cộng đồng người dân trên lưu vực, tương lai của các thế hệ mai sau và tình đoàn kết gắn bó giữa các quốc gia ven sông”.
Ông Đoàn Khắc Việt nhấn mạnh: “Việt Nam rất quan tâm đến dự án kênh Phù Nam Techo và cũng đã đề nghị phía Campuchia phối hợp chặt chẽ với Việt Nam và Ủy hội sông Mekong quốc tế trong việc chia sẻ thông tin và đánh giá tác động của công trình này đối với tài nguyên nước và môi trường sinh thái của khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long để đảm bảo hài hòa lợi ích của các quốc gia ven sông và người dân sinh sống trong khu vực”.
Theo thông tin từ phía Campuchia, về mặt kỹ thuật, kênh đào Phù Nam Techo sẽ có chiều dài khoảng 180km, đi qua 4 tỉnh (tỉnh Kandal, tỉnh Takeo, tỉnh Kampot và tỉnh Kep) với tổng dân số 1,6 triệu người sinh sống hai bên ven sông. Dự án cũng sẽ xây dựng 3 âu thuyền để duy trì mực nước, 11 cây cầu và 208 km đường mới kèm theo. Theo thiết kế, kênh Phù Nam Techo sẽ rộng 100m ở thượng nguồn, 80m ở hạ lưu và có độ sâu nhất quán là 5,4m, có nghĩa có thể có hai luồng giao thông thủy vận chuyển hiệu quả đồng thời.
Dự kiến kênh này sẽ là tuyến đường thủy nối thủ đô Phnom Penh với tỉnh Kampot, qua sông Basac. Tỉnh Kampot nằm ở phía nam Campuchia, có một mặt giáp với tỉnh Kiên Giang của Việt Nam, và một mặt giáp với vịnh Thái Lan.
Trung Quốc luôn tuyên bố “một Trung Quốc” sẽ bằng mọi giá giải quyết vấn đề Đài Loan. Trung Quốc ép các nước kể cả Mỹ chấp nhận nguyên tắc “một Trung Quốc”. Khi Nga thực hiện chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraina, sau đó Israel tiến công dải Gaza, nhiều nhà quân sự, chính trị thế giới dự đoán rằng đây có thể là tiền đề để Trung Quốc tiến công Đài Loan bằng quân sự. Nhưng điều đó cho đến nay vẫn chưa xảy ra.
Thực tế vấn đề Đài Loan từ thời Mao Trạch Đông đến Tập Cận Bình đều lớn tiếng về việc sẽ đưa Đài Loan về “một Trung Quốc”. Tập Cận Bình còn tuyên bố mạnh hơn là sẽ giải quyết Đài Loan kể cả bằng biện pháp quân sự. Nhưng cho đến nay tất cả chỉ là tuyên bố. Vì thực ra Đài Loan chưa đưa về thống nhất với đại lục nhưng Đài Loan vẫn là của người Trung Quốc. Thậm chí khi cải cách mở cửa, Đài Loan đã là cầu nối giữa Trung Quốc và các nước phát triển, đặc biệt là với Mỹ và Tây Âu.
Với Trung Quốc việc thôn tính Biển Đông mới là quan trọng nhất cần phải làm ngay, làm liên tục và quyết liệt. Trong khu vực này có hai nước trực tiếp xung đột chủ quyền biển đảo với Trung Quốc là Philippines và Việt Nam.
Philippines là đồng minh của Mỹ, trước đây Trung Quốc còn e ngại, nhưng khi trở thành nền kinh tế thứ hai thế giới và có tiềm lực quân sự mạnh thì Trung Quốc cũng không còn nể nang. Trung Quốc tuyên bố chủ quyền đến 90% diện tích trên Biển Đông, trong đó có cả khu vực thuộc chủ quyền của Philippines. Vì thế Philippines lập tức kiện Trung Quốc ra Tòa Trọng Tài quốc tế và dành thắng lợi. Nhưng Trung Quốc phớt lờ phán quyết của Tòa Trọng Tài và liên tục o ép Philippines ở Bãi Cỏ Mây. Gần đây Philippines ngày càng có thái độ cứng rắn, quyết liệt hơn với Trung Quốc.
Với Việt Nam, sau khi chiếm trọn quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam, Trung Quốc lấn tới chiếm và bồi đắp các đảo của quần đảo Trường Sa thuộc Việt Nam. Trắng trợn biến các đảo này thành căn cứ quân sự, khống chế con đường hàng hải từ Thái Bình Dương sang Ấn Độ Dương, bất chấp sự phản đối của Mỹ và nhiều nước trên thế giới. Không những thế Trung Quốc còn liên tục cản trở, quấy rối Việt Nam khai thác dầu khí ở những khu vực thuộc chủ quyền Việt Nam như Bãi Tư Chính.
Việt Nam dù bị Trung Quốc gây hấn nhưng luôn chủ trương giải quyết tranh chấp, bất đồng bằng hiệu pháp hòa bình. Nhưng hìn như Việt Nam càng nhân nhượng thì Trung Quốc càng lấn tới. Gần đây không chỉ tầu hải cảnh mà Trung Quốc còn huy động hàng trăm tàu các loại đến khu vực bãi Tư Chính.
Điều đáng nói là Trung Quốc thường nói một đằng, làm một nẻo. Trong các cuộc gặp cấp cao giữa Việt Nam và Trung Quốc, lãnh đạo Trung Quốc luôn nói về tình hữu nghị, về tin cậy chính trị cao hơn, hợp tác quốc phòng- an ninh thực chất hơn”.
Ngay trong quan hệ kinh tế thì Trung Quốc xuất khẩu sang Việt Nam luôn cao hơn rất nhiều hàng Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc. Chỉ trong hai tháng đầu năm 2024 Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc 7,95 tỷ USD thì Trung Quốc xuất khẩu sang Việt Nam tới 19,3 tỷ USD.
Hy vọng chuyến thăm Trung Quốc của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ quan hệ hai nước sẽ tốt đẹp hơn.
“Trung Quốc hết sức coi trọng quan hệ với Việt Nam, luôn mong muốn và sẵn sàng thúc đẩy quan hệ hai Đảng, hai nước ngày càng phát triển, đi vào chiều sâu, thực chất”, ông Tập Cận Bình nhấn mạnh.
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ hội kiến Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình
Cuộc hội kiến giữa Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình diễn ra tại Đại lễ đường Nhân dân ở Thủ đô Bắc Kinh sáng 8/4, trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Trung Quốc của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ.
Ông Tập Cận Bình là nhà lãnh đạo cấp cao đầu tiên của Trung Quốc mà Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ hội kiến trong chuyến thăm chính thức nước này.
Việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tập Cận Bình thu xếp gặp Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ ngay sau khi đoàn tới Bắc Kinh thể hiện sự coi trọng cao độ quan hệ hai nước và chuyến thăm của Đoàn đại biểu cấp cao của Đảng và Nhà nước Việt Nam.
“Trung Quốc ủng hộ Việt Nam phát triển”
Chúc mừng những thành tựu to lớn mà Trung Quốc đạt được, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ kỳ vọng Trung Quốc sẽ đóng góp quan trọng cho hòa bình, hợp tác và phát triển toàn cầu, thực hiện ngoại giao láng giềng “thân, thành, huệ, dung”, mang lại cơ hội hợp tác cho các nước láng giềng, trong đó có Việt Nam.
“Trung Quốc ủng hộ Việt Nam phát triển, ổn định, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội phù hợp với tình hình đất nước”, Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình khẳng định.
Theo ông, việc lãnh đạo cao nhất hai Đảng, hai nước nhất trí xây dựng cộng đồng chia sẻ tương lai có ý nghĩa chiến lược đã mở ra giai đoạn hợp tác mới, rộng mở cho quan hệ song phương.
6 phương châm lớn được ông nhấn mạnh là: Tin cậy chính trị cao hơn; hợp tác quốc phòng – an ninh thực chất hơn; hợp tác thực chất sâu sắc hơn, nền tảng xã hội vững chắc hơn; phối hợp đa phương chặt chẽ hơn; bất đồng được kiểm soát và giải quyết tốt hơn; đóng góp tích cực cho hòa bình, phát triển của khu vực và thế giới.
Trong khi đó, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ nhấn mạnh phát triển quan hệ với Trung Quốc là lựa chọn chiến lược, ưu tiên hàng đầu trong đường lối đối ngoại của Việt Nam. Ông khẳng định Việt Nam nhất quán thực hiện chính sách “một Trung Quốc”.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình khẳng định Trung Quốc hết sức coi trọng quan hệ với Việt Nam, luôn mong muốn và sẵn sàng thúc đẩy quan hệ hai Đảng, hai nước ngày càng phát triển, đi vào chiều sâu, thực chất.
Đề nghị nâng tầm kết nối chiến lược Việt – Trung
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đề nghị hai bên củng cố và tăng cường tin cậy chính trị, tăng cường tiếp xúc cấp cao, triển khai tốt giao lưu, hợp tác kênh Đảng, Chính phủ, Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc và trong các lĩnh vực quan trọng như ngoại giao, công an, quốc phòng.
Ông Huệ cũng đề nghị hai bên nâng tầm kết nối chiến lược, tạo động lực tăng trưởng mới cho hợp tác hai nước, trọng tâm là thúc đẩy hợp tác thương mại, mở rộng nhập khẩu hàng hóa, nhất là nông sản của Việt Nam.
Cùng với đó, theo Chủ tịch Quốc hội, có thể đẩy mạnh kết nối giữa Việt Nam với những chiến lược phát triển lớn của Trung Quốc, kết nối đường sắt, đường bộ cao tốc, đường biển, đường hàng không, thúc đẩy hợp tác tài chính, tiền tệ, chuyển đổi số.
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ cũng đề nghị hai bên tăng cường giao lưu nhân dân, phát huy vai trò của đại biểu Quốc hội, Nhân đại hai nước trong việc thông tin, tuyên truyền, tạo đồng thuận xã hội.
Qua đó, đẩy mạnh hợp tác giữa hai nước trên các lĩnh vực và góp phần cùng Đảng, Nhà nước xử lý thỏa đáng vấn đề trên biển theo tinh thần kiểm soát và giải quyết bất đồng tốt hơn.
Đánh giá cao và bày tỏ coi trọng các đề xuất hợp tác của Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình khẳng định, Trung Quốc sẵn sàng cùng Việt Nam duy trì trao đổi chiến lược, thúc đẩy tiếp xúc cấp cao và các cấp, tăng cường giao lưu, hợp tác kênh Đảng.
Trung Quốc cũng sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, lý luận về xây dựng Đảng và quản lý đất nước, tăng cường hợp tác thực chất, đẩy nhanh kết nối chiến lược, nhất là trong lĩnh vực đường sắt, cửa khẩu thông minh, tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực kinh tế số, năng lượng xanh, khoáng sản thiết yếu và các ngành nghề mới nổi.
Ông Tập Cận Bình hoan nghênh Việt Nam tham gia kết nối với các chiến lược phát triển liên vùng lớn của Trung Quốc.
Nhấn mạnh hợp tác giữa hai cơ quan lập pháp có vai trò quan trọng không thể thay thế trong quan hệ hai Đảng, hai nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tập Cận Bình hoan nghênh Nhân đại Trung Quốc và Quốc hội Việt Nam ký mới Thỏa thuận hợp tác nhằm nâng cao mức độ và hiệu quả hợp tác, đồng thời tích cực triển khai hợp tác trên các lĩnh vực và tới các cấp.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tập Cận Bình đề nghị hai bên đóng góp tích cực cho việc tăng cường hợp tác thực chất, đẩy mạnh giao lưu nhân dân, nhất là thế hệ trẻ, củng cố nền tảng hữu nghị giữa nhân dân hai nước.
Bộ quốc phòng các nước Philippines, Mỹ, Úc, Nhật Bản xác nhận tổ chức “hoạt động hợp tác hàng hải” trong khu vực vùng đặc quyền kinh tế của Manila vào ngày 7-4.
Cuộc tập trận diễn ra ngay trước cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ, Nhật, Philippines về vấn đề Biển Đông vào tuần sau.
“Các lực lượng vũ trang/phòng thủ kết hợp của chúng tôi sẽ tiến hành hoạt động hợp tác hàng hải trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines vào ngày 7-4 “, Bộ Quốc phòng Philippines phát thông báo ngày 6-4.
Hãng tin AFP dẫn tuyên bố chung xác nhận cuộc tập trận mang tên “Hoạt động hợp tác hàng hải” sẽ có sự tham gia của các đơn vị hải quân và không quân từ cả 4 nước.
Các nước tham gia cho biết đợt diễn tập sẽ thể hiện “cam kết chung của các đồng minh trong việc tăng cường hợp tác khu vực và quốc tế nhằm hỗ trợ một Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở”.
Theo bộ trưởng quốc phòng 4 nước, hoạt động này sẽ tăng cường khả năng tương tác giữa… học thuyết, chiến thuật, kỹ thuật và quy trình của các nước.
Hiện chưa có thông tin chi tiết về nội dung cụ thể của cuộc tập trận. Tuy nhiên, Đại sứ quán Nhật Bản tại Manila tiết lộ cuộc tập trận cũng bao gồm “việc huấn luyện tác chiến chống tàu ngầm”.
Đầu tuần này, tàu chiến HMAS Warramunga của Úc đã đến đảo Palawan của Philippines.
Cuộc tập trận và hội nghị thượng đỉnh diễn ra sau các cuộc đối đầu liên tục giữa các tàu Trung Quốc và Philippines trên Biển Đông trong những tháng gần đây.
Trung Quốc đổ lỗi cho Philippines làm gia tăng căng thẳng trên tuyến đường thủy đang tranh chấp nóng bỏng. Ngược lại, Manila tuyên bố sẽ không khuất phục và có biện pháp đáp trả thích đáng.
Giữa căng thẳng, chính quyền Mỹ đã nhiều lần khẳng định cam kết “nắm đấm thép” trong việc bảo vệ Philippines trước một nguy cơ bị tấn công vũ trang ở Biển Đông.
“Những hoạt động này với các đồng minh Úc, Nhật Bản và Philippines nhấn mạnh cam kết chung của chúng tôi nhằm đảm bảo tất cả các nước được tự do đi lại, bay qua và hoạt động ở bất cứ nơi nào luật pháp quốc tế cho phép”, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin nhấn mạnh trong tuyên bố chung ngày 6-4.
“Các hoạt động chung của chúng tôi hỗ trợ hòa bình và ổn định, cốt lõi của tầm nhìn chung của chúng tôi về một khu vực tự do và cởi mở”, ông Austin nói thêm.
Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. đã ra lệnh tăng cường an ninh trên biển, thành lập Hội đồng hàng hải quốc gia trong bối cảnh căng thẳng trên Biển Đông giữa nước này với Trung Quốc leo thang.
Theo tờ Philstar của Philippines, Tổng thống Marcos đã ký sắc lệnh 57 “để giải quyết toàn diện” các vấn đề xuyên suốt ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán trên biển.
Sắc lệnh này được ký hôm 25-3 nhưng mới được công bố hôm nay 31-3.
Sắc lệnh này nhấn mạnh bất chấp các nỗ lực, Philippines vẫn tiếp tục đối mặt với một loạt thách thức nghiêm trọng đe dọa không chỉ sự toàn vẹn lãnh thổ của đất nước “mà còn cả sự tồn tại hòa bình của người dân Philippines”, bao gồm cả quyền cơ bản như quyền được sống trong hòa bình và tự do, không sợ bạo lực hay bị đe dọa.
Việc ban hành sắc lệnh diễn ra sau khi Tổng thống Marcos cho biết Philippines sẽ thực hiện các biện pháp nhằm chống lại “những cuộc tấn công bất hợp pháp, cưỡng ép, hung hãn và nguy hiểm” của lực lượng hải cảnh cùng dân quân biển Trung Quốc.
Nhà lãnh đạo Philippines cũng tuyên bố nước này sẽ “không im lặng hay khuất phục” sau các vụ đối đầu giữa tàu công vụ Philippines với tàu Trung Quốc.
Theo sắc lệnh 57, Hội đồng giám sát bờ biển quốc gia (NCWC) sẽ được đổi tên và tổ chức lại thành Hội đồng hàng hải quốc gia.
Đây sẽ là cơ quan cấp trung ương, chịu trách nhiệm xây dựng các chính sách và chiến lược nhằm đảm bảo khuôn khổ phối hợp hiệu quả cho an ninh hàng hải.
Số lượng cơ quan hỗ trợ hội đồng được tăng từ 9 lên 13, bao gồm cả cơ quan vũ trụ và Viện Hàng hải và Luật Biển của Đại học Philippines.
Một số thành viên của hội đồng bao gồm người đứng đầu các bộ Quốc phòng, Nông nghiệp, Năng lượng, Tài nguyên và môi trường, Cơ quan điều phối tình báo quốc gia…
Lực lượng đặc nhiệm quốc gia về Biển Tây Philippines (cách Manila gọi Biển Đông – PV) sẽ trực thuộc hội đồng. Lực lượng này chịu trách nhiệm điều phối, đồng bộ hóa và triển khai năng lực của các cơ quan chính phủ khác nhau để đạt được “hành động thống nhất” trên Biển Đông.
Ban Thư ký NCWC cũng được đổi tên thành Văn phòng tổng thống về các vấn đề hàng hải, với nhiệm vụ cung cấp các tư vấn, nghiên cứu, hành chính và kỹ thuật cho hội đồng.
Sắc lệnh 57 cũng cho biết Trung tâm hàng hải quốc gia là nơi thu thập và phổ biến thông tin liên quan đến an ninh hàng hải.
Mối quan hệ giữa Manila và Bắc Kinh đã xấu đi dưới thời ông Marcos, khi ông tăng cường quan hệ quốc phòng với Washington và cứng rắn trước các động thái của Trung Quốc trên Biển Đông.
Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền gần như toàn bộ Biển Đông, bác bỏ yêu sách của các nước khác bất chấp phán quyết năm 2016 của Tòa trọng tài thành lập theo phụ lục VII UNCLOS 1982.
Hiện Trung Quốc chưa đưa ra bình luận gì. Bộ Ngoại giao và truyền thông Trung Quốc trong nhiều tuần qua đã cáo buộc Philippines khiêu khích, kích động đối đầu và phá hoại hòa bình, ổn định trên Biển Đông.
Thời gian qua Philippines tố tàu hải cảnh Trung Quốc và các tàu khác đã “quấy rối”, “ngăn chặn” và thực hiện các hành động “nguy hiểm” nhằm vào tàu Philippines ở Biển Đông.
Ngoại trưởng Philippines Enrique Manalo cho biết nước này muốn giải quyết các tranh chấp trên biển với Trung Quốc một cách hòa bình, nhưng Bắc Kinh “hãy dừng quấy rối chúng tôi”.
Trong khi đó Mỹ (đồng minh hiệp ước của Philippines) lên án việc Trung Quốc liên tục cản trở các tàu Philippines thực hiện quyền tự do hàng hải trên biển và làm gián đoạn hoạt động tiếp tế cho quân nhân ở bãi Cỏ Mây.
Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken tuyên bố Washington giữ vững cam kết bảo vệ đồng minh Philippines nếu Manila bị tấn công vũ trang ở Biển Đông.
Khởi công gần 8 năm (từ tháng 10/2016), dự án hệ thống xử lý nước thải Yên Xá dù được cho là giải pháp cứu cánh hồi sinh sông Tô Lịch chưa hẹn ngày về đích.
Gói thầu làm cống ngầm hai bên sông Tô Lịch vẫn ngổn ngang sau nhiều năm khởi công.
Hơn 20 năm qua, TP Hà Nội thí điểm nhiều giải pháp nhằm hồi sinh sông Tô Lịch như: Lấy nước sông Hồng, tạo dòng chảy sông Tô Lịch; Dùng chế phẩm Redoxy-3C khử ô nhiễm nước; Công nghệ Nhật Bản phân hủy bùn.
Tuy nhiên, giải pháp khả thi và được lòng các chuyên gia nhất vẫn là xây dựng hệ thống cống để tách nước thải khỏi sông Tô Lịch. Bởi hiện nay, hai bên bờ sông Tô Lịch có gần 300 cống lớn nhỏ, hằng ngày có khoảng 150.000m3 nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý đổ xuống sông.
Thế nhưng, dự án tách nước thải ra khỏi sông Tô Lịch được TP Hà Nội khởi công từ tháng 10/2016, với tổng mức đầu tư khoảng 800 triệu USD, đến nay vẫn chưa có hạng mục nào hoàn thành.
Dự án bao gồm một nhà máy xử lý nước thải với công suất 270.000m3/ngày đêm và tuyến cống thu gom nước thải dọc sông Tô Lịch, sông Lừ, sông Sét và một phần sông Nhuệ với diện tích phục vụ khoảng 4.874ha.
Cụ thể, sau 8 năm xây dựng, dự án Nhà máy xử lý nước thải Yên Xá mới cơ bản hoàn thành. Dự kiến trong quý 2/2024 sẽ vận hành thử nghiệm nhà máy.
Tuy nhiên, tồn tại lớn nhất của dự án là việc xây dựng hệ thống dẫn nước thải về nhà máy để xử lý. Trong đó, hệ thống tuyến cống ngầm dọc sông Tô Lịch đã hoàn thành 90% khối lượng; hệ thống cống dọc sông Lừ (hơn 7km) hoàn thành 10% khối lượng; hệ thống cống khu vực Hà Đông đạt 16% khối lượng.
Gấp rút hoàn thành hệ thống thu gom nước thải
Trong buổi làm việc với các đơn vị thi công dự án dịp sau Tết Nguyên đán vừa qua, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Trọng Đông cho rằng, nhà máy xử lý nước thải Yên Xá có vai trò rất quan trọng đối với môi trường thành phố. Khó khăn lớn nhất trong việc thực hiện dự án hiện nay là xây dựng hệ thống cống ngầm gom nước thải.
“Nhà máy hoàn thành mà không đủ nước để xử lý thì sẽ không phát huy hiệu quả”, ông Nguyễn Trọng Đông nói và đề nghị các đơn vị liên quan đẩy nhanh tiến độ thi công hệ thống thu gom nước thải cho Nhà máy xử lý nước thải Yên Xá.
Cũng tại buổi làm việc, Bí thư Thành ủy Hà Nội Đinh Tiến Dũng cho biết, môi trường là vấn đề lớn của thành phố. Mục tiêu đặt ra đến năm 2025, TP Hà Nội phải đảm bảo tỷ lệ xử lý nước thải đô thị đạt 50-55% (hiện nay xử lý được 28,8%).
Để đạt được mục tiêu trên, Bí thư Thành ủy Hà Nội yêu cầu đẩy nhanh tiến độ thi công các gói thầu để đưa nhà máy xử lý nước thải Yên Xá vào hoạt động. “Khi hệ thống xử lý nước thải Yên Xá hoàn thành, 50% lượng nước thải của thành phố sẽ được xử lý”, Bí thư Thành ủy Hà Nội cho hay.
Theo ông Đinh Tiến Dũng, dự án nhà máy xử lý nước thải Yên Xá không chỉ có ý nghĩa về việc đạt chỉ tiêu xử lý nước thải của thành phố mà còn góp phần rất quan trọng trong việc làm sạch các con sông quan trọng của Thủ đô như sông Tô Lịch, sông Lừ, sông Sét để phục vụ cho gần 1 triệu dân trong phạm vi 6 quận nội thành và huyện Thanh Trì.
Để các dòng sông của thành phố ‘sống lại’, Bí thư Thành ủy Hà Nội lưu ý, sau khi dự án hệ thống xử lý nước thải Yên Xá hoàn thành, các đơn vị liên quan cần nghiên cứu phương án bổ cập nước vào các dòng sông.
Trung Quốc được cho là lại điều tàu chiến đến một căn cứ hải quân của Campuchia, trong khi Nhật Bản tăng cường nhân lực quốc phòng cũng như mở rộng quy mô các căn cứ trên các đảo gần Đài Loan.
Nikkei Asia cùng ngày cũng đưa tin Nhật Bản đang tăng cường khả năng phòng thủ trên các đảo xa xôi nhất ở phía nam đất nước. Trong tháng 3, một đơn vị tác chiến điện tử gồm khoảng 50 nhân sự đã đi vào hoạt động tại căn cứ của Lực lượng Phòng vệ Mặt đất Nhật Bản trên đảo Yonaguni, cách Đài Loan chỉ 110 km. Bộ Quốc phòng Nhật Bản dự định sớm triển khai tên lửa đất đối không ở đó cũng như mở rộng diện tích căn cứ gấp 1,6 lần quy mô hiện tại.
Mỹ “cải tổ” bộ chỉ huy quân sự ở Nhật Bản
Ngoài ra, Tokyo cũng có kế hoạch mở rộng căn cứ trên đảo Ishigaki gần đó, mới hoạt động được một năm. Bộ Quốc phòng Nhật Bản chưa tiết lộ quy mô mở rộng nhưng hiện đang đàm phán để mua đất. Trên đảo Miyako, một đơn vị tác chiến điện tử dự kiến sẽ được triển khai vào cuối tháng 3.2025.
Phía Philippines cho biết các biện pháp mà nước này sử dụng để đáp trả hành vi của Trung Quốc ở Biển Đông sẽ bao gồm tăng cường khả năng phòng thủ và biện pháp ngoại giao.
“Phản ứng tương xứng, có chủ ý và hợp lý mà Tổng thống Philippiness nói đến (để đáp trả Trung Quốc ở Biển Đông) không chỉ bao gồm khía cạnh tăng cường năng lực quân sự và phòng thủ với các đồng minh, mà còn nói về việc dốc hết các nỗ lực ngoại giao để giải quyết vấn đề” – người phát ngôn Hội đồng An ninh quốc gia Philippines (NSC) Jonathan Malaya nói ngày 1-4, theo Hãng tin Reuters.
Trả lời phỏng vấn trên truyền hình quốc gia Philippines, ông Jonathan Malaya cho biết các biện pháp đáp trả được Tổng thống Ferdinand Marcos Jr công bố tuần trước là đa chiều.
Cùng ngày, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Uông Văn Bân nói dù Philippines có đưa ra chính sách gì thì điều đó cũng không thể ảnh hưởng đến chủ quyền và quyền lợi trên biển của Trung Quốc, theo Hãng tin Reuters.
Quan hệ giữa Philippines và Trung Quốc đang căng thẳng sau các sự cố giữa tàu hải cảnh Trung Quốc và tàu Philippines ở Biển Đông.
Chỉ trong vòng chưa đến 20 ngày của tháng 3-2024, hải cảnh Trung Quốc đã ít nhất 2 lần phun vòi rồng vào các tàu Philippines khi Manila làm nhiệm vụ tiếp tế cho quân nhân của họ ở bãi Cỏ Mây.
Hôm 28-3, Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. của Philippines tuyên bố nước này sẽ thực hiện các biện pháp đối phó “những cuộc tấn công bất hợp pháp, chèn ép, hung hăng và nguy hiểm” của hải cảnh Trung Quốc ở Biển Đông.
Lúc đó ông Marcos không nêu rõ các biện pháp đối phó này bao gồm những gì, nhưng cho biết chúng sẽ được áp dụng trong những tuần tiếp theo và áp dụng tương xứng, có chủ ý, hợp lý để đáp trả cái gọi là “các cuộc tấn công công khai và liên tục”.
Nhà lãnh đạo Philippines nói nước này không tìm kiếm xung đột với bất kỳ nước nào, nhưng Manila sẽ không thể bị dọa nạt và khuất phục trong im lặng.
Ông Marcos cũng ra lệnh cho chính phủ của mình tăng cường phối hợp về an ninh hàng hải để đương đầu với “một loạt thách thức nghiêm trọng” đối với sự toàn vẹn lãnh thổ và hòa bình.
Trong tuyên bố hôm 28-3, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Trung Quốc Ngô Khiêm tuyên bố: “Trung Quốc sẽ không cho phép Philippines hành động ngoan cố và đó là lý do Trung Quốc phản ứng bằng những hành động chính đáng, kiên quyết và có kiềm chế. Phía Philippines nên nhận ra rằng những hành động khiêu khích sẽ chỉ lợi bất cập hại với họ và việc kêu gọi sự hỗ trợ của nước ngoài sẽ không đem lại kết quả gì”.
Mỹ, Nhật Bản và Philippines sẽ triển khai hoạt động tuần tra chung trên Biển Đông vào cuối năm nay, Politico dẫn lời một quan chức Mỹ và một nhà ngoại giao nắm được tình hình cho biết.
Hoạt động hải quân ba bên là một trong những sáng kiến mà Tổng thống Mỹ Joe Biden, Thủ tướng Nhật Fumio Kishida và Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. sẽ thông báo tại hội nghị thượng đỉnh ba bên trong tháng này.
Nhà Trắng dự kiến cũng sẽ thông báo việc đưa Nhật Bản trở thành đối tác công nghệ trong khuôn khổ an ninh AUKUS, Politico dẫn lời một quan chức của Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết.
Hội nghị thượng đỉnh ba bên của lãnh đạo Mỹ – Nhật – Philippines vào ngày 11/4 được coi là nỗ lực chung nhằm đối phó với tình hình leo thang ở khu vực. Phát ngôn viên Nhà Trắng Karine Jean-Pierre nói trong tuyên bố đưa ra tuần trước rằng lãnh đạo 3 nước sẽ thảo luận các phương hướng nhằm “bảo đảm hòa bình và an ninh ở Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương”, nhưng bà không cho biết cụ thể.
Căng thẳng giữa Trung Quốc và Philippines liên tục gia tăng trên vùng biển tranh chấp, dẫn đến lo ngại xung đột có thể bùng phát.
Hoạt động tuần tra chung trên biển được cho là sự khẳng định mạnh mẽ nhất của chính quyền của Tổng thống Joe Biden trong chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, nhằm tập hợp các đồng minh và đối tác để đối phó với ảnh hưởng ngày càng lớn của Trung Quốc về ngoại giao và quân sự ở khu vực.
Mỹ và Philippines trước đây đã tuần tra chung trên biển, nhưng Nhật Bản chưa từng tham gia. Sự tham gia này cho thấy chính phủ của Thủ tướng Kishida muốn đóng vai trò lớn hơn trong bảo đảm an ninh khu vực, bắt đầu từ thông báo năm 2022 về việc tăng gấp đôi ngân sách quốc phòng trong giai đoạn 5 năm.
Nhật Bản có kế hoạch nâng Philippines lên mức quan hệ gần như đồng minh, giống như với Anh và Úc, hãng thông tấn Kyodo đưa tin.
Thủ tướng Kishida đồng ý cung cấp các thiết bị radar giám sát bờ biển cho quân đội Philippines, theo chương trình hỗ trợ an ninh chính thức đã thống nhất với Tổng thống Marcos khi hai người gặp nhau tại Manila tháng 11 năm ngoái.
Nhật Bản và Mỹ chuẩn bị tăng cường quan hệ đối tác an ninh với Anh, Úc và Philippines nhằm đối phó với các nguy cơ, theo các nguồn thạo tin.
Các nguồn tin thạo tin ngày 30.3 cho biết, với các mối quan hệ an ninh chặt chẽ hơn, 5 nước sẽ thúc đẩy các cuộc tập trận chung ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, đồng thời tăng cường hợp tác về công nghệ phòng thủ.
Mối quan hệ đối tác mới dự kiến sẽ được thống nhất tại cuộc gặp giữa Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio và Tổng thống Mỹ Joe Biden trong hội nghị thượng đỉnh ngày 10.4 sắp tới tại Washington (Mỹ). Khuôn khổ hợp tác cụ thể được cho là sẽ được công khai trong tuyên bố chung sau hội nghị.
Theo Kyodo News ngày 30.3, Nhật Bản hy vọng có mối quan hệ an ninh mạnh mẽ hơn với 3 đồng minh khác của Mỹ để đối phó các hoạt động ngày càng tăng của Trung Quốc ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Tuy nhiên, những nỗ lực thiết lập một liên minh quân sự mới có thể khiến Trung Quốc khó chịu.
Trong những năm gần đây, Anh đã tăng cường can dự vào khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và có kế hoạch triển khai một nhóm tàu sân bay tấn công tới khu vực này vào năm 2025. Nhật Bản, Mỹ và Anh cũng dự kiến sẽ thảo luận về việc tổ chức các cuộc tập trận chung ở khu vực.
Về Úc, Nhật Bản và Mỹ dự kiến sẽ thảo luận về kế hoạch cải thiện khả năng tương tác và chuyển giao các công nghệ phòng thủ trong cuộc các gặp song phương. Bên cạnh đó, trong hội nghị thượng đỉnh, ông Kishida và ông Biden cũng có thể thảo luận về sự hợp tác của Nhật Bản với đối tác an ninh AUKUS, bao gồm cả những vấn đề về chiến tranh chống tàu ngầm và robot.
Trong chuyến thăm Washington, Nhật Bản – Mỹ – Philippines dự kiến sẽ tổ chức hội nghị thượng đỉnh 3 bên để thúc đẩy hơn nữa hợp tác về an ninh hàng hải. Đồng thời, 3 nước cũng dự kiến thảo luận về việc mở rộng các cuộc tập trận chung cũng như viện trợ quốc phòng của Nhật Bản cho Philippines.
Ông Kishida sẽ đến thăm Mỹ với tư cách quốc khách, đánh dấu chuyến thăm đầu tiên của một nhà lãnh đạo Nhật Bản kể từ chuyến đi của cố Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe vào năm 2015.
Hiện chưa có thông tin chính thức từ Mỹ, Nhật, Anh, Úc, Philippines về thông tin trên.
Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk cảnh báo mối đe dọa thật sự của một cuộc xung đột tại châu Âu và cho rằng lục địa này đã bước vào giai đoạn tiền chiến tranh lần đầu tiên từ sau Thế chiến 2.
“Chiến tranh không còn là khái niệm của quá khứ nữa. Nó có thật và nó đã bắt đầu cách đây 2 năm. Điều đáng lo ngại nhất lúc này là gần như mọi kịch bản điều có thể xảy ra. Chúng ta chưa từng thấy tình huống như thế này từ năm 1945”, AFP dẫn lời Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk nói trong cuộc phỏng vấn với hãng truyền thông LENA của châu Âu ngày 29.3, khi nhắc đến xung đột giữa Nga và Ukraine bùng phát vào tháng 2.2022. “Tôi biết điều đó nghe có vẻ ngạc nhiên, đặc biệt là đối với thế hệ trẻ hơn, nhưng chúng ta phải làm quen với thực tế là một thời kỳ mới đã bắt đầu: thời kỳ tiền chiến tranh. Tôi không phóng đại. Nó đã trở nên rõ ràng hơn mỗi ngày”, theo Tusk.
Vị Thủ tướng cho rằng phương Tây cần làm mọi thứ để cung cấp vũ khí và trang thiết bị cần thiết cho Ukraine, nước láng giềng của Ba Lan đang trong cuộc xung đột kéo dài hơn 2 năm với Nga.
“Hai năm tới sẽ quyết định mọi thứ”, Thủ tướng Tusk nói và cảnh báo rằng nếu Ukraine thua cuộc thì không ai tại châu Âu có thể cảm thấy an toàn.
Nhiều đồng minh không mặn mà việc đưa bộ binh đến Ukraine
Mặt khác, ông Tusk (cựu Chủ tịch Hội đồng châu Âu) kêu gọi cải thiện mối quan hệ của châu Âu với Mỹ, bất kể ai là người chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ vào tháng 11 tới. Tuy vậy, ông cũng cho rằng Liên minh châu Âu (EU) nên độc lập và tự chủ hơn trong vấn đề phòng thủ. “Chúng ta sẽ là đối tác hấp dẫn hơn đối với Mỹ nếu chúng ta tự túc hơn về phòng thủ”, ông Tusk nói.
Nga tuyên bố, yêu sách của Mỹ đòi chủ quyền 1 triệu km2 diện tích đáy biển là vi phạm luật pháp quốc tế.
Biển Bering.
RT đưa tin, Bộ Ngoại giao Nga cho biết Nga không công nhận nỗ lực của Mỹ nhằm yêu sách bất hợp pháp đối với 1 triệu km2 diện tích dưới đáy biển, bao gồm cả ở Bắc Cực và Biển Bering.
Đại diện của Nga đã thông báo cho Hội đồng Cơ quan Đáy biển Quốc tế về việc này hôm 25.3. Hội đồng đang họp tại Kingston, Jamaica và hoạt động theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS).
Bộ Ngoại giao Nga cho biết trong một tuyên bố: “Mỹ đang đơn phương cố gắng thu hẹp diện tích đáy biển thuộc quyền quản lý của Hội đồng Cơ quan Đáy biển Quốc tế và do đó là của toàn bộ cộng đồng quốc tế”.
Bộ Ngoại giao Mỹ công bố dự án “thềm lục địa mở rộng” vào tháng 12.2023, tuyên bố quyền tài phán rộng khoảng 1 triệu km2 ngoài lãnh hải của mình. Theo UNCLOS, thềm lục địa của quốc gia ven biển có chiều rộng tối thiểu là 200 hải lý tính từ đường cơ sở.
Bộ Ngoại giao Nga cho biết: “Những bước đi đơn phương này của Mỹ không phù hợp với các quy tắc và luật pháp quốc tế”, đồng thời lưu ý rằng Nga “bác bỏ nỗ lực mới nhất của Washington nhằm sử dụng riêng Công ước 1982 để thúc đẩy lợi ích của chính mình”.
Cũng theo UNCLOS, trong mọi trường hợp, quốc gia ven biển có tối thiểu 200 hải lý thềm lục địa. Nếu rìa lục địa tự nhiên vượt quá 200 hải lý thì quốc gia ven biển có thể có thềm lục địa pháp lý rộng hơn 200 hải lý (thường gọi là thềm lục địa mở rộng hoặc thềm lục địa vượt quá 200 hải lý). Tuy nhiên, thềm lục địa không được vượt quá 350 hải lý tính từ đường cơ sở.
Trong trường hợp quốc gia ven biển muốn xác lập thềm lục địa vượt quá 200 hải lý, UNCLOS yêu cầu các quốc gia phải nộp đệ trình lên Ủy ban Ranh giới Thềm lục địa. Thềm lục địa vượt quá 200 hải lý chỉ có thể được xác lập dựa trên khuyến nghị của Ủy ban này. Nga đã đệ trình kiến nghị lên Ủy ban vào năm 2015.
Mátxcơva cáo buộc Washington “tập trung vào các quyền và hoàn toàn phớt lờ các nghĩa vụ của mình” với luật pháp quốc tế. Mặc dù có liên quan đến việc xây dựng UNCLOS nhưng Mỹ chưa bao giờ phê chuẩn công ước này.
Theo Bộ Ngoại giao Nga, Mátxcơva đã gửi công hàm bác bỏ các yêu sách về thềm lục địa của Mỹ đến Washington thông qua các kênh song phương.
Các bản đồ do Bộ Ngoại giao Nga công bố cho thấy Mỹ tuyên bố chủ quyền lãnh thổ ở 6 khu vực, bao gồm ở Bắc Cực và Biển Bering dọc ranh giới biển với Nga.
Washington cũng muốn tuyên bố chủ quyền các phần đáy biển phía bắc Quần đảo Mariana ở Thái Bình Dương, cũng như ngoài khơi bờ biển phía tây California.
Ở Đại Tây Dương, Mỹ đã tuyên bố chủ quyền một vùng đáy biển rộng lớn vượt quá 200 hải lý từ đường cơ sở, cũng như hai phần của Vịnh Mexico dọc biên giới với Mexico và Cuba.
Đài Loan đã kiểm tra hệ thống phòng không trong cuộc tập trận sử dụng tên lửa đất đối không vào sáng sớm nay 26.3.
Hệ thống tên lửa Patriot ở Đài Loan
Trong tuyên bố ngắn gọn, Cơ quan chỉ huy phòng không Đài Loan nói rằng từ 5 giờ đến 7 giờ sáng 26.3, họ đã thực hiện “các cuộc tập trận về kế hoạch tác chiến phòng không tổng thể” bằng cách sử dụng kết hợp tên lửa nội địa Thiên Cung và tên lửa đất đối không Patriot do Mỹ sản xuất, cùng với máy bay và tàu hải quân, theo Reuters.
Cơ quan chỉ huy phòng không Đài Loan còn nhấn mạnh cuộc tập trận nhằm “kiểm tra và xác minh khả năng chỉ huy và kiểm soát tác chiến phòng không chung của ba nhánh (của lực lượng phòng vệ Đài Loan)”, đồng thời khẳng định kết quả là “tốt”.
“Trước tình trạng máy bay và tàu Trung Quốc thường xuyên xâm phạm vùng biển và vùng trời xung quanh Đài Loan, lực lượng phòng không sẽ tiếp tục tăng cường huấn luyện để đối phó các mối đe dọa tiềm tàng”, Bộ chỉ huy lực lượng phòng không Đài Loan tuyên bố.
Phát biểu tại khu Tô Áo ở bờ biển phía đông Đài Loan, phát ngôn viên Cơ quan Phòng vệ Đài Loan Tôn Lập Phương nói rằng dù không có mối liên hệ trực tiếp giữa các cuộc tập trận thường niên như trên với tình trạng căng thẳng hiện nay, mối đe dọa từ Trung Quốc vẫn tiếp tục tăng lên.
Ông Tôn còn nói với các phóng viên: “Làm thế nào để tăng cường khả năng quân sự tổng thể của chúng tôi là rất quan trọng”.
Trung Quốc xem Đài Loan là một bộ phận lãnh thổ không thể tách rời, và không loại trừ khả năng dùng vũ lực để “tái thống nhất”. Trong khi đó chính quyền Đài Loan nói chỉ có người dân Đài Loan mới có thể quyết định tương lai của họ, theo Reuters.
Ngày 25/3, tại Mỹ, Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn và Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken đồng chủ trì Đối thoại cấp Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam – Mỹ lần 1.
Nhận lời mời của Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken và triển khai thực hiện Tuyên bố chung giữa Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và Tổng thống Mỹ Joe Biden tháng 9/2023 về nâng cấp quan hệ Việt Nam – Mỹ lên Đối tác chiến lược toàn diện, ngày 25/3/2024 tại thủ đô Washington D.C., Mỹ, Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn và Ngoại trưởng Antony Blinken đã đồng chủ trì Đối thoại cấp Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam – Mỹ lần thứ nhất.
Đây cũng là cuộc đối thoại cấp bộ trưởng đầu tiên giữa Việt Nam và Mỹ kể từ khi hai nước xác lập quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện.
Ngoại trưởng Antony Blinken vui mừng chào đón Bộ trưởng Bùi Thanh Sơn tới Washington D.C. để cùng chủ trì cuộc Đối thoại cấp Bộ trưởng Ngoại giao diễn ra đúng nửa năm sau khi hai nước xác lập khuôn khổ quan hệ mới, cho rằng đây là dịp quan trọng để hai bên rà soát và thúc đẩy việc triển khai các thỏa thuận cấp cao giữa hai nước.
Ngoại trưởng Antony Blinken khẳng định Mỹ coi trọng quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện với Việt Nam, ủng hộ một Việt Nam mạnh, độc lập, tự cường, thịnh vượng, tiếp tục đổi mới, mở rộng hội nhập quốc tế, đảm nhận vai trò ngày càng quan trọng trong ASEAN và khu vực cũng như trên trường quốc tế. Ngoại trưởng Blinken nhấn mạnh cam kết của Mỹ về triển khai khuôn khổ quan hệ mới và các thỏa thuận của Lãnh đạo cấp cao hai nước.
Bộ trưởng Bùi Thanh Sơn nhất trí với Ngoại trưởng Antony Blinken về ý nghĩa của cơ chế Đối thoại thường niên cấp Bộ trưởng Ngoại giao hai nước. Bộ trưởng khẳng định Mỹ là đối tác có tầm quan trọng chiến lược của Việt Nam, nhấn mạnh việc nâng cấp quan hệ hai nước là quyết định đúng đắn thể hiện tầm nhìn chiến lược của Lãnh đạo cấp cao hai nước và nỗ lực tăng cường hợp tác song phương, phù hợp với lợi ích của nhân dân hai nước, đóng góp cho hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực.
Bộ trưởng khẳng định Việt Nam sẽ tiếp tục cùng Mỹ triển khai quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện ngày càng hiệu quả, thực chất, ổn định, đồng thời mở rộng không gian hợp tác trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và thể chế chính trị của nhau, nhằm duy trì đà phát triển trong nhiều thập kỷ tới. Nhân dịp này, Bộ trưởng Bùi Thanh Sơn đã trân trọng chuyển lời thăm hỏi của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tới Tổng thống Mỹ Joe Biden.
Bộ trưởng Bùi Thanh Sơn và Ngoại trưởng Antony Blinken đã điểm lại những bước tiến trong quan hệ hai nước, rà soát các nội dung hợp tác được triển khai kể từ khi quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện được xác lập từ tháng 9/2023. Quan hệ chính trị ngoại giao ngày càng được củng cố, các hoạt động tiếp xúc và trao đổi đoàn cấp cao diễn ra sôi động. Hợp tác kinh tế – thương mại – đầu tư tiếp tục là động lực quan trọng của quan hệ song phương.
Hợp tác trong các lĩnh vực an ninh- quốc phòng, giáo dục – đào tạo, y tế, khoa học – công nghệ… tiến triển tích cực, hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh tiếp tục là điểm sáng, điển hình là dự án tẩy độc tại sân bay Biên Hòa, số lượng du học sinh Việt Nam tại Mỹ ngày càng tăng… Các lĩnh vực hợp tác mới như ứng phó với biến đổi khí hậu, chuyển đổi năng lượng, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực trong ngành công nghiệp bán dẫn được hai bên quan tâm thúc đẩy.
Hai Bộ trưởng cũng thảo luận về các biện pháp nhằm làm sâu sắc hơn nữa quan hệ hai nước. Hai Bộ trưởng thống nhất về việc phát huy cơ chế Đối thoại cấp Bộ trưởng Ngoại giao nhằm tăng cường sự hợp tác chặt chẽ giữa hai Bộ Ngoại giao trong triển khai các thỏa thuận cấp cao; thực hiện hiệu quả các cơ chế hợp tác song phương hiện có, trong đó có cơ chế đối thoại về chính trị – an ninh – quốc phòng, đối thoại chính sách quốc phòng, đối thoại nhân quyền; nhất trí tích cực phối hợp tổ chức các hoạt động kỷ niệm 30 năm hai nước bình thường hóa quan hệ trong năm 2025.
Hai bên cũng trao đổi về các vấn đề khu vực và quốc tế cùng quan tâm. Bộ trưởng Bùi Thanh Sơn đề nghị Mỹ tiếp tục đóng vai trò tích cực, góp phần duy trì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển tại Châu Á – Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương cũng như trên thế giới. Ngoại trưởng Blinken khẳng định Mỹ ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN tại khu vực và sẽ tiếp tục thúc đẩy hợp tác trong khuôn khổ quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện ASEAN – Mỹ, đồng thời khẳng định Mỹ ủng hộ hợp tác Mekong – Mỹ, ứng phó với biến đổi khí hậu và các hoạt động gìn giữ hòa bình (PKO) của Liên hợp quốc.
Hai bên cũng trao đổi về vấn đề Biển Đông và nhất trí về tầm quan trọng của hòa bình, an ninh, ổn định, tự do hàng hải, hàng không ở Biển Đông, giải quyết tranh chấp thông qua các biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982, thực hiện đầy đủ DOC và hướng tới một COC hiệu quả, thực chất.
Cùng ngày, Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn gặp Cố vấn An ninh quốc gia Mỹ Jake Sullivan và Tổng Giám đốc Cơ quan phát triển quốc tế Mỹ (USAID) Samantha Power. Các quan chức Mỹ tái khẳng định coi trọng quan hệ với Việt Nam, những thành quả phát triển mối quan hệ mà hai bên đã đạt được cũng như khẳng định tiếp tục triển khai các thỏa thuận trong thời gian tới.
Dự án xây dựng Kênh đào Funan Techo (Kênh đào Phù Nam) được đưa ra tại phiên họp Quốc hội Campuchia lần thứ 6 vào ngày 19/05/2023. Sau đó, ngày 07/06/2023, Chính phủ Campuchia đã ra quyết định thành lập Uỷ ban liên bộ để triển khai dự án này. Từ khi được công bố, Dự án nhận được sự quan tâm rộng rãi trong giới chuyên gia về sông Mekong nói chung và Đồng bằng sông Cửu Long ở Việt Nam nói riêng. Nhất là, quan ngại về những tác động gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường, sinh thái của cả Việt Nam và Campuchia.
Sơ đồ phác thảo dự án Kênh Funan Techo. Ảnh chụp từ Google Map, RFA vẽ minh họa dựa trên thông số kỹ thuật của Dự án
Kênh đào Funan Techo – Viễn cảnh về dự án trọng điểm phát triển kinh tế của Campuchia
Theo giới nghiên cứu quốc tế, Công ty quốc doanh China Communication Construction của Trung Quốc đã được cho phép thực hiện nghiên cứu khả thi dự án xây dựng Kênh đào Funan Techo từ năm 2021 và được Quốc hội Campuchia quyết định vào tháng 5/2023. Để hiện thực hóa Nghị quyết của Quốc hội và triển khai Quyết định của Chính phủ Campuchia, ngày 11/10/2023, tại Phnompenh, Ủy ban liên Bộ Campuchia do Phó Thủ tướng Sun Chanthol đứng đầu đã thảo luận với đại diện Tổng công ty cầu đường Trung Quốc (CRBC) về dự thảo khung xây dựng kênh đào ra biển có tên gọi Kênh Funan Techo. Ngày 25/10/2023, Thủ tướng Campuchia – Hun Manet cho biết, ông coi Kênh đào Funan Techo là điểm kết nối quan trọng giữa biển và hệ thống giao thông đường thủy nội địa. Khi dự án hoàn thành, kênh đào sẽ góp phần tăng cường hoạt động vận chuyển hàng hóa từ các tỉnh dọc Biển Hồ Tonle Sap ra biển hiệu quả hơn. Ngoài ra, dòng chảy của sông Mekong ra biển sẽ nhanh hơn, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của các cộng đồng dọc sông. Theo kế hoạch, việc xây dựng diễn ra chỉ trong vòng 4 năm. Kênh nhân tạo này sẽ nối Prek Takeo với Prek Ta Ek và Prek Ta Hing của hệ thống sông Hậu và vào tỉnh Kep. Sau khi hoàn thành, con kênh sẽ đi qua Kandal, Takeo và Kampot. Kênh có chiều dài 180km, rộng 100m ở thượng nguồn, 80m ở hạ lưu, với độ sâu 5.4m. Có hai làn vận chuyển cho phép các tàu thuyền có thể di chuyển an toàn theo hướng ngược nhau cùng lúc. Nếu thành công sẽ giảm được chi phí vận chuyển hàng hóa từ cảng nước sâu về Thủ đô Phnompenh và ngược lại. Theo truyền thông quốc tế, Công ty nhà nước “China Communication Construction” của Trung Quốc đã tiến hành nghiên cứu khả thi dự án từ năm 2021. Công trình này sẽ được tài trợ bởi Sáng kiến “Vành đai và Con đường” (BRI) của Trung Quốc với số vốn lên đến 1,7 tỷ USD. Dự án nêu trên, Campuchia có tham vọng thay đổi lớn cho ngành hậu cần vận tải, với kỳ vọng nhiều hàng hoá sẽ trực tiếp đến Campuchia bằng cảng biển ở Sihanoukville hoặc Kambot rồi chuyển tải đến các tỉnh trên hành lang vận chuyển của kênh đào này từ Kambot đến Phnompenh. Theo tài liệu của Ủy ban sông Mekong quốc gia Campuchia (CB) gửi Ủy hội sông Mekong (MRC): “Mục tiêu chính của dự án phục hồi giao thông đường thủy này là kết nối lại các tuyến đường thủy nội địa mang tính lịch sử và tự nhiên cho giao thông của cộng đồng địa phương ở Campuchia”.
Bên cạnh đó, về công năng quân sự của Kênh, một số chuyên gia cho rằng, cần được xem xét theo khía cạnh Kênh đào Funan Techo có thể có chức năng lưỡng dụng. Tức là vừa được dùng cho dân sự phát triển kinh tế – xã hội, vừa được sử dụng cho hoạt động quân sự. Tính “lưỡng dụng” được cho là yêu cầu mang tính phổ biến của Trung Quốc ở rất nhiều lĩnh vực, từ sản phẩm thông thường đến công nghệ cao cũng như đối với các hải cảng mà Trung Quốc đang sở hữu ở nhiều nơi trên thế giới. Nhiều chuyên gia quân sự đặt ra khả năng khi các cửa cống trên Kênh đào Funan Techo đóng lại có thể tạo độ sâu cần thiết, đủ để cho tàu quân sự đi từ Vịnh Thái Lan, hay từ căn cứ Ream, vào sâu trong nội địa Campuchia và tiến đến gần về phía biên giới nước này. Và như vậy, Kênh đào Funan Techo không chỉ đơn thuần là một dự án phát triển kinh tế – xã hội mà còn có giá trị lớn về quân sự và tác động mạnh đến tình hình quốc phòng, an ninh của cả khu vực.
Ảnh hưởng của dự án Kênh đào Funan Techo đến sự phát triển kinh tế, môi trường sinh thái vùng hạ lưu sông Mekong
Mặc dù mới ở giai đoạn đầu, nhưng những tác động ảnh hưởng và hệ lụy của Dự án là điều có thể dự báo. Các nhà bình luận quốc tế cho rằng, Dự án Kênh đào Funan Techo sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến vùng hạ lưu sông Mekong trên những phương diện chính sau:
Đe dọa quy hoạch các cảng trung chuyển quốc tế phía Nam Việt Nam
Giới phân tích nhận định, khi Kênh đào Funan Techo được đưa vào sử dụng, các tuyến hàng quá cảnh qua các cảng thuộc khu vực Bà Rịa Vũng Tàu và Thành phố Hồ Chí Minh đi Phnompenh sẽ chịu ảnh hưởng tiêu cực đầu tiên. Điều này chắc chắn đe doạ trực tiếp đến việc quy hoạch các cảng phía Nam Việt Nam thành các cảng trung chuyển quốc tế. Hàng hoá hiện tại về Việt Nam rồi chuyển tải qua Campuchia sẽ giảm đi đáng kể, mà chủ yếu sẽ đi theo đường biển, trực tiếp về Cảng Kambot hoặc Sihanoukville để chuyển tải về Phnompenh và các tỉnh trong nội địa Campuchia. Ở chiều ngược lại, hàng hóa từ nội địa Campuchia cũng theo đường nội địa đi thẳng ra các cảng biển của nước này để đi ra thị trường quốc tế. Phương án trên được cho là sẽ giúp Campuchia không những tiết kiệm lớn về chi phí, mà còn tạo thêm nhiều công ăn việc làm cho người dân và doanh nghiệp của họ. Không những vậy, việc làm vốn đang ở phía Việt Nam sẽ chuyển về Campuchia và các phương tiện vận tải hàng hóa tuyến từ các cảng Việt Nam quá cảnh qua Phnompenh cũng sẽ không còn nhiều việc để làm, các cảng trung chuyển của Việt Nam sẽ trở nên “hoang vắng”. Nếu không tính toán một cách cẩn thận, việc đầu tư vào hệ thống cảng biển trung chuyển từ Việt Nam sang Campuchia sẽ không hiệu quả và gây thất thoát, lãng phí lớn các nguồn lực. Thậm chí, không tránh khỏi hiện tượng thoái lui đầu tư hay khung cảnh đổ vỡ của các nhà đầu tư trên tuyến vận chuyển này.
Theo truyền thông Campuchia, tiềm năng của các cảng khu vực Phnompenh còn rất lớn, trong khi, họ đang bị tắc ở con đường từ biển vào phải qua các tuyến luồng sông Tiền và sông Hậu ở phía Việt Nam. Trong khi đó, tuyến luồng này chưa phải là những ưu tiên cho sự phát triển của hệ thống các cảng, tuyến luồng của phía Việt Nam. Tờ Khmertimes đăng tải, Kênh đào Funan Techo được Chính phủ Campuchia phê duyệt, sẽ là tuyến đường thủy ven biển đầu tiên ở Vương quốc Campuchia – dự án cơ sở hạ tầng quy mô lớn mới nhất nhằm biến quốc gia Đông Nam Á này thành một trung tâm kinh tế và hậu cần mới trong khu vực.
Đồng bằng sông Cửu Long “đói lũ”, cát và phù sa không về gây sạt lở nghiêm trọng
Nước và phù sa lâu nay vốn theo dòng Mekong làm trù phú cho vựa lúa Đồng bằng sông Cửu Long cũng sẽ không còn nữa. Bởi theo tính toán, thì Kênh đào này sẽ lấy đi hàng trăm triệu m3 nước hàng năm từ sông Mekong để chảy ra biển. Vào những năm 1992, một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng, Kênh đào Kong Chi Mun đã lấy đi khoảng 300m3/giây trong tổng số lưu lượng nước 1600m3/giây vào mùa khô của Đồng bằng sông Cửu Long.
Một dự án khác có tên là Kok In Nan cũng đã gián tiếp lấy đi hàng triệu m3 nước từ hai phụ lưu lớn của sông Mekong là sông Kok và sông Ing ở vùng Chiang Ray thuộc bắc Thái Lan. Hệ thống 14 đập thuỷ điện bậc thềm khổng lồ của Trung Quốc cùng với các công trình thủy điện của Lào và hai công trình đã xây dựng là Kong Chi Mun và Kok In Nan đã và đang gây ra rất nhiều tác động tiêu cực làm cho đồng bằng sông Cửu Long ngày một “đói lũ” trầm trọng trong những năm gần đây. Lượng cát và phù sa bồi đắp từ sông Mekong hiện rất thấp, trong khi cát và phù sa rời khỏi đồng bằng đổ ra Biển Đông và hoạt động khai thác phục vụ xây dựng lại ở mức cao, dẫn đến sụt lún, gây biến dạng dòng sông và để lại nhiều hệ lụy nghiêm trọng.
Theo các chuyên gia, lượng nước chuyển từ 2 phân lưu vào Kênh đào Funan Techo sẽ khiến một lượng nước đáng kể không còn chảy xuống Đồng bằng sông Cửu Long. Mức lũ của vùng Đồng bằng sông Cửu Long hiện tại chỉ bằng khoảng một nửa so với mức trung bình của những năm trước. Bởi lượng nước của sông Mekong chảy vào Đồng bằng sông Cửu Long không chỉ bị các các đập thủy điện giữ lại mà còn tiếp tục bị trực tiếp lấy đi bởi các con kênh đào như Kong Chi Mun, Kok Ing Nan hay Funan Techo trong tương lai.
Xâm nhập mặn ngày càng sâu ảnh hưởng nghiêm trọng đến kế sinh nhai của hàng chục triệu người và dẫn đến nguy cơ gây thảm họa sinh thái
Khi Kênh Funan Techo hình thành, sẽ làm cho dòng chảy của sông Mekong thay đổi đáng kể. Do nước sẽ chảy theo kênh đào đổ thẳng ra biển mà không còn đưa cả về phía Đồng bằng sông Cửu Long. Khi đó, cùng với hiệu ứng biến đổi khí hậu, tình trạng xâm nhập mặn sẽ diễn ra sâu hơn, dài hơn và với tính chất ngày càng dữ dội hơn. Tình trạng thiếu nước ngọt phục vụ đời sống sinh hoạt và sản xuất là một trong những thiệt hại to lớn nhất. Nước nhiễm mặn không thể sử dụng để phục vụ cho các mục đích sinh hoạt do nước muối cho tính ăn mòn cao, gây hư hại hệ thống dẫn, chứa nước… Thiếu hụt nước ngọt, nông dân không thể tươi tiêu các loại cây ăn quả, cây hoa màu, lương thực… dẫn đến hệ quả việc sản xuất nông nghiệp bị trì trệ. Nguy hại hơn, đất nhiễm mặn gây ra tác động tiêu cực đến quá trình sinh trưởng và phát triển của cây trồng, thậm chí gây chết hàng loạt. Việc nuôi trồng các loại thủy sản cũng bị thiệt hại nặng nề bởi hiện tượng xâm nhập mặn.
Những vấn đề này sẽ sớm dẫn đến một thảm họa về sinh thái khi Việt Nam là quốc gia ở vị trí cuối cùng ở hạ nguồn của dòng sông Mekong. Môi trường sinh thái, sự đa dạng về sinh học tiếp tục bị đe dọa nghiêm trọng. Kế mưu sinh của hàng chục triệu người dân ở Đồng bằng sông Cửu Long bị biến dạng ảnh hưởng đến sự ổn định và phát triển bền vững của toàn vùng.
Khuyến cáo đáng chú ý của chuyên gia xung quanh Dự án
Giới thạo tin quốc tế cho rằng, tuyến Kênh Funan Techo sẽ là kết nối cuối cùng phía Nam Đông Dương thuộc Sáng kiến “Vành đai và Con đường” (BRI) của Trung Quốc, cho phép Trung Quốc có thể vận chuyển qua lại hàng hoá từ các cảng phía nam Campuchia đi qua Lào về phía Trung Quốc. Theo giới bình luận quốc tế, yếu tố địa chiến lược xung quanh biên giới Campuchia đang khá nhạy cảm cả về phương diện kinh tế lẫn chính trị. Theo quy định “Thủ tục thông báo, tham vấn trước và thỏa hiệp” (PNPCA) của Ủy hội sông Mekong (MRC) và Hiệp định Mekong 1995, Campuchia có trách nhiệm cung cấp báo cáo khảo sát kỹ thuật (TRR), đánh giá tác động môi trường xuyên biên giới (EIA) đối với Kênh đào Funan Techo. Nhận định tiêu cực về những tác động của Dự án, Tiến sỹ Brian Eyler – chuyên gia về Tiểu vùng sông Mekong ở Trung tâm Stimson cảnh báo, Kênh Funan Techo có thể là cái đinh cuối cùng đóng trên nắp quan tài Đồng bằng sông Cửu Long. Trung Quốc đã đem quan tài này để Campuchia và Việt Nam xô đẩy nhau ngã vào.
Theo phân tích của Kỹ sư Phạm Phan Long, Chủ tịch Viet Ecology Foundation, một tổ chức phi Chính phủ ở Mỹ, đây là một bước đi chiến lược của Trung Quốc nhằm vào hạ lưu sông Mekong. Việt Nam và Campuchia cần hợp tác thay vì chia rẽ nhau, để bảo vệ môi trường sống cho chính mình. Trên một khía cạnh khác, Việt Nam có thể phản đối dự án này, nhưng có lẽ cả hai sẽ cùng đạt được lợi ích chung nếu Việt Nam thỏa hiệp được với Campuchia để cả 2 cùng nhau bảo vệ Biển Hồ và Đồng bằng sông Cửu Long, dựa vào các thủ tục và quy định của MRC. Với dự án Kênh Funan Techo, Việt Nam và Campuchia cần tìm cách hợp tác và tránh gây tranh chấp. Hai nước không nên để cho bên thứ ba khai thác cơ hội biến Funan Techo thành biểu tượng xung đột giữa hai dân tộc. Campuchia và Việt Nam đều phải nhận thấy âm mưu của bên thứ ba và nhảy ra khỏi “cỗ quan tài” bằng một liên minh chiến lược toàn diện, bảo vệ quyền lợi cho sự phát triển bền vững ở một lưu vực chung của cả hai nước Việt Nam – Campuchia.
Theo Tiến sỹ Samuel De Xun Chua thuộc Khoa Địa lý, Đại học quốc gia Singapore, Việt Nam nên hợp tác và thương lượng với Campuchia để bảo vệ lợi ích của mình và giảm thiểu những nguy hại tiềm tàng mà dự án này có thể gây ra. Việt Nam có khá nhiều phương cách ràng buộc Campuchia tuân theo các thủ tục của MRC để kiểm soát Kênh Funan Techo. Giới hạn trọng tải tàu thuyền trên Kênh Funan Techo theo đúng công bố của Campuchia là 1.000 DWT. Campuchia có 2 thương cảng có khả năng cho tàu 2.000 DWT và 5.000 DWT ra vào nên Campuchia sẽ vẫn cần vận chuyển tàu bằng sông Tiền và có thể cả sông Hậu, trừ khi Kênh Funan Techo được đào không đúng như những gì công bố. Với Kênh Funan Techo, Việt Nam có thể đặt Campuchia trước trách nhiệm bảo vệ lưu vực, đúng theo 5 Thủ tục và Hướng dẫn MRC đã thông qua, đặc biệt nhất là cho dòng chính với “Quy trình duy trì dòng chảy trên dòng chính”.
Nằm ở hạ lưu dòng Mekong, những tác động tiêu cực xảy ra với kinh tế và môi trường sinh thái Việt Nam khi Kênh đào Funan Techo hình thành và đưa vào sử dụng là điều không tránh khỏi. Giới chuyên gia khuyến cáo, để hạn chế những hệ lụy tiêu cực mà Dự án mang lại, các cơ quan chức năng cần có chính sách phát triển nông nghiệp hợp lý hơn phù hợp với sự xâm nhập mặn và sụt lún, thiếu nước và phù sa của Đồng bằng sông Cửu long. Vấn đề này được dự báo sẽ tiếp tục nghiêm trọng hơn trong những năm tới. Đồng thời, cần nghiên cứu, xây dựng “kho” dự trữ nước để cân đối khi lượng nước từ sông Mekong đổ về ngày càng ít đi. Bên cạnh đó, cần điều tra ngay để có những phương án giảm thiểu tác động tiêu cực của lượng hàng hoá quá cảnh đi Campuchia sẽ giảm đi trong thời gian 4 năm tới. Đồng thời, cần quy hoạch lại các cảng biển phía Nam, cũng như các dự án đầu tư về phương tiện vận tải và các giải pháp cho sự phát triển bền vững kinh tế-xã hội ở các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long trong tình hình mới.
Sau khi phun vòi rồng vào tàu tiếp tế Philippines ở bãi Cỏ Mây trên Biển Đông hôm 23-3, Trung Quốc cảnh báo Philippines ‘nên chuẩn bị gánh mọi hậu quả có thể xảy ra’.
Tàu tiếp tế UM4 của Manila bị hư hại nặng nề vào ngày 23-3 do các vòi rồng liên tục phun từ các tàu CCG (hải cảnh Trung Quốc). UM4 đang trên đường đưa nhân sự và vật tư tới con tàu Sierra Madre mắc cạn ở bãi cạn Ayungin, tên Philippines gọi bãi Cỏ Mây.
Theo báo Rappler của Philippines, “Sierra Madre đóng vai trò là tiền đồn quân sự ở khu vực này, cách bờ biển Palawan khoảng 120 hải lý (200km), tức nằm trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Philippines”.
Thế nhưng, Trung Quốc tuyên bố chủ quyền trên toàn bộ Biển Đông, cũng bao gồm bãi Cỏ Mây, bất chấp phán quyết của Tòa trọng tài năm 2016 không công nhận yêu sách của Bắc Kinh.
“Quần đảo Nam Sa (cách Trung Quốc gọi quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền của Việt Nam) và các vùng biển lân cận, gồm bãi Ren’ai (tên Trung Quốc gọi bãi Cỏ Mây), luôn là lãnh thổ của Trung Quốc”, Rappler trích lời một người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói.
“Philippines nên chấm dứt ngay hành vi xâm phạm và khiêu khích, đồng thời kiềm chế không phá hoại hòa bình và ổn định ở Biển Đông. Nếu Philippines nhất quyết đi theo con đường riêng của mình, Trung Quốc sẽ tiếp tục áp dụng các biện pháp kiên quyết để bảo vệ chủ quyền lãnh thổ cũng như quyền và lợi ích hàng hải của mình. Philippines nên sẵn sàng gánh chịu mọi hậu quả có thể xảy ra”, tuyên bố của Bộ Ngoại giao Trung Quốc có đoạn.
Trước đó, người phát ngôn của CCG Gan Yu cũng cảnh báo Philippines không nên “đùa với lửa”. “Hải cảnh Trung Quốc luôn sẵn sàng bảo vệ chủ quyền lãnh thổ cũng như quyền và lợi ích hàng hải của đất nước”, ông Gan Yu nói.
Một số quốc gia và khối – gồm cả đồng minh của Manila là Mỹ, cũng như Nhật Bản, Liên minh châu Âu (EU), Vương quốc Anh và Úc, cùng nhiều nước khác – đã bày tỏ quan ngại về vụ việc ở bãi Cỏ Mây.
Theo Lực lượng đặc trách biển Tây Philippines (NTF-WPS), động thái của Trung Quốc “trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines” cho người dân trong nước, khu vực và thế giới thấy rằng Bắc Kinh không thừa nhận các giới hạn pháp lý của luật pháp quốc tế.
NTF-WPS tuyên bố Philippines sẽ tiếp tục hành động hòa bình và có trách nhiệm, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS và phán quyết tòa trọng tài năm 2016 có tính ràng buộc về mặt pháp lý.
“Philippines sẽ không bị ngăn cản bởi những mối đe dọa hoặc sự thù địch trong việc thực thi các quyền hợp pháp đối với các vùng biển của chúng tôi, bao gồm cả bãi cạn Ayungin, vốn là một phần của vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của chúng tôi.
Chúng tôi yêu cầu Trung Quốc chứng minh bằng hành động chứ không phải bằng lời nói rằng họ là thành viên có trách nhiệm và đáng tin cậy của cộng đồng quốc tế”, NTF-WPS cho hay.
Dù lên án Mỹ triển khai máy bay không người lái (UAV) đến Biển Đông, nhưng chính Trung Quốc từ sớm cũng tăng cường lực lượng UAV hoạt động tại vùng biển này dẫn đến nhiều quan ngại.
Sáng kiến minh bạch chiến lược Biển Đông (SCSPI), thuộc Đại học Bắc Kinh (Trung Quốc), mới đây công bố báo cáo mới về tình hình Biển Đông.
Mỹ “lên đời” UAV hoạt động ở Biển Đông
Theo đó, UAV tầm xa MQ-4C đang tăng cường hoạt động ở Biển Đông. Hoạt động tự động bằng cách sử dụng các cảm biến hiện đại, MQ-4C có thể hoạt động với máy bay chống ngầm có người lái để thực hiện các nhiệm vụ tình báo, giám sát và trinh sát trên các khu vực đại dương, vùng biển lớn.
Phát biểu khi trình bày báo cáo trên, Giám đốc SCSPI Hồ Ba cho hay: “Kể từ tháng 10 năm ngoái, MQ-4C đã thay thế hoàn toàn MP-3E, nên việc nâng cấp thế hệ UAV đã hoàn tất, ít nhất là ở khu vực Biển Đông và eo biển Đài Loan”. Báo cáo trên cũng nêu: “Bằng cách cung cấp hỗ trợ quân sự, hỗ trợ hàng hải và đào tạo nhân sự cho các nước trong khu vực, Mỹ tiếp tục tăng cường năng lực hàng hải và mở rộng nhận thức hàng hải của các bên tranh chấp khác ở Biển Đông, các đồng minh và đối tác trong khu vực”. Ông Hồ Ba cũng cho rằng việc Mỹ tăng cường hoạt động của UAV có thể làm tăng nguy cơ “va chạm và đánh giá sai lầm”.
Liên quan vấn đề Mỹ đưa MQ-4C vào hoạt động tại Biển Đông, từ năm 2020, tờ South China Morning Post dẫn lời chuyên gia quân sự Tống Trung Bình (Trung Quốc) nhận định: “Việc Mỹ triển khai các máy bay giám sát như UAV MQ-4C hay các loại máy bay trinh sát, chống tàu ngầm P-8A và P-3C có thể giúp Hải quân Mỹ theo dõi các tàu chiến, tàu ngầm và các hoạt động dưới nước khác trong khu vực”. Chiến lược của Trung Quốc
Thực tế, Trung Quốc cũng đẩy mạnh hoạt động của UAV ở Biển Đông từ nhiều năm qua.
Tháng 9.2019, người phát ngôn Bộ Ngoại giao VN đã lên tiếng phản đối việc Trung Quốc tiến hành xây dựng mạng lưới máy bay không người lái ở khu vực Biển Đông để phục vụ kế hoạch giám sát và kiểm soát toàn bộ khu vực. Trước đó, Cục Nam Hải thuộc Bộ Tài nguyên Trung Quốc cho biết đã triển khai mạng lưới UAV ở Biển Đông để theo dõi, giám sát những thực thể và vùng biển xa bờ. Mạng lưới giám sát UAV này gồm các thiết bị được tích hợp camera độ phân giải cao, có phạm vi quan sát rộng, truyền hình ảnh theo thời gian thực để chuyển về các cơ sở mặt đất và cho chất lượng hình ảnh như thực. Các UAV thu thập hình ảnh hoặc quay phim trực tiếp và truyền về bộ phận thu phát tín hiệu trên mặt đất.
Trả lời Thanh Niên, TS Koh Swee Lean Collin (chuyên gia về quốc phòng tại Trường Nghiên cứu quốc tế S.Rajaratnam, Singapore) từng phân tích: “Các UAV là một phần của mạng lưới tình báo thu thập thông tin, giám sát và do thám (ISR) của Trung Quốc trên Biển Đông. Mạng lưới ISR không chỉ dựa vào nền tảng của một vài loại cảm biến đơn thuần vốn có thể bị cản trở, ví dụ như vệ tinh bị mây che phủ. Vì thế, UAV giúp lấp đầy những khoảng trống nhất định. Hơn nữa, thực hiện các nghiệp vụ ISR bằng UAV thì chi phí rẻ hơn là triển khai máy bay có người lái”.
Giữa năm 2022, tờ Hoàn Cầu thời báo đưa tin các học viện, cơ sở đào tạo của Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc (PLA) gần đây đã tích hợp một số lượng lớn thiết bị không người lái và thông minh bao gồm các phương tiện không người lái, UAV và robot vào khóa huấn luyện đổ bộ cho học viên sĩ quan. Tờ báo dẫn lời một chuyên gia quân sự nhận xét cuộc huấn luyện cho thấy PLA đang chuẩn bị cho quân đội có khả năng đổ bộ nhanh chóng và trong đó việc sử dụng phương tiện không người lái sẽ là một phần quan trọng. Chuyên gia này phân tích đổ bộ tấn công là năng lực quan trọng để PLA có thể tác chiến ở những khu vực như eo biển Đài Loan và Biển Đông.
Thực tế gần đây, UAV của Trung Quốc cũng thường xuyên được ghi nhận ở khu vực phía bắc Biển Đông khi tiến hành các phi vụ nhằm vào Đài Loan.
Việt Nam kiên quyết phản đối và bác bỏ tất cả các yêu sách trái luật pháp quốc tế, vi phạm chủ quyền của Việt Nam sau khi Bộ Ngoại giao Trung Quốc và Philippines lời qua tiếng lại về cái gọi là quyền lịch sử trên Biển Đông.
Trước đó, vào ngày 14-3, trong cuộc họp báo thường kỳ của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, người phát ngôn bộ này là ông Uông Văn Bân khẳng định Trung Quốc có “quyền lịch sử trên Biển Đông”.
Nguyên do là ông này nhận được một câu hỏi liên quan phát ngôn của Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. về yêu sách đường đứt đoạn của Trung Quốc trên Biển Đông.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc kế đó ngang nhiên cho rằng Trung Quốc “là nước đầu tiên thực hiện quyền chủ quyền và quyền tài phán” đối với “Nam Hải chư đảo và các vùng biển liên quan”.
“Nam Hải chư đảo” là cách Trung Quốc gọi những quần đảo trên Biển Đông, trong đó có quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa thuộc chủ quyền của Việt Nam.
Cũng theo ông Uông Văn Bân, phía Philippines nên ngừng xuyên tạc quan điểm của Trung Quốc, không sử dụng vấn đề Biển Đông để kích động và cậy nhờ “thế lực bên ngoài” để phá hoại hòa bình và ổn định ở khu vực.
Đáp lại, ngày 17-3, Bộ Ngoại giao Philippines ra tuyên bố khẳng định nước này “từ lâu đã có chủ quyền và thực hiện quyền kiểm soát hành chính đối với Bajo de Masinloc (cách Philippines gọi bãi cạn Scarborough – PV), cũng như nhiều thực thể khác ở phía tây Palawan mà hiện nay tạo thành Nhóm đảo Kalayaan (bao gồm một phần quần đảo Trường Sa của Việt Nam – PV)”.
Phía Philippines cũng bác bỏ cái gọi là “quyền lịch sử” của Trung Quốc trên Biển Đông cùng những yêu sách của nước này là vô căn cứ.
“Philippines chưa bao giờ lợi dụng vấn đề Biển Đông để làm gia tăng căng thẳng, đánh lừa cộng đồng quốc tế hoặc phá hoại hòa bình và ổn định trong khu vực. Philippines kêu gọi Trung Quốc xem xét lại quan điểm và yêu sách vô căn cứ của mình”, Bộ Ngoại giao Philippines nhấn mạnh.
Ngày 23-3, trả lời câu hỏi của phóng viên về quan điểm của Việt Nam trước các phát ngôn của Philippines và Trung Quốc, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng nêu rõ:
“Như đã nhiều lần khẳng định, Việt Nam có đầy đủ cơ sở pháp lý và bằng chứng lịch sử khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa phù hợp luật pháp quốc tế, cũng như có chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán đối với các vùng biển của mình được xác lập phù hợp với Công ước của Liên Hiệp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS).
Liên quan đến các yêu sách ở Biển Đông trái luật pháp quốc tế, vi phạm chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, cũng như vi phạm chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam đối với các vùng biển của Việt Nam được xác lập phù hợp với UNCLOS 1982, lập trường của Việt Nam là luôn rõ ràng, nhất quán và đã được khẳng định nhiều lần. Theo đó, Việt Nam kiên quyết phản đối và bác bỏ tất cả các yêu sách này.
Việt Nam mong muốn các quốc gia liên quan thực sự tôn trọng và tuân thủ các quy định của UNCLOS 1982, cùng đóng góp vào việc duy trì hòa bình, ổn định và tìm kiếm các giải pháp cơ bản, lâu dài ở Biển Đông”.
