Chỉ trong tháng 3, xuất khẩu gạo giúp Việt Nam thu về gần 509 triệu USD, tăng đột biến 93,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, Trung Quốc và Philippines ồ ạt mua gạo của nước ta.
Xuất khẩu gạo của Việt Nam tăng mạnh.
Thống kê sơ bộ của Tổng cục Hải quan cho thấy, xuất khẩu gạo tháng 3/2023 của nước ta thu về gần 509 triệu USD, tăng đột biến 93,5% so với cùng tháng 3/2022. Tính đến hết quý I/2023, Việt Nam xuất khẩu hơn 1,85 triệu tấn gạo, đạt 981,4 triệu USD, tăng 23,4% về lượng và tăng 34,3% về giá trị so với cùng kỳ năm ngoái.
Giá gạo xuất khẩu bình quân ba tháng đầu năm 2023 ước đạt 531 USD/tấn, tăng 9,2% so với cùng kỳ năm 2022 – mức cao nhất trong vòng 10 năm qua. Đặc biệt, giá gạo xuất khẩu bình quân sang Trung Quốc đạt 589 USD/tấn, tăng hơn 18% so với cùng kỳ năm trước.
Philippines vẫn là khách hàng lớn nhất của gạo Việt xuất khẩu. Trong tháng 3, xuất khẩu gạo sang thị trường này đạt 245,7 triệu USD, tăng đột biến 295% so với tháng 3/2022. Cộng dồn cả quý I/2023, xuất khẩu gạo sang Philippines đạt 450,4 triệu USD, tăng gần 45% so với cùng kỳ năm ngoái, chiếm 45,8% tổng giá trị xuất khẩu gạo của Việt Nam.
Xuất khẩu gạo sang Trung Quốc trong tháng 3 vừa qua cũng đạt 109 triệu USD, tăng 118% so với tháng 3 năm ngoái. Trong quý I/2023, xuất khẩu gạo sang thị trường hơn 1,4 tỷ dân này giúp nước ta thu về 199 triệu USD, tăng 119% so với cùng kỳ năm 2022. Trung Quốc trở thành thị trường tiêu thụ gạo Việt lớn thứ hai trong quý I/2023.
Việc Trung Quốc và Philippines ồ ạt mua gạo của Việt Nam trong tháng 3 vừa qua đã giúp ngành gạo xoay chuyển từ mức tăng trưởng âm trong hai tháng đầu năm sang tăng trưởng dương trong quý I/2023.
Tại Việt Nam, thời điểm cuối tháng 3, gạo 5% tấm của Việt Nam ở mức 450 USD/tấn, tăng 5 USD/tấn so với 440-445 USD/tấn hồi đầu tháng. Theo các thương nhân, giá gạo tăng do các chuyến hàng đến Trung Quốc phục hồi và Indonesia, Philippines cũng đang mua thêm để cải thiện dự trữ quốc gia.
Động thái cắt giảm lãi suất của Ngân hàng Nhà nước cũng thúc đẩy các hoạt động xuất khẩu, bao gồm cả xuất khẩu gạo.
Chuyên gia trong ngành nhận định, xuất khẩu gạo của Việt Nam vẫn tiếp tục thuận lợi. Trong ngắn hạn, giá gạo sẽ ở mức tốt do những bất ổn về kinh tế, chính trị toàn cầu khiến nhu cầu dự trữ lương thực tăng lên. Đây là yếu tố giúp các doanh nghiệp gạo được hưởng lợi trong thời gian tới.
Ngày 11-4, Philippines và Mỹ khởi động cuộc tập trận quân sự chung lớn nhất chưa từng có của họ, khi hai nước tìm cách đối phó các hoạt động quân sự gia tăng của Trung Quốc trong khu vực.
Theo Hãng tin AFP, gần 18.000 binh sĩ của hai nước – gồm 12.200 lính Mỹ và 5.400 lính Philippines – tham gia cuộc tập trận thường niên có tên Balikatan (Vai kề vai), và đây là lần đầu tiên hai nước đưa vào nội dung tập trận bắn đạn thật ở Biển Đông. Cuộc tập trận lớn nhất trong hơn 30 năm
Cuộc tập trận này kéo dài hai tuần, tới ngày 28-4. Nó diễn ra một ngày sau khi quân đội Trung Quốc kết thúc cuộc tập trận “Liên Hợp Lợi Kiếm” kéo dài ba ngày quanh đảo Đài Loan, để phản ứng với chuyến quá cảnh vừa qua tại Mỹ của nhà lãnh đạo Đài Loan Thái Anh Văn.
Đây là cuộc tập trận chung lớn nhất của Mỹ và Philippines trong hơn 30 năm, theo Hãng tin Bloomberg. Nằm một phần trong cuộc tập trận Balikatan, các trực thăng quân sự sẽ đáp xuống một hòn đảo ngoài khơi mũi phía bắc của đảo chính Luzon, cách Đài Loan gần 300km.
Mỹ sẽ sử dụng tên lửa Patriot – được coi là một trong những hệ thống phòng không tốt nhất trên thế giới – và hệ thống pháo phản lực HIMARS trong cuộc tập trận.
Người phát ngôn của quân đội Philippines, đại tá Medel Aguilar, thông tin cuộc tập trận này sẽ nâng cao “các chiến thuật, kỹ thuật và quy trình trong một loạt các hoạt động quân sự”.
Đây cũng là lần đầu tiên các cuộc tập trận chung của Mỹ và Philippines được tổ chức dưới thời Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos. Ông đã tìm cách tăng cường quan hệ với Mỹ sau khi người tiền nhiệm – ông Rodrigo Duterte – “lạnh nhạt” với Washington.
“Thông qua cuộc tập trận này, các lực lượng của Philippines và Mỹ sẽ nâng cao khả năng tương tác và bổ sung năng lực của chúng tôi thông qua hợp tác, đảm bảo chúng ta sẵn sàng cùng nhau ứng phó với các thách thức trong thế giới thực” – Thiếu tướng Eric Austin, chỉ huy Phi đội số 1 thuộc Thủy quân lục chiến Mỹ, phát biểu tại lễ khai mạc cuộc tập trận ở Manila ngày 11-4. Những tháng gần đây, Manila và Washington đã đồng ý tái khởi động các cuộc tuần tra hàng hải chung ở Biển Đông và đạt được thỏa thuận mở rộng sự hiện diện của lực lượng Mỹ tại Philippines.
Quân đội Mỹ sẽ được phép sử dụng thêm bốn căn cứ quân sự của Philippines theo thỏa thuận, bao gồm một căn cứ hải quân cách không xa Đài Loan.
Theo Hãng tin AFP, với vị trí gần đảo Đài Loan, Philippines có thể trở thành đối tác quan trọng của Mỹ trong trường hợp Trung Quốc tấn công Đài Loan.
Tuy nhiên, việc Mỹ được tiếp cận thêm các căn cứ quân sự của Philippines đã khiến Trung Quốc cáo buộc Washington “gây nguy hiểm cho hòa bình và ổn định khu vực”.
“Các quốc gia ở khu vực này của thế giới phải duy trì sự độc lập chiến lược và kiên quyết chống lại tâm lý chiến tranh lạnh” – đại sứ Trung Quốc tại Manila, Huang Xilian, bình luận vào tuần trước.
Bộ Ngoại giao Mỹ ra thông báo cho biết, Ngoại trưởng Antony Blinken sẽ thăm Việt Nam trong khuôn khổ chuyến công du châu Âu và châu Á từ ngày 11-18/4.
Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken.
Trong thông cáo báo chí phát đi ngày 11/4, Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết Ngoại trưởng Antony Blinken có chuyến công du Vương quốc Anh, Ireland, Việt Nam và Nhật Bản từ ngày 11-18/4.
Thông báo cho biết thêm, tại thủ đô Hà Nội, Ngoại trưởng Blinken sẽ có các cuộc thảo luận quan trọng với các đối tác Việt Nam trong bối cảnh 2 nước kỷ niệm 10 năm thiết lập Quan hệ Đối tác Toàn diện. Ngoại trưởng cũng sẽ gặp gỡ các quan chức cấp cao của Việt Nam để trao đổi về tầm nhìn chung về một khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương kết nối, thịnh vượng, hòa bình và có sức chống chịu mạnh mẽ.
Sau đó, Ngoại trưởng Blinken sẽ tới Karuizawa, Nhật Bản để tham dự Hội nghị Ngoại trưởng G7 và thảo luận với những người đồng cấp về phương hướng cho một loạt vấn đề toàn cầu, bao gồm cuộc xung đột Nga – Ukraine, giải trừ vũ khí hạt nhân và không phổ biến vũ khí hạt nhân, an ninh lương thực và an ninh năng lượng, và thúc đẩy tầm nhìn tích cực về một khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở.
Trước khi tới châu Á, Ngoại trưởng Blinken sẽ tháp tùng Tổng thống Mỹ Joe Biden tới Vương quốc Anh và Ireland từ ngày 11-14/4.
Trước đó, từ ngày 7-11/4, phái đoàn nghị sĩ lưỡng viện Quốc hội Mỹ do Thượng nghị sĩ bang Oregon Jeff Merkley dẫn đầu đã có chuyến thăm và làm việc tại Việt Nam.
Thượng nghị sĩ Merkley cho biết phái đoàn nghị sĩ tới Việt Nam lần này với 2 sứ mệnh quan trọng, đó là thúc đẩy quá trình giải quyết hậu quả chiến tranh và nâng tầm quan hệ hợp tác Việt – Mỹ trên nhiều lĩnh vực khác nhau từ vấn đề Biển Đông, biến đổi khí hậu đến hợp tác đầu tư.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tuyên bố Bắc Kinh sẽ không thỏa hiệp hay nhượng bộ về vấn đề Đài Loan.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (giữa), Tổng thống Pháp Emmanuel Macron (trái) và Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von de Leyen chụp ảnh chung tại Bắc Kinh hôm 6/4.
“Bất kỳ ai mong đợi Trung Quốc thỏa hiệp và nhượng bộ về vấn đề Đài Loan đều tự bắn vào chân mình. Đó là những giấc mơ viển vông”, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nói trong cuộc trao đổi với Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen hôm 6/4.
Ông Tập Cận Bình nhấn mạnh, vấn đề Đài Loan là trọng tâm trong các lợi ích cốt lõi của Trung Quốc.
Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đang có chuyến thăm Trung Quốc từ ngày 5/4 đến ngày 7/4.
Tuyên bố của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình được đưa ra sau khi nhà lãnh đạo Đài Loan Thái Anh Văn có cuộc gặp với Chủ tịch Hạ viện Mỹ Kevin McCarthy ở bang California, Mỹ hôm 5/4. Hai quan chức đã tham dự cuộc họp kín kéo dài hai giờ cùng với 18 thành viên lưỡng đảng của Quốc hội Mỹ.
Tại cuộc họp báo sau cuộc gặp với bà Thái Anh Văn, ông McCarthy cho biết hai bên đã thảo luận về biện pháp tăng tốc độ chuyển giao vũ khí của Mỹ cho Đài Loan.
Cuộc gặp với các nghị sĩ Mỹ diễn ra khi bà Thái Anh Văn quá cảnh tại Mỹ để trở về Đài Loan sau chuyến thăm tới một số nước châu Mỹ. Tuần trước, bà Thái đã quá cảnh ở New York, Mỹ khi bắt đầu chuyến thăm Guatemala và Belize.
Cơ quan phòng vệ Đài Loan ngày 5/4 thông báo, nhóm tác chiến do tàu sân bay Sơn Đông của Trung Quốc dẫn đầu đã đi qua eo biển Ba Sĩ rồi tiến vào vùng biển phía đông nam hòn đảo. Trong khi đó, người đứng đầu cơ quan phòng vệ Đài Loan xác nhận, Mỹ cũng triển khai một tàu sân bay tới gần vùng biển của Đài Loan.
Vài giờ sau khi lãnh đạo Đài Loan Thái Anh Văn gặp gỡ Chủ tịch Hạ viện Mỹ Kevin McCarthy và nhóm nghị sĩ Mỹ tại California, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cảnh báo, Mỹ phải ngừng toàn bộ liên hệ với Đài Loan ngay lập tức. Cơ quan này chỉ trích cuộc gặp là “vi phạm nghiêm trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Trung Quốc, đồng thời gửi một tín hiệu sai lầm tới các lực lượng đòi độc lập cho Đài Loan”.
Trước chuyến đi của lãnh đạo Đài Loan tới Mỹ, Bắc Kinh cảnh báo sẽ “kiên quyết đáp trả” nếu cuộc gặp giữa bà Thái và ông McCarthy được tiến hành. Bắc Kinh tuyên bố phản đối “bất kỳ hình thức tương tác và liên lạc chính thức nào giữa phía Mỹ và chính quyền Đài Loan”.
Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken cho rằng việc bà Thái Anh Văn quá cảnh ở Mỹ không phải là chuyện mới và những điểm dừng chân như vậy mang tính chất “riêng tư” và “không chính thức”.
Trung Quốc luôn coi Đài Loan là một phần lãnh thổ không thể tách rời và sẵn sàng thống nhất bằng mọi giá, kể cả biện pháp quân sự.
Tuy không có quan hệ chính thức với Đài Loan, nhưng Mỹ vẫn duy trì một số hoạt động trao đổi, trong đó có bán vũ khí cho hòn đảo.
Cơ quan phòng vệ Đài Loan nói đã phát hiện 71 máy bay quân sự và 9 tàu chiến Trung Quốc xung quanh hòn đảo này vào ngày 8/4.
Tàu chiến của hải quân Trung Quốc trong một cuộc tập trận trên biển.
Sputnik dẫn thông báo của Cơ quan phòng vệ Đài Loan nói, tính tới chiều tối 8/4 (theo giờ địa phương), Đài Loan phát hiện 71 máy bay quân sự Trung Quốc trong đó có tiêm kích và máy bay ném bom tiến vào đường phân cách không chính thức giữa hai bờ eo biển Đài Loan.
“71 máy bay và 9 tàu của Trung Quốc được phát hiện vào 16h chiều 8/4. Trong số đó có các máy bay đã vượt qua đường trung tuyến phía bắc, trung và nam của eo biển Đài Loan và vùng nhận dạng phòng không (ADIZ) phía tây nam”, Cơ quan phòng vệ Đài Loan thông báo trên Twitter.
Cũng theo Cơ quan phòng vệ Đài Loan, các máy bay quân sự Trung Quốc xuất hiện gần Đài Loạn ngày 8/4 gồm các dòng tiêm kích J-10, J-11, J-16, máy bay vận tải Y-20, máy bay ném bom H-6K và máy bay trinh sát KJ-500.
Trước đó, sáng 8/4, Trung Quốc thông báo các lực lượng vũ trang của nước này sẽ tiến hành tập trận quân sự từ ngày 8/4 đến ngày 10/4 tại vùng biển và không phận eo biển Đài Loan, ngoài khơi phía bắc, phía nam và phía đông hòn đảo.
Quân đội Trung Quốc nhấn mạnh cuộc tập trận nhằm tăng cường khả năng sẵn sàng chiến đấu bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ, đồng thời là lời cảnh báo “các thế lực bên ngoài” và các lực lượng đòi độc lập trên đảo Đài Loan.
Trong khi đó, các cuộc diễn tập bắn đạn thật cũng diễn ra ở ngoài khơi tỉnh Phúc Kiến trong nhiều ngày. Đại tá Thi Nghị, phát ngôn viên Chiến khu miền Đông của quân đội Trung Quốc ngày 8/4 cho biết.
Đại tá Thi Nghị nói thêm, Chiến khu miền Đông sẽ tổ chức tuần tra cảnh vệ sẵn sàng chiến đấu và cuộc tập trận mang tên “Kiếm sắc liên hợp” xung quanh đảo Đài Loan.
Trước đó, lãnh đạo Đài Loan Thái Anh Văn gặp Chủ tịch Hạ viện Mỹ Kevin McCarthy ở bang California ngày 5/4, là cuộc gặp đầu tiên giữa Chủ tịch Hạ viện Mỹ với lãnh đạo Đài Loan trên lãnh thổ Mỹ. Trung Quốc lên án cuộc gặp và cảnh báo áp dụng những biện pháp kiên quyết để bảo vệ chủ quyền.
Nghiên cứu mới chỉ ra rằng các công cụ AI có thể nhanh chóng xử lý ít nhất là một nửa khối lượng công việc của kế toán, phiên dịch viên và công việc viết lách.
Nhiều công việc có thể hoàn thành tốt hơn bởi AI, theo nghiên cứu mới (Ảnh: WSJ)
Những công việc dễ bị “chiếm” bởi AI Kế toán nằm trong số những nghề nghiệp dễ bị ảnh hưởng nhất bởi sự tiến bộ của trí tuệ nhân tạo tạo sinh (generative AI), theo nghiên cứu mới. Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng, ít nhất một nửa số lượng công việc kế toán có thể được thực hiện nhanh hơn rất nhiều nếu sử dụng công nghệ này.
Những công việc khác cũng chịu ảnh hưởng lớn từ AI là nhà toán học, phiên dịch viên, nhà văn và gần 20% lực lượng lao động của Mỹ, theo nghiên cứu được công bố bởi các nhà khoa học đến từ ĐH Pennsylvania và OpenAI, công ty chế tạo ra công cụ AI nổi tiếng ChatGPT.
ChatGPT kể từ khi ra mắt đã gây nên cả sự hứng thú lẫn hoang mang cho các công ty, trường học, chính phủ và người dân vì khả năng xử lý một lượng thông tin khổng lồ và sản sinh ra những nội dung phức tạp – mặc dù chưa hẳn là chính xác hoặc không thiên vị – để trả lời người dùng.
Để thực hiện nghiên cứu, nhóm nhà khoa học đã kiểm tra kỹ lưỡng về tầm ảnh hưởng của công nghệ mới đối với từng công việc cụ thể. Họ phân tích những nhiệm vụ của một công việc cụ thể, mà trong đó các GPT (generative pre-trained transformers) và phần mềm tích hợp với chúng có thể giảm thời gian hoàn thành đi ít nhất là 50%. Kết quả cho thấy, các GPT hoàn thành xuất sắc các nhiệm vụ như dịch thuật, phân loại, sáng tạo nội dung và viết code máy tính.
Nhóm nghiên cứu nhận ra rằng, hầu hết các công việc sẽ bị thay đổi theo hình thức nào đó bởi các GPT, trong đó 80% lao động làm việc tại các vị trí công việc có ít nhất một nội dung có thể được hoàn thành nhanh hơn bởi generrative AI. Những công việc liên quan tới xử lý thông tin – bao gồm quan hệ công chúng (PR), phóng viên toà án và kỹ sư blockchain – dễ bị tác động, theo nghiên cứu mới. Những công việc ít chịu ảnh hưởng bởi công nghệ này bao gồm đầu bếp đồ ăn nhanh, thợ sửa chữa xe máy và nhân viên làm việc trên dàn khoan dầu khí.
Để đưa ra kết luận, các tác giả sử dụng một cơ sở dữ liệu của chính phủ về việc làm, các hoạt động và nhiệm vụ liên quan.
Các nhà nghiên cứu không đưa ra dự đoán xem liệu công việc có bị AI chiếm mất, hay những công việc nào sẽ bị mất, theo Matt Beane – giáo sư đến từ ĐH California, nghiên cứu về tác động của công nghệ đối với thị trường lao động – cho hay.
“Nghiên cứu về sự tác động này không đưa ra dự báo về thứ sẽ thay đổi và nó sẽ thay đổi nhanh đến mức nào,” ông nói. “Con người thường bác bỏ những sự thay đổi gây ảnh hưởng tới lợi ích của họ” và quá trình áp dụng công nghệ mới thường phải trả qua nhiều sự đàm phán, phản kháng, hoang mang và hy vọng, ông nói.
Theo ông Beane, thách thức thực sự nằm ở phía các doanh nghiệp, trường học và các nhà hoạch định chính sách bởi họ phải giúp người dân thích nghi. “Đây là một vấn đề nghìn tỉ USD,” ông nói, và nó có thể bao gồm quá trình huấn luyện người lao động để họ hợp tác hiệu quả với công nghệ mới, hay thiết kế lại các công việc để tăng cường tự động hoá, cải thiện mức lương…
Ứng dụng ngày càng rộng rãi
Hiện nay, đã có nhiều người bắt đầu sử dụng generative AI để làm việc một cách nhanh chóng hơn, trong khi nhiều ông chủ doanh nghiệp lại lo ngại về độ chính xác và an toàn.
Michael Quash, kỹ sư 32 tuổi đến từ Richmond, Virginia, cho hay ông đã sử dụng ChatGPT để thực hiện các nhiệm vụ đơn điệu hoặc phát hiện lỗi trong các đoạn code phức tạp. “ChatGPT có thể trở thành một trợ lực hiệu quả,” ông nói.
Doanh nghiệp nơi Quash làm việc, Audacy Inc., cho hay họ cho phép nhân viên trải nghiệm công cụ AI này. “Giống như nhiều công ty truyền thông, chúng tôi tin rằng ChatGPT có giá trị trong một số quy trình nhất định,” Sarah Foss, giám đốc công nghệ của Audacy, nói.
Một số nghiên cứu mới đây cũng cho thấy generative AI có thể tiết kiệm thời gian và đưa ra kết quả tốt hơn nếu so với con người. Trong một nghiên cứu được Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) thực hiện, các nhà nghiên cứu chia 444 tay viết, nhân viên thị trường, nhân viên tư vấn, chuyên gia nhân sự và các công việc khác thành 2 nhóm. Cả hai nhóm này đều được yêu cầu hoàn thành các nhiệm vụ đơn giản, và một nhóm có thể sử dụng ChatGPT.
Nhóm được sử dụng ChatGPT hoàn thành nhiệm vụ nhanh hơn 10 phút so với nhóm còn lại. Những người đánh giá về chất lượng nhiệm vụ đánh giá rằng, nhóm được AI hỗ trợ làm tốt hơn so với nhóm còn lại.
Một nghiên cứu khác được Microsoft công bố trong tuần trước đã phân tích về khả năng của GPT-4, phiên bản mới nhất của công cụ do OpenAI chế tạo, và nhận ra rằng nó có thể giải quyết “những nhiệm vụ lạ thường và khó khăn” không khác gì con người ở những lĩnh vực như toán học, viết code, dược phẩm, luật và tâm lý học.
Amanda Richardson, giám đốc điều hành CoderPad, cho hay cô đã sử dụng ChatGPT để viết các đoạn slide khi muốn giới thiệu về lĩnh vực của mình. Công cụ này tạo ra một nền cơ bản để từ đó cô đưa ra thêm vào những chi tiết cụ thể, tạo nên một bài giới thiệu ấn tượng hơn.
Khách hàng của CoderPad là các doanh nghiệp đang muốn tuyển dụng. Họ yêu cầu các ứng viên thể hiện kỹ năng thông qua CoderPad, và cô Richardson đã khuyên các khách hàng của mình nên thêm ChatGPT vào trong quá trình phỏng vấn: Yêu cầu ứng viên sử dụng ChatGPT để giải quyết một vấn đề, và sau đó yêu cầu họ trình bày về câu trả lời đó.
Tàu Prairial có cuộc diễn tập với Hải quân Việt Nam ở Hải Phòng trong chuyến thăm đầu tiên của một chiến hạm Pháp sau dịch COVID-19.
Chiến hạm Pháp Prairial thuộc nhóm khinh hạm, chuyên trách nhiệm vụ giám sát của Hải quân Pháp. Con tàu cập cảng Hải Phòng ngày 2-4 và rời cảng ngày 6-4. Diễn tập kiểu PASSEX
Đây là chuyến thăm đầu tiên hậu COVID-19 của một tàu Hải quân Pháp, do đó hai bên có thể tiến hành nhiều hoạt động trao đổi thông thường như trình diễn và trao đổi chiến thuật, thăm tàu lẫn nhau, giao lưu bóng chuyền…
Ngày 5-4, một nhóm thủy thủ đoàn tàu Prairial và Hải quân Việt Nam đã chia sẻ kinh nghiệm kiểm soát tàu tình nghi, phòng cháy chữa cháy trên tàu.
Tổ y tế của tàu cũng gặp các bác sĩ quân y Việt Nam và đến thăm Đại học Y dược Hải Phòng.
Ngày 6-4, khi tàu Prairial rời cảng, Hải quân Pháp và Hải quân Việt Nam sẽ có một hoạt động diễn tập “PASSEX” (passage exercise) – là một hình thức diễn tập trong đó các tàu chiến di chuyển theo đội hình và trao đổi, liên lạc bằng các tín hiệu đèn, thiết bị vô tuyến nhằm đảm bảo khả năng phối hợp khi cần thiết.
Chuyến thăm xã giao của tàu Prairial “đánh dấu tình đoàn kết trong hợp tác quốc phòng giữa hai nước và sự thiết tha của hai bên trong việc tôn trọng luật pháp quốc tế, đặc biệt là tự do hàng hải”, Đại sứ quán Pháp khẳng định. Chuyến thăm có ý nghĩa đặc biệt
Hồi tháng 3-2021, tàu Prairial cũng từng đến Việt Nam và cập cảng Cam Ranh, tỉnh Khánh Hòa.
Đại sứ Pháp tại Việt Nam Nicolas Warnery cho biết trong khuôn khổ hợp tác quốc phòng song phương, mỗi năm đều có tàu Hải quân Pháp thăm Việt Nam.
Tuy nhiên chuyến thăm của tàu Prairial năm nay đặc biệt hơn vì rơi vào dịp kỷ niệm 50 năm hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao cũng như 10 năm thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược.
“Chuyến thăm lần này cho thấy Pháp thiết tha bảo đảm tự do hàng hải và hàng không trên các đại dương cũng như bảo vệ các không gian chung, điều mà các đối tác Việt Nam của chúng tôi cũng rất chia sẻ”, ông Warnery khẳng định. Tùy viên quốc phòng Pháp tại Việt Nam – đại tá Frederic Daumas cho biết bản thân cũng từng là chỉ huy của chiến hạm Pháp Prairial. Do đó ông rất vui khi thấy con tàu đến cảng Hải Phòng, thể hiện một cách cụ thể các hoạt động hợp tác quốc phòng giữa hai nước.
Tàu khởi hành từ Tahiti ngày 20-2 và thực hiện nhiệm vụ giám sát hàng hải cho Forum Fisheries Agency (FFA) – cơ quan ngư nghiệp của Diễn đàn các đảo trên Thái Bình Dương.
Đây là sứ mệnh nhằm giúp FFA chống nạn đánh bắt IUU trong các vùng biển quốc tế cũng như trong vùng đặc quyền kinh tế của các quốc đảo Thái Bình Dương.
Nói thêm về điều này, đại tá Francois Maignan – thuyền trưởng tàu Prairial – cho biết Hải quân Pháp có “hai vai”: ngoài nhiệm vụ quân sự còn thực hiện nhiệm vụ như cảnh sát biển.
Do đó sự hiện diện của một chiến hạm Pháp tại khu vực không phải nhắm vào nước nào mà là sự hỗ trợ, chia sẻ kinh nghiệm và nguồn lực với các nước trong khu vực.
Nếu nâng cấp quan hệ với Mỹ, Việt Nam sẽ có cơ hội nâng cao vị thế của mình và nâng cấp hệ thống quân đội. Bên cạnh đó, cũng có lo ngại rằng hành động này sẽ làm Trung Quốc không hài lòng, từ đó sẽ gia tăng các hành động gây hấn trên Biển Đông.
Các chuyên gia về chính trị, quan hệ quốc tế và an ninh hàng hải, trong bài viết này, sẽ phân tích góc nhìn của họ về những mặt lợi và thách thức mà Việt Nam phải đối mặt khi xích lại gần hơn với Mỹ.
HỢP THỨC HOÁ MỐI QUAN HỆ
Cựu Đại sứ Việt Nam tại Mỹ, ông Phạm Quang Vinh, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, từng khẳng định rằng dù chưa phải là Đối tác chiến lược, nhưng trên thực tế, “quan hệ Việt – Mỹ đã ở tầm chiến lược và nói rộng ra, mối quan hệ này mang cả tính toàn diện và tính chiến lược.
Tiến sỹ Hồng Hiệp cho rằng nếu như không có một khuôn khổ chính trị hay pháp lý để tạo điều kiện cho các hoạt động được thực hiện thì nhiều dự án hợp tác hai bên có thể sẽ không bao giờ được triển khai. Đặc biệt là trong lĩnh vực an ninh, quốc phòng…
Lấy ví dụ, khi Mỹ muốn chuyển giao một số trang thiết bị quốc phòng hay vũ khí cho Việt Nam, nếu như hai bên đã có một khuôn khổ Đối tác chiến lược thì việc thông qua các biện pháp hợp tác như vậy sẽ sẽ thuận lợi hơn:
“Tôi đồng ý ở một mức độ nào đó là cho dù không có tuyên bố hay là hiệp định Đối tác chiến lược thì quan hệ song phương vẫn sẽ tiếp tục phát triển như lâu nay, bởi vì hai bên vẫn cần nhau về mặt kinh tế chính trị và chiến lược.
Tuy nhiên, tốc độ phát triển này có thể sẽ bị kìm hãm nếu không có những công cụ hay khuôn khổ chính trị – pháp lý để tạo điều kiện cho nó phát triển một cách nhanh chóng.”
Theo ông Thế Phương, rõ ràng là cái tên cũng rất quan trọng, bởi vì nó định hình bản chất và nó định hình “niềm tin chiến lược” khi Việt Nam đưa Mỹ lên ngang hàng với một số đối tác lớn khác:
“Cái quan trọng nhất là nó mở rộng hơn nữa tư duy hợp tác. Nó tạo ra thêm dư địa để hợp tác trong tương lai, chứ còn nội hàm hợp tác giữa Việt Nam và Mỹ nó đã rất là tốt rồi, đặc biệt là những vấn đề phi an ninh như y tế, đầu tư, chuỗi cung ứng và vai trò của Việt Nam trong mạng lưới mà Mỹ dẫn dắt khu vực…
Nó sẽ giúp cho Việt Nam và Mỹ hợp tác được ở những lĩnh vực mà trước đây Mỹ và Việt Nam chưa hợp tác, ví dụ như là “không gian” và kết nối vào một số mạng lưới quan trọng, chuyển giao công nghệ và đặc biệt là an ninh quốc phòng.”
Ngoài ra, ông Phương cho rằng, khi mà đã nâng cấp mối quan hệ thì những nút thắt về niềm tin sẽ nới lỏng. Khi đó, hai nước sẽ có sự tin tưởng nhất định để phát triển hơn nữa mối quan hệ trong tương lai.
LỢI ÍCH
Theo quan điểm của tiến sỹ Lê Hồng Hiệp, việc nâng cấp mối quan hệ hai bên lên Đối tác chiến lược có hai lợi ích chính. Thứ nhất là nâng cao vị thế của Việt Nam, và thứ hai là tạo điều kiện để làm sâu sắc hơn mối quan hệ Việt – Mỹ trong bối cảnh mà Mỹ càng ngày càng trở thành đối tác quan trọng của Việt Nam trên mọi lĩnh vực:
“Về lợi ích thì nó thể hiện vai trò vị trí của Việt Nam trong chính sách đối ngoại của Mỹ sẽ được nâng lên và Việt Nam sẽ có cơ sở chính trị và pháp lý để tiến hành các hoạt động nâng cao hoặc là làm sâu sắc hơn quan hệ với Hoa Kỳ.”
Thạc sỹ Nguyễn Thế Phương cũng ủng hộ phát triển mối quan hệ Việt – Mỹ lên một tầm cao mới. Bởi, khi đó, Việt Nam sẽ có điều kiện thuận lợi trong việc hiện đại hoá quận đội:
“Nguyên nhân lớn nhất là tập trung quá nhiều vào vũ khí của Nga, mà thông qua cuộc chiến Nga Ukaine chúng ta có thể thấy là nó bộc lộ cực kỳ nhiều thứ và nhiều vấn đề.
Những thứ vũ khí vốn trước đây được Việt Nam tung hô thì giờ nó bộc lộ trên thực tế rất nhiều vấn đề. Cuộc chiến đó nó còn cho ta thấy là bây giờ dựa vào Nga là tiêu.
Trước cuộc chiến đó, 60 – 70% vũ khí của Việt Nam là nhập khẩu từ Nga. Mình nghĩ rằng nếu muốn thay đổi, đẩy mạnh đa dạng hóa về mặt trang thiết bị, hiện đại hóa thì bắt buộc phải tương tác nhiều hơn với phương Tây, và muốn tương tác được với phương Tây thì phải tương tác tốt với Mỹ.”
Ông Phương cảnh báo nếu bỏ lỡ cơ hội này thì quá trình hiện đại hóa sẽ chậm lại, kéo theo những lợi ích trên biển Đông sẽ bị ảnh hưởng. Tương quan trên Biển giữa Việt Nam và Trung Quốc sẽ chênh lệch ngày càng lớn hơn.
RÀO CẢN TỪ TRUNG QUỐC
Ông Vũ Xuân Khang cho biết rào cản lớn nhất vẫn là thái độ của Trung Quốc với các biến chuyển trong quan hệ Việt – Mỹ. Việt Nam được hưởng lợi từ sự ổn định trong quan hệ Việt – Trung nhiều hơn là nâng cấp quan hệ Việt – Mỹ do Trung Quốc là nước có ảnh hưởng lớn nhất đến an ninh của Việt Nam:
“Quan hệ Việt – Trung ổn định trước hết sẽ giúp Việt Nam tránh bị Trung Quốc tạo các áp lực quân sự và chạy đua vũ trang không cần thiết.
Thứ hai, giữ vững quan hệ Việt – Trung cũng giúp Việt Nam duy trì quan hệ thương mại và đầu tư với Trung Quốc, nhất là trong hoàn cảnh Việt Nam đang cần hồi phục kinh tế sau đại dịch.
Nếu Việt Nam nâng cấp quan hệ với Mỹ và làm Trung Quốc không hài lòng, có nhiều khả năng Trung Quốc sẽ gia tăng các hành động gây hấn trên biển Đông để răn đe Việt Nam đừng tin tưởng vào lời hứa của Mỹ.”
Chưa kể, theo ông Khang, nếu Trung Quốc nhìn nhận Việt Nam thực sự đang cố hợp tác với Mỹ để kiềm tỏa Trung Quốc về lâu dài, họ sẽ lại dạy cho Việt Nam một bài học như cách họ đã làm vào năm 1979.
Ngược lại, tiến sỹ Lê Hồng Hiệp cho rằng nếu không sớm tiến hành nâng cấp mối quan hệ với Mỹ, Việt Nam chỉ có thiệt chứ không có được lợi ích gì.
Trước giờ, Việt Nam luôn giả định rằng Trung Quốc sẽ có các hành động trả đũa hoặc là gây áp lực về kinh tế hay quân sự trên Biển Đông, trong trường hợp Việt Nam có mối quan hệ gần hơn với Mỹ:
“Tuy nhiên, chúng ta cũng phải thẳng thắn ở chỗ là quan hệ Đối tác chiến lược của Việt Nam cũng là một điều rất bình thường, nó cũng chỉ là một tuyên bố chính trị chứ không phải là một liên minh quân sự, cho nên là khó có thể tạo ra một phản ứng quá mạnh mẽ từ phía Trung Quốc.”
Trung Quốc tất nhiên là không muốn Việt Nam xích lại gần với Mỹ. Tuy nhiên, theo ông Hiệp, việc nâng cấp mối quan hệ này không phải là một cái gì đó quá to tát hay thách thức đối với Trung Quốc đến mức khiến Trung Quốc phải tìm cách để gây sức ép đối với Việt Nam. Đặc biệt là trong bối cảnh mà càng gây sức ép đối với Việt Nam thì Việt Nam càng có lý do để rời xa Trung Quốc và xích lại gần Mỹ. Đó cũng là điều mà Trung Quốc không mong muốn.
Về mối lo ngại rằng Việt Nam phát triển quan hệ với Mỹ thì sẽ bị Trung Quốc trừng phạt về mặt kinh tế, tiến sỹ Hiệp cho biết thực ra, vị thế của Việt Nam bây giờ cũng đã khác rất xa so với thời 1970 – 1980, khi Việt Nam không có nhiều sự lựa chọn và phải phụ thuộc rất nhiều vào Trung Quốc. Bây giờ Việt Nam đã có những đòn bẩy để có thể lựa chọn:
“Nhiều người lo ngại trong trường hợp Việt Nam phát triển quan hệ với Mỹ thì sẽ bị Trung Quốc trừng phạt về mặt kinh tế.
Tuy nhiên chúng ta phải nhìn thấy là quan hệ kinh tế là quan hệ hai chiều. Việt Nam nhập khẩu rất nhiều từ Trung Quốc, Trung Quốc là đối tác lớn nhất của Việt Nam về mặt thương mại. Tuy nhiên, Việt Nam mua nhiều từ Trung Quốc cũng có nghĩa là Trung Quốc bán sang cho Việt Nam rất nhiều.
Trong trường hợp mà họ có các biện pháp để cắt đứt hoặc hạn chế thương mại Việt Nam thì không chỉ Việt Nam thiệt hại mà Trung Quốc cũng chịu thiệt hại. Cho nên là Trung Quốc cũng sẽ phải rất cân nhắc.”
Về giả định Trung Quốc có thể sử dụng quân sự để gây sức ép với Việt Nam trên Biển Đông. Tiến sỹ Hồng Hiệp nói:
“Từ rất lâu nay rồi Việt Nam không có nâng cấp mối quan hệ với Mỹ thì Trung Quốc vẫn thường xuyên gây sức ép với Việt Nam ở trên Biển Đông.”
Bây giờ, nếu Việt Nam tiến hành một hoạt động ngoại giao, mà theo ông Hiệp là bình thường. Nó thể hiện chủ quyền, sự tự chủ và phục vụ rất là tốt cho lợi ích của Việt Nam, thì những sức ép như vậy đối với Việt Nam cũng là điều bình thường, không phải là cái giá quá đắt. Hơn nữa, hành động nâng cấp mối quan hệ với Mỹ nó cũng không nghiêm trọng tới mức khiến Trung Quốc tấn công quân sự Việt Nam, ông Hiệp kết luận.
Trung Quốc đang tận dụng các lợi thế thương mại để thúc đẩy việc sử dụng đồng tiền của nước này trong giao dịch với các đối tác thương mại lớn, xây dựng sức mạnh của đồng nhân dân tệ để thách thức sự thống trị của đồng đô la Mỹ trong hệ thống tiền tệ quốc tế, như được thể hiện qua bước tiến mới đây cùng với quốc gia lớn nhất Nam Mỹ.
Tổng thống Brazil Luiz Inacio Lula da Silva nói chuyện với Đại sứ Trung Quốc tại Brazil Zhu Qingqiao tại Palacio do Planalto ở Brasilia vào ngày 20/2.
Theo tờ “Bưu Điện Hoa Nam Buổi Sáng” (SCMP), việc thúc đẩy thanh toán bằng đồng nhân dân tệ trong thương mại và đầu tư, thay vì đồng đô la Mỹ, là một trong nhiều cách mà Bắc Kinh đã đặt ra để giảm mức độ tiếp xúc với tài sản bằng đồng đô la và ngăn Trung Quốc bị Washington “bóp nghẹt” tài chính.
Các nhà phân tích nhận định, đồng nhân dân tệ sẽ được sử dụng nhiều hơn trong hoạt động đầu tư ra nước ngoài ở các quốc gia nằm trong “Sáng kiến Vành đai và Con đường” của Trung Quốc, thương mại năng lượng với các nước Trung Đông và thanh toán xuyên biên giới bằng tiền kỹ thuật số.
Phi đô la hóa diễn ra mạnh mẽ
Brazil – đối tác thương mại lớn thứ 10 và là nhà cung cấp quặng sắt và đậu nành chính cho Trung Quốc – đã bắt đầu chấp nhận các khoản thanh toán thương mại và đầu tư bằng đồng nhân dân tệ, với một thỏa thuận được ký kết giữa ngân hàng trung ương hai nước vào tháng 2, cũng như chỉ định một ngân hàng thanh toán bù trừ bằng đồng nhân dân tệ và được quyền truy cập vào Hệ thống thanh toán liên ngân hàng xuyên biên giới (CIPS) của Trung Quốc – tương đương với dịch vụ nhắn tin tài chính quốc tế SWIFT – vào tuần trước.
Theo SCMP, tài sản ngoại hối bằng đồng nhân dân tệ của Brazil đã đạt mức cao mới là 5,37% trên tổng số tài sản ngoại hối vào cuối năm 2022, vượt qua tài sản bằng đồng euro để trở thành tài sản lớn thứ hai của nước này.
Việc này đánh dấu sự gia tăng mạnh mẽ ảnh hưởng của đồng nhân dân tệ kể từ khi đồng tiền này được đưa vào dự trữ ngoại hối của Brazil cách đây 4 năm. Trong khi đó, tài sản bằng đô la Mỹ của nước này giảm từ mức 89,93% vào năm 2018 xuống còn 80,24% vào cuối năm 2022.
Một nghiên cứu do hai nhà phân tích Huang Yadong và Zhang Wenlang thực hiện cùng với China International Capital Corporation – ngân hàng đầu tư hàng đầu của Trung Quốc – cho thấy: “Trong ngắn hạn, tình trạng phi đô la hóa như vậy phản ánh những rạn nứt trong hệ thống tiền tệ quốc tế do đồng đô la Mỹ thống trị trong bối cảnh biến động về địa chính trị”.
Nga – đối tác thương mại lớn thứ 9 của Trung Quốc – gần như đã bị loại khỏi hệ thống tài chính lấy đô la Mỹ làm trung tâm kể từ khi Tổng thống Vladimir Putin phát động chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine. Nhưng Nga cũng đã tăng đáng kể việc nắm giữ đồng nhân dân tệ trong dự trữ ngoại hối và quỹ có chủ quyền, với hơn 2/3 các giao dịch thương mại song phương được thanh toán bằng nhân dân tệ hoặc đồng rúp.
Hai nhà phân tích cho biết: “Điều đó cho thấy một xu hướng dài hạn rằng vị thế quốc tế của đồng đô la Mỹ cuối cùng sẽ phù hợp với vị thế kinh tế của nó.”
Theo SCMP, đồng nhân dân tệ hiện chỉ chiếm 2,19% thanh toán toàn cầu, 3,5% giao dịch ngoại hối toàn cầu, 2,69% dự trữ do các ngân hàng trung ương nắm giữ và 12,28% rổ tiền tệ có Quyền rút vốn đặc biệt (SDR) của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).
Việc mở rộng ảnh hưởng ra nước ngoài của đồng nhân dân tệ bị hạn chế bởi thực tế là nó có ít tính chuyển đổi hơn so với đồng đô la Mỹ hoặc đồng euro, và do Trung Quốc áp đặt các biện pháp kiểm soát vốn nghiêm ngặt để chống lại cú sốc của thị trường tài chính quốc tế.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia tin rằng, đồng nhân dân tệ sẽ còn nhiều cơ hội để cải thiện tình hình, vì Trung Quốc có vị thế là nhà xuất khẩu hàng hóa lớn nhất thế giới, chiếm khoảng 18% nền kinh tế toàn cầu.
Thanh toán thương mại và đầu tư bằng nhân dân tệ tăng trưởng hai con số
Theo Bộ Thương mại Trung Quốc, khoảng 7,92 nghìn tỷ nhân dân tệ (1,15 nghìn tỷ USD) giá trị thương mại hàng hóa đã được thanh toán bằng đồng nhân dân tệ vào năm ngoái, tăng 37,3% so với một năm trước đó.
Các khoản thanh toán bằng nhân dân tệ liên quan đến đầu tư trực tiếp đã tăng 16,6% so với một năm trước đó, lên mức 6,76 nghìn tỷ nhân dân tệ (982,6 tỷ USD) vào năm 2022.
Các nhà lãnh đạo Trung Quốc cũng đã vận động hành lang để sử dụng đồng nhân dân tệ trong hoạt động thương mại dầu thô song phương với các nước Trung Đông.
Theo SCMP, việc này đặt ra một thách thức tiềm năng đối với hệ thống petrodollar – sự trao đổi dầu lấy USD giữa những nước mua dầu và những nước sản xuất dầu, vì trên thực tế, động thái của Trung Quốc đã nhận được những phản ứng tích cực. Iraq đã tuyên bố vào tháng 2 rằng, họ sẽ chấp nhận thanh toán thương mại bằng đồng nhân dân tệ.
Và vào tuần trước, Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Trung Quốc (CNPC) đã thanh toán bằng nhân dân tệ cho tập đoàn năng lượng đa quốc gia Total Energies của Pháp trong một thỏa thuận khí đốt tự nhiên hóa lỏng được môi giới bởi Sàn giao dịch dầu mỏ và khí đốt tự nhiên Thượng Hải.
Bắc Kinh cũng muốn thúc đẩy nhiều giao dịch tài chính và thương mại bằng đồng nhân dân tệ hơn với các thành viên ASEAN – đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc.
Trong một báo cáo quan trọng được công bố vào tháng 10/2022, Bắc Kinh cho biết, họ sẽ tiếp tục quốc tế hóa đồng nhân dân tệ một cách có trật tự.
Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) đã đẩy nhanh việc thiết lập cơ sở hạ tầng tài chính để tạo điều kiện thuận lợi cho các khoản thanh toán, chuyển khoản và đầu tư xuyên biên giới bằng đồng nhân dân tệ.
PBOC đã ký các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ song phương – một cơ chế cung cấp thanh khoản cho đồng nhân dân tệ ở nước ngoài – với hơn 40 quốc gia hoặc khu vực, bao gồm 350 tỷ nhân dân tệ với Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB).
Ngân hàng Trung ương Trung Quốc cũng đã ủy quyền cho 31 ngân hàng thanh toán bù trừ nhân dân tệ tại 29 quốc gia hoặc khu vực trên thế giới.
Đài Loan đã có phát ngôn mạnh mẽ để đáp lại việc Trung Quốc thông báo sẽ kiểm tra tàu ở eo biển Đài Loan, sau cuộc gặp của bà Thái Anh Văn và Chủ tịch Hạ viện Mỹ Kevin McCarthy.
Tàu cảnh sát biển Trung Quốc tuần tra trên Biển Đông ngày 5.4.2017.
Hãng tin Reuters ngày 6.4 đưa tin cơ quan quản lý an toàn hàng hải tỉnh Phúc Kiến của Trung Quốc đã phát động cuộc tuần tra và kiểm tra phối hợp đặc biệt kéo dài 3 ngày ở khu vực trung tâm và phía bắc của eo biển Đài Loan.
Theo thông báo ngày 5.4, cơ quan an toàn hàng hải Phúc Kiến cho biết hoạt động lần này bao gồm “kiểm tra tại chỗ” đối với các tàu chở hàng trực tiếp và tàu xây dựng ở cả hai bên eo biển Đài Loan. Điều này theo Trung Quốc là “nhằm đảm bảo an toàn cho việc điều hướng tàu và đảm bảo hoạt động an toàn và trật tự các công trình trọng điểm trên biển”.
Động thái của Bắc Kinh được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Trung Quốc và Đài Loan gia tăng, sau khi Chủ tịch Hạ viện Mỹ Kevin McCarthy tiếp đón Lãnh đạo Đài Loan Thái Anh Văn ngày 5.4. Đây cũng là cuộc gặp đầu tiên giữa một lãnh đạo Đài Loan và chủ tịch Hạ viện Mỹ trên đất Mỹ trong nhiều thập niên.
Đáp lại, bộ phận hàng hải thuộc cơ quan giao thông Đài Loan cuối ngày 5.4 đã gay gắt phản đối động thái của Trung Quốc, theo trang Focus Taiwan.
Đài Loan đã yêu cầu các tàu mang cờ địa phương không hợp tác với cảnh sát biển Trung Quốc và liên hệ với Cơ quan Quản lý Cảnh sát biển để được bảo vệ. Trong khi đó, Cơ quan Cảnh sát biển Đài Loan (CGA) tuyên bố đang theo dõi chặt chẽ tình hình và thực hiện các cuộc tuần tra như bình thường.
Theo phía Đài Bắc, nếu Bắc Kinh cản trở giao thông trên eo biển Đài Loan bằng các hành động đơn phương, Đài Loan sẽ buộc phải có hành động tương ứng, và Trung Quốc có thể gánh chịu hậu quả.
European officials are traveling to China in the hope of persuading Beijing to denounce Russia’s invasion of Ukraine and cool its recent kinship with the Kremlin.
The 27-member bloc walks a tightrope, looking to develop economic ties with China but also reaffirming a close political and cultural relationship with the United States. This has became particularly difficult with the U.S. administration ramping up its anti-Beijing rhetoric and, even more so, in the wake of Russia’s invasion of its neighbor.
“It is clear that our relations have become more distant and more difficult in the last few years,” Ursula von der Leyen, the president of the European Commission, said in a speech Thursday ahead of her trip to Beijing this week.
“We have seen a very deliberate hardening of China’s overall strategic posture for some time. And it has now been matched by a ratcheting up of increasingly assertive actions,” she added.
Von der Leyen is traveling to Beijing alongside France’s President Emmanuel Macron this week. Spain’s Prime Minister Pedro Sanchez met China’s President Xi Jinping last week. Europe’s top foreign affairs diplomat, Josep Borrell, is heading to China next week.
“A lot of Europeans [are] going to China,” Borrell said Tuesday, adding that they have a clear message.
“Its position on Russia’s atrocities and war crimes will determine the quality of our relations with Beijing. In the meantime, the European Union stands united and our transatlantic community remains also united,” he said.
China has failed to condemn Russia’s onslaught in Ukraine. In a visit to Moscow in March, China’s leader Xi Jinping referred to his Russian counterpart as a dear friend.
Beijing in February proposed a 12-point peace plan for the Ukraine war. The plan fails to specify whether Russia needs to leave Ukrainian territory for a deal to be completed. Ukraine has made it clear it will not agree to any peace deal that does not involve regaining full control of its territory, including Crimea which the Kremlin annexed in 2014.
“Europe has converged quite a lot to the position of the United States,” Niclas Poitiers, a research fellow at Bruegel, told CNBC’s “Squawk Box Europe” Monday, adding that Brussels wants to reduce dependencies on China. The EU was heavily reliant on Russia for energy and it now wants to avoid similar mistakes with other parts of the world.
“Overall, there is a consensus that we need to do something about our overreliance on China and ensure they don’t blackmail small member states,” Poitiers said.
Macron will first meet newly appointed Premier Li Qiang at the Great Hall of the People, before Li heads for a “working lunch” with von der Leyen, who will be on her first trip to China since becoming European Commission President in late 2019.
Later in the afternoon, Macron and von der Leyen will separately hold talks with President Xi Jinping before all three hold trilateral talks in the evening.
Both Macron and von der Leyen have said they want to persuade China to use its influence over Russia to bring peace in Ukraine, or at least deter Beijing from directly supporting Moscow in the conflict. Russia calls the invasion of Ukraine a “special military operation”.
Macron, travelling with a 50-strong business delegation including Airbus, luxury giant LVMH and nuclear energy producer EDF, is also expected to announce deals with China./.
Trong số 4 căn cứ Philippines mở cửa đối với Mỹ có căn cứ hải quân ở tỉnh Cagayan cách Đài Loan khoảng 400 km và căn cứ không quân trên đảo Balabac, ngoài khơi đảo Palawan gần Biển Đông.
Hãng AFP ngày 3.4 đưa tin Philippines công bố thêm 4 căn cứ quân sự mà lực lượng Mỹ có thể sử dụng, trong đó có 1 căn cứ gần Biển Đông và một căn cứ không xa Đài Loan.
Hồi tháng 2, Mỹ và Philippines đồng ý mở rộng hợp tác tại “những khu vực chiến lược” của Philippines. Thỏa thuận Hợp tác quốc phòng tăng cường (EDCA) năm 2014 cho phép Mỹ duy trì hiện diện quân sự luân phiên tại 5 căn cứ ở Philippines.
Con số này được mở rộng thêm thành 9 căn cứ, nhưng vị trí của 4 căn cứ mới được giữ lại chưa công bố cho đến ngày 3.4, khi chính phủ tham vấn với các quan chức địa phương.
Trung Quốc cảnh báo Philippines không “rước sói vào nhà” khi củng cố quan hệ quân sự với Mỹ
Bốn khu vực mới được quân đội Philippines đánh giá là “phù hợp và có lợi lẫn nhau”, theo thông cáo của Văn phòng Truyền thông Tổng thống Philippines. Theo đó, các căn cứ cũng có thể sẽ được sử dụng cho các chiến dịch cứu trợ và nhân đạo trong thảm họa.
Tập trận trên Biển Đông, Philippines lần đầu tiếp cận hệ thống HIMARS của Mỹ
Một quan chức Mỹ xác nhận các vị trí được công bố là những vị trí trong EDCA. Trong số đó có 3 vị trí ở phía bắc Philippines, bao gồm một căn cứ không quân, một căn cứ hải quân ở tỉnh Cagayan và một doanh trại lục quân tại tỉnh Isabela lân cận.
Căn cứ hải quân ở vùng Santa Ana thuộc tỉnh Cagayan cách Đài Loan khoảng 400 km. Một nơi khác sẽ là căn cứ không quân trên đảo Balabac, ngoài khơi mũi nam đảo Palawan và gần Biển Đông.
Tỉnh trưởng Cagayan Manuel Mamba đã công khai phản đối việc thiết lập các điểm theo EDCA tại tỉnh này vì lo ngại sẽ ảnh hưởng đến đầu tư từ Trung Quốc và trở thành mục tiêu trong trường hợp xảy ra xung đột liên quan Đài Loan.
Tuy nhiên, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Carlito Galvez gần đây phát biểu với báo giới rằng chính phủ đã quyết định và ông Mamba đã đồng ý “tuân thủ quyết định”.
Thỏa thuận cho phép các binh sĩ Mỹ luân phiên đến các căn cứ và cất giữ những thiết bị phòng vệ và nguồn tiếp tế của họ.
Đô đốc Mỹ nói không chủ trương kiềm chế Trung Quốc ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương
Trung Quốc chỉ trích EDCA và đại sứ quán nước này ở Philippines gần đây nói rằng Manila là một phần trong “nỗ lực của Mỹ nhằm bao vây và kiềm chế Trung Quốc thông qua liên minh quân sự với nước này”. Đại sứ quán Trung Quốc chưa bình luận về thông tin mới nhất từ phía Philippines.
Năm 2015, TBT Nguyễn Phú Trọng đến thăm Mỹ và được Tổng thống Obama tiếp chính thức tại Phòng Bầu Dục ở Nhà Trắng như khi đón tiếp nguyên thủ quốc gia. Trong phát biểu của Phó Tổng thống Biden khi chiêu đãi TBT Nguyễn Phú Trọng tại Bộ Ngoại Giao, ông đã đọc câu thơ Kiều “Trời còn để có hôm nay. Tan sương đầu ngõ vén mây giữa trời”. Không biết ông Biden có định “bói Kiều” hay không, nhưng có lẽ năm nay là thời điểm phù hợp để “vén mây giữa trời” và nâng cấp quan hệ Việt-Mỹ.
Kỷ niệm 10 năm
Nhân dịp kỷ niệm 10 năm đối tác toàn diện giữa Mỹ và Việt Nam (2013-2023), Tổng thống Biden đã điện đàm với TBT Nguyễn Phú Trọng ngày 29/3/2023. Hai vị lãnh đạo đã “nhắc lại lời mời hai bên đi thăm lẫn nhau, và vui vẻ nhận lời, giao cho các cơ quan liên quan thu xếp vào thời gian phù hợp”. Đây là một sự kiện có ý nghĩa quan trọng, mở ra bước ngoặt mới cho quan hệ hai nước.
Tuy chưa rõ “thời gian phù hợp” là khi nào, nhưng dư luận cho rằng chuyến thăm Mỹ của TBT Nguyễn Phú Trọng có thể diễn ra vào tháng 7/2023. Ngoại trưởng Antony Blinken có kế hoạch đi thăm Việt Nam vào tháng 4/2023, có thể để chuẩn bị cho chuyến thăm của TBT Nguyễn Phú Trọng. Trong thời gian gần đây, nhiều đoàn Mỹ đã đến thăm Việt Nam, trong đó có sáu quan chức cao cấp và đoàn của Hội đồng Kinh doanh Mỹ-ASEAN gồm 52 công ty.
Mấy năm nay, điện đàm cấp cao giữa lãnh đạo các nước đã trở thành bình thường, nhưng cuộc điện đàm này đặc biệt quan trọng và nhạy cảm, nên Việt Nam không muốn làm ồn ào vì “yếu tố Trung Quốc”. Việt Nam đã thận trọng và kiên nhẫn chờ thời cơ thích hợp, với phương châm “coi thực chất quan hệ quan trọng hơn hình thức”. Nay thời cơ chín muồi đã đến, sau khi TBT Nguyễn Phú Trọng đã đi thăm Trung Quốc như một nước cờ thế.
Theo các chuyên gia phân tích, chuyến thăm Trung Quốc của TBT Nguyễn Phú Trọng cuối 10/2022 đã “thử thách chính sách ngoại giao cây tre của Việt Nam”. Sau khi Nga xâm lược Ukraine (24/2/2022), áp lực chọn phe chưa bao giờ mạnh như thế, đe dọa phá vỡ sự cân bằng trong quan hệ của Việt Nam với các nước lớn như Trung Quốc, Mỹ, và Nga.
Việt Nam buộc phải vận dụng “ngoại giao cây tre” với các nước lớn và chơi cờ thế (hedging) để chờ thời cơ thay đổi tình thế nhằm “tái cân bằng chiến lược”. Theo Alexander Vuving, Việt Nam phải nhượng bộ Trung Quốc về một số vấn đề nhỏ để làm giảm áp lực trong các vấn đề lớn hơn có thể đe dọa ổn định và an ninh quốc gia. Nhưng Vuving cho rằng “không có dấu hiệu Việt Nam sẵn sàng quay trở lại quỹ đạo của Trung Quốc”.
Vuving cho rằng sẽ đến lúc Việt Nam và Mỹ tuyên bố “đối tác chiến lược” khi lãnh đạo hai nước gặp nhau. Lẽ ra điều đó phải diễn ra từ lâu rồi nhưng quan hệ Việt-Mỹ rất nhạy cảm vì yếu tố Trung Quốc. “Đây là yếu tố then chốt để hình thành hay làm mất đi nội hàm chiến lược trong quan hệ hai nước”.
Cơ hội và rủi ro
Tại cuộc điều trần tại Thượng viện Mỹ (13/7/2021), ứng viên đại sứ mới tại Việt Nam Marc Knapper nói rằng nâng cấp quan hệ hai nước lên đối tác chiến lược là ưu tiên hàng đầu, ông sẽ thực hiện điều đó bằng cách tăng cường quan hệ an ninh với Việt Nam. Đó không chỉ là ưu tiên của Đại sứ Knapper mà còn là ưu tiên của chính quyền Biden. Lâu nay nhiều người vẫn lo ngại cam kết của đại sứ mới có thể bất khả thi vì còn nhiều rào cản.
Trong một lần trao đổi với báo chí ở Hà Nôi cuối năm 2022, đại sứ Knapper tự tin hơn khi nói rằng năm 2023 hai nước sẽ kỷ niệm 10 năm quan hệ đối tác toàn diện. Đó là dịp tốt để hai nước có thể nâng cấp lên đối tác chiến lược, vì quan hệ hai nước “về bản chất cốt lõi mang tầm chiến lược”. Ông nhấn mạnh “nếu đây không phải là quan hệ đối tác chiến lược thì tôi không biết như thế nào mới là chiến lược”, và cho rằng “bầu trời là giới hạn”.
Đại sứ Knapper lạc quan “Trên cơ sở những giá trị chung, lợi ích chung và lòng tin giữa hai nước, chúng tôi thực sự tin tưởng rằng việc nâng cấp quan hệ lên đối tác chiến lược sẽ mở ra nhiều cánh cửa để hai nước hợp tác chặt chẽ hơn nữa”. Các đại sứ Mỹ tiền nhiệm vẫn tiếp tục hoạt động tích cực nhằm thúc đẩy quan hệ hai nước, trong đó có Đại sứ Daniel Krittenbrink (hiện là trợ lý ngoại trưởng) và Đại sứ Ted Osius (hiện là chủ tịch Hội đồng kinh doanh Mỹ – ASEAN).
Hơn một năm qua, tuy quan hệ hai nước vẫn phát triển tốt về kinh tế và an ninh quốc phòng, nhưng mục tiêu nâng cấp quan hệ lên đối tác chiến lược vẫn dậm chân tại chỗ, chủ yếu vì lo ngại Trung Quốc phản ứng. Trong khi chiến tranh Ukraine lôi kéo sự quan tâm của Mỹ và các cường quốc Châu Âu (như Anh, Pháp, Đức), leo thang căng thẳng ở eo biển Đài Loan cũng lôi kéo sự quan tâm của Mỹ và các cường quốc Châu Á (như Nhật).
Điều đó làm các nước khu vực (như ASEAN, Úc và Tân Tây Lan) lo ngại nếu Mỹ và các cường quốc khác giảm mức ưu tiên ở khu vực này, Trung Quốc có thể tranh thủ cơ hội để bắt nạt các nước tại Biển Đông và tăng cường ảnh hưởng đối với các nước nhỏ tại Nam Thái Bình Dương. Tuy Chiến lược An ninh Quốc gia mới của Mỹ vẫn khẳng định Trung Quốc là thách thức chính và đối thủ của Mỹ tại khu vực, nhưng lo ngại đó vẫn chưa hết.
Tuy chính quyền Biden tăng cường củng cố quan hệ với các đồng minh và đối tác, trong đó có khu vực Đông Nam Á, nhưng tình hình nội bộ bất ổn của Mỹ gần đây về cả kinh tế và chính trị, cũng làm cho các nước khu vực này lo ngại về ưu tiên và cam kết của Mỹ. Nếu ưu tiên của Mỹ ở khu vực Đông Bắc Á (bao gồm Đài Loan) và với Philippines tăng lên, thì ưu tiên của Mỹ ở khu vực Đông Nam Á (bao gồm Biển Đông) và với Việt Nam có thể giảm bớt xuống.
Tại sao 2023?
Theo Murray Hiebert (CSIS), “2023 là năm tốt nhất để Biden mời TBT Nguyễn Phú Trọng sang thăm Mỹ”. Mấy năm qua, việc này đã bị trì hoãn vì yếu tố Trung Quốc và tình trạng sức khỏe của ông Trọng. Nhưng năm 2024 Mỹ sẽ tranh cử tổng thống, và năm 2025 Việt Nam sẽ chuẩn bị đại hội Đảng, nên sẽ khó đi thăm hơn. Vấn đề sức khỏe của ông Trọng có thể giải quyết được nếu bố trí điểm dừng chân hợp lý cho chuyến bay dài tới Mỹ.
Việt Nam gần đây đã nổi lên như một trong các đối tác quan trọng nhất của Mỹ tại khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, và là một nước “tiền tuyến” chống chọi sức ép từ Trung Quốc ở Đông Nam Á, nhất là tại Biển Đông. Trong bối cảnh Mỹ và Trung Quốc tăng cường cạnh tranh chiến lược tại khu vực này, Việt Nam dễ bị mắc kẹt, phải tìm cơ hội hóa giải bằng cách tăng cường quan hệ với Mỹ.
Trong nhiều năm qua, Mỹ đã vận động Việt Nam nâng cấp quan hệ lên đối tác chiến lược, nhưng Hà Nội vẫn trì hoãn vì lo ngại Trung Quốc phản ứng. Nhưng gần đây, Việt Nam tỏ ra sẵn sàng nâng cấp quan hệ lên đối tác chiến lược nếu Tổng thống Biden mời TBT Nguyễn Phú Trọng sang thăm. Việc ông Trọng đi thăm Bắc Kinh (10/2022) giúp Việt Nam có dư địa để nâng cấp quan hệ với Mỹ trong những tháng tới.
Tuy ông Trọng đi thăm Bắc Kinh làm dấy lên tin đồn lãnh đạo Việt Nam có thể xoay trục sang Trung Quốc. Nhưng các chuyên gia am hiểu tình hình khu vực cho rằng việc ông Trọng đi thăm Bắc Kinh đã tạo ra tình huống (latitude) để ông có thể đi thăm Washington nhằm nâng cấp quan hệ lên đối tác chiến lược. Vì vậy, Hiebert cho rằng ông Trọng được Washington mời chính thức sẽ giúp xác nhận liệu tin đồn nói trên là có cơ sở hay không.
Theo Hiebert, có bốn trụ cột cho đối tác chiến lược Việt-Mỹ. Một là thỏa thuận nhằm thúc đẩy khả năng phục hồi chuỗi cung ứng. Hai là coi an ninh tại Biển Đông là ưu tiên hàng đầu và Mỹ có thể giúp Việt Nam về công nghệ quốc phòng để bảo vệ chủ quyền. Ba là tăng cường hợp tác đối phó với biến đổi khí hậu, chủ yếu là bảo vệ môi trường đồng bằng sông Mekong. Bốn là tổ chức đối thoại cấp cao hàng năm về chiến lược và quốc phòng.
Quan hệ Việt-Mỹ đã vượt qua một quãng đường dài, từ kẻ thù thành bạn, nay là đối tác chiến lược. Nhưng trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược Mỹ-Trung, Việt Nam dễ mắc kẹt vì “yếu tố Trung Quốc. Vì vậy, TBT Nguyễn Phú Trọng không thể đi thăm Trung Quốc vào năm 2019 vì lý do sức khỏe, cũng như vì “yếu tố Trung Quốc” cản đường.
Sau cuộc gặp cấp cao Mỹ-Triều tại Hà Nội (2/2019) Tổng thống Donald Trump đã mời TBT Nguyễn Phú Trọng thăm Mỹ. Tuy đó là một cơ hội tốt, nhưng Việt Nam vẫn chưa sẵn sàng nâng cấp quan hệ lên đối tác chiến lược vì điều kiện chưa chín muồi. Các chuyên gia cho rằng đối tác chiến lược Việt-Mỹ lúc đó còn một khoảng cách khá xa.
Theo Derek Grossman (RAND) chuyến thăm Việt Nam của Phó Tổng thống Harris (8/2021) đã mở đường cho Tổng thống Biden nâng cấp đối tác chiến lược với Việt Nam. Trung Quốc tuy không muốn thấy điều đó, nhưng chắc họ không dại gì phá vỡ hòa bình và ổn định khu vực, chỉ vì Việt Nam muốn tăng cường hợp tác an ninh với Mỹ. Tuy nhiên, Washington không nên thúc ép Hà Nội phải chọn phe, trừ phi Hà Nội sẵn sàng làm điều đó.
Lời cuối
Đến nay, Việt Nam đã có quan hệ đối tác chiến lược với 18 nước nhưng chưa có Mỹ. Vì vậy, nâng cấp quan hệ với Mỹ lên đối tác chiến lược là một điều tất yếu, chỉ là vấn đề thời gian. Nếu quá sớm cũng không được, hay quá muộn cũng có hại cho Việt Nam, vì tương quan trong quan hệ Việt-Trung và Việt – Mỹ. Nay cơ hội đã có và thời điểm đã tới. Nhưng đối tác chiến lược với Mỹ không thay thế cho nội lực và cân bằng chiến lược nước lớn.
Bãi Vũng Mây hay bãi cạn Vũng Mây, bãi ngầm Vũng Mây là một rạn san hô vòng nằm ở phía Nam của Biển Đông và hoàn toàn chìm ngập dưới nước. Bãi này nằm cách bờ biển Đồi Nhái, Vũng Tàu khoảng 563 km, cách Mũi Dinh của tỉnh Ninh Thuận khoảng 476 km về phía Đông Nam, cách Brunei khoảng 430 km về phía Tây Bắc và cách Bãi Tư Chính 172 km về phía Đông. Đối với Quần đảo Trường Sa thì bãi Vũng Mây cách đảo Trường Sa Lớn khoảng 72km về phía Nam và cách đảo An Bang khoảng 130km về phía Tây. Toàn bộ Bãi Vũng Mây đều nằm trong vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý của Việt Nam, tức 370,4 km tính từ đường cơ sở. Cụ thể, bãi ngầm chỉ cách Hòn Hải khoảng 360km.
Về mặt hành chính và vị trí, bãi Vũng Mây thuộc phạm vi quản lý của tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, không liên quan đến quần đảo Trường sa, tách biệt với Quần đảo Trường Sa của Việt Nam bởi một rãnh sâu.
Bãi Vũng Mây là một rạn san hô vòng, lõm ở giữa, có chiều dài khoảng 60km, rộng 27km và có diện tích lên đến 1030km2. Tuy nhiên, mặt bằng rạn quan sát được bằng mắt thường chỉ 59,65km2. Rìa ngoài của bãi thoải dần ra đến độ sâu 200m, sau đó độ sâu đáy biển biến đổi nhanh chóng. Tại đây, còn có một số bãi đá nằm trên vành san hô được đặt tên, chẳng hạn như bãi Ba Kè, Bãi Đất, Bãi Kim Phụng, Bãi Đại Nội, Bãi Đinh, Bãi Ngự Bình. Các bãi đá này có độ sâu từ 3 đến 11m. Nơi nông nhất trong bãi Vũng Mây là đá Ba Kè ở phía Bắc, có độ sâu là 3,2 m dưới mực nước biển.
Vị trí chiến lược của bãi Vũng Mây
Hoạt động tìm kiếm và thăm dò dầu khí ở Việt Nam đã được triển khai từ những năm 1960 với sự giúp đỡ của Liên Xô. Ở thềm lục địa phía Nam, công việc này được tiến hành từ những năm 1970. Kết quả nghiên cứu địa chất, địa vật lý đã xác định tại Biển Đông có rất nhiều mỏ dầu và túi dầu. Trong đó, bãi trũng Tư Chính, Vũng Mây và Nam Côn Sơn ở phía Nam Biển Đông là những túi dầu lớn nhất ở Biển Đông. Do đó cũng giống bãi ngầm Tư Chính, bãi ngầm Vũng Mây có vị trí chiến lược rất quan trọng khi nó nằm gần sát nhất các mỏ dầu và mỏ khí lớn đang khai thác hiện nay là Đại Hùng, Lan Tây, Lan Đỏ, Mộc Tinh, Hải Thạch, Rồng Đôi,… Vì vậy, Vũng Mây được ví như một hàng rào và là tiền đồn của vùng dầu khí Việt Nam.
Về tình trạng pháp lý
Phía Trung Quốc luôn cho rằng bãi Vũng Mây là một phần của quần đảo Nam Sa tức Quần đảo Trường Sa, đồng thời xem quần đảo Nam Sa là bộ phận lãnh thổ bất khả phân của Trung Quốc. Ngoài ra, bản đồ do Brunei xuất bản năm 1988 thể hiện rằng thềm lục địa mở rộng 350 hải lý của nước này đã bao trùm cả bãi Vũng Mây. Đòi hỏi của Brunei được xem xét là không phù hợp với luật biển năm 1982, do thềm lục địa nước này bị máng miền Đông Palawan, làm gián đoạn sự kéo dài tự nhiên.
Thực tế cho thấy bãi Vũng Mây nằm trên thềm lục địa Việt Nam và thuộc vùng đặc quyền kinh Tế 200 hải lý, được xác định phù hợp với Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển năm 1982. Khu vực biển này đã được Việt Nam sử dụng và khai thác đặc quyền kinh tế ổn định từ lâu, càng không phải khu vực đang có tranh chấp trên biển, căn cứ điều 60 Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển năm 1982 quy định về các đảo nhân tạo thiết bị và công trình trong Vùng Đặc Quyền Kinh Tế và điều 80 quy định về các đảo nhân tạo thiết bị và Công trình ở thềm lục địa.
Nhà giàn DK1 tại bãi Vũng Mây
Sau sự kiện Gạc Ma năm 1988, Việt Nam đã sớm nhận thức rằng Trung Quốc sẽ bành trướng sang các đảo khác ở Trường Sa và có thể nhòm ngó sang các khu vực khác, nhất là khu vực thềm lục địa phía Nam – nơi Việt Nam đã tiến hành khai thác dầu khí.
Với tầm nhìn chiến lược, sau khi phát hiện ra bảy bãi ngầm, trong đó có Bãi Vũng Mây, Việt Nam đã chủ trương tiến hành xây dựng các công trình trên tất cả các bãi đá ngầm, với tên gọi Trạm Dịch vụ Kinh tế Khoa học Kỹ thuật. Trên biển hiệu của các nhà giàn này đều ghi rõ: Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu, sau đó mới là Trạm Khoa học Dịch vụ và tên của bãi ngầm, nhằm chứng tỏ cho thế giới biết rằng đây là vùng biển của Việt Nam, tách biệt hoàn toàn với quần đảo Trường Sa thuộc tỉnh Khánh Hòa.
Nếu như bãi Tư Chính, khó xác định được vị trí của các nhà giàn, thì ở bãi Vũng Mây lại khác, rất dễ dàng nhìn thấy vị trí của ba nhà giàn, được xây dựng vào năm 1993 và 1998. Trước khi xây dựng ba nhà giàn này, Việt Nam đã xây dựng một nhà giàn ký hiệu là DK1/4 ở Đá Ba Kè, phía Bắc bãi Vũng Mây. Cụ thể là vào ngày 16 tháng 6 tháng 6 năm 1989, nhà giàn DK1/4, tức là nhà giàn Ba Kè A hay là Ba Kè 1 đã được hoàn thành. Nhà giàn DK1/4 cũng chính là nhà giàn thứ hai được xây dựng tại khu vực thềm lục địa phía Nam. Giai đoạn đầu, các nhà giàn, trong đó có nhà giàn DK1/4, tương đối thô sơ, kết cấu dạng boong-tong – một dạng pháo lớn hình khối hộp làm bằng kim loại đặt trên nền san hô, dễ bị dịch chuyển khi có sóng lớn gấp bốn hoặc dòng nước chảy mạnh. Đêm ngày mùng 4 tháng 12 năm 1990, một cơn bão lớn với gió giật cấp 12 đã giật sập một số nhà giàn, trong đó thiệt hại lớn nhất là nhà giàn DK1/3, khiến ba chiến sĩ hy sinh. Nhà giàn DK1/4 tại bãi Vũng Mây cũng bị đánh sập, nhưng không gây thiệt hại về người.
Không dừng lại ở đó, trước sự gia tăng ảnh hưởng của Trung Quốc trên vùng Biển Đông, các nhà giàn mới liên tục được xây dựng thêm. Những nhà giàn về sau được xây dựng trên bốn cọc thép chắc chắn, cắm sâu xuống đáy biển, phía trên là tổ hợp sinh hoạt, công tác gồm hai tầng nhà, có diện tích sàn khoảng 100m2.
Tại Vũng Mây trong giai đoạn từ năm 1993 cho đến năm 1998, Việt Nam đã xây dựng thêm ba nhà giàn. Theo đó, nằm cách đá bạc kè khoảng 10 km về phía Nam là nhà giàn DK1/9, tức nhà giàn Ba Kè B hay Ba Kè 2, được hoàn thành vào ngày 22 tháng 8 năm 1993. Năm năm sau đó, hai nhà giàn là DK1/20, tức nhà giàn Ba Kè C hay Ba Kè 3 và nhà giàn DK1/21 tức nhà giàn Ba Kè D hay Ba Kè 4 lần lượt được hoàn thành tại trung tâm phía Đông và phía Nam của Vũng Mây. Đây cũng là ba nhà giàn nắm sát đất liền nhất trong hệ thống các nhà giàn DK1 của Việt Nam.
Hiện nay, mẫu nhà giàn thế hệ mới đã được xây dựng tại bãi Vũng Mây với chi phí ước tính khoảng 15 tỷ đồng. Đây có thể coi là thế hệ nhà giàn thứ ba bởi nó được xây dựng với kinh nghiệm cùng kỹ thuật tân tiến hơn. Bên cạnh những nhà giàn cũ đã xuống cấp, mỗi nhà giàn mới này có thiết kế rộng rãi và vững chắc hơn khi ứng dụng kết cấu liên hoàn theo mẫu giàn khoan nước sâu, có thể chịu đựng được những trận sóng to gió lớn quanh năm giữa Biển Đông. Những nhà giàn mới được xây dựng trên 6 cọc thép vững chãi, phía trên là 3 tầng nhà cao khoảng 30m so với mặt nước để sinh hoạt và công tác. Hệ thống cọc móng của nhà giàn được cắm sâu xuống bề mặt san hô từ 30 đến 40m để giữ cho nhà giàn đứng vững trước những cơn gió bão, với sức gió lên tới 160 km/h và sóng biển cao đến 15m. Trên nóc có sân bay trực thăng để phục vụ các đoàn nghiên cứu và ứng phó với các tình huống khẩn cấp. Những nhà giàn thế hệ 2 đều được giữ lại nối với những nhà giàn mới bằng một cây cầu thép dài khoảng 50m.
Theo một số thông tin, bãi Vũng Mây có tới ba ngọn hải đăng, nhưng trên website của Tổng Công ty Bảo đảm An toàn Hàng hải miền Nam, thuộc Bộ Giao thông Vận tải Việt Nam, bãi ngầm này chỉ có một ngọn hải đăng được đặt trên mái nhà của nhà giàn DK1 xây dựng trước năm 1995. Cụ thể thì Hải đăng Ba Kè có chiều cao tâm sáng là 22,5 m, có tầm hiệu lực ban ngày là 10 hải lý, ban đêm là 12 hải lý, ánh sáng trắng chớp nhóm 3 + 1 chu kì 12 giây.
Đời sống trên bãi cạn Vũng Mây ngày nay
Trước đây, điều kiện sống tại các nhà giàn DK1 cực kỳ thiếu thốn. Không có điện, thiếu nước ngọt, khả năng liên lạc hạn chế, sáu tháng mới được tiếp vận một lần thường là vào khoảng tháng 3 và tháng 8 và chỉ có thể thực hiện vào những ngày đẹp trời. Điều kiện tiếp vận cũng rất khó khăn, kể cả việc tiếp vận bằng tàu hoặc bằng trực thăng cũng vậy. Những người làm nhiệm vụ trên nhà giàn DK1 thường ít nhất phải trải qua 8 đến 9 tháng mới trở về đất liền. Tiếp cận được những người lính ở nhà giàn luôn là thử thách đối với những người sợ độ cao.
Mỗi nhà giàn hiện nay đều được trang bị hơn 100 tấm pin năng lượng mặt trời, đủ để cấp điện cho huấn luyện và sinh hoạt liên tục từ 3 đến 5 ngày trong điều kiện mưa, không có ánh nắng mặt trời. Bên cạnh đó, tại đây còn được phủ sóng mạng điện thoại Vinasat, truyền hình K+, … Nhờ vậy, mọi tình hình ở đất liền cũng như là biển đảo đều được nhanh chóng cập nhật.
Tại các nhà giàn DK1/9, DK1/20 và DK1/21 được trang bị máy lọc nước biển để cải thiện tình trạng thiếu nước ngọt sinh hoạt, cũng như là nước canh tác rau xanh của các chiến sĩ nơi đầu sóng ngọn gió. Rau xanh luôn quan trọng với những người sống trong vùng khí hậu chỉ có muối, nước mặn và nắng rát quanh năm khi lượng nước ngọt quá hiếm hoi. Vì thế, mọi khoảng diện tích đều được tận dụng để trồng rau, tự cung, tự cấp tại chỗ. Nước sử dụng để tưới rau thường được tận dụng từ nguồn nước sinh hoạt hàng ngày.
Ngoài ra, ở các nhà giàn thường rất đa dạng với các loại hải sản. Lúc rảnh rỗi, các chiến sĩ có thể câu cá tăng gia cho bữa ăn hàng ngày. Có những ngày câu được cả những con cá gần 30 kg. Ngoài việc chế biến thành thức ăn, cá còn được quân nhân ủ làm nước mắm. Trong 6 tháng đầu năm 2019, chỉ riêng tại nhà giàn DK1/21 đã thu được hàng tấn rau xanh các loại, đánh bắt gần 500kg cá, làm được gần 100kg giá đỗ, hàng trăm lít nước mắm.
Dù đóng quân độc lập ra đất liền, điều kiện khí hậu thời tiết khắc nghiệt, sóng to, gió lớn cũng như việc sống ở độ cao gần 50m so với mặt nước, nhưng quân nhân trên các nhà giàn tại bãi Vũng Mây luôn vượt qua mọi khó khăn gian khổ, nêu cao tinh thần, sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ chủ quyền vùng biển.
Không chỉ hoàn thành tốt công việc được giao, đơn vị tại bãi Vũng Mây cũng luôn làm tốt công tác dân vận, khám cấp thuốc cho ngư dân; hỗ trợ nước ngọt cho nhiều tàu cá; hỗ trợ một số lương thực thực phẩm trong ngư dân và là chỗ dựa điểm tựa vững chắc cho người dân vươn khơi bám biển.
Cuối tháng 11/2022, Canada đã công bố Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương (IPS) nhằm tái định vị Canada trong khu vực trước một Trung Quốc ngày càng trở nên thù địch. Chiến lược 5 năm trị giá 2,3 tỷ CAD đã được đưa ra trong bối cảnh lạm phát cao, giá năng lượng giảm và nền kinh tế toàn cầu đang chậm lại đe dọa các kế hoạch phát thải ròng bằng 0. Mặc dù vậy, chiến lược không đề cập đến Khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), thứ mà Canada có thể xuất khẩu với số lượng lớn và nhiều nền kinh tế châu Á đã nhập khẩu số lượng lớn LNG.
Chính sách ngoại giao LNG có thể giúp cho chiến lược IPS đạt được nhiều thành tựu. Nó có thể giúp tăng cường thương mại bằng cách cung cấp cho các đồng minh năng lượng đáng tin cậy và giá cả phải chăng trong thời gian dài, tạo doanh thu từ một mặt hàng xuất khẩu chính khi Canada khử cacbon và giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc và Mỹ. Canada có một lịch sử phong phú về việc sử dụng tài nguyên thiên nhiên để xây dựng mối quan hệ với các quốc gia khác và chính sách ngoại giao LNG có thể là chương mới nhất của câu chuyện đó. Đó là một con đường dài và khó khăn để các dự án LNG của Canada thành hiện thực. Mặc dù là nhà sản xuất khí đốt tự nhiên lớn thứ 5 trên thế giới, quốc gia này không thể xuất khẩu LNG với số lượng lớn do thiếu cơ sở hạ tầng chuyên nghiệp để dẫn khí đốt đến bờ biển và làm lạnh để vận chuyển ra nước ngoài. Điều đó sẽ thay đổi khi siêu dự án LNG Canada trị giá hơn 30 tỷ USD do tập đoàn dầu khí Shell làm chủ đầu tư ở Kitimat, British Columbia hoàn thành với công suất xuất khẩu lên tới 28 triệu tấn/năm. Những hạn chế vật chất này trở thành một bài học đắt giá sau khi Nga triển khai hành động quân sự đối với Ukraine khiến giá khí đốt tăng chóng mặt đối với các đồng minh châu Âu và châu Á, đồng thời khiến cả Thủ tướng Đức Olaf Scholz và Thủ tướng Nhật Bản Fumio Kishida đề nghị Thủ tướng Justin Trudeau cung cấp LNG nhưng đều vô ích. IPS của Canada nhấn mạnh việc giảm bớt sự phụ thuộc vào Trung Quốc – quốc gia ngày càng trở nên gây rối: can thiệp bầu cử liên bang, cáo buộc gián điệp, vi phạm nhân quyền, cung cấp khoáng sản quan trọng… Điều này đặt ra một vấn đề khi chúng ta xem xét xuất khẩu LNG. Xét cho cùng, Trung Quốc là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới và trở thành nhà nhập khẩu LNG lớn nhất thế giới vào năm 2021, với kế hoạch xây dựng 34 bến cảng ven biển vào năm 2035. Nhưng Trung Quốc không phải là thị trường lớn duy nhất về LNG. Canada có các lựa chọn khác – ít phức tạp hơn, thân thiện hơn. Châu Á mua khoảng 3/4 LNG toàn cầu, đứng đầu trong số các khách hàng mua LNG là một số đồng minh quan trọng nhất của Canada như Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ và Đài Loan với tổng cộng khoảng 45% LNG. Điều đó không bao gồm những quốc gia châu Á khác mua với số lượng nhỏ hơn – những nước mà Canada đang cố gắng thắt chặt quan hệ. Các chuyến hàng LNG từ bờ Tây của Canada đến các đồng minh và các quốc gia có cùng chí hướng ở châu Á có thể mang lại nhiều lợi ích cho các bên. Đầu tiên, nó có thể đảm bảo nguồn cung đáng tin cậy và giá cả phải chăng cho các quốc gia thân thiện. Thứ hai, LNG có thể giúp các quốc gia này chuyển sang các nguồn năng lượng ít carbon hơn. Thứ ba, việc sử dụng các hợp đồng dài hạn (cách mà hầu hết các nhà nhập khẩu châu Á thích mua LNG) có thể bảo vệ cả nhà xuất khẩu và nhà nhập khẩu khỏi giá khí đốt tự nhiên giảm mạnh, đồng thời đảm bảo thị trường cho các dự án LNG vốn phải mất nhiều năm mới có lãi. Thứ tư, biến LNG thành một mặt hàng xuất khẩu chính giúp tận dụng nguồn tài nguyên dồi dào mà Canada sở hữu, đồng thời tạo ra doanh thu và cho phép Canada theo đuổi quá trình khử cacbon một cách tích cực hơn. Đối với Canada, chính sách ngoại giao LNG có thể giúp mở rộng ảnh hưởng ở châu Á, đồng thời mang lại cho nước này một số không gian hoạt động ngoài Mỹ và tránh xa các cạm bẫy của Trung Quốc. Xuất khẩu LNG của Canada sẽ góp phần hoàn thành 3/5 mục tiêu trong Chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của nước này: thương mại và đầu tư; một tương lai xanh và bền vững; và quan hệ đối tác. Việc này giúp đảm bảo những cam kết về nỗ lực khử cacbon của chính Canada, đồng thời tạo ra doanh thu, có thêm nhiều bạn bè, đối tác và phá vỡ thế bế tắc chính trị xung quanh tương lai của nguồn tài nguyên của Canada. Đây là cơ hội để Canada làm được nhiều hơn – cho bạn bè và cho chính mình./.
Cuộc xung đột Nga – Ukraina có thể kéo dài 2, 3 hoặc 4 năm sẽ là thách thức đối với nước Đức – Thủ tướng Olaf Scholz tuyên bố.
Thủ tướng Đức Olaf Scholz
“Chúng tôi sẽ làm tất cả để có khả năng tiếp tục hỗ trợ Ukraina, đến chừng nào Ukraina còn cần. Rốt cuộc có thể cuộc chiến này sẽ kéo dài 2, 3, 4 năm, sẽ là thách thức đối với tất cả chúng ta” – Thủ tướng Đức Olaf Scholz nhận định khi phát biểu tại hội nghị Frankfurter Allgemeine Zeitung.
Phát biểu sau người đứng đầu chính phủ Đức, ông Andrei Melnik – Thứ trưởng Ngoại giao Ukraina, cựu Đại sứ Ukraina tại Berlin – không tán đồng với tuyên bố của Thủ tướng Scholz và nhấn mạnh rằng Kiev sẽ không đưa ra đánh giá như vậy.
“Chúng tôi hy vọng sẽ đạt tới hòa bình trong năm nay. Để được như vậy, chúng tôi cần rất nhiều sự hỗ trợ từ các đồng minh” – ông Melnik phát biểu tại hội nghị qua liên kết video.
Ông Melnik nói thêm, vì những tổn thất nặng nề nên Ukraina không muốn tham gia vào cuộc xung đột lâu dài. Vì lý do này, Thứ trưởng Melnik yêu cầu các đồng minh cung cấp cho Ukraina xe tăng và chiến đấu cơ từ Mỹ và Đức.
Ngày 1.4, Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius cảnh báo, các thành viên NATO ở châu Âu có thể gặp rắc rối lớn nếu tiếp tục ủng hộ Ukraina trong xung đột với Nga sau cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2024.
Trả lời phỏng vấn tờ tờ Welt am Sonntag, Bộ trưởng Pistorius nói viện trợ của Mỹ cho Ukraina có thể sẽ bị cắt giảm bất kể kết quả bầu cử tổng thống Mỹ 2024 thế nào.
Theo Bộ trưởng Quốc phòng Đức, sau đó châu Âu sẽ phải “bù đắp” cho những cam kết giảm sút của Mỹ đối với việc bảo vệ NATO và điều đó vượt quá những gì châu Âu đang làm hiện nay.
Ông Pistorius cũng cho hay, các vấn đề quốc phòng của chính Đức sẽ khó được giải quyết vào thời điểm đó. Bộ trưởng thừa nhận, các vấn đề về cung cấp và tài trợ mà quân đội Đức đã phải đối mặt trong nhiều năm khó có thể được giải quyết trước năm 2030. Kho dự trữ vũ khí của quân đội Đức có hạn và Berlin từ chối cam kết cung cấp thêm xe tăng do Đức sản xuất cho Ukraina.
Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraina vào ngày 24.2.2022. Sputnik dẫn lời Tổng thống Nga Vladimir Putin lưu ý, chiến dịch quân sự đặc biệt là một biện pháp bắt buộc, Nga “không còn cơ hội để làm khác, rủi ro về an ninh đã được tạo ra đến mức không thể phản ứng bằng các biện pháp khác”.
Theo Thứ trưởng Bộ Hợp tác Kinh tế và Phát triển CHLB Đức Jochen Flasbarth, Đức sẵn sàng trở thành một đối tác đáng tin cậy và có năng lực hỗ trợ cho quá trình chuyển đổi năng lượng của Việt Nam.
Ngày 31/3, Đại sứ quán Việt Nam tại CHLB Đức đã phối hợp với Mạng lưới đổi mới sáng tạo Việt Nam tại châu Âu (VINEU) tổ chức Hội thảo về “Tăng cường hợp tác trong khuôn khổ chương trình Đối tác chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP) hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 cho Việt Nam vào năm 2050”. Đây là hoạt động được tổ chức trong khuôn khổ Tuần lễ Đối thoại Chuyển đổi Năng lượng Berlin 2023. Phát biểu khai mạc hội thảo, Đại sứ Việt Nam tại CHLB Đức Vũ Quang Minh khẳng định đây cuộc thảo luận chuyên sâu chính thức và công khai lần đầu tiên về việc thực hiện JETP, một khuôn khổ quan trọng mà Việt Nam được chọn để tham gia cùng các nền kinh tế phát triển. Tại Hội nghị lần thứ 26 Các bên tham gia công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP 26), Việt Nam đã đưa ra những cam kết táo bạo và tham vọng về việc sẽ trở thành nền kinh tế trung hòa carbon vào năm 2050, chỉ chậm hơn Đức sau 5 năm sau. Đây là mục tiêu vô cùng thách thức không chỉ về công nghệ, kinh tế, tài chính mà còn cả các khía cạnh xã hội gắn với quá trình chuyển đổi lớn này, trong đó có các quyền và lợi ích của tất cả các dân tộc và các bên liên quan. Vì thế, Việt Nam rất cần sự hợp tác và hỗ trợ của các đối tác quốc tế để đạt được mục tiêu này.
Chính vì vậy, hội thảo bên lề Tuần lễ Đối thoại Chuyển đổi Năng lượng Berlin 2023 là cơ hội tuyệt vời để các bên giải quyết các vấn đề và các khía cạnh chính của việc thực hiện JETP với tầm nhìn và kế hoạch hành động để tiếp tục hành trình hướng tới một Việt Nam xanh và một thế giới xanh, nhất là trong môi trường quốc tế phức tạp và nhiều thách thức như hiện nay. Hiện Bộ Công Thương Việt Nam cũng đang nỗ lực hoàn thiện Quy hoạch phát triển điện lực quốc gia giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến 2050, theo hướng giảm dần phụ thuộc vào các nguồn năng lượng hoá thạch và tập trung phát triển các nguồn năng lượng tái tạo như thuỷ điện, điện gió trên bờ và ngoài khơi, điện mặt trời và sinh khối… nhằm giảm phát thải khí nhà kính. Về phần mình, Quốc vụ khanh, Thứ trưởng Bộ Hợp tác Kinh tế và Phát triển CHLB Đức Jochen Flasbarth bày tỏ ấn tượng đặc biệt về chuyến thăm Việt Nam tháng 9 năm ngoái khi chứng kiến Việt Nam triển khai năng lượng tái tạo. Theo ông, với lợi thế có công suất rất lớn từ năng lượng gió và Mặt trời, Việt Nam sẽ trở thành quốc gia tiên phong trong tiến trình chuyển đổi năng lượng ở Đông Nam Á. Chính phủ Việt Nam cũng đã chứng minh được các mục tiêu đầy tham vọng của mình liên quan đến giảm thiểu biến đổi khí hậu và giảm phụ thuộc vào các nhà máy nhiệt điện để chuẩn bị cho một hệ thống năng lượng sạch trong tương lai.
Tuy nhiên, theo ông Fasbarth, quá trình chuyển đổi năng lượng chỉ có thể thành công nếu được thực hiện một cách công bằng và mang lại cơ hội cho các ngành công nghiệp trong nước cũng như cơ hội việc làm bền vững cho người dân địa phương. Bên cạnh đó, các mục tiêu của JETP phải nhanh chóng được chuyển thành các biện pháp chính sách và chiến lược cụ thể. Ông Fasbarth khẳng định Đức sẵn sàng trở thành một đối tác đáng tin cậy và có năng lực hỗ trợ cho quá trình chuyển đổi năng lượng của Việt Nam. Các giải pháp sẵn có của Liên minh châu Âu (EU) nói chung và Đức nói riêng có thể được chuyển giao cho Việt Nam thông qua các hoạt động đầu tư và thương mại.
Một số ý kiến từ hội thảo cũng cho thấy cần thành lập nhóm công tác chung với các đầu mối từ các Bộ liên quan của Việt Nam và Đức để nhanh chóng thực hiện các sáng kiến liên quan đến JETP./.
Kiev chi khoảng 130 tỷ hryvnia (3,5 tỷ USD) mỗi tháng cho quân đội, Bộ trưởng Tài chính Ukraine Sergey Marchenko tiết lộ.
Trong cuộc gặp với Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu (EBA) của Ukraine ngày 29/3, ông Marchenki cũng cho biết, ngân sách của Ukraine thu được 80 tỷ hryvnias (2,2 tỷ USD) mỗi tháng.
“Nhiệm vụ chính là tạo điều kiện cấp tài chính cho quân đội”, ông Marchenko nói khi tiết lộ các con số.
Tuần trước, Quốc hội Ukraine đã thông qua luật tăng chi tiêu ngân sách cho quốc phòng thêm hơn 14,6 tỷ USD.
Thủ tướng Ukraine Denis Shmygal trước đó thông báo Nội các đã đề xuất phân bổ ngân sách bổ sung để thanh toán cho quân đội, cũng như mua các thiết bị quân sự và đặc biệt. Theo ông, số tiền này sẽ được phân bổ thông qua sự hỗ trợ của các đối tác phương Tây.
Khi phê duyệt dự thảo ngân sách năm 2023 vào tháng 11/2022, Quốc hội Ukraine đã dành hơn 1.000 tỷ hryvnia (31 tỷ USD) cho các lực lượng vũ trang và an ninh quốc gia, chiếm 43% tổng chi tiêu ngân sách, tương đương 18,2% GDP của đất nước.
Thâm hụt ngân sách của Ukraine trong năm nay dự kiến sẽ ở mức kỷ lục 38 tỷ USD. Chính phủ có kế hoạch trang trải thâm hụt bằng cách sử dụng viện trợ nước ngoài của phương Tây.
Tháng trước, Mỹ đã công bố viện trợ bổ sung 12 tỷ USD cho Kiev, bao gồm gói vũ khí trị giá 2 tỷ USD và 10 tỷ USD nữa để hỗ trợ chi phí năng lượng và ngân sách của chính phủ Ukraine. Theo Bộ trưởng Tài chính Mỹ Janet Yellen, Washington đã hỗ trợ cho Kiev gần 50 tỷ USD kể từ năm ngoái, phần lớn trong số đó dành cho vũ khí.
Trong khi đó, Liên minh châu Âu hồi tháng 2 đã thông qua khoản viện trợ quân sự trị giá 545 triệu euro (590 triệu USD) cho Ukraine, nâng tổng số tiền hỗ trợ cho Kiev lên 3,6 tỷ euro (3,8 tỷ USD). Kể từ khi xung đột Nga-Ukraine bắt đầu bùng phát hồi tháng 2/2022, EU và các quốc gia thành viên được cho là đã hỗ trợ trực tiếp 50 tỷ euro (54 tỷ USD) cho Kiev.
Hơn 1.000 chuyên gia kêu gọi tạm dừng việc tạo ra “những bộ não kỹ thuật số khủng”, nhằm đánh giá và giảm thiểu nguy cơ đối với nhân loại.
Một siêu máy tính trí tuệ nhân tạo ở California, Mỹ
Tờ The Guardian ngày 30.3 đưa tin hơn 1.000 chuyên gia kêu gọi lập tức dừng tạo ra những bộ máy trí tuệ nhân tạo (AI) “khủng” trong ít nhất 6 tháng, nhằm có thời gian đánh giá đúng năng lực và giảm thiểu nguy cơ. Lời kêu gọi được đưa ra trong thư ngỏ được ký bởi những tên tuổi lớn trong lĩnh vực AI như tỉ phú Elon Musk, người đồng sáng lập phòng thí nghiệm OpenAI (Mỹ) đã giúp tạo ra ChatGPT và GPT-4, bên cạnh nhà sáng lập Công ty Stability AI (Anh) Emad Mostaque và nhà đồng sáng lập Apple (Mỹ) Steve Worzniak. Đồng ký tên còn có các kỹ sư của Amazon, DeepMind, Google, Meta, Microsoft và nhiều học giả như nhà khoa học nhận thức Gary Marcus.
Cuộc đua nguy hiểm Trong vài tháng gần đây, các phòng thí nghiệm AI ồ ạt tham gia cuộc đua nhằm phát triển và đưa vào sử dụng những bộ óc kỹ thuật số ngày càng mạnh mà ngay cả những người tạo ra cũng chưa chắc đã hiểu, tiên đoán hoặc kiểm soát. “Những hệ thống AI mạnh mẽ nên được phát triển chỉ khi chúng ta tự tin rằng hiệu quả là tích cực, còn nguy cơ có thể kiểm soát”, theo thư ngỏ được ký nhờ sự điều phối của Viện Future of Life (Mỹ).
AI có thể thay thế 300 triệu lao động ? Công nghệ AI sáng tạo nội dung, như nền tảng ChatGPT, có thể mang đến ảnh hưởng ở mức độ nào đó cho khoảng 300 triệu việc làm toàn thời gian, theo Đài CNBC dẫn cảnh báo của Ngân hàng đầu tư đa quốc gia Goldman Sachs (Mỹ). Trong báo cáo mới, các nhà kinh tế học của Goldman Sachs ước tính 18% số việc làm trên toàn cầu có thể được máy tính hóa, và mức độ ảnh hưởng sẽ thể hiện rõ ràng ở những nền kinh tế hiện đại hơn là các thị trường mới nổi.
Cụ thể, những người làm việc trong lĩnh vực hành chính và luật sư là nhóm đối mặt nguy cơ cao nhất. Tại Mỹ và châu Âu, 2/3 số việc làm có thể tự động hóa một phần bằng AI và 1/4 số công việc có thể hoàn toàn bị thay thế bởi công nghệ này. “Nếu AI sáng tạo nội dung thể hiện đúng tiềm năng, thị trường lao động có thể đối mặt sự gián đoạn nghiêm trọng”, theo báo cáo. Những nước ít bị ảnh hưởng bởi làn sóng mới là Trung Quốc, Nigeria, Việt Nam, Kenya và Ấn Độ.
Các tác giả dẫn lại việc nhà đồng sáng lập OpenAI Sam Altman từng viết trên mạng xã hội hồi tháng 2 rằng “vào thời điểm nào đó, có lẽ điều quan trọng là cần độc lập xem xét lại trước khi bắt đầu huấn luyện các hệ thống mới”. Theo lá thư, đây chính là thời điểm đó. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng nếu giới nghiên cứu không tự nguyện dừng phát triển những mô hình AI mạnh hơn GPT-4 thì chính phủ các nước cần can thiệp.
Thư ngỏ nêu rõ rằng đây không phải là dừng phát triển AI nói chung, mà là bước lùi khỏi cuộc đua nguy hiểm nhằm tạo ra những mô hình còn khó lường hơn. Các chuyên gia kêu gọi dùng thời hạn 6 tháng để phát triển các giao thức an toàn, hệ thống điều hành AI và tái tập trung nghiên cứu về việc đảm bảo rằng các hệ thống AI chính xác, an toàn, cũng như “đáng tin cậy và trung thành hơn”.
Nguy cơ khó lường Thư ngỏ đặt câu hỏi rằng liệu chúng ta có nên phát triển những bộ não nhân tạo dần dần vượt số lượng, thông minh hơn, khiến con người trở nên lạc hậu và bị thay thế hay không? Đài Fox News cho rằng lời kêu gọi trong thư thể hiện sự lo ngại chưa từng có của giới chuyên môn về khả năng AI có thể hoạt động ở mức cao hơn trí tuệ con người, chẳng hạn như ChatGPT tạo ra điều mà những công nghệ khác không phân biệt được rằng đó là sản phẩm của máy tính.
Nhiều người nổi tiếng là nạn nhân AI Vào ngày 23.4.2013, tin tặc giành quyền kiểm soát tài khoản Twitter của Hãng tin AP và tung tin giả rằng có 2 vụ nổ ở Nhà Trắng làm Tổng thống Mỹ bị thương, khiến chỉ số S&P 500 lập tức giảm 1%, trước khi phục hồi do thông tin bị bác bỏ. Tin giả trên mạng giờ đây đã tiến một bước lớn nhờ công cụ AI tạo nội dung, hình ảnh và thậm chí đoạn phim giả, dẫn đến nguy cơ gây bất ổn, xáo trộn khó lường về chính trị, kinh tế, xã hội.
Theo Bloomberg, những hình ảnh giả về cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump bị bắt, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron chạy cùng cảnh sát chống bạo loạn đã lan truyền trên mạng xã hội vào tuần trước, nhưng nhanh chóng bị vạch trần. Hình ảnh giả Giáo hoàng Francis mặc áo khoác phao hàng hiệu đã thu hút hơn 4 triệu lượt xem, được cho là “trường hợp thông tin sai lệch AI cấp độ thực tế” đầu tiên.
Ngoài ra, giới lãnh đạo và cơ quan chức năng cảnh báo về vai trò của mạng xã hội đến thị trường tài chính. Bloomberg đặt vấn đề: thử tưởng tượng khi có đoạn phim giả về trục trặc của một ngân hàng lớn, một sự rút vốn ồ ạt trong thời đại kỹ thuật số sẽ khó ngăn chặn.
Chuyên gia Tristan Harris tại Trung tâm công nghệ nhân đạo (Mỹ) cho rằng tốc độ phát triển của AI khiến thế giới chứng kiến một thời đại mới và gợi nhớ về sự bắt đầu của thời đại hạt nhân. Theo ông, công nghệ GPT có khả năng nhận biết lỗ hổng an ninh mạng hoặc bắt chước giọng một người từ đoạn băng ghi âm giọng thật dài chỉ 3 giây. “Nền dân chủ, xã hội của chúng ta vận hành nhờ ngôn ngữ”, ông lưu ý và cảnh báo về hậu quả nếu ngôn ngữ sai lệch, giả mạo tràn ngập xã hội.
Dù một số người ký tên trong thư từng nhiều lần bày tỏ lo ngại rằng AI có thể hủy diệt nhân loại, chuyên gia về nhận thức Gary Marcus lo ngại hơn về những nguy hiểm trước mắt. Theo ông, những nguy cơ này bao gồm việc tung tin giả và mọi người dựa vào những hệ thống AI để được tư vấn về y tế và cảm xúc. “Tôi cho rằng lá thư cảnh báo đó đã thực sự đánh dấu thời điểm quan trọng trong lịch sử AI, và có lẽ là lịch sử nhân loại”, tờ The New York Times dẫn lời ông phát biểu.
Các lãnh đạo Tây Ban Nha, Pháp và EU sẽ đến Bắc Kinh, có thể nhằm đánh giá Trung Quốc cam kết đến đâu trong đề xuất hòa bình của mình cho Ukraine.
Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez sẽ gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trong tuần này. Tuần tới, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và người đứng đầu Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cũng sẽ có các cuộc hội đàm quan trọng với lãnh đạo Trung Quốc.
Nhà ngoại giao hàng đầu Liên minh châu Âu (EU) Josep Borrell sẽ tới Bắc Kinh, có thể nhân chuyến công tác tới Nhật Bản dự hội nghị thượng đỉnh các ngoại trưởng G7 vào ngày 16/4, để “đối thoại chiến lược” với Ngoại trưởng Trung Quốc Tần Cương. Động thái diễn ra khi phương Tây đang lo ngại về kịch bản Trung Quốc cung cấp vũ khí cho Nga trong xung đột ở Ukraine, dù Bắc Kinh đã phủ nhận. Nhiều lãnh đạo châu Âu tin rằng kịch bản có thể khiến cán cân sức mạnh nghiêng hẳn về phía Moskva, từ đó dẫn tới một cuộc xung đột lớn hơn liên quan đến cả Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và Mỹ.
Các lãnh đạo châu Âu được cho là sẽ đề cập vấn đề này khi tới Trung Quốc, thuyết phục Bắc Kinh đảm bảo rằng họ sẽ không cung cấp vũ khí cho Nga.
Theo giới chuyên gia, các lãnh đạo châu Âu cũng sẽ cố gắng tìm hiểu Trung Quốc cam kết đến mức nào trong nỗ lực kiến tạo hòa bình tại Ukraine.
Bắc Kinh hồi cuối tháng trước công bố tài liệu 12 điểm về xung đột Nga – Ukraine, trong đó kêu gọi các bên hỗ trợ Moskva và Kiev nối lại đối thoại giải quyết khủng hoảng. Tài liệu này phản đối sử dụng và đe dọa sử dụng vũ khí hạt nhân, nhấn mạnh yêu cầu bảo vệ người dân vô tội, đồng thời phản đối những lệnh cấm vận đơn phương không được Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc thông qua.
Các lãnh đạo EU, NATO khi đó bày tỏ hoài nghi, cho rằng kế hoạch hòa bình Trung Quốc nêu ra phản ánh không đầy đủ về cuộc chiến và Bắc Kinh không đủ trung lập để dàn xếp xung đột.
“Tất nhiên, chúng tôi sẽ đánh giá kỹ các đề xuất, nhưng chúng tôi sẽ xem xét chúng với quan điểm rằng Trung Quốc đã chọn phe”, Chủ tịch Ủy ban châu Âu von der Leyen nói.
Tuy nhiên, thái độ hoài nghi dường như đã giảm đi phần nào ở châu Âu trong những tuần gầy đây. Các nhà ngoại giao khu vực hiện tại nói rằng đề xuất của Trung Quốc còn “thiếu sót” thay vì là một kế hoạch hoàn toàn “lãng phí thời gian”. Advertisement
Họ chỉ ra thực tế rằng Ukraine đã không hoàn toàn bác bỏ kế hoạch và nó có một số quan điểm trùng với tầm nhìn của Kiev. Sau khi ông Tập tới Moskva hội đàm với Tổng thống Nga Vladimir Putin vào tuần trước, một số người đang chờ xem liệu sắp tới, Chủ tịch Trung Quốc có đối thoại với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hay không.
Một số quan chức châu Âu lo ngại việc tiếp tục chỉ trích kế hoạch này sẽ càng đẩy Bắc Kinh và Moskva đến gần nhau hơn và làm nản lòng những người đang nỗ lực xây dựng lộ trình hòa bình.
“Nhiều người ở EU có lẽ đang suy nghĩ rằng châu Âu sẽ không được lợi gì nếu kiên quyết bác bỏ lập trường của Trung Quốc”, Grzegorz Stec, nhà phân tích về quan hệ châu Âu – Trung Quốc tại Viện Nghiên cứu Trung Quốc Mercator, tổ chức tư vấn có trụ sở tại Brussels, Bỉ, bình luận.
Theo Stec, tính toán này có thể xuất phát từ mong muốn tạo bối cảnh tích cực cho nỗ lực kết nối lại với Trung Quốc hoặc nhằm thể hiện rằng EU vẫn cố gắng thực hiện nghiêm túc tất cả đề xuất hòa bình, ngay cả khi trên thực tế, họ không hoàn toàn tin tưởng vào triển vọng hòa giải của Trung Quốc.
Mặt khác, việc Trung Quốc thành công trong nỗ lực làm trung gian cho Iran và Arab Saudi nối lại quan hệ trong tháng qua đã khiến nhiều quan chức EU ngạc nhiên, từ đó khiến không ít người muốn đặt cược vào khả năng hòa giải của Bắc Kinh.
Thương mại cũng là vấn đề lãnh đạo Tây Ban Nha và Pháp sẽ thúc đẩy trong chuyến thăm. Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Tây Ban Nha bên ngoài EU và đứng thứ tư trong danh sách tổng thể, sau Pháp, Đức và Italy. Theo dữ liệu từ Bộ Công Thương và Du lịch Tây Ban Nha, kim ngạch thương mại song phương năm 2022 là 62,4 tỷ USD.
Kim ngạch thương mại giữa Pháp và Trung Quốc năm 2022 đạt hơn 81 tỷ USD. Pháp là đối tác thương mại lớn thứ ba của Trung Quốc trong EU.
Với Thủ tướng Tây Ban Nha và Tổng thống Pháp, ngoài thúc đẩy lợi ích kinh tế, họ cũng được cho là sẽ nỗ lực cân bằng lại lập trường của châu Âu giữa Mỹ và Trung Quốc. Cả hai lãnh đạo đều đang lo lắng theo dõi cuộc bầu cử vào năm tới tại Mỹ.
“Cảm nhận chung hiện nay tại Tây Ban Nha là ‘chúng ta không thể bị ảnh hưởng bởi chương trình nghị sự của Mỹ đối với Trung Quốc”, Miguel Otero, nhà phân tích cao cấp chuyên về Trung Quốc tại Viện Hoàng gia Elcano ở Madrid, cho hay. “Họ đang bàn đến viễn cảnh một Donald Trump khác xuất hiện, một kiểu tổng thống mới tại Nhà Trắng, sau đó mọi thứ lại thay đổi”.
Nhưng các chuyến thăm không được hưởng ứng trên toàn bộ châu Âu. Thủ tướng Latvia Krisjanis Karins tuần trước đã chỉ trích quan điểm ủng hộ Nga của Trung Quốc.
“Trung Quốc không đóng vai trò như một trung gian hòa giải mà đang công khai đứng về phía Nga và đây là khó khăn cho tất cả chúng ta”, ông nói.
Các khu vực khác ở Trung và Đông Âu cũng chia sẻ hoài nghi của Thủ tướng Latvia về việc Bắc Kinh có thể đóng góp cho nỗ lực hòa bình ở mức độ nào.
“Tây Ban Nha và Pháp cảm thấy có nghĩa vụ phải tăng cường quan hệ với Trung Quốc, thông qua các chuyến thăm, nhằm đạt được lợi thế kinh tế, đổi lại họ phải ủng hộ câu chuyện hòa bình của Trung Quốc”, Marcin Przychodniak, nhà phân tích về Trung Quốc tại Viện Ba Lan về Quan hệ Quốc tế, nhận xét.
Các lãnh đạo Trung và Đông Âu “không cảm thấy thuyết phục rằng những cuộc trao đổi như vậy có giá trị trong việc tìm giải pháp khả thi cho cuộc xung đột Nga – Ukraine”, ông nói.
