Giáo sư Luật quốc tế Jonathan G. Odom thuộc Trung tâm George C. Marshall về an ninh châu Âu tại Garmisch-Partenkirchen (Đức) phân tích những lập luận không có giá trị của Trung Quốc trong việc ủng hộ bầu chọn một thẩm phán người Trung Quốc.

Khi cân nhắc quyết định có nên bỏ phiếu cho một ứng viên Trung Quốc hay không, các nước thành viên có thể phải đối mặt với những luận điệu mang tính đả phá. Dưới đây là một số luận điểm mà Chính phủ Trung Quốc hay lực lượng ủng hộ họ có thể đưa ra. Tất cả luận điểm đó đều không có giá trị.

Về lập luận cho rằng không bầu cho ứng cử viên của Trung Quốc là chối bỏ quyền của Trung Quốc theo Công ước: Việc đề cử một thẩm phán vào ITLOS có thể là quyền của mọi quốc gia thành viên, nhưng việc bầu chọn một thẩm phán tại tòa chắc chắn không phải là quyền của bất kỳ nước thành viên nào, kể cả Trung Quốc. Hãy xem xét số liệu thống kê sau: Có 168 quốc gia tham gia UNCLOS nhưng chỉ có 21 ghế thẩm phán tại tòa. Trên thực tế, trong suốt 25 năm qua kể từ khi được thành lập, có đến 80% số quốc gia thành viên chưa từng có đại diện của họ trong đội ngũ thẩm phán của tòa. Vì vậy, nếu nói quyền của Trung Quốc đang bị xâm phạm, thì điều đó cũng đúng với 147 quốc gia thành viên còn lại.

Về lập luận cho rằng việc không bỏ phiếu cho ứng viên Trung Quốc trong đợt bầu cử ITLOS lần này sẽ khiến Trung Quốc không còn cơ hội như vậy nữa: Thực ra, Trung Quốc đã có rất nhiều cơ hội. Trung Quốc đã có 3 đại diện trong đội ngũ thẩm phán của tòa, một trong số này vẫn đang tại nhiệm. Trên thực tế, Trung Quốc là một trong số ít các quốc gia thành viên hàng năm đều có đại diện trong đội ngũ thẩm phán suốt thời gian 25 năm tồn tại của tòa.

Về lập luận cho rằng việc bỏ phiếu cho các ứng viên khác không phải của Trung Quốc sẽ vi phạm quy định về tiêu chí bầu chọn thẩm phán của tòa quốc tế: Điều 2 Phụ lục VII của UNCLOS quy định rằng các quốc gia thành viên phải bầu chọn thẩm phán ITLOS trong số những người có uy tín nhất về sự công bằng, chính trực và năng lực đã được công nhận trong lĩnh vực luật biển. Tuy nhiên, tất cả 9 ứng viên còn lại xét về tiêu chuẩn đều hơn ứng cử viên của Trung Quốc. Vì vậy, cần tập trung vào những thành tích đáng chú ý của 9 ứng cử viên còn lại trong đợt bầu cử ITLOS lần này.

Hai trong số họ (thẩm phán Malta và Ukraine) hiện đang là thành viên của ITLOS và đều tìm cách tái đắc cử. Ba ứng viên (thẩm phán Chile, Uruguay và Italy) hiện đang là thành viên được chỉ định của Tòa Trọng tài Thường trực, và một trong số đó (thẩm phán Italy) từng có kinh nghiệm xử lý nhiều vụ kiện được trình lên ITLOS. Một ứng viên (thẩm phán Cameroon) đã phục vụ 12 năm trên cương vị thư ký của ICJ. Một ứng viên (thẩm phán Brazil) là học giả có nhiều công trình được công bố rộng rãi trong lĩnh vực luật biển và từng đảm nhiệm vị trí trợ lý riêng cho một thẩm phán ITLOS. Một ứng viên (thẩm phán Jamaica) đã phục vụ 12 năm trên cương vị đại diện thường trực và phó đại diện thường trực của chính phủ nước mình tại Cơ quan quản lý đáy biển quốc tế (Jamaica). Và ứng viên thứ chín (thẩm phán Zimbabwe) có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp lý, từng đảm nhiệm vị trí thẩm phán tại tòa tối cao của nước mình trong 8 năm qua.

Trong khi đó, tiểu sử công khai của ứng cử viên Trung Quốc cho thấy ông này không có bất kỳ kinh nghiệm nào trong vai trò thẩm phán hay trọng tài quốc tế; do vậy, ông này không có bất kỳ kinh nghiệm nào được ghi nhận trong việc xét xử tranh chấp giữa hai bên một cách công bằng và chính trực. Mặc dù ứng cử viên này có chút ít kinh nghiệm trong vai trò luật sư của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, nhưng kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp lý này mới chỉ được tích lũy trong vòng 10 năm. Bên cạnh đó, cấp trên của ứng viên này trong cơ quan luật pháp đó cũng chính là người đã ngang nhiên nói rằng phán quyết mang tính ràng buộc về mặt pháp lý của tòa trọng tài UNCLOS “chỉ là một mảnh giấy lộn”.

Trong thập kỷ qua, ứng cử viên Trung Quốc từng đảm nhiệm cương vị Tổng lãnh sự tại Australia, Đại sứ tại Singapore và Đại sứ tại Hungary – những cương vị chính trị-ngoại giao ấn tượng, nhưng ITLOS không phải là một diễn đàn ngoại giao hay chính trị. Hơn nữa, không rõ ông này có công trình nghiên cứu nào đã được công bố hay thành tích nào đã được ghi nhận trong lĩnh vực luật biển hay không. Nói tóm lại, khi so sánh hồ sơ nghiệp vụ của ứng viên Trung Quốc với trình độ chuyên môn và kinh nghiệm của 9 ứng viên còn lại, có thể lập luận một cách chắc chắn rằng ít nhất 7/9 ứng viên còn lại có đủ tiêu chuẩn hơn ông này để đảm nhiệm cương vị thẩm phán tại ITLOS.

Về lập luận cho rằng việc không bỏ phiếu cho ứng cử viên Trung Quốc là loại bỏ “quan điểm châu Á” ra khỏi tòa án quốc tế này: Điều 2 Phụ lục VII của UNCLOS quy định rõ rằng các thành viên của ITLOS sẽ được lựa chọn trên cơ sở phân bố địa lý phù hợp. Theo Điều 3 của phụ lục này, mỗi nhóm địa lý theo quy định của Đại hội đồng Liên hợp quốc sẽ có ít nhất 3 đại diện trong đội ngũ thành viên của ITLOS. Theo quy định của Đại hội đồng Liên hợp quốc, Trung Quốc là một trong số 55 thành viên của nhóm châu Á-Thái Bình Dương. Hiện tại, đội ngũ thành viên của ITLOS có 4 đại diện của nhóm châu Á-Thái Bình Dương gồm các thẩm phán Ấn Độ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Thái Lan được bầu chọn trong các cuộc bỏ phiếu định kỳ 3 năm/lần trước đó.

Vì vậy, cho dù ứng cử viên của Trung Quốc không được chọn trong đợt bầu cử lần này, thì các nước thành viên châu Á-Thái Bình Dưỡng vẫn sẽ có ít nhất 3 đại diện trong đội ngũ thẩm phán của ITLOS.

Về lập luận cho rằng việc bỏ phiếu phản đối ứng cử viên của Trung Quốc là cách thức không thể chấp nhận được của các nước khác nhằm bày tỏ sự phản đối của họ về những hành vi gần đây của nước này: Một số người có thể đặt câu hỏi liệu những hành vi gây tranh cãi trước đó của các nước khác có tác động đến việc các ứng viên của họ được bầu vào các tòa án quốc tế hay không. Câu trả lời ngắn gọn là: Không rõ.

Ví dụ, năm 1986, ICJ ra phán quyết bất lợi cho Mỹ trong vụ tranh chấp với Nicaragua và phán quyết này cũng bị Mỹ ngang nhiên bác bỏ. Tại thời điểm đó, một thành viên của ICJ là thẩm phán Mỹ và người này đã đưa ra quan điểm phản đối thẩm quyền xét xử và nội dung phán quyết. Mặc dù vậy, 15 tháng sau, đa số các nước thành viên của Liên hợp quốc vẫn bầu chọn vị thẩm phán đó vào ICJ.

Theo Quy định 92 về thủ tục của Đại hội đồng Liên hợp quốc, cuộc bầu cử năm 1987 được thực hiện dưới hình thức bỏ phiếu kín, vì vậy không thể biết được những yếu tố nào đã tác động đến quyết định bỏ phiếu của các nước thành viên đối với vị thẩm phán đó, trừ khi những quốc gia này công khai lá phiếu của mình.

Gần đây hơn, trong cuộc bầu cử thẩm phán ICJ năm 2017, một loạt cuộc bỏ phiếu bổ sung giữa ứng viên của Anh và ứng viên Ấn Độ đã được tổ chức. Cuối cùng ứng cử viên của Anh bị đánh bại, dẫn đến việc lần đầu tiên Anh không có thẩm phán đại diện trong lịch sử 71 năm của tòa án này.

Sau cuộc bầu cử, Chính phủ Anh thừa nhận rằng quy trình bỏ phiếu kín khiến họ không thể nào biết được những nước nào đã bỏ phiếu chống lại ứng cử viên của họ và tại sao những nước này lại làm vậy. Tuy nhiên, báo chí Anh đưa tin rằng một số nước thành viên có thể đã bỏ phiếu chống lại ứng viên của Anh vì ông này trước đây từng là cố vấn pháp lý cho Thủ tướng Anh Tony Blair trong giai đoạn chuẩn bị cho cuộc xâm lược Iraq năm 2003.

Tóm lại, có ba vấn đề cần xem xét. Thứ nhất, luật pháp quốc tế không ngăn cấm các quốc gia thành viên UNCLOS xem xét các hành vi đáng tranh cãi trước đó của Trung Quốc khi quyết định bỏ phiếu cho ứng cử viên ITLOS nào; thứ hai, nếu một nước thành viên UNCLOS chọn hình thức ngấm ngầm phản đối cách hành xử của Trung Quốc, thì quốc gia đó không có nghĩa vụ phải thông báo hoặc giải thích về lá phiếu của mình với Trung Quốc hoặc bất kỳ ai khác, vì việc bỏ phiếu bầu chọn các thẩm phán ITLOS mang tính bí mật; và thứ ba, nếu một quốc gia thành viên UNCLOS chọn hình thức công khai phản đối cách hành xử của Trung Quốc, thì luật pháp quốc tế không cấm quốc gia đó tiết lộ về việc họ đã bỏ phiếu cho ai và lý do làm vậy trong các cuộc bầu cử ITLOS.

Đáp lại lời kêu gọi của Trung Quốc về thực thi luật pháp quốc tế

Tháng 1/2017, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã tới Geneva (Thụy Sỹ), và có bài phát biểu quan trọng tại Văn phòng Liên hợp quốc về việc xây dựng một cộng đồng chung tương lai cho nhân loại mà ông gọi là “lời kêu gọi cho thời đại của chúng ta”.

Bài phát biểu của ông trước cử tọa quốc tế chạm đến nhiều khía cạnh của quan hệ quốc tế, bao gồm cả vai trò của luật pháp trong những mối quan hệ này. Ông tuyên bố rằng giá trị của luật pháp nằm ở việc thực thi. Do vậy, trách nhiệm của tất cả các quốc gia là nên cao tinh thần thượng tôn pháp luật, thực hiện các quyền của mình phù hợp với luật pháp và tự giác hoàn thành các nghĩa vụ của mình. Nếu không tính đến thực tế đầy mỉa mai rằng Tập Cận Bình đưa ra bài phát biểu này chỉ 6 tháng sau khi chính phủ của ông cố tình không tuân thủ một phán quyết mang tính ràng buộc thì có thể nói ý tưởng được chứa đựng trong bài phát biểu này là đáng khen ngợi và làm theo.

Các nước tham gia UNCLOS sẽ có một cơ hội hiếm hoi để đáp lại lời kêu gọi của Chủ tịch Tập Cận Bình về việc thực thi luật pháp quốc tế tại hội nghị thường niên năm nay. Điều đó có nghĩa là các quốc gia độc lập và có chủ quyền này có thể thực hiện một cách riêng rẽ quyền bỏ phiếu của mình theo quy định của UNCLOS để buộc một quốc gia thành viên khác phải chịu trách nhiệm vì đã không tự giác hoàn thành các nghĩa vụ của mình và tạo điều kiện cho tập hợp đông đảo các nước tham gia công ước nêu cao tinh thần thượng tôn pháp luật. Khi bỏ phiếu cho ứng viên ITLOS của một nước nào đó, các nước cần xem xét câu hỏi: Liệu chính phủ của hơn 160 nước tham gia công ước có can đảm tận dụng cơ hội đó và bỏ phiếu đúng theo lương tâm mình hay không?

Views: 0

It was not until 1988 that there was Chinese presence in the Spratly Islands (Itu Aba Island was occupied by the Republic of China in Taiwan). Taking advantage of Vietnam’s difficulties in the late 1980s, China dispatched its navy to take over the features in the Spratly Islands, establishing a foothold in the south of South China Sea in pursuit of its ambition.

In late 1987 and early 1988, Vietnam was at the bottom of a socio-economic crisis with a stagnant economy and an extremely hard life of its people. At that time, the Soviet Union – Vietnam’s biggest backing – was also experiencing a socio-political crisis. Beijing took advantage of this opportunity to take over some features in the Spratly Islands. In early 1988, China illegally occupied the Fiery Cross Reef, Cuarteron Reef, Gaven Reefs, Subi Reef, and Hughes Reef of the Spratly Islands.

Many military experts analyzed that China’s use of force and massacre 64 Vietnamese soldiers, to occupy the Johnson Reef at all cost was to serve its intention to draw a line of more than 300 km across the South China Sea, adjacent to the rocks and islands under Vietnam’s control. The Johnson Reef is a rock located in Namyit – Sin Cowe Island Group, not too far from other rocks under Vietnam’s control.

China had the intention to take over Johnson Reef a long time ago for its long-term plan in the South China Sea. Before that, in early 1988, it already sent forces to illegally occupy five other features in Spratly Islands, including Fiery Cross Reef. Next, in 1995, China also took over Mischief Reef, which was under the control of the Philippines, by force.

The Fiery Cross Reef, Johnson Reef and Mischief Reef are located on the same latitude, in which Johnson Reef lies in the middle (the Johnson Reef is 135 km away from the Fiery Cross Reef, and 170 km away from the Mischief Reef). By gaining control of these three features, China could control the entire Spratly Islands, thereby controlling Vietnam’s and the Philippines’ supply routes to their islands in the Spratly Islands.

Another reason for China’s occupation of these features is to gain a foothold to control Vietnam’s waters in the south of Vietnam and the Philippines’ waters as Fiery Cross Reef lies next to the 200 nautical mile of Vietnam’s EEZ, not too far from the Vanguard Bank and Rifleman Bank in Vietnam’s EEZ and continental shelf; while Mischief Reef lies within the 200 nautical mile EEZ and continental shelf of the Philippines.

Immediately after its occupation of the features in the Spratly Islands, in the 1990s, China started to reclaim and build facilities of moderate scale here as per its economic strength.

Onto the second decade of the 21^st century, the Chinese economy made a great leap forward to become the second largest economy of the world after the US. The Chinese military capability, especially the navy, also grew significantly per se. Beijing decided to push forth and began building and expanding the occupied features in the Spratly Islands on large scale (constructing more than 3 km-long runway for combat aircrafts and shipyard for warships).

China has been reclaiming land and deploying weaponry, missiles, and military equipment since 2014 when the international community’s attention was focused on China’s placement of oil rig Haiyang Shiyou 981 within Vietnam’s EEZ and continental shelf.

To date, China has in general transformed the illegally occupied features in the Spratly Islands into artificial islands and military outposts for the purpose of further invasive expansion into the waters of the South China Sea littoral countries. In fact, this can be illustrated by the case of the Fiery Cross Reef in 2019. It now serves as a port for Chinese coast guard (CCG) and militia vessels (including the geological survey vessel Haiyang Dizhi 08) to come back after intruding in Vietnam’s EEZ and continental shelf from early July to the end of October 2019. It is also where the CCG and Chinese fishing vessels set sail to violate the waters of Indonesian Natuna Islands from late December 2019 to early January 2020.

Other Chinese geological survey vessels, CCG and militia vessels also set sail from other China-occupied features in the Spratly Islands to violate the Philippine waters or jeopardize Malaysian oil and gas activities in Malaysia’s waters.

Legally speaking, China has so far based its “Three Shas” and then “Four Shas” concepts on the illegal occupation of the seven features in the Spratly Islands to claim a vast area to the south of the South China Sea, calling it with vague names not defined in international law, such as “related waters” or “adjacent waters.”

China’s plot to dominate the South China Sea is persistent. It tries to draw a perfect scheme to realize its ambition and has been carrying it out step by step professionally. To begin with, China occupied seven features in the Spratly Islands by force, and then proceeded to reclaim, expand and militarize them. Currently, it is operating the facilities on the features to support its violations in the waters of the South China Sea littoral countries, at the same time, building arguments to advocate for its absurd claims in the South China Sea.

In July 2016, the Permanent Court of Arbitration (PCA) was established for the Philippines vs. China case under the Philippines’ request and gave a ruling confirming that there was no structure in the Spratly Islands (including Itu Aba Island) eligible, under the provision of Article 121 of the United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS) 1982, to generate an EEZ and continental shelf of its own, but rather a 12-nautical-mile territorial sea at best.

Thus, China’s use of force to take control of the features in the Spratly Islands is a serious infringement of the UN Charter and international law. This also means Beijing’s suspension of its illegal occupation of the features to claim a larger area in the South China Sea constitutes an even more serious violation of international law, including the PCA’s ruling on July 12, 2016.

The PCA’s ruling on July 12, 2016 also clarifies that Chinese reclamation of the features in the South China Sea betrays its duty to protect and preserve maritime environment. Hence, China’s transformation of these features into military outposts to support its violation of the waters of other South China Sea littoral countries is another serious infringement of international law.

As a permanent member of the UN Security Council, China has seriously violated the UN Charter’s principle which prohibits the use of force by forcefully occupying the seven features in the Spratly Islands (it even caused a massacre when attacking Johnson Reef) to establish a foothold to realize the ill intent of monopolizing the South China Sea.

In the past 32 years since China first occupation of the features in the Spratly Islands by force, Beijing has been undermining international law, international opinion and keeps working on the expansion, buildup and militarization in the South China Sea to turn the occupied features into outposts for further expansion into the other South China Sea littoral countries’ waters.

Indeed, what Beijing is doing cannot create any “sovereignty” for China, but rather exposing China’s hegemonic and expansionist strategy, as well as its intent to monopolize the South China Sea, thereby raising concern for other South China Sea littoral countries and international community./.

Views: 0

Việt Nam phải sống cạnh một nước láng giềng có lãnh thổ rộng gấp 30 lần, dân số gấp 15 lần (dân số Việt Nam với 96 triệu dân, xếp thứ 15 thế giới, nhưng mới chỉ ngang dân số một tỉnh tầm trung của Trung Quốc và thua những tỉnh lớn như Quảng Đông, Tứ Xuyên). Suốt cả chiều dài lịch sử, lịch sử của Việt Nam phải chống chọi và hợp tác với nước láng giềng khổng lồ đó. Tiến sỹ Lê Hồng Hiệp dẫn lại lý thuyết của Giáo sư Carl Thayer thuộc Học viện Quốc phòng Australia về cái gọi là “lời nguyền địa lý” của Việt Nam mà theo đó “Việt Nam không có sự lựa chọn nào khác ngoài học cách chia sẻ số phận của mình với người láng giềng Trung Quốc trong suốt từng bước đi lịch sử của mình” (1). Thực tế đã diễn ra như vậy. Vào những lúc Trung Quốc huy hoàng nhất của thời Hán, Đường, Việt Nam đã phải chịu ách đô hộ nghìn năm của Trung Quốc. Những triều đại Trung Quốc mạnh như nhà Nguyên, Minh, Thanh, Đại Việt cũng phải trường kì chống lại chủ nghĩa xâm lược Đại Hán.

Có thể nói, những gì xảy ra ở trên đất nước Trung Quốc đều có ảnh hưởng rất mạnh mẽ đến Việt Nam. Một cơn gió mùa Đông Bắc xuất phát từ lục địa Trung Nguyên cũng sẽ vượt qua cả nghìn km để đem cái lạnh và khô của nó xuống đồng bằng Bắc Bộ của Việt Nam. Ở phạm vi rộng hơn, chúng ta thấy rằng tất cả những dòng chảy từ hữu hình như hàng hóa, vật phẩm, con người cho tới những dòng chảy vô hình như văn hóa, tri thức, tư tưởng xuất phát từ Trung Quốc đều sẽ chảy xuống phương Nam, nhất là Việt Nam như một dòng chảy chính và chủ đạo. Nguyên nhân của điều này cũng xuất phát từ chính “sự minh định địa lý” của Trung Quốc. Dãy Vạn lý trường thành dài cả chục nghìn km không chỉ là trường thành bảo vệ Trung Nguyên khỏi các tộc người Hung Nô mà còn ngăn luôn cả Trung Quốc tiến lên phía Bắc trong suốt thời kỳ cổ trung đại. Về phía Tây, các sa mạc rộng lớn của cao nguyên Gô-bi và những dãy núi hiểm trở mênh mông của cao nguyên Thanh – Tạng cũng làm chùn bước các bước đi xa hơn để chinh phục miền viễn Tây của người Trung Hoa. Về phía Đông, biển và đại dương hiếm khi là thế mạnh của Trung Quốc suốt từ thời cổ đại đến trung đại và cận đại (trừ những chuyến thám hiểm của Trịnh Hòa thời nhà Minh). Vì vậy chỉ còn mỗi phương Nam là dễ tiếp cận nhất, dễ xâm lấn nhất đối với các chiến lược địa chính trị – kinh tế của Nhà nước Trung Quốc trong suốt chiều dài lịch sử của họ. Việt Nam nằm ở tuyến đầu của phương Nam Trung Quốc, nên chịu sự tác động mạnh mẽ của lịch sử trên tất cả các phương diện văn hóa, tư tưởng, tri thức, trao đổi thương mại, hàng hóa, vật phẩm, con người. Điều đó xuất phát từ “sư minh định” kép về địa lý của cả phía Việt Nam và phía Trung Quốc.

Cùng với thời gian, khi sự trao đổi kinh tế thương mại của hai quốc gia ngày càng lớn thì một thách thức kinh tế lớn khác lại đặt ra cho Việt Nam, đó là sự phụ thuộc vào xuất nhập khẩu với Trung Quốc cộng tình trạng thâm hụt thương mại không ngừng gia tăng. Nếu như năm 2011, thâm hụt thương mại của Việt Nam với Trung Quốc chỉ khoảng 7,5 tỷ USD thì năm 2019, con số thâm hụt thương mại của Việt Nam với Trung Quốc lên tới khoảng 34 tỷ USD (năm 2019 Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc 41 tỷ USD trong khi nhập khẩu từ Trung Quốc khoảng 75 tỷ USD). Như vậy, mức thâm hụt đã tăng gần 5 lần chỉ sau 8 năm. Đầu vào của các ngành chủ lực của công nghiệp nhẹ và công nghiệp xuất khẩu của Việt Nam như dệt may, giày dép hay đồ nội thất… đều đến từ nguồn hàng giá rẻ của Trung Quốc. Một điểm dễ thấy nữa là kim ngạch song phương tăng chủ yếu là do nhập khẩu từ Trung Quốc tăng mạnh trong khi xuất khẩu từ Việt Nam sang Trung Quốc tăng không tương xứng với tốc độ tăng nhập khẩu. Do đó, thách thức với Việt Nam về sự phụ thuộc vào Trung Quốc trong quan hệ thương mại là rất lớn. Nếu Trung Quốc quyết định ngưng trao đổi biên mậu với Việt Nam, hay việc Việt Nam đang phải tạm dừng tất cả các chuyến bay với Trung Quốc để ngăn chặn dịch virus nCoV, sẽ gây ra những thiệt hại to lớn cho kinh tế Việt Nam.

Các lĩnh vực như nông nghiệp hay du lịch của Việt Nam cũng phụ thuộc rất lớn vào thị trường Trung Quốc. Với lượng khách du lịch Trung Quốc chiếm tới 32% tổng lượng khách du lịch vào Việt Nam (2), việc các điểm đến lớn như Đà Nẵng, Nha Trang dừng tiếp nhận khách Trung Quốc và cửa khẩu quốc tế Lào Cai ngừng nhập cảnh du lịch Trung Quốc từ ngày 26/1 (3) sẽ làm cho lượng khách Trung Quốc đến Việt Nam ở mùa cao điểm du lịch hiện nay giảm sút đáng kể. Đây là một bài toán khó cho du lịch Việt Nam trong bối cảnh cạnh tranh du lịch ngày càng gia tăng còn lượng khách du lịch Trung Quốc đóng góp chủ yếu vào các thành tích về số lượng du khách trong thời gian gần đây. Trong khi đó, nông sản Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc chiếm đến 70% tổng lượng xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam ra nước ngoài. Việc biên giới Trung Quốc bị đóng cửa do dịch nCoV sẽ làm hàng nghìn tấn nông sản của Việt Nam, đặc biệt ở đồng bằng sông Cửu Long không bán được. Các mặt hàng trái cây như thanh long, dưa hấu, chôm chôm của khu vực Nam Bộ giá đã giảm mạnh từ Tết đến nay do không xuất khẩu được sang Trung Quốc.

Giới chuyên gia kinh tế (như Bảo Việt Securities) cho rằng, với các nước như Việt Nam, Philippines và Thái Lan, sự sụt giảm ~20% lượng du khách từ Trung Quốc sẽ tác động tiêu cực đến 0.6-1.3% GDP. Trong khi đó, những tính toán sơ bộ cho thấy nếu lượng khách Trung Quốc giảm 75% trong quý I/2020, xuất khẩu du lịch đối với Trung Quốc có thể giảm bằng 0.24% GDP năm 2019. Còn nếu xuất khẩu tới Trung Quốc giảm 20% trong quý I/2020, xuất khẩu hàng hóa tới Trung Quốc có thể giảm bằng 0.59% GDP năm 2019. Hãng VNDirect Securities cũng cho rằng tác động tiềm tàng đối với nền kinh tế Việt Nam khá đáng kể, bao gồm: Du lịch và giao thông là những ngành chịu tác động trực tiếp; Giao thương có thể gặp khó khăn do hạn chế qua lại biên giới, cửa khẩu và gián đoạn nguồn cung từ Trung Quốc; Nhu cầu đối với nhóm hàng hóa lâu bền và bán lẻ xa xỉ có thể chịu ảnh hưởng; Rủi ro kinh tế toàn cầu tăng trưởng chậm lại, đặc biệt là Trung Quốc. Chỉ một số ít ngành có thể được hưởng lợi trong ngắn hạn như: Y tế, thép, săm lốp.

Có thể nói là tất cả hoạt động buôn bán theo kiểu hàng cư dân, thăm hỏi chúc tết lẫn nhau, du lịch giữa biên giới hai nước đã giảm rất mạnh do dịch corona virus. Nhiều lĩnh vực khác của kinh tế Việt Nam cũng đang bị ảnh hưởng và thiệt hại mạnh. Tất cả chứng minh một điều là sự phụ thuộc của Việt Nam vào Trung Quốc trên một số mặt như kinh tế, thương mại, du lịch đang ngày càng lớn và điều này tạo ra các rủi ro đáng kể cho Việt Nam nếu thị trường Trung Quốc chịu những cú sốc đột ngột như dịch bệnh corona virus hiện nay. Hơn bất kỳ nước nào khác, Việt Nam cần một Trung Quốc hòa bình và ổn định để Việt Nam có điều kiện phát triển. Trung Quốc tê liệt và các lĩnh vực giao thương Việt – Trung bị đình trệ, nhiều lĩnh vực kinh tế của Việt Nam sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Bài toán khó của Việt Nam là ở chỗ đó, nếu nhìn tương quan sang vấn đề Biển Đông. Yêu cầu đặt ra là nền sản xuất nội địa của Việt Nam cần nhanh chóng được củng cố, về ngoại thương Việt Nam cần nhanh chóng đa dạng hóa các thị trường của mình nếu không muốn bị phụ thuộc ngày càng nhiều vào thị trường Trung Quốc và những cú sốc đột ngột như hiện nay./.

Phan An

(1) : TS Lê Hồng Hiệp, Việt Nam và “lời nguyền địa lý”, nghiencuuquocte.org

(2) Báo cáo cập nhật tình kinh tế và du lịch Việt Nam tháng 7/2019 của World Bank

(3) Báo Thanh niên

Views: 0

Các nước lớn như Mỹ thường có các học thuyết làm nền tảng, cơ sở biện hộ cho các hoạt động quân sự, ngoại giao của mình ở nước ngoài. Trước thềm cuộc xâm lược Iraq 2003 với cái cớ là phá hủy vũ khí hóa học của chính quyền Saddam Husein, chính quyền Mỹ đã đưa ra và phát triển một loạt lý luận biện minh cho học thuyết “can thiệp và phủ đầu”.

1. Học thuyết “can thiệp và phủ đầu”

Ngày 29.1.2002, Tổng thống George Bush (con) trước Quốc hội Mỹ lần đầu tiên dùng cụm từ “trục ma quỷ” để chỉ một số nước như Triều Tiên, Iran, Syria, những nước được cho là có vũ khí hóa học, tiếp tay khủng bố, có quan hệ với Al Qaeda và đe dọa hòa bình thế giới.

Ngày 1.6.2002, tại Học viện quân sự West Point, ông Bush đưa ra luận điểm tiếp theo về khả năng “can thiệp phòng thủ và đánh đòn phủ đầu” ở bất kì nơi nào trên thế giới nhằm bảo vệ quyền lợi Mỹ. Điểm nhấn của học thuyết này là cho phép Mỹ “tiến hành những hành động chiến đấu bằng việc sử dụng không lực bất ngờ, thậm chí ngay cả khi không có tình trạng chiến tranh chính thức giữa Mỹ và các nước là đối tượng tấn công và cũng không cần thông báo trước cho họ”.

Tiếp đó, Mỹ công bố danh sách cái gọi là “rogue states” (những quốc gia cứng đầu) gồm Iran, Iraq, Triều Tiên, Sudan. Sau đó Mỹ thay “rogue states” bằng “states of concern” (những nước đáng lo ngại). Với cách hiểu của giới cầm quyền Mỹ, việc sử dụng vũ lực chống lại các nước này là điều được phép kể cả khi giữa hai bên không có xung đột trực tiếp.

Cũng trong năm 2002, Trợ lý An ninh quốc gia Mỹ Condoleezza Rice đề cập đến chiến lược thay đổi chế độ ở Trung Đông, bản chất là bằng cách gây áp lực, kể cả với biện pháp mạnh  nhằm hạ bệ quyền lực của chính quyền mà Mỹ coi là mối đe dọa với an ninh thế giới.

Những lập luận của Mỹ thực tế là sự tiếp nối và cải biên khái niệm “can thiệp nhân đạo”, được Mỹ dùng làm cái cớ cho cuộc chiến Nam Tư 1996-1999. “Can thiệp nhân đạo” không chỉ được thực hiện thông qua sử dụng vũ lực, mà còn bao gồm cả các hoạt động can thiệp không sử dụng vũ lực, như: chính trị, ngoại giao, kinh tế… Trước và sau cuộc chiến Iraq 2003, cách diễn giải của Mỹ cho thấy Mỹ tự cho mình quyền can thiệp với lý do mở rộng hơn cái gọi là “can thiệp nhân đạo”. Chỉ cần một quốc gia bị kết luận là đe dọa lợi ích an ninh của Mỹ là Mỹ can thiệp.

2. Những hành động can thiệp của Mỹ ở nước ngoài trước năm 2003

Năm 2002, Mỹ triển khai chiến dịch chống Taliban tại Afghanistan. Thắng lợi tương đối của cuộc chiến này khiến chính quyền Mỹ khẳng định thêm ý kiến rằng có thể dùng biện pháp quân sự để loại bỏ các chính phủ không thân thiện đối với Mỹ tại những điểm quan trọng trên thế giới về kinh tế và chiến lược-quân sự đối với Mỹ.

Trước đó, tháng 12/1998, Mỹ cùng Anh tiến hành chiến dịch “Con cáo sa mạc” bằng 420 quả tên lửa nhằm “trừng trị” Iraq. Lý do của Mỹ là Iraq không thỏa mãn các yêu cầu của thanh sát viên Liên hợp quốc về vũ khí giết người hàng loạt. Bất chấp sự phản đối của Pháp, Nga tại Hội đồng Bảo an, Mỹ và Anh vẫn đơn phương triển khai chiến dịch tấn công Iraq.

Tên lửa Mỹ trong chiến dịch “Cáo sa mạc”

Trong tháng 8/1998, dưới thời chính quyền Bill Clinton, Mỹ phóng hàng loạt tên lửa nhằm vào Sudan và Afghanistan để tiêu diệt các nhà máy dược phẩm của Sudan, nơi Mỹ “cho là” đang sản xuất vũ khí hóa học, và tiêu diệt những phần tử khủng bố tại Afghanistan.

Còn những năm 1980, dưới thời chính quyền Ronald Reagan, Libya đã phải chịu những trận bom “càn quét” của không lực Mỹ.

Có thể thấy, Mỹ luôn tự cho mình quyền can thiệp quy mô lớn vào công việc nội bộ của một nước có chủ quyền, sử dụng sức mạnh quân sự để chống lại các nước yếu mà bỏ qua sự đồng thuận của cộng đồng quốc tế.

Để biện minh cho hoạt động can thiệp, Mỹ và đồng minh cho rằng, trong trường hợp một quốc gia bị rơi vào nội chiến hoặc khi chính quyền sở tại áp bức người dân của chính nước họ thì các quốc gia khác không thể coi các nguyên tắc cơ bản của pháp lý quốc tế về tôn trọng chủ quyền và không can thiệp là bất khả xâm phạm. Với việc pháp điển hóa nhân quyền trong luật quốc tế, Mỹ đã đẩy khái niệm chủ quyền quốc gia xuống hàng thứ yếu. Để đảm bảo nhân quyền, theo họ, cần thiết phải giới hạn, thậm chí xâm phạm chủ quyền. Đây là những luận điểm một chiều của Mỹ, ảnh hưởng sâu sắc tới sự ổn định của các quốc gia có chủ quyền nói riêng, của nhiều khu vực trên thế giới nói chung./.

Phan An

Views: 0

Khi thế kỷ 21 mở ra với nhiều biến động, một dạng bộ ba răn đe chiến lược mới đang hiện hình rõ ràng. Minh chứng gần đây nhất chính là vụ tấn công tinh vi nhằm vào các cơ sở lọc dầu trọng yếu của Saudi Arabia.

Views: 0

Theo giới phân tích, các nước lớn ở châu Âu đang tìm cách tăng cường sự hiện diện của họ ở châu Á-Thái Bình Dương bằng các chiến dịch tự do hàng hải trong bối cảnh lo ngại căng thẳng gia tăng ở Biển Đông.

Ông Frans-Paul van der Putten, thuộc Viện nghiên cứu Clingendael ở Hà Lan, nói: “Một vài năm trước, các nước châu Âu tỏ ra không mấy quan tâm đến các vấn đề an ninh ở khu vực Đông Á, nhưng trong hoàn cảnh hiện tại, điều đó đang thay đổi. Việc điều tàu chiến đến Biển Đông có thể cung cấp cho các chính phủ châu Âu nhiều đòn bẩy hơn khi nói đến việc đối phó với Mỹ và Trung Quốc trong các vấn đề địa chính trị ở gần họ. Từ lâu, châu Âu đã quen với việc nằm giữa hai cường quốc Mỹ và Nga, nhưng mối quan hệ Mỹ-Trung ngày càng xác định vị trí địa chính trị của châu Âu. Điều này tạo ra những tình huống khó xử cho các chính phủ châu Âu, vốn đang chịu áp lực phải chọn bên”.

Đánh giá của ông Van der Putten được đưa ra sau khi Anh, Pháp và Đức cho biết trong một tuyên bố chung hồi tháng trước rằng họ “lo ngại về tình hình ở Biển Đông, có thể dẫn đến bất ổn an ninh và căng thẳng khu vực”. Họ cũng kêu gọi tất cả các bên liên quan đến tranh chấp lãnh hải ở Biển Đông “thực hiện các bước đi và biện pháp để giảm căng thẳng, đóng góp vào việc duy trì và thúc đẩy hòa bình, an ninh, ổn định, an toàn ở khu vực”.

Trung Quốc, nước tuyên bố chủ quyền phần lớn ở Biển Đông, đang tham gia nhiều tranh chấp với các nước láng giềng, bao gồm Malaysia, Việt Nam, Philippines và Brunei. Trong khi Mỹ không phải là một bên yêu sách, nhưng nước này coi khu vực này là một phần trong chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương nhằm kiềm chế sự bành trướng quân sự của Trung Quốc ở Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương.

Trong một động thái biểu dương sức mạnh và đoàn kết, Mỹ và Anh đã tiến hành một cuộc tập trận hải quân chung ở Biển Đông hồi tháng 2 năm nay, trong khi Pháp đưa tàu tấn công Dixmude và một tàu khu trục đến gần quần đảo Trường Sa tranh chấp hồi năm ngoái. Anh rất muốn khẳng định quyền tự do hàng hải ở các vùng biển quốc tế và cùng với các đồng minh Mỹ và Úc đã thẳng thắn bảo vệ các hành động như vậy trước một Trung Quốc ngày càng hiếu chiến. Năm ngoái, Anh đã lên kế hoạch điều một tàu sân bay mới HMS Queen Elizabeth đến khu vực châu Á-Thái Bình Dương trong lần triển khai hoạt động đầu tiên, dự kiến vào năm 2021.

Phát biểu tại London hồi tuần trước, Thiếu tướng Su Guanghui – tùy viên quân sự Trung Quốc tại Anh – nói: “Nếu Mỹ và Anh bắt tay nhau hoặc vi phạm chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Trung Quốc, đó sẽ là hành động thù địch”. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Việt Nam, bà Lê Thị Thúy Hằng, nói hồi tuần trước rằng Hà Nội hoan nghênh mọi hoạt động đảm bảo tự do hàng hải và hàng không.

Bất chấp sự hợp tác quân sự, Mỹ và châu Âu có những khác biệt trên mặt trận kinh tế và chính trị. Ngày 12/9 vừa qua, thông báo của Ngân hàng Trung ương châu Âu về gói cắt giảm lãi suất và kích thích kinh tế trong 3 năm đã vấp phải sự giận dữ của Tổng thống Mỹ Donald Trump trên Twitter. Ông nói: “Họ đang cố gắng giảm giá đồng Euro so với đồng USD rất mạnh, làm tổn thương đến xuất khẩu của Mỹ”. Tháng trước, Trump đã chỉ trích chính phủ Pháp về thuế dịch vụ kỹ thuật số mà theo ông là nhằm vào các công ty công nghệ của Mỹ và tuyên bố sẽ trả đũa bằng cách đánh thuế vào rượu vang Pháp.

Chủ tịch Hội đồng châu Âu Donald Tusk nói EU sẽ “đáp trả tương đương” nếu Mỹ áp đặt bất kỳ hình phạt nào như vậy. EU cũng bị lôi kéo vào một cuộc tranh chấp gay gắt với Trung Quốc về những gì họ coi là đối xử không công bằng với các doanh nghiệp EU hoạt động ở nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Trong một báo cáo hồi đầu năm, Ủy ban châu Âu (EC) đã kêu gọi các nhà lãnh đạo EU chấp thuận một kế hoạch hành động 10 điểm gán mác cho Trung Quốc là “đối thủ cạnh tranh có hệ thống”.

Căng thẳng giữa Bắc Kinh và Berlin đã leo thang sau khi Ngoại trưởng Đức Heiko Maas gặp nhà hoạt động dân chủ Hong Kong Hoàng Chi Phong ở thủ đô của nước Đức hồi đầu tuần trước. Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói rằng họ “thực sự không hài lòng” và đồng thời triệu tập Đại sứ Đức tại Bắc Kinh để phản đối. Bà Sarah Raine, chuyên gia tư vấn cấp cao về địa chính trị và chiến lược thuộc Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế ở London, cho biết không ngạc nhiên khi EU muốn can dự vào các tranh chấp Biển Đông và mở rộng ảnh hưởng của mình ở khu vực này. Bà nói: “Đây là một kết quả thực tế ở châu Á, EU đã chán việc bị đối xử còn thấp hơn cả một đối tác thương mại và không liên quan đến các vấn đề chiến lược lớn của châu lục, thậm chí ngay cả họ có lợi ích thực sự ở trong đó”.

“Để can dự sâu hơn vào các diễn biến ở Biển Đông, các quốc gia lãnh đạo EU nên hợp tác để ủng hộ các giải pháp đa phương cho các vấn đề đa phương thông qua các đối tác đa phương – dưới hình thức ASEAN [Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á – tất cả trong khuôn khổ luật pháp quốc tế”. Theo ông Siemon Wezeman, nhà nghiên cứu cao cấp thuộc chương trình chuyển giao vũ khí và chi tiêu quân sự SIPRI ở Thụy Điển, EU đang cố gắng tăng ảnh hưởng đối với Trung Quốc và Mỹ bằng cách cho họ thấy rằng EU cũng là một bên quan trọng trong các vùng biển tranh chấp. Ông Wezeman nói: “EU không phải Trung Quốc, và tất nhiên không phải nước Mỹ của Trump. Họ muốn chứng tỏ họ vẫn ở đó. Ba nước ký tuyên bố chung (Anh, Pháp và Đức) có lợi ích đặc biệt ở khu vực này. Họ có những lợi ích thương mại… Nếu có bất kỳ sự cố nào ở Biển Đông, các ngành công nghiệp châu Âu sẽ bị ảnh hưởng”./.

Theo SMCP

Views: 0

Học thuyết “Tam chiến” của Trung Quốc vạch ra bộ ba phương pháp tấn công: chiến tranh thông tin, chiến tranh tâm lý và chiến tranh pháp lý. Trong số này, chức năng của chiến tranh pháp lý là nhằm “thúc đẩy tính hiệu quả của các cơ chế và quy trình pháp lý hiện hành để hạn chế hành vi đối địch, đối phó trong các hoàn cảnh bất lợi, đảo ngược các án lệ, và tối đa hóa lợi thế trong các tình huống liên quan đến các lợi ích cốt lõi của Trung Quốc”.

Trung Quốc đang lớn giọng khẳng định đặc quyền hàng hải trên Biển Đông trong cái gọi là “đường 9 đoạn” dường như được xuất hiện trên các bản đồ chính thức của nước này. Nguồn gốc chính xác của đường ranh giới này hiện vẫn rất mơ hồ. “Đường 9 đoạn” không xuất hiện trên các bản đồ của chính phủ trước năm 1947 hay trên các bản đồ mang tính cá nhân được vẽ trước năm 1933. Đến năm 2013, các học giả nổi tiếng của Trung Quốc thừa nhận rằng Trung Quốc chưa bao giờ công khai khẳng định tầm quan trọng pháp lý của đường ranh giới này.Việc Trung Quốc trong thời gian gần đây khẳng định quyền tài phán với các tài nguyên trong “đường 9 đoạn” đã làm leo thang căng thẳng không chỉ trong lĩnh vực dầu mỏ mà còn với nguồn cá đang được khai thác cạn kiệt vốn “rất quan trọng với an ninh lương thực của cư dân ven biển vốn lên tới hàng trăm triệu người”. Tuy nhiên, lập luận pháp lý của Trung Quốc trong vấn đề Biển Đông nên được xem xét cả trong bối cảnh lịch sử của họ cũng như dưới học thuyết của Trung Quốc về chiến tranh thông tin.

Luật pháp đóng vai trò quan trọng trong cuộc tranh cãi về “đường 9 đoạn” bởi đường ranh giới này cắt sâu vào Vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) 200 hải lý của nhiều nước ven biển gồm Việt Nam và Philippines theo Công ước của Liên hợp quốc về Luật biển (UNCLOS). Một điều trớ trêu đó là trong các cuộc đàm phán trường kỳ để tiến tới UNCLOS, Trung Quốc từng là nhân tố chính ủng hộ khái niệm EEZ, đứng về phía các nước đang phát triển chống lại Nga và Mỹ.

Việc xem xét lại các vấn đề từng là mối quan ngại cơ bản của Trung Quốc trong các cuộc đàm phán về UNCLOS là rất hữu ích. Các vấn đề này được ghi trong các tài liệu làm việc của Trung Quốc gửi lên Ủy ban Đáy biển Liên hợp quốc hồi đầu những năm 70 của thế kỷ XX và trong các bài phát biểu của Trung Quốc trong tiến trình đàm phán.

Trung Quốc chủ trương ủng hộ 5 luận điểm chính: Thứ nhất, không có chiều rộng tối đa cố định với vùng lãnh hải. Thứ hai, các tàu chiến không có quyền đi lại vô hại tất yếu qua lãnh hải và các eo biển. Thứ ba, eo biển Quỳnh Châu và vịnh Bột Hải của Trung Quốc là “nội thủy” của Trung Quốc. Thứ tư, các tranh chấp trên biển nên chỉ được giải quyết thông qua tham vấn và UNCLOS không nên đưa ra quy định về việc giải quyết pháp lý đối với các tranh chấp như vậy. Thứ năm, một quốc gia lục địa có chủ quyền với quần đảo xa bờ có thể vẽ đường cơ sở thẳng quanh nó và sử dụng đường cơ sở này để đo đạc lãnh hải của họ.

Đáng chú ý, mặc dù Trung Quốc công khai tuyên bố vị thế đặc biệt ở một số vùng biển, nhưng họ chưa bao giờ làm vậy ở Biển Đông. Trung Quốc vẫn duy trì quan điểm của họ về eo biển Quỳnh Châu và vịnh Bột Hải trong các cuộc đàm phán, cũng như quan điểm về các tàu chiến và quyền đi lại vô hại. Tuy nhiên, Bắc Kinh đã từ bỏ quan điểm về chiều rộng của vùng lãnh hải và về “các quần đảo xa bờ”. Thực tế này cho thấy việc Trung Quốc cho rằng họ có “các quyền đặc biệt trong lịch sử” trong “đường 9 đoạn” là kết quả của tuyên bố pháp lý mới.

Trung Quốc đã hứng chịu đòn giáng sau khi Tòa trọng tài ở La Hay đưa ra phán quyết có lợi cho các nước ven biển trong vụ kiện của Philippines chống lại Trung Quốc. Kể từ đó, chính phủ Trung Quốc đã xoay trục trở lại lập trường cũ về “quần đảo xa bờ” từng bị phủ nhận trong các cuộc đàm phán về UNCLOS. Trung Quốc giờ đây khẳng định rằng họ có thể tập hợp nhiều thực thể khác nhau trên biển thành “các quần đảo” và “bao bọc” chúng trong các đường cơ sở thẳng và xác lập EEZ từ các thực thể này.

Lập luận này vừa mang tính theo chủ nghĩa xét lại và vừa không thuyết phục về mặt pháp lý. Tuy nhiên, bên cạnh việc xác lập các EEZ, việc cải tạo các thực thể thành đảo hay quần đảo cho phép Trung Quốc khẳng định rằng các tàu chiến Mỹ bị hạn chế tiến gần các thực thể đó. Mỹ khăng khăng rằng các thực thể đó không tạo thành lãnh hải và rằng họ đang thực thi chiến dịch tự do hàng hải vốn được chấp nhận trong EEZ hay ở hải phận quốc tế. Tuy nhiên, tại sao Trung Quốc lại bận tâm đưa ra những lập luận như vậy?

Trung Quốc đánh giá cao sức mạnh của pháp quyền. Học thuyết “Tam chiến” của Trung Quốc vạch ra bộ ba phương pháp tấn công không tiếp xúc để đạt được các mục tiêu quốc gia của Trung Quốc: chiến tranh thông tin, chiến tranh tâm lý và chiến tranh pháp lý. Trong số này, chức năng của chiến tranh pháp lý được nhà bình luận Doug Livermore lý giải là nhằm “thúc đẩy tính hiệu quả của các cơ chế và quy trình pháp lý hiện hành để hạn chế hành vi đối địch, đối phó trong các hoàn cảnh bất lợi, đảo ngược các án lệ, và tối đa hóa lợi thế trong các tình huống liên quan đến các lợi ích cốt lõi của Trung Quốc”.

Nhiệm vụ của “tam chiến” là nhằm củng cố tính hợp pháp của Đảng Cộng sản Trung Quốc (CCP) cả trong và ngoài nước. Việc tranh cãi về các tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc ở Biển Đông bị coi là âm mưu nhằm xói mòn tính hợp pháp của CCP. CCP cho rằng họ đang bị bao vây bởi các mối đe dọa trong và ngoài nước, và coi lập luận pháp lý chống lại họ là một hình thức xung đột chiến lược.

Trung Quốc cũng hiểu rằng việc tận dụng và khai thác những gì giành được từ vũ lực đòi hỏi sự củng cố thông qua luật pháp. Chiến tranh pháp lý của Trung Quốc không chỉ đơn giản là cách thức giải quyết vấn đề “cướp đất” trên biển. Nó chính là một phần của chiến lược “cướp đất”.

Douglas Guilfoyle là Phó Giáo sư Luật Quốc tế và An ninh tại Đại học New South Wales (UNSW), Canberra, nơi ông là trưởng Nhóm Nghiên cứu An ninh Hàng hải.

Bài viết này được trích ra từ “Luật pháp và an ninh hàng hải: Hiểu về cuộc chiến pháp lý ở Biển Đông” (The Rule of Law and Maritime Security:Understanding Lawfare in South China Sea) của tác giả Douglas Guilfoyle, được đăng gần đây trên International Affairs. Bài viết được đăng trên trang East Asia Forum.

Views: 0

Nga có lợi khi thể hiện tiềm năng và kinh nghiệm hòa giải ở Đông Nam Á

Sự gia tăng hiện diện của Nga tại phía Đông, đặc biệt là ở khu vực Đông Nam Á không phải là sự phô diễn đối với phương Tây sau sự kiện năm 2014, mà là nhu cầu cần thiết nhằm đẩy mạnh hội nhập với các nước trong khu vực này, thậm chí đây còn là nhu cầu của thời đại. Mặc dù cách đây không lâu Nga dường như có ý định trông chờ cho quan hệ phức tạp với EU và Mỹ tại châu Á qua đi, để sau đó quay trở lại hướng này.

Việt Nam – đối tác chiến lược của chúng ta là một trong những ví dụ điển hình và rõ nét về việc Nga củng cố sự hiện diện tại châu Á. Nga cùng với Việt Nam đang phối hợp triển khai nhiều hướng hợp tác kinh tế, gồm cả hợp tác hiệu quả trong lĩnh vực khai thác dầu khí.

Đương nhiên, châu Á cũng có những vấn đề lớn của riêng mình, có hệ thống những kiềm chế và đối trọng quốc tế, có cạnh tranh đặc biệt của mình, chưa kể tới tình hình tranh chấp lãnh thổ căng thẳng tại Biển Đông – cụ thể là các bãi đá ngầm.

Do đó, việc thiết lập quan hệ hợp tác Nga – Việt trong giai đoạn lịch sử mới không hề đơn giản. Tuy nhiên, các nhiệm vụ, vấn đề trước mắt sẽ được giải quyết dần dần, và hiện nay có thể nói rằng, cùng với sự hỗ trợ của đối tác tin cậy Việt Nam, Nga sẽ tìm được vị trí xứng đáng trong bản đồ năng lượng khu vực Đông Nam Á, đồng thời hỗ trợ hiệu quả cho các đối tác tin cậy của mình tại đây.

Một trong những minh chứng thuyết phục nhất cho các thành tựu này là lời cảm ơn chính thức của Tổng thống Nga V.Putin dành cho Giám đốc công ty Rosneft Việt Nam B.V. Hoàng Vũ Nam vì những đóng góp trong phát triển tổ hợp nhiên liệu – năng lượng. Công ty con của Rosneft đã thực hiện khoan công nghệ cao trên thềm lục địa Việt Nam, tạo điều kiện đưa việc cung cấp nguyên liệu thiên nhiên lên tầm cao mới, góp phần thúc đẩy ổn định và an ninh khu vực nói chung.

Bởi vậy, lãnh đạo cấp cao của Nga ghi nhận việc hợp tác không chỉ đơn thuần là giải quyết nhiệm vụ kinh tế, mà rộng hơn là nhiệm vụ chính trị chiến lược. Từ năm 2016, giếng khoan thăm dò đầu tiên được thực hiện trên thềm lục địa Việt Nam, và chỉ sau một thời gian ngắn, công trình này đã chuyển sang hoạt động quy mô công nghiệp.

Đồng thời, giới truyền thông Nga cũng nhận định, Nga đang tập trung đẩy mạnh hợp tác kinh tế, hội nhập đa phương và giảm đối đầu. Chính định hướng này góp phần củng cố lòng tin, mang lại hiệu quả kinh tế cho nhau. Điều này đã được thảo luận tại Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN tại Bangkok gần đây, trong đó bao gồm vấn đề Biển Đông.

Lợi thế cho sự hiện diện của Nga tại khu vực đó là Nga không phải là một bên tranh chấp trong các vấn đề nội bộ khu vực như ở Biển Đông. Do đó, Nga không chỉ có vai trò kinh tế mà còn giữ vai trò hòa giải. Theo đó, không nên coi Nga là cường quốc ngoài khu vực, bởi phần lớn diện tích lãnh thổ của chúng ta nằm ở châu Á.

Ngoài ra, nếu xem xét kỹ tình hình khu vực giàn khoan thềm lục địa, thì Nga là nhân tố duy nhất đảm bảo duy trì cân bằng lực lượng khu vực, không để căng thẳng chính trị leo thang và quân sự hóa, gồm cả duy trì giao thông vận tải tại khu vực Biển Đông và tự do hàng hải. Việc các tàu thuyền bị đốt cháy, may chưa phải là tàu quân sự, là dấu hiệu bạo lực gây bất ổn khu vực Biển Đông. Trong khi đó, Việt Nam đang có đóng góp lớn trong việc duy trì ổn định.

Nói đơn giản hơn, Nga không nên né tránh việc đánh giá các xung đột lãnh thổ khu vực, mà thậm chí còn có thể củng cố uy tín địa chính trị khi thể hiện kinh nghiệm và tiềm năng hòa giải của mình tại đây. Rõ ràng, việc tìm kiếm  cân bằng khu vực là quan trọng đối với Trung Quốc. Nếu thiếu đối trọng này, yếu tố hải quân Mỹ sẽ trở thành vấn đề lớn đối với Bắc Kinh.

Cần phải hiểu, nếu không giải quyết các vấn đề lãnh thổ nêu trên giữa các bên liên quan, thì về nguyên tắc sẽ không đạt được bất cứ sự phát triển kinh tế nào. Sớm hay muộn, một nền kinh tế như vậy sẽ rơi vào bế tắc. Do đó, thỏa hiệp với nhau là cách duy nhất thoát khỏi tình hình hiện nay, một tình hình mà có thể dẫn tới chiến tranh thế giới tại châu Á.

Theo quan điểm của mình, Nga luôn tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc pháp luật quốc tế, Công ước LHQ về Luật biển năm 1982, Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông và toàn bộ điều lệ trong các văn bản liên quan, cũng như hỗ trợ thúc đẩy quá trình soạn thảo Bộ Quy tắc ứng xử có giá trị pháp lý bắt buộc tại Biển Đông.

Nga hiểu rằng các văn bản pháp lý, đáng tiếc, không phải lúc nào cũng giải quyết tình hình thực tế. Chính vì vậy, các văn bản cần được hoàn thiện bởi quốc gia uy tín, có thể kiểm soát việc tuân thủ và thực hiện. Rõ ràng, Nga có phẩm chất này. Có nghĩa là Nga có thể củng cố vai trò và uy tín tại khu vực khi xây dựng hình thức hợp tác cụ thể với Việt Nam, nếu không, các sự cố sẽ xảy ra thường xuyên hơn đối với các công ty khai thác Nga – Việt tren Biển Đông như những gì xảy ra với Rosneft cách đây không lâu.

Các nhà tự do cấp tiến, bao gồm cả ở Nga cố gắng thuyết phục cộng đồng về việc kinh tế phải đi trước chính trị. Tuy nhiên, thực tế thì không vậy. Bởi vì nếu không giải quyết các vấn đề chính trị thì kinh tế không thể phát triển tối đa. Và nếu chúng ta nói về việc thúc đẩy hợp tác giữa Nga – Việt, sự hiện diện của Nga tại châu Á nói chung thì cần phải xóa bỏ những cản trở không thể tránh khỏi trong công cuộc này.

Hy vọng rằng, với các đối tác lâu năm như Việt Nam và các thành viên khác trong khu vực kinh tế đang phát triển châu Á, các vấn đề hiện tại sẽ được giải quyết trên cơ sở cùng có lợi./.

          Grigory Trofimchuk – chuyên gia trong lĩnh vực chính sách đối nội – đối ngoại, quốc phòng và an ninh; hiện là Chủ tịch Hội đồng chuyên gia thuộc Quỹ hỗ trợ nghiên cứu khoa học “Ý tưởng Á – Âu” (Nga).

          Bài viết trên được đăng trên báo điện tử của hãng thông tấn Realist của Nga ngày 12/8/2019.

Views: 0