“Trung Quốc hết sức coi trọng quan hệ với Việt Nam, luôn mong muốn và sẵn sàng thúc đẩy quan hệ hai Đảng, hai nước ngày càng phát triển, đi vào chiều sâu, thực chất”, ông Tập Cận Bình nhấn mạnh.
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ hội kiến Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình
Cuộc hội kiến giữa Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình diễn ra tại Đại lễ đường Nhân dân ở Thủ đô Bắc Kinh sáng 8/4, trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Trung Quốc của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ.
Ông Tập Cận Bình là nhà lãnh đạo cấp cao đầu tiên của Trung Quốc mà Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ hội kiến trong chuyến thăm chính thức nước này.
Việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tập Cận Bình thu xếp gặp Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ ngay sau khi đoàn tới Bắc Kinh thể hiện sự coi trọng cao độ quan hệ hai nước và chuyến thăm của Đoàn đại biểu cấp cao của Đảng và Nhà nước Việt Nam.
“Trung Quốc ủng hộ Việt Nam phát triển”
Chúc mừng những thành tựu to lớn mà Trung Quốc đạt được, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ kỳ vọng Trung Quốc sẽ đóng góp quan trọng cho hòa bình, hợp tác và phát triển toàn cầu, thực hiện ngoại giao láng giềng “thân, thành, huệ, dung”, mang lại cơ hội hợp tác cho các nước láng giềng, trong đó có Việt Nam.
“Trung Quốc ủng hộ Việt Nam phát triển, ổn định, xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội phù hợp với tình hình đất nước”, Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình khẳng định.
Theo ông, việc lãnh đạo cao nhất hai Đảng, hai nước nhất trí xây dựng cộng đồng chia sẻ tương lai có ý nghĩa chiến lược đã mở ra giai đoạn hợp tác mới, rộng mở cho quan hệ song phương.
6 phương châm lớn được ông nhấn mạnh là: Tin cậy chính trị cao hơn; hợp tác quốc phòng – an ninh thực chất hơn; hợp tác thực chất sâu sắc hơn, nền tảng xã hội vững chắc hơn; phối hợp đa phương chặt chẽ hơn; bất đồng được kiểm soát và giải quyết tốt hơn; đóng góp tích cực cho hòa bình, phát triển của khu vực và thế giới.
Trong khi đó, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ nhấn mạnh phát triển quan hệ với Trung Quốc là lựa chọn chiến lược, ưu tiên hàng đầu trong đường lối đối ngoại của Việt Nam. Ông khẳng định Việt Nam nhất quán thực hiện chính sách “một Trung Quốc”.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình khẳng định Trung Quốc hết sức coi trọng quan hệ với Việt Nam, luôn mong muốn và sẵn sàng thúc đẩy quan hệ hai Đảng, hai nước ngày càng phát triển, đi vào chiều sâu, thực chất.
Đề nghị nâng tầm kết nối chiến lược Việt – Trung
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đề nghị hai bên củng cố và tăng cường tin cậy chính trị, tăng cường tiếp xúc cấp cao, triển khai tốt giao lưu, hợp tác kênh Đảng, Chính phủ, Quốc hội, Mặt trận Tổ quốc và trong các lĩnh vực quan trọng như ngoại giao, công an, quốc phòng.
Ông Huệ cũng đề nghị hai bên nâng tầm kết nối chiến lược, tạo động lực tăng trưởng mới cho hợp tác hai nước, trọng tâm là thúc đẩy hợp tác thương mại, mở rộng nhập khẩu hàng hóa, nhất là nông sản của Việt Nam.
Cùng với đó, theo Chủ tịch Quốc hội, có thể đẩy mạnh kết nối giữa Việt Nam với những chiến lược phát triển lớn của Trung Quốc, kết nối đường sắt, đường bộ cao tốc, đường biển, đường hàng không, thúc đẩy hợp tác tài chính, tiền tệ, chuyển đổi số.
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ cũng đề nghị hai bên tăng cường giao lưu nhân dân, phát huy vai trò của đại biểu Quốc hội, Nhân đại hai nước trong việc thông tin, tuyên truyền, tạo đồng thuận xã hội.
Qua đó, đẩy mạnh hợp tác giữa hai nước trên các lĩnh vực và góp phần cùng Đảng, Nhà nước xử lý thỏa đáng vấn đề trên biển theo tinh thần kiểm soát và giải quyết bất đồng tốt hơn.
Đánh giá cao và bày tỏ coi trọng các đề xuất hợp tác của Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình khẳng định, Trung Quốc sẵn sàng cùng Việt Nam duy trì trao đổi chiến lược, thúc đẩy tiếp xúc cấp cao và các cấp, tăng cường giao lưu, hợp tác kênh Đảng.
Trung Quốc cũng sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, lý luận về xây dựng Đảng và quản lý đất nước, tăng cường hợp tác thực chất, đẩy nhanh kết nối chiến lược, nhất là trong lĩnh vực đường sắt, cửa khẩu thông minh, tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực kinh tế số, năng lượng xanh, khoáng sản thiết yếu và các ngành nghề mới nổi.
Ông Tập Cận Bình hoan nghênh Việt Nam tham gia kết nối với các chiến lược phát triển liên vùng lớn của Trung Quốc.
Nhấn mạnh hợp tác giữa hai cơ quan lập pháp có vai trò quan trọng không thể thay thế trong quan hệ hai Đảng, hai nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tập Cận Bình hoan nghênh Nhân đại Trung Quốc và Quốc hội Việt Nam ký mới Thỏa thuận hợp tác nhằm nâng cao mức độ và hiệu quả hợp tác, đồng thời tích cực triển khai hợp tác trên các lĩnh vực và tới các cấp.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tập Cận Bình đề nghị hai bên đóng góp tích cực cho việc tăng cường hợp tác thực chất, đẩy mạnh giao lưu nhân dân, nhất là thế hệ trẻ, củng cố nền tảng hữu nghị giữa nhân dân hai nước.
Chuyên gia cho rằng kết nối sẽ là điều quan trọng nhất để mối quan hệ hợp tác Việt Nam – Trung Quốc phát triển mạnh mẽ hơn trong thời gian tới.
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình gặp gỡ cuối tháng 10/2022.
Những năm gần đây, thế giới chịu ảnh hưởng nặng nề của đại dịch COVID-19 cùng những biến động chính trị mạnh mẽ. Nhưng nhờ nỗ lực chung của cả hai bên, quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam – Trung Quốc vẫn tạo động lực mới để sự hợp tác giữa hai nước phát triển mạnh mẽ toàn diện trên các lĩnh vực.
Mới đây, nhận lời mời của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và Phu nhân, Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng và Phu nhân, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình và Phu nhân sẽ có chuyến thăm cấp Nhà nước đến Việt Nam từ ngày 12 – 13/12/2023.
Nhân dịp này, Phóng viên VTC News đã có cuộc phỏng vấn với ông Nguyễn Vinh Quang, nguyên Vụ trưởng Vụ Trung Quốc – Đông Bắc Á, Ban Đối ngoại Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Nam – Trung Quốc, về mối quan hệ Việt Nam – Trung Quốc hiện tại.
Thưa ông, năm qua Việt Nam và Trung Quốc đã có nhiều chuyến thăm và tiếp xúc của các lãnh đạo cấp cao. Ông đánh giá thế nào về quan hệ Việt Nam – Trung Quốc hiện tại?
Việt Nam và Trung Quốc đều trải qua những năm khó khăn vì đại dịch. Hai bên không thể giao lưu trực tiếp, tất cả cuộc tiếp xúc, trao đổi đều qua điện thoại hay hội đàm trực tuyến khiến nhiều vấn đề không thể giải quyết.
Tuy nhiên, sau chuyến thăm chính thức Trung Quốc của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng vào tháng 10/2022, tình hình hoàn toàn thay đổi. Theo tôi đây là chuyến thăm mang ý nghĩa lịch sử bởi nó mở ra giai đoạn mới của quan hệ Việt Nam – Trung Quốc với những điều chưa từng có tiền lệ.
Chuyến thăm không chỉ diễn ra trong bối cảnh hai nước bước vào giai đoạn phục hồi sau đại dịch, mà còn ngay sau Đại hội Đảng Trung Quốc lần thứ 20. Đây là điều chưa có tiền lệ. Thông thường, sau một kỳ đại hội ở Trung Quốc, lãnh đạo nước ta sẽ cử đặc phái viên sang chúc mừng và sau đó Bắc Kinh cũng cử đặc phái viên sang Hà Nội thông báo kết quả đại hội. Tuy nhiên, lần này, đích thân Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng thăm Trung Quốc và chúc mừng.
Điều quan trọng hơn, cuộc gặp gỡ trực tiếp giữa nhà lãnh đạo cao nhất của Việt Nam với Tổng Bí thư và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã ra một tuyên bố chung nhiều vấn đề nhất từ trước đến nay, giải quyết được nhiều khúc mắc còn tồn đọng, mở ra một năm phát triển quan hệ thuận lợi giữa hai nước trong các vấn đề kinh tế thương mại, giao lưu văn hoá,…
Năm qua cũng là năm chưa bao giờ có nhiều chuyến thăm cấp cao của các nhà lãnh đạo hai nước như vậy. Đặc biệt trong đó có chuyến thăm chính thức Trung Quốc lần đầu tiên của Thủ tướng Phạm Minh Chính với tư cách Thủ tướng Việt Nam vào tháng 9. Đây cũng là lần đầu tiên ông Lý Cường với tư cách Thủ tướng Trung Quốc tiếp Thủ tướng Việt Nam.
Cuộc gặp gỡ giữa Thủ tướng hai nước có ý nghĩa quan trọng và thiết thực trên nhiều mặt, nhiều bình diện, cả song phương và đa phương. Đặc biệt là tiếp tục cụ thể hóa nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao hai nước Việt Nam – Trung Quốc, nhất là Tuyên bố chung tháng 11/2022 trong chuyến thăm Trung Quốc của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng.
Tiếp đó là chuyến công tác của Chủ tịch nước Võ Văn Thưởng dự Diễn đàn cấp cao hợp tác quốc tế Vành đai và Con đường lần thứ ba ở Trung Quốc vào tháng 10. Chuyến công tác được đánh giá là thành công tốt đẹp, đạt các mục tiêu đề ra, góp phần triển khai hiệu quả đường lối đối ngoại của Đại hội Đảng lần thứ XIII.
Mới nhất là chuyến thăm Việt Nam của Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đầu tháng 12 và tới đây là chuyến thăm của ông Tập Cận Bình.
Do đó, đánh giá một cách tổng thể thì quan hệ Việt Nam – Trung Quốc hiện tại có thể nói rất tốt, rất lâu rồi giữa hai nước mới có một điều kiện phát triển thuận lợi như vậy. Tôi cảm nhận rõ một làn gió mới trong quan hệ Việt Nam – Trung Quốc trong năm qua.
Trong chuyến thăm Trung Quốc của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng vào tháng 10 năm ngoái, ông Tập Cận Bình đặc biệt thể hiện sự coi trọng cũng như mong muốn tăng cường sự gần gũi, tin cậy với nhà lãnh đạo cao nhất của Việt Nam. Ông có thể nêu quan điểm về mối quan hệ đặc biệt giữa Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và Trung Quốc? Điều này có ý nghĩa như thế nào tới triển vọng phát triển quan hệ hai đảng, hai nước?
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đặc biệt coi trọng quan hệ với Trung Quốc, luôn quán triệt quan điểm Việt Nam và Trung Quốc mãi mãi là hàng xóm của nhau, là hai nước láng giềng, núi sông liền một dải, nhân dân hai nước có tình hữu nghị truyền thống lâu đời, và điều này không thể thay đổi.
Hơn nữa, hiện nay các nước xã hội chủ nghĩa do một Đảng Cộng sản lãnh đạo không nhiều mà thành công nhất trong đó có Việt Nam và Trung Quốc. Không có nước nào có mối liên hệ chặt chẽ cả về chính trị, ngoại giao và kinh tế với Việt Nam như Trung Quốc. Do đó Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng luôn đặt việc quan hệ với Trung Quốc lên vị trí ưu tiên hàng đầu.
Mặt khác, Trung Quốc cũng rất coi trọng Đảng Cộng sản Việt Nam, coi trọng Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng. Trong những năm qua, Việt Nam là một ngôi sao trong khu vực, là thành viên có uy tín, tiếng nói trọng lượng ở ASEAN và là cầu nối giữa Trung Quốc với Đông Nam Á.
Một điểm nữa là uy tín cá nhân của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng trong thành công của Đảng Cộng sản Việt Nam. Những tác phẩm Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng viết về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của Việt Nam được Trung Quốc và cá nhân ông Tập đánh giá rất cao. Tất cả sự coi trọng từ phía Trung Quốc, từ ông Tập Cận Bình đã được thể hiện rõ ràng trong lễ đón và cách thức tiếp đón Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng như chúng ta đã biết.
Do đó, tôi cho rằng việc Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đặc biệt coi trọng mối quan hệ với Trung Quốc là cách nhìn chính xác cho lợi ích phát triển của Việt Nam.
Theo ông, trọng tâm hợp tác giữa hai nước trong năm 2024 cũng như những năm tiếp theo là gì?
Tôi cho rằng kết nối sẽ là điều quan trọng nhất trong mối quan hệ hợp tác giữa hai nước trong năm 2024 và những năm tiếp theo.
Chúng ta có thể thấy sau các cuộc gặp của các nhà lãnh đạo cấp cao Việt Nam – Trung Quốc, hai bên đều khẳng định sẽ tăng cường kết nối chiến lược phát triển giữa hai quốc gia. Kết nối ở đây là tính hòa đồng, là thúc đẩy lẫn nhau trong sự phát triển của hai nước. Không chỉ giữa Việt Nam và Trung Quốc mà các nước trên thế giới hiện tại đều theo xu hướng này.
Một trong những trọng tâm quan trọng cần kết nối là “Vành đai và con đường” của Trung Quốc với “Hai hành lang, một vành đai” của Việt Nam, nhằm thúc đấy phát triển kinh tế, cơ sở hạ tầng cũng như giao thương giữa hai nước.
Như phát triển đường sắt, đường bộ, logistics hay xuất nhập khẩu. Hiện nay, chúng ta vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề trong xuất khẩu hàng hóa sang Trung Quốc và rất cần sự kết nối giữa hai bên để tháo gỡ những khó khăn trong lĩnh vực này.
Tôi dự đoán rằng trong chuyến thăm của ông Tập Cận Bình sắp tới, có thể các cơ quan, bộ ngành liên quan sẽ thúc đẩy triển khai cụ thể trọng tâm kết nối này.
Chuyến thăm sắp tới của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình có thể mang tới những đột phá, giúp tăng cường hơn nữa quan hai nước?
Hiện nay, mối quan hệ Việt Nam – Trung Quốc ở mức độ đối tác chiến lược toàn diện, vốn đã ở mức cao rồi. Nhưng tôi kỳ vọng chuyến thăm của ông Tập sẽ giúp mối quan hệ hai nước được nâng tầm hơn nữa. Tôi tin rằng sẽ có đột phá, xuất hiện những từ ngữ mới hơn, hay hơn sau cuộc gặp sắp tới giữa hai Tổng bí thư.
Bên cạnh đó, tôi cũng xin nhắc lại là từ “kết nối”. Những thứ bao lâu nay hai nước chưa kết nối được tôi tin rằng lần này sẽ được kết nối. Có nhiều vấn đề cần kết nối đã được nêu cụ thể trong tuyên bố chung giữa hai Tổng bí thư vào tháng 11 năm ngoái và thông cáo chung sau chuyến thăm của Thủ tướng Phạm Minh Chính hồi tháng 9. Tôi tin rằng tới đấy, hai Tổng bí thư sẽ chứng kiến nhiều dự án cụ thể được ký kết giữa các bộ ngành liên quan của hai nước.
Ngoài ra, tôi kỳ vọng chuyến thăm sắp tới của ông Tập Cận Bình sẽ giúp lãnh đạo hai nước thông cảm và hiểu nhau hơn nữa, khi đó việc phối hợp giữa các bộ ngành và hợp tác giữa các doanh nghiệp hai nước sẽ trở nên rất dễ dàng và đạt hiệu quả cao.
Các quan chức Việt Nam và Trung Quốc đang chuẩn bị cho chuyến thăm có thể diễn ra của Chủ tịch Tập Cận Bình tới Hà Nội vào cuối tháng 10 hoặc đầu tháng 11, ngay sau chuyến đi của Tổng thống Mỹ Joe Biden vào tháng 9/2023.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng vẫy tay chào trong lễ đón tại Phủ Chủ tịch nước ở Hà Nội ngày 12/11/2017.
Bốn nguồn tin am tường nói với Reuters rằng các công tác chuẩn bị cần thiết đang được tiến hành nhằm đưa ra một tuyên bố chung nhân chuyến công du của ông Tập. Hai nguồn tin cho biết các bên đang thảo luận về việc cùng nhau phát triển trong “một cộng đồng có chung vận mệnh”, một cụm từ gây tranh cãi thường được ông Tập sử dụng. Một số nguồn tin khác cho rằng các quan chức Việt Nam cũng tỏ ra khá thận trọng khi bổ sung thông tin này.
Chúng ta đều nhớ rằng ông Tập Cận Bình đã đến thăm Nam Phi vào tháng 8. Theo xác nhận của cảnh sát Nam Phi, ông Tập không chỉ đưa một phái đoàn lên tới 500 người đến Nam Phi mà còn đặt cả đội tiền trạm đi trước. Phái đoàn đến sớm nhất cách đó một tháng để giúp ông Tập Cận Bình trang trí và xây dựng dinh thự của nguyên thủ ở Johannesburg, Nam Phi. Toàn bộ đồ đạc đều được vận chuyển từ Trung Quốc, từ chén bát đến giường, nệm, thảm, và thậm chí rèm cửa cũng được thay. Trong phòng không còn đồ Nam Phi nào cả, chẳng khác gì việc ông Tập ra lệnh xây lại phòng nguyên thủ mới trong khách sạn. Theo giáo sư Chương Thiên Lượng, hành động của ông Tập Cận Bình quá cường điệu, không chỉ ngông cuồng mà còn thực sự không cần thiết.
Đại đa số trong phái đoàn 500 người đó chỉ là vệ sĩ cho ông Tập Cận Bình, tương đương với việc đưa hơn một nửa tiểu đoàn an ninh tới. Theo biên chế quân sự của Trung Quốc, một tiểu đoàn có 500 quân. Nhà lãnh đạo Tập Cận Bình dẫn theo 500 người khi đến Nam Phi, tất nhiên trong đó chắc chắn sẽ có các đầu bếp, bác sĩ y tế, nhân viên hành chính liên quan và một số quan chức chính phủ, v.v. , nhưng hầu hết về cơ bản đều là vệ sĩ riêng của ông Tập.
Lần này ông Tập Cận Bình tới Việt Nam lại càng cường điệu hơn. Theo một nguồn tin, ĐCSTQ đã cử một đoàn tiền trạm đến Hà Nội để thu xếp chỗ ở cho phái đoàn của ông Tập Cận Bình. Một nguồn tin quen thuộc với vấn đề này lưu ý rằng nhóm này đang tìm kiếm khách sạn ở thủ đô Hà Nội và đang cố gắng đặt khoảng 800 phòng. Điều này cho thấy tiêu chuẩn của chuyến thăm Việt Nam lần này cao hơn, đặc biệt là đội ngũ an ninh cũng sẽ đông hơn.
Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc, Vương Nghị dự kiến sẽ tới thăm Hà Nội vào giữa tháng 10 để để giúp hoàn thiện tuyên bố chung nếu hội đủ điều kiện. Thời điểm chuyến thăm của ông Tập sẽ trùng với kỳ họp quốc hội kéo dài một tháng, diễn hai lần trong năm của Việt Nam. Ông Tập từng phát biểu tại kỳ họp này trong chuyến công du đến Hà Nội trước đó vào năm 2015. Các quan chức cho biết chuyến thăm của ông Tập đã được chuẩn bị trong nhiều tháng.
Mỗi lần ông Tập công du thường phải đặt cả một khách sạn, thậm chí là hai khách sạn. Toàn bộ nhân viên phục vụ ở khách sạn ban đầu sẽ được cho nghỉ và được thay thế bằng những người nói tiếng Trung Quốc. Họ chính là đội vệ sĩ, an ninh của ông Tập Cận Bình.
Có hai điểm rất quan trọng cần lưu ý trong chuyến thăm Việt Nam lần này của ông Tập. Thứ nhất là mục đích ông ta muốn đạt được; thứ hai là lý do vì sao ông ta lại chọn đến thăm vào thời điểm này.
Việt Nam được coi là ngày càng quan trọng đối với cả hai siêu cường Mỹ và Trung Quốc, khi mở rộng vai trò của mình trong chuỗi cung ứng toàn cầu, nhập khẩu linh kiện công nghiệp từ Trung Quốc và lắp ráp trước khi xuất khẩu thành phẩm sang Mỹ hoặc châu Âu. Việt Nam ngày càng trở thành trung tâm công nghiệp sản xuất của Đông Nam Á với tốc độ tăng trưởng kinh tế gần như thuộc hàng nhanh nhất châu Á. Việt Nam cũng có dân số đông, với hơn 100 triệu người. Trên thực tế, nhiều nhà sản xuất Trung Quốc cũng đã chuyển nhà máy và thiết bị sang Việt Nam.
Washington đã nâng cấp quan hệ với Hà Nội vào tháng 9/2023, nâng Mỹ lên ngang hàng với Trung Quốc sau nỗ lực ngoại giao kéo dài. Với tư cách là Chủ tịch Trung Quốc, ông Tập đã tới Việt Nam hai lần, trong đó chuyến thăm gần đây nhất là vào năm 2017, khi ông tham dự hội nghị thượng đỉnh châu Á – Thái Bình Dương với ông Donald Trump, Vladimir Putin và các nhà lãnh đạo khác.
Theo dữ liệu của chính phủ Việt Nam, Trung Quốc là nhà đầu tư hàng đầu ở nước láng giềng phía Nam, đã cam kết chi gần 3 tỷ USD vào Việt Nam trong 9 tháng đầu năm nay, gấp 6 lần so với Mỹ trong cùng kỳ và chỉ đứng sau Singapore.
Chúng ta đều nhớ rằng khi Trung Quốc gia nhập WTO, nhiều ngành sản xuất ở các nước châu Âu và châu Mỹ đã chuyển nhà máy sang Trung Quốc vì lực lượng lao động giá rẻ của Trung Quốc. Nước này cũng không có những yêu cầu khắt khe trong việc bảo vệ môi trường, giá nhà đất, mặt bằng cũng rẻ, v.v. Trước đây, nhiều nước phát triển đã chuyển ngành sản xuất sang Trung Quốc, biến nơi này trở thành “công xưởng của thế giới”. Giờ đến lượt Trung Quốc làm điều tương tự, cũng muốn dịch chuyển ngành sản xuất sang Việt Nam.
Nhưng điểm khác biệt là mặc dù các nước châu Âu và châu Mỹ đã chuyển sản xuất sang Trung Quốc nhưng họ vẫn có các công ty công nghệ cao, ngành tài chính và một số ngành dịch vụ để giải quyết vấn đề việc làm. Nhưng bản thân Trung Quốc cũng chỉ là một nước sản xuất lớn, dù là công nghệ cao, tài chính, dịch vụ,… đều khá yếu. Một khi họ đưa ngành chế tạo chuyển sang Đông Nam Á hay Nam Mỹ, Trung Quốc sẽ đối mặt với vấn đề gia tăng thất nghiệp.
Khi Việt Nam ngày càng trở nên hùng mạnh, vai trò của Hà Nội cũng ngày một quan trọng hơn trong bối cảnh địa chính trị của Đông Dương và Đông Nam Á. Trung Quốc hiện nay cảm thấy Việt Nam ngày càng mạnh lên nên họ đặc biệt muốn kìm hãm Việt Nam.
Điều này có hai nguyên nhân. Một là Trung Quốc và Việt Nam cùng chia sẻ một hệ thống chính trị. Bởi vậy ông Tập Cận Bình chắc chắn hy vọng Việt Nam có thể duy trì được sự ủng hộ về mặt chính trị với ĐCSTQ trên trường quốc tế. Dù không hài lòng với việc Việt Nam đang cướp đi ngành sản xuất và vị thế công xưởng thế giới của mình nhưng ông ta vẫn hy vọng sẽ kìm hãm Việt Nam về mặt địa chính trị, không muốn Việt Nam đứng về phía Mỹ, cũng không muốn Việt Nam hùng cường hay thịnh vượng hơn. Trong mắt Trung Quốc, tốt hơn hết là Việt Nam chỉ nên là một nước nhỏ ở châu Á – Thái Bình Dương, không đủ sức gây tổn hại cho Trung Quốc và tốt hơn cả là đứng về phía Bắc Kinh để chống lại Mỹ và đồng minh.
Một nguyên nhân khác là Việt Nam ngày càng xích lại gần Mỹ khiến ông Tập Cận Bình rất lo lắng. Vào tháng 9 năm nay, Tổng thống Joe Biden đã đến thăm Việt Nam và ký thỏa thuận đối tác chiến lược toàn diện. Trước đó, chỉ có 4 nước ký kết quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với Việt Nam là Trung Quốc, Nga, Ấn Độ và Hàn Quốc.
Trong nhiều năm, Việt Nam từ chối ký hiệp định đối tác chiến lược toàn diện với Hoa Kỳ vì sợ mất lòng Trung Quốc. Tuy nhiên, hiện nay Việt Nam đã đột phá được điều này, một lần nhảy 2 cấp đối tác với Mỹ, mối quan hệ song phương đã ấm lên trông thấy. Hai nước đều có nhu cầu dành cho nhau, chẳng hạn Việt Nam mong tiếp nhận công nghệ Mỹ, mong chuyển một số ngành công nghiệp bán dẫn mới nổi của Mỹ vào Việt Nam, thậm chí có thể muốn mua máy bay chiến đấu F-16 của Mỹ. Hà Nội hy vọng sẽ đa dạng hóa chuỗi sản xuất công nghiệp của mình. Để thoát khỏi sự phụ thuộc hoàn toàn vào Trung Quốc, Việt Nam và Hoa Kỳ ngày càng xích lại gần nhau hơn. Vào tháng 9, Biden đã đến thăm Việt Nam và Hà Nội đã đón tiếp ông rất long trọng.
Lần này, ông Tập cũng muốn lấy lòng Việt Nam. Trong bản tuyên bố chung dự kiến giữa hai nước sẽ có cái gọi là “cộng đồng chung vận mệnh”. Nhưng giới chức Việt Nam đang tỏ ra rất thận trọng với tuyên bố này và không muốn đề cập đến mấy chữ đó. Vì ông Tập Cận Bình thường nói về một “cộng đồng chung vận mệnh cho nhân loại”, nên lần này ông ta hy vọng rằng Trung Quốc và Việt Nam cũng sẽ gắn kết thành một cộng đồng chung tương lai, vận mệnh như vậy.
Chuyến thăm của ông Tập hiện vẫn chưa được thông báo và vẫn có thể bị hủy hoặc hoãn lại, nhưng các công tác chuẩn bị hậu cần đã được cân nhắc. Khi được hỏi về chuyến thăm có thể diễn ra, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng nói trong cuộc họp báo hôm 5/10: “Tất cả các hoạt động ngoại giao quan trọng của Việt Nam sẽ được thông báo cho các bạn khi thích hợp”.
Vì vậy, vẫn chưa hoàn toàn xác định được ông Tập có thăm Việt Nam hay không, hay chuyến công du sẽ diễn ra cụ thể khi nào. Chúng ta cũng biết rằng thông thường trước chuyến thăm của ông Tập, Ngoại trưởng Trung Quốc sẽ tới nước đó trước và tổ chức cuộc gặp cấp bộ trưởng với Bộ Ngoại giao nước sở tại để hoàn tất một số vấn đề chi tiết về chuyến thăm. Sau đó, đôi bên sẽ loan báo thông tin và cuối cùng ông Tập mới xuất phát. Bởi vậy, việc Ngoại trưởng Vương Nghị có tới Việt Nam vào giữa tháng 10 như tin đồn hay không đã trở thành một điểm rất đáng chú ý.
Bắc Kinh và Hà Nội có mâu thuẫn về ranh giới ở Biển Đông và có lịch sử xung đột kéo dài hàng thế kỷ. Cuộc chiến gần nhất giữa Trung Quốc và Việt Nam là vào năm 1979. Dù đây không phải là lần đầu tiên ông Tập Cận Bình đến thăm Việt Nam nhưng nhiệm vụ kìm chân Việt Nam và ngăn Việt – Mỹ xích lại gần nhau hơn chưa bao giờ cấp bách như hiện nay.
Cũng trong một diễn biến liên quan đến quan hệ Việt – Mỹ, Phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng vào ngày 5/10 khẳng định với báo giới rằng chưa có thông tin về tin nói Hà Nội và Washington đang đàm phán thương vụ mua bán vũ khí, trong đó Hoa Kỳ dự tính bán một lô chiến đấu cơ F-16 cho Việt Nam.
Bà Phạm Thu Hằng trả lời báo giới tại cuộc họp báo rằng vừa qua trong Tuyên bố chung về nâng cấp quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ thành Đối tác chiến lược vì hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững có đề ra phương hướng lớn cho việc hợp tác trong 10 năm tới và lâu hơn nữa, với 10 trụ cột bao trùm tất cả các lĩnh vực trên bình diện song phương và toàn cầu.
Cũng theo Tuyên bố chung này, lãnh đạo hai nước hoan nghênh việc tăng cường hợp tác nhằm thúc đẩy thương mại quốc phòng, công nghiệp quốc phòng, phù hợp điều kiện của mỗi bên, thông qua cơ chế hợp tác được cả hai phía thống nhất. Phía Hoa Kỳ cam kết tiếp tục hỗ trợ Việt Nam nâng cao năng lực tự cường về quốc phòng, phù hợp với nhu cầu của Việt Nam và các cơ chế đã thiết lập.
Reuters vào ngày 23/9 vừa qua có bài viết dẫn hai nguồn giấu tên nói rằng Chính phủ của Tổng thống Biden đang đàm phán với chính phủ Hà Nội về một thỏa thuận chuyển giao vũ khí lớn nhất trong lịch sử. Cụ thể trong năm tới, một gói vũ khí có thể được thực hiện gồm một thương vụ bán một phi đội chiến đấu F-16 của Mỹ cho Việt Nam khi mà Hà Nội đang phải đối đầu trong căng thẳng tranh chấp ở Biển Đông với Bắc Kinh.
Chuyến thăm của ông Tập Cận Bình tới Việt Nam lúc này cũng diễn ra trong thời điểm ĐCSTQ đang phải đối diện với nhiều khó khăn, thù trong giặc ngoài. Ông Tập vừa mới thực hiện một loạt cuộc thanh trừng nội bộ bên trong hệ thống chính phủ và quân đội. Lần lượt nhiều thân tín do đích thân ông bổ nhiệm đều đã ngã ngựa như: Tần Cương, Lý Ngọc Siêu, Lý Thượng Phúc, v.v. Lần này tới thăm Việt Nam liệu nhà lãnh đạo ĐCSTQ sẽ mang theo thông điệp gì? Chúng ta hãy cùng chờ hạ hồi phân giải.
Cơ quan chức năng siết chặt việc kinh doanh hàng giả hàng nhái, khiến dân buôn mặt hàng này đang chuyển từ nhập hàng Trung Quốc sang gia công trong nước.
Cơ quan chức năng tăng cường thanh kiểm tra dịp cuối năm
Sau khi một số hiệp định thương mại tự do được ký kết, cơ quan chức đang đã tiến hành thanh kiểm tra nhiều hơn với loại hàng giả, hàng nhái các thương hiệu nổi tiếng trên thế giới.
Không chỉ tăng cường kiểm tra các tổng kho, ngay cả những người giao hàng lẻ (shipper) cũng bị cơ quan chức năng dừng phương tiện kiểm tra nếu chở theo bao tải đen, bao dứa.
Đầu năm 2020, do ảnh hưởng của dịch bệnh nên việc kiểm soát hàng hóa qua biên giới rất chặt chẽ. Các loại “hàng khó” (cách gọi của dân buôn với: hàng giả, hàng nhái, mỹ phẩm, thực phẩm, máy móc cũ, linh kiện điện tử, pin, ắc quy,… ) thậm chí chỉ có 10% qua được biên giới theo đường container.
Mặt hàng quần áo, giày dép đi theo đường chính ngạch nên chi phí vận chuyển cũng sẽ tăng hơn so với việc vận chuyển lậu (vác hàng qua đồi).
Theo anh L.D. (Thanh Xuân, Hà Nội) – một người làm vận chuyển hàng Trung Quốc, dù giá vận chuyển chính ngạch dao động từ 9.000-15.000 đồng/kg, rẻ hơn đi tiểu ngạch 20.000-25.000 đồng/kg, nhưng hàng quần áo và giày dép đi chính ngạch phải chịu thêm 10% thuế.
Nếu dân buôn nhập với số lượng lớn thì đi hàng qua đường chính ngạch sẽ có giá ổn định và lợi thế hơn. Song, theo anh D, đa phần các tiểu thương ở Việt Nam đều nhập với số lượng vừa và nhỏ nên đi chính ngạch sẽ mất nhiều chi phí hơn.
Xu hướng nhập hàng từ Trung Quốc ngày càng khó khăn không chỉ vì sự kiểm tra, kiểm soát và giá, mà theo một dân dân buôn quần áo lâu năm tại chợ đầu mối Ninh Hiệp (huyện Gia Lâm, Hà Nội) vấn đề còn liên quan đến chất lượng.
“Một số loại hàng may mặc nhập từ Trung Quốc rẻ hơn, nhưng với hàng đòi hỏi công nghệ cao thì nhập Trung Quốc đắt hơn hàng sản xuất trong nước. Nhất là với hàng sơ mi, vì đây là thế mạnh của Việt Nam so với Trung Quốc từ nhiều năm nay” – người này nói và cho biết thêm: Thời điểm hiện tại, sản xuất nội địa có giá rẻ hơn và chất lượng tương đương nên chúng tôi đang thay đổi phương thức hoạt động.
Hiện nay, việc nhập hàng Trung Quốc của tiểu thương này đã giảm đi rất nhiều. Thay vào đó, cửa hàng của người này sẽ chỉ nhập vải, mẫu để đặt hàng các công ty, các xưởng may mặc tại Việt Nam.
Hướng kinh doanh chuyển sang dần sang tự gia công trong nước, xây dựng thương hiệu riêng. Các cơ sở sẽ nhập vải từ Trung Quốc rồi đặt gia công ngay tại Việt Nam.
Tuy nhiên, do mới chuyển hướng sang làm gia công trong nước, nên không ít tiểu thương và doanh nghiệp may mặc nhỏ đã xảy ra bất đồng trong cách thức kinh doanh.
Anh N.B. chủ một doanh nghiệp may tại Bắc Giang, cho biết, làm việc với dân buôn khác với doanh nghiệp. Tiểu thương tại chợ đầu mối Ninh Hiệp đặt hàng nhưng nếu làm hỏng hoặc mất nguyên phụ liệu sẽ phải đền gấp 5-7 lần giá trị, bởi họ chỉ mua vừa đủ và mất công mua lại.
“Chưa kể tới việc, nếu rủi ro giao hàng chậm 1 ngày thì họ cũng không thanh toán tiền, mà phải đợi đến khi hàng bán hết thì mới được trả. Cách làm của không ít tiểu thương còn chưa chuyên nghiệp cũng dẫn tới những bất đồng khiến tôi phải từ chối đơn hàng, dù có rất nhiều khách từ các chợ đầu mối lớn ở Hà Nội đang có nhu cầu đẩy mạnh sản xuất trong nước” – anh B nói.
Việc sản xuất hàng hóa trong nước được đẩy mạnh là tín hiệu đáng mừng. Song, theo lãnh đạo Tổng Cục quản lý thị trường, để hợp pháp thì các đơn vị phải có đầy đủ giấy đăng ký kinh doanh và phải thực hiện công bố sản phẩm.
Cũng theo lãnh đạo Tổng Cục, riêng với mặt hàng vải, đơn vị kinh doanh phải cung cấp được hóa đơn chứng từ và công bố hợp quy theo quy định của pháp luật. Nếu có đầy đủ giấy tờ trên thì các cơ sở hoàn toàn có thể tự gia công sản xuất.
Đầu tháng 11 vừa qua, Cục Quản lý thị trường (QLTT) TP Hà Nội tạm giữ 124.101 chiếc quần áo, thành phẩm, bán thành phẩm, tem nhãn vật mang nhãn hiệu Adidas, Chanel, Burberry, Gucci,… 35kg vải và các máy may, máy vắt sổ đang dùng để may hàng hóa có dấu hiệu vi phạm của cơ sở sản xuất, gia công quần áo tại C14 Vinh Quang – Khu công nghiệp Ninh Hiệp (huyện Gia Lâm, Hà Nội).
Làm việc với cơ quan chức năng, ông Nguyễn Anh Quyết – chủ cơ sở thừa nhận việc may sản xuất quần áo có dấu hiệu giả mạo trên không được sự đồng ý, cho phép của chủ sở hữu hoặc đại diện chủ sở hữu các nhãn hiệu trên và do các đối tượng kinh doanh quần áo tại khu vực Ninh Hiệp đặt may sản xuất.
Theo cán bộ quản lý thị trường, đây là những hàng thời trang thuộc sở hữu của các cá nhân, tổ chức tại châu Âu đã được bảo hộ độc quyền tại Việt Nam.