Lãnh đạo Đài Loan Thái Anh Văn ngày 8.9 kêu gọi chống lại những “hành động hung hăng” và bảo vệ tự do, trong bối cảnh Trung Quốc gia tăng tập trận xung quanh vùng lãnh thổ này.
Phát biểu tại một diễn đàn ở Đài Bắc với sự tham dự của nhiều quan chức an ninh hàng đầu Đài Loan và nhà ngoại giao phương Tây, bà Thái nói rằng Đài Loan dẫn đầu trong việc bảo vệ nền dân chủ khỏi “sự hung hăng độc đoán”, theo Reuters.
Bà Thái còn nhấn mạnh tuy Đài Loan quyết tâm tăng cường các khả năng phòng thủ, việc duy trì hòa bình và ổn định trong khu vực cần có những nỗ lực mang tính phối hợp.
Bà Thái cảnh báo tình trạng cấp tập quân sự hóa Biển Đông, gia tăng sử dụng chiến thuật vùng xám ở eo biển Đài Loan và biển Hoa Đông, dùng biện pháp ngoại giao mang tính ép buộc là những yếu tố gây bất ổn cho khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
Từ đó, nữ lãnh đạo Đài Loan kêu gọi các nước và lãnh thổ có cùng quan điểm ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương thảo luận về một khuôn khổ tạo ra những nỗ lực vững chắc và bền vững “nhằm duy trì một trật tự chiến lược ngăn chặn những hành động hung hăng đơn phương”.
Bà Thái đưa ra lời kêu gọi trên sau khi Trung Quốc gia tăng hoạt động gây quan ngại ở Biển Đông, và tập trận, tuần tra xung quanh Đài Loan.
Hồi tháng trước, quân đội Trung Quốc tuyên bố đã tổ chức cuộc diễn tập nhắm vào Đài Loan. Đáp lại, Đài Bắc tuyên bố sẽ không bao giờ chịu khuất phục trước những “hành động khiêu khích” từ Bắc Kinh.
Thủy quân lục chiến Đài Loan triển khai binh sĩ tới quần đảo Đông Sa, khi có tin Trung Quốc đại lục sắp tập trận trong khu vực.
Quần đảo Đông Sa do Đài Loan kiểm soát. Ảnh: CNA.
Các binh sĩ thủy quân lục chiến Đài Loan đang được triển khai tới quần đảo Đông Sa trong thời gian ngắn để thực hiện nhiệm vụ huấn luyện, một quan chức thuộc lực lượng phòng vệ hòn đảo ngày 22/6 cho biết. Quan chức này không tiết lộ số lượng cụ thể và thời gian triển khai của đơn vị thủy quân lục chiến này.
Đông Sa nằm ở phía đông bắc Biển Đông, có vai trò quan trọng chiến lược với tham vọng mở rộng hoạt động của Bắc Kinh, do quần đảo án ngữ tuyến di chuyển của hải quân Trung Quốc đóng tại đảo Hải Nam ra Thái Bình Dương. Đài Loan đang triển khai một lực lượng cảnh sát biển đồn trú để kiểm soát Đông Sa, nhưng Trung Quốc đại lục cũng tuyên bố chủ quyền với quần đảo này.
Nhóm binh sĩ thủy quân lục chiến Đài Loan được triển khai tới quần đảo có nhiệm vụ tăng cường năng lực phòng thủ cùng kỹ năng bảo trì thiết bị và hậu cần cho lực lượng cảnh sát biển đồn trú ở Đông Sa.
Lãnh đạo Đài Loan Thái Anh Văn trong thông cáo hôm 20/6 cũng ám chỉ tới việc triển khai quân này khi triệu tập một chỉ huy quân sự và yêu cầu ông này chăm sóc tốt các binh sĩ được triển khai đến quần đảo Đông Sa.
Động thái đưa quân tới Đông Sa được Đài Loan tiến hành sau khi có thông tin Quân Giải phóng Nhân dân (PLA) Trung Quốc lên kế hoạch tổ chức tập trận quy mô lớn tại khu vực vào tháng 8, trong đó có khoa mục mô phỏng đánh chiếm quần đảo Đông Sa.
Đài Loan năm 2000 rút toàn bộ binh sĩ đồn trú tại quần đảo Đông Sa để điều lực lượng cảnh sát biển tới thay. Đài Loan tuyên bố động thái này nhằm giảm căng thẳng trong khu vực và loại bỏ tính quân sự trong các chuyến tuần tra trong khu vực.
Căng thẳng tại eo biển Đài Loan gần đây gia tăng khi Trung Quốc đại lục 8 lần điều tiêm kích, oanh tạc cơ và vận tải cơ cơ áp sát hòn đảo trong tháng 6. Bộ Quốc phòng Trung Quốc chưa nêu lý do tăng cường hoạt động quân sự quanh đảo Đài Loan.
Giới chuyên gia nhận định các chuyến bay áp sát Đài Loan dường như là phản ứng của Bắc Kinh sau khi Washington cho vận tải cơ bay qua rìa phía tây hòn đảo, đồng thời răn đe vụ Đài Bắc phóng hai tên lửa hôm 11/6. Vụ thử tên lửa nằm trong chương trình phát triển vũ khí tăng năng lực phòng thủ của Đài Loan trước đại lục.
Vị trí quần đảo Đông Sa (đánh dấu đỏ). Đồ họa: Google.
Cơ quan bảo vệ bờ biển Đài Loan (CGA), hôm thứ Năm (19/3) cho biết, các tàu của họ đã bị hơn 10 tàu cao tốc Trung Quốc ném đá, chai lọ và đâm đụng.
CGA cho biết thêm, tàu tuần tra số hiệu CP-1022 của họ bị hư hại động cơ sau khi bị tàu Trung Quốc đâm vào. CGA đã yêu cầu phía Trung Quốc phải truy tìm thủ phạm, bắt giữ họ và bồi thường thiệt hại đã gây ra cho tàu Đài Loan.
Sự việc xảy ra vào khoảng 9 giờ sáng ngày 16/3. Khi các tàu tuần tra số hiệu CP-1022 và CP-2006 cùng với ba tàu đánh cá của Đài Loan đang yêu cầu một số tàu cá Đại lục hoạt động đánh bắt cá bất hợp pháp rời khỏi vùng biển của hòn đảo thì bị 10 tàu cao tốc Trung Quốc ập tới tấn công. Một tàu cao tốc Trung Quốc đã cố tình đâm vào phía sau tàu mang số hiệu CP-1022, con tàu này có giá 197.000 USD và mới chỉ đưa vào hoạt động vào ngày 13/3.
Để chống lại các tàu cao tốc Trung Quốc, các sĩ quan CGA đã ném sáu quả lựu đạn gây choáng và bắn năm viên đạn đậu vào các tàu Trung Quốc, buộc những tàu này phải nhanh chóng bỏ chạy. Một sĩ quan CGA được Liberty Times dẫn lời nói: “Chúng tôi chưa bao giờ chứng kiến hơn 10 tàu cao tốc Trung Quốc và lại tấn công điên cuồng như vậy”.
Sau khi các tàu Trung Quốc rút lui, hai động cơ nổi nằm phía sau của tàu CP-1022 trị giá 600.000 Đài tệ đã bị hư hỏng nặng và trên boong của tàu này rơi vãi đầy các dị vật mà các tàu cao tốc của phía Trung Quốc ném sang. Tuy nhiên, không có nhân viên CGA nào bị thương sau vụ tấn công.
Trần Kiến Văn, chỉ huy đơn vị thứ 9 của CGA tại bờ biển đảo Kim Môn, cho biết, vụ việc xảy ra trên đường trung tuyến ở eo biển Đài Loan. Ông Trần nói thêm rằng, CGA sẽ không ngần ngại ngăn chặn những kẻ xâm lược nước ngoài.
Theo Apple Daily, CGA đã đưa hai động cơ nổi bị hư hỏng của tàu CP-1022 từ Cao Hùng tới Kim Môn để thay thế. Con tàu này dự kiến sẽ tiếp tục quay trở lại làm nhiệm vụ vào thứ Hai (23/3).
Cơ quan Quốc phòng Đài Loan (16/3) cho biết đã điều máy bay chiến đấu ngăn chặn các tiêm kích J-11 cùng một máy bay kiểm soát và cảnh báo sớm trên không KJ-500 của không quân Trung Quốc ở khu vực phía Tây Nam Đài Loan.
Theo thông tin trên, không quân Trung Quốc đêm 16/3 đã điều một số máy bay J-11, KJ-500 tiến hành tập trận ở khu vực phía Tây Nam Đài Loan nhằm “bảo vệ chủ quyền quốc gia, đồng thời gửi đi lời cảnh báo về việc không dung thứ cho bất cứ động thái nào giành độc lập từ phía Đài Loan”. Ngay sau khi phát hiện máy bay Trung Quốc, Cơ quan Quốc phòng Đài Loan đã điều máy bay ngăn chặn, xua đuổi máy bay của Trung Quốc. Cơ quan Quốc phòng Đài Loan cho biết thêm, sau khi máy bay tuần tra và trinh sát của Đài Loan có phản ứng thích đáng, đồng thời phát cảnh báo yêu cầu rời khỏi khu vực, các máy bay Trung Quốc đã rời đi. Phía Đài Loan khẳng định, quân đội sẽ tiếp tục giám sát chặt chẽ tình hình eo biển Đài Loan và đảm bảo an ninh cho hòn đảo, do đó người dân không cần hoang mang.
Trước đó, Không quân Trung Quốc (9/2) cũng đã điều nhiều máy bay quân sự như chiến đấu cơ J-11, máy bay cảnh báo sớm KJ-500 và máy bay ném bom H-6 bay vòng quanh Đài Loan. Theo thông tin trên, các máy bay quân sự Trung Quốc đã di chuyển ra Tây Thái Bình Dương qua eo biển Bashi lúc 11 giờ trưa ngày 9/2, sau đó quay về qua eo biển Miyako thực hiện huấn luyện đường dài. Người phát ngôn Bộ Chỉ huy Chiến khu miền Đông của quân đội Trung Quốc, Thượng tá Zhang Chunhui cho rằng, đây là hoạt động nhằm kiểm tra khả năng hiệp đồng chiến đấu của nhiều loại vũ khí khác nhau. Việc không quân Trung Quốc bay qua eo biển Bashi và Miyako là tiến hành huấn luyện thực chiến có mục tiêu; tái khẳng định Đài Loan và các đảo phụ thuộc là một phần của lãnh thổ Trung Quốc. Hành trình huấn luyện này là hợp pháp và là một hành động cần thiết đối với tình hình an ninh hiện nay ở eo biển Đài Loan.
Ngay sau khi máy bay Trung Quốc đi vào không phận của Đài Loan, Không quân Đài Bắc đã khẩn cấp cho các máy bay chiến đấu F-16 mang đạn thật xuất kích lên giám sát. Được biết, đây là lần thứ hai máy bay quân sự của Trung Quốc bay qua không phận Đài Loan trong vòng 18 ngày qua. Tuy nhiên, Không quân Đài Loan hiếm khi huy động máy bay F-16 mang tên lửa để giám sát ở khoảng cách gần như vậy. Quân đội Đài Loan tuyên bố, hoạt động của các máy bay Trung Quốc đại lục đã phá hoại an ninh và ổn định của khu vực, gây nguy hại cho việc chung sống hòa bình của tất cả các bên trong khu vực. Họ nhấn mạnh, trước các mối đe dọa khác nhau, quân đội Đài Loan đã nắm bắt được toàn bộ quy trình để bảo vệ an toàn sinh mạng, tài sản của dân chúng.
Được biết, trong năm 2019, Trung Quốc đã có nhiều tuyên bố, hành động gây sức ép đối với Đài Loan. Buộc Đài Bắc phải chấp nhận “thống nhất hòa bình” với Bắc Kinh. Bên cạnh gây sức ép về chính trị, Trung Quốc còn tìm cách sử dụng tiền tệ để lôi kéo các nước có quan hệ ngoại giao với Đài Loan, nhằm từng bước cô lập Đài Bắc trên diễn đàn quốc tế. Chí tính riêng trong Tháng 9/2019, Đài Loan liên tục mất 2 đồng minh lâu năm vì Trung Quốc. Theo đó, Quốc đảo Solomon và Kiribati tuyên bố cắt quan hệ ngoại giao với Đài Loan để thiết lập quan hệ với Trung Quốc. Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị (21/9) cho biết, “hiện chỉ còn một vài quốc gia chưa thiết lập quan hệ ngoại giao cùng Trung Quốc. Chúng tôi tin rằng tại những quốc gia này sẽ ngày càng nhiều người có tầm nhìn. Đây là những người sẽ đứng ra và cất lời kêu gọi công lý hợp lẽ với tiến trình lịch sử”; đồng thời lồng ghép cảnh báo Đài Loan rằng “Trung Quốc phải và sẽ được thống nhất. Về mặt thực tế và pháp lí, đảo Đài Loan đã và sẽ luôn là một phần không thể tách rời của lãnh thổ Trung Quốc. Tư cách này sẽ không thay đổi và không thể thay đổi”. Trong khi đó Ngoại trưởng Đài Loan Joseph Wu đã chỉ trích Bắc Kinh đang cố tình “đàn áp và giảm sự hiện diện trên trường quốc tế của Đài Loan”; cho rằng “Trung Quốc đã dụ dỗ Kiribati thay đổi quan hệ ngoại giao bằng những lời hứa đầu tư và viện trợ”. Theo số liệu thống kê của Trung Quốc, kể từ khi bà Thái Anh Văn nhậm chức lãnh đạo Đài Loan vào năm 2016 đến nay, trong khoảng thời gian 3 năm 4 tháng, bảy quốc gia đồng minh đã quyết định chấm dứt quan hệ với Đài Loan, hơn nữa đây là đều là những quốc gia có dân số lớn nhất và chiếm vị trí chiến lược quan trọng nhất trong khối đồng minh của Đài Loan. Đáng chú ý, Văn phòng báo chí Quốc vụ viện Trung Quốc (24/7/2019) đã công bố Sách trắng quốc phòng mang tên Quốc phòng Trung Quốc trong thời đại mới. Trong văn bản này, Bắc Kinh mô tả lực lượng ly khai “Đài Loan độc lập” và các hoạt động của nhóm này luôn là mối đe dọa thực sự lớn nhất đối với hòa bình và ổn định của eo biển Đài Loan và là trở ngại lớn nhất cho quá trình thống nhất của Trung Quốc. Sách Trắng cho rằng: Tình hình cuộc đấu tranh chống ly khai ngày càng nghiêm trọng. Chính quyền đảng Dân Tiến ngoan cố kiên quyết duy trì lập trường ly khai “Đài Loan độc lập”, từ chối công nhận “Đồng thuận 1992” – phản ánh nguyên tắc một Trung Quốc và đẩy mạnh việc thực thi “từ bỏ Trung Quốc hóa”, “tiến dần tới Đài Loan độc lập”… tăng cường sự đối đầu thù địch, dựa vào thế lực bên ngoài để đề cao bản thân và ngày càng tiến xa hơn nữa trên con đường chia rẽ. Lực lượng ly khai “Đài Loan độc lập” và các hoạt động của họ luôn là mối đe dọa thực sự lớn nhất đối với hòa bình, ổn định của eo biển Đài Loan và là trở ngại lớn nhất cho sự thống nhất hòa bình của tổ quốc. Văn bản cũng tuyên bố, giải quyết vấn đề Đài Loan và hiện thực hóa sự thống nhất hoàn toàn quốc gia là lợi ích cơ bản của dân tộc Trung Hoa và là yêu cầu tất yếu để hiện thực hóa sự phục hưng vĩ đại của dân tộc Trung Hoa. Trung Quốc duy trì phương châm “hòa bình thống nhất, một quốc gia hai chế độ, thúc đẩy sự phát triển hòa bình của quan hệ hai bờ eo biển, thúc đẩy quá trình thống nhất hòa bình của Trung Quốc, kiên quyết phản đối mọi ý đồ và hành động nhằm chia rẽ Trung Quốc và kiên quyết phản đối bất kỳ sự can thiệp nào của thế lực nước ngoài. Trung Quốc phải được thống nhất và đương nhiên phải được thống nhất”. Văn bản này cũng nhấn mạnh, “nếu có người muốn tách Đài Loan khỏi Trung Quốc, quân đội Trung Quốc sẽ không tiếc mọi giá, kiên quyết đánh bại, bảo vệ sự thống nhất quốc gia”.
Để đề phòng trường hợp xảy ra xung đột với Trung Quốc, trong năm 2019, Đài Loan đã có nhiều động thái nhằm tăng cường sức mạnh quân sự.
Đầu tiên, tăng ngân sách quốc phòng. Chính quyền của Tổng thống Đài Loan Thái Anh Văn (15/8/2019) tuyên bố Đài Bắc sẽ tăng chi tiêu ngân sách quân sự cao kỷ lục trong vòng hơn một thập niên qua, nhằm đối phó mối đe dọa của quân thù và đảm bảo an ninh. Theo văn phòng thống kế Đài Loan, lãnh đạo Thái Anh Văn đã ký thông qua quyết định tăng 8,3% ngân sách quân sự trong năm nay lên đến 411,3 Đài tệ (304.763 tỉ đồng). Nếu các nghị viên Đài Loan bỏ phiếu thông qua thì đây là mức tăng chi tiêu quân sự cao nhất kể từ năm 2008, giữa bối cảnh căng thẳng quân sự leo thang với Trung Quốc, vốn vẫn coi Đài Loan là lãnh thổ của mình và không loại bỏ giải pháp sử dụng vũ lực để thâu tóm hòn đảo tự trị này. Cơ quan phòng vệ Đài Loan (Bộ Quốc phòng Đài Loan) cho biết, “để đối phó mối đe dọa của quân thù và đảm bảo an ninh, ngân sách quân sự phải luôn được tăng dần”, đồng thời tuyên bố tập trung tăng chi tiêu quân sự mua các vũ khí tối tân của nước ngoài.
Thứ hai, Quốc hội Mỹ (8/7/2019) đã được thông báo về việc Bộ Ngoại giao chấp thuận việc bán cho Đài Loan 108 xe tăng Abrams M1A2T và những thiết bị liên quan, cùng với 250 tên lửa Stinger. Hợp đồng mua bán những chiếc xe tăng có trị giá lên tới 2 tỷ USD trong khi giá trị của 250 tên lửa đất đối không Stinger được ước tính vào khoảng 223 triệu USD. Ngoài ra, Mỹ cũng thông qua thương vụ bán 66 chiếc máy bay chiến đấu F-16V trị giá 8 tỉ USD cho Đài Bắc. Trước đó, bất chấp phản đối của chính quyền Trung Quốc, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đồng ý thông qua 2 thỏa thuận vũ khí với Đài Loan trong vòng chưa đầy 18 tháng. Hai thỏa thuận lần lượt được thông qua vào tháng 6/2017 và tháng 9/2018 với giá trị là 1,4 tỷ USD và 330 triệu USD. Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết, Mỹ sẽ tiếp tục đánh giá nhu cầu phòng vệ của Đài Loan và bán vũ khí cho hòn đảo này theo đúng quy định trong Đạo luật Quan hệ Đài Loan; nhấn mạnh Mỹ sẽ tiếp tục làm vậy nhằm hỗ trợ an ninh cho hòn đảo và bảo vệ hòa bình, ổn định tại eo biển Đài Loan.
Thứ ba, liên tục đưa ra các kế hoạch mua sắm trang thiết bị quốc phòng hiện đại để đề phòng khả năng bị Trung Quốc tấn công bất ngờ. Theo thông tin trên, bà Thái Anh Văn muốn mua F-35 nhằm nâng cao năng lực tác chiến và phòng không để đối phó với các mối uy hiếp về an ninh từ Trung Quốc. Tuy nhiên, theo nhận định của giới truyền thông và chuyên gia quốc tế, ít khả năng Mỹ sẽ đồng ý bán F-35 cho Đài Loan trong bối cảnh hiện nay. F-35 Lightning II là máy bay chiến đấu hiện đại hàng đầu của Mỹ, có khả năng tàng hình, có thể thực hiện đa nhiệm vụ như: yểm trợ cận chiến (CAS), ném bom chiến thuật và chiến đấu không đối không.
Không những vậy, Đài Loan được cho là đang lên kế hoạch mua hệ thống pháo phản lực đa nòng di động (còn gọi là pháo hỏa tiễn) M142 và pháo tự hành M109A6 Paladi. Hệ thống pháo phản lực đa nòng (M142 High Mobility Artillery Rocket System, HIMARS) cỡ nòng 227mm có tầm bắn lên tới 300 km. Do tầm bắn của loại vũ khí này có thể bao trùm khu vực ven biển Trung Quốc đại lục ở bờ đối diện. Đáng chú ý, M142 được truyền thông Đài Loan đánh giá giống như tên lửa chiến thuật. Do tầm bắn xa, nó có thể chi viện các hoạt động tác chiến phòng thủ Bắc Nam của quân đội Đài Loan và tấn công các mục tiêu đổ bộ của đối phương.
Ngoài ra, Bộ Quốc phòng Đài Loan cũng quyết định mua hơn 100 khẩu pháo tự hành M109A6 của Mỹ với ngân sách khoảng 30 tỷ tệ Đài Loan. Loại pháo tự hành M109A6 được chọn mua vì tính cơ động cao và tốc độ di chuyển nhanh. Theo thông số kỹ thuật, pháo tự hành M109A6 cần 4 người thao tác, sự dụng lựu pháo cỡ nòng 155mm, súng máy hạng nặng Brawning M2, tầm bắn tối đa 30 km, tốc độ bắn tối đa 4 phát/phút trong 3 phút, tốc độ di chuyển tối đa 62 km/h (hành tiến trên đường).
Trước thềm cuộc bầu cử Tổng thống vào đầu năm 2020 tại Đài Loan, đảng cầm quyền và các đảng phái chính trị tại hòn đảo này đang tích cực chuẩn bị nhân sự tranh cử của đảng mình. Đáng chú ý, đảng cầm quyền đã chọn một ứng viên cho vị trí Phó Tổng thống có tư tưởng chống Bắc Kinh.
Nhà lãnh đạo Thái Anh Văn hôm 17/11 đã chọn ông Lại Thanh Đức, chính trị gia từng công khai ủng hộ Đài Loan độc lập, làm cấp phó trong cuộc bầu cử vào đầu năm 2020. Ông Lại Thanh Đức từng có thời gian đứng đầu cơ quan hành pháp Đài Loan, làm liên danh tranh cử cho cuộc tổng tuyển cử dự kiến diễn ra vào đầu năm 2020. Ông Lại là chính trị gia ủng hộ độc lập cho Đài Loan. “Tôi đã quyết định chấp nhận lời mời của bà Thái, trở thành cấp phó của bà ấy, để cùng chiến đấu trong cuộc bầu cử, đoàn kết và bảo vệ Đài Loan, để tiếp tục thể hiện ánh sáng dân chủ, dẫn đường cho Hồng Công trong thời kỳ đen tối này”, ông Lại tuyên bố sau khi nhận được lời mời từ nhà lãnh đạo Đài Loan. Truyền thông nhà nước Trung Quốc sau đó kêu gọi chính phủ phát lệnh truy nã toàn cầu nhằm bắt giữ và truy tố chính trị gia Đài Loan theo đạo luật chống ly khai của nước này. Trước liên danh mới thành lập, Quốc dân đảng đối lập, với xu hướng thân Bắc Kinh, tuyên bố bà Thái Anh Văn đang tập hợp những lá phiếu “cực đoan” bằng cách khuấy động phong trào đòi độc lập cho Đài Loan.
Phán ứng được xem là có liên quan tức Bắc Kinh, trong ngày 17/11, truyền thông quốc tế cho biết nhóm tác chiến tàu sân bay Type-002 của Trung Quốc đã di chuyển qua eo biển Đài Loan. Quan chức Đài Loan cáo buộc hành động trên của Bắc Kinh nhằm gây sức ép và can thiệp vào cuộc bầu cử tại hòn đảo này vào đầu năm 2020.Cơ quan phòng vệ Đài Loan cho biết một nhóm tàu sân bay do tàu sân bay chế tạo nội địa đầu tiên của Trung Quốc dẫn đầu đã đi qua eo biển Đài Loan. Theo sau nhóm tàu sân bay của Trung Quốc là các tàu của Mỹ và Nhật Bản, cơ quan phòng vệ Đài Loan cho biết. Cũng theo tuyên bố từ cơ quan này, máy bay chiến đấu và các tàu được triển khai để giám sát hoạt động của nhóm tàu sân bay Trung Quốc. “Ngay khi bà Thái lựa chọn người liên danh và cuộc chạy đua bầu cử chuyển sang một mức độ mới, PLA (quân đội Trung Quốc) đã điều nhóm tác chiến tàu sân bay 002 tới eo biển Đài Loan. Trung Quốc muốn can thiệp vào bầu cử Đài Loan. Cử tri sẽ không bị đe dọa. Họ sẽ nói không với Trung Quốc tại hòm phiếu”, Joseph Wu, người đứng đầu cơ quan ngoại giao Đài Loan, viết trên Twitter.
Máy bay ném bom và tàu chiến Trung Quốc hồi đầu tuần này đã thực hiện một cuộc tập trận lớn xung quanh Vùng lãnh thổ (VLT) Đài Loan. Động thái quân sự mới nhất này của Bắc Kinh đã vấp phải sự phản đối của Mỹ. Giới chức Mỹ lên án đó là hành động “dọa dẫm”, gây đe dọa đến sự ổn định trong khu vực.
Trung Quốc đã và đang tăng cường gây áp lực lên Đài Loan kể từ khi bà Tsai Ing-wen lên làm lãnh đạo của VLT Đài Loan với chính sách cứng rắn với Bắc Kinh.
Mỹ không có quan hệ chính thức với VLT Đài Loan nhưng nước này có thỏa thuận ràng buộc phải giúp đỡ, cung cấp cho hòn đảo này các phương tiện để bảo vệ họ. Mỹ là nguồn cung cấp vũ khí chính cho Đài Loan.
Trung Quốc đã và đang tăng cường gây áp lực lên Đài Loan kể từ khi bà Tsai Ing-wen lên làm lãnh đạo của VLT Đài Loan với chính sách cứng rắn với Bắc Kinh. Trung Quốc nghi ngờ rằng, bà Tsai đang thúc đẩy mục tiêu đòi độc lập chính thức cho VLT Đài Loan – một lằn ranh đỏ mà Trung Quốc không bao giờ cho phép Đài Loan bước qua. Bắc Kinh nhiều lần tuyên bố chắc nịnh rằng, họ sẵn sàng dùng vũ lực để đưa Đài Loan vào tầm kiểm soát.
Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Hoa cho biết, các tàu chiến, máy bay ném bom và máy bay trinh sát của họ đã tiến hành “các cuộc diễn tập cần thiết” xung quanh VLT Đài Loan hôm 15/4 mặc dù họ miêu tả những cuộc diễn tập đó là định kỳ.
Trung Quốc liên tục tiến hành hoạt động mà họ gọi là “các cuộc tuần tra bao vây đảo Đài Loan” trong những năm qua.
Đài Loan đã phái các chiến đấu cơ và tàu chiến đi giám sát cuộc tập trận của Trung Quốc, Bộ Quốc phòng VLT Đài Loan cho hay. Đài Loan cáo buộc Bắc Kinh “cố tìm cách thay đổi thế nguyên trạng ở Eo biển Đài Loan.”
Mỹ đã phản ứng tức giận trước hành động của Trung Quốc. “Chúng tôi tin rằng, bất kỳ nỗ lực nào nhằm gây sức ép với Đài Loan thông qua sự đe dọa hoặc cưỡng ép đều sẽ gây bất ổn cho khu vực và đe dọa sự ổn định ở Eo biển Đài Loan”, ông James Moriarty – Chủ tịch Viện Mỹ ở Đài Loan, cho biết tại một buổi lễ kỷ niệm mối quan hệ kéo dài 4 thập kỷ vừa qua giữa Mỹ và Đài Loan.
Ông Moriarty cho rằng, “các chiến đấu cơ và máy bay ném bom bay lượn quanh hòn đảo có thể có liên quan đến những gì chúng ta đang làm chiều nay (buổi lễ kỷ niệm) nhưng hành động đó chẳng giúp ích được gì. Nó chỉ làm ảnh hưởng đến sự ổn định. Nó làm ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa hai bờ Eo biển Đài Loan. Nó làm phương hại đến các nỗ lực của Trung Quốc nhằm giành được tình cảm của người dân Đài Loan”.
Những phát biểu trên được ông Moriarty đưa ra tại cơ sở mới trị giá 256 triệu USD của Viện Mỹ ở Đài Loan. Cơ sở mới này được xem như Đại sứ quán Mỹ ở Đài Loan.
Một phái đoàn do cựu Chủ tịch Hạ viện Mỹ Paul Ryan dẫn đầu có có chuyến thăm đến Đài Loan để tham dự lễ kỷ niệm 40 năm quan hệ Mỹ-Đài Loan kể từ khi hai bên ký Dự luật Quan hệ Đài Loan. Chuyến thăm này được thực hiện nhằm mục đích tái khẳng định cam kết của Washington với Đài Loan.
Đài Loan luôn là một trong những vấn đề nhạy cảm hàng đầu trong quan hệ giữa hai cường quốc Mỹ-Trung. Bắc Kinh luôn phản đối gay gắt và quyết liệt việc bất kỳ nước nào tăng cường quan hệ với Đài Loan và đặc biệt trong quan hệ giữa Mỹ và Đài Loan, bởi Bắc Kinh tin rằng điều đó vi phạm chính sách Một Trung Quốc.
Quan hệ Mỹ-Trung liên tục căng thẳng vì vấn đề Đài Loan. Trung Quốc rất khó chịu với mối quan hệ quân sự giữa Mỹ và Vùng lãnh thổ Đài Loan. Quan hệ quân sự Mỹ-Trung nhiều lần lên xuống thất thường và nhiều lần bị gián đoạn bởi việc Mỹ cung cấp vũ khí cho Đài Loan. Bắc Kinh liên tục kêu gọi Washington cắt đứt quan hệ quân sự với Đài Loan.
Bắc Kinh coi Đài Loan là một vùng lãnh thổ của họ. Mặc dù Washington công nhận điều này nhưng vẫn tiếp tục cung cấp vũ khí cho Đài Loan. Lần nào, Mỹ cung cấp vũ khí cho Vùng lãnh thổ Đài Loan thì lần đó họ đều vấp phải những phản ứng hết sức mạnh mẽ từ phía Trung Quốc.
Trung Quốc và vùng lãnh thổ (VLT) Đài Loan đã bị chia cắt năm 1949, sau một cuộc nội chiến và kể từ đó đến nay Bắc Kinh luôn khẳng định mục tiêu kiên quyết thống nhất Đài Loan vào Trung Quốc. Bắc Kinh công khai ý định sẵn sàng dùng vũ lực đối với VLT Đài Loan nếu khu vực này tìm cách đòi độc lập với Trung Quốc. Vì thế, Đài Loan vẫn luôn canh cánh cái gọi là “mối đe dọa từ Trung Quốc” đối với hòn đảo này.
Đài Loan điều máy bay ngăn chặn, phát tín hiệu cảnh báo sau khi hai chiến đấu cơ J-11 của quân đội Trung Quốc vượt qua “đường trung tuyến”, đi vào bầu trời khu vực tây nam hòn đảo hôm 31-3.
Hai chiến đấu cơ J-11 và máy bay ném bom H-6K của Trung Quốc bay tuần tra trên vùng biển giữa Trung Quốc đại lục và Đài Loan. Ảnh: Tân Hoa Xã
Tờ South China Morning Post đưa tin, lãnh đạo Đài Loan Thái Anh Văn ngày 1-4 ra lệnh ngăn chặn mọi máy bay Trung Quốc nếu chúng tiếp tục vượt qua “đường trung tuyến” phân định hòn đảo và đại lục.
Trong một bài viết trên Facebook đăng ngày 1-4 kèm chữ ký, bà Thái xuất hiện trong bức ảnh cho thấy bà đang nói chuyện qua điện thoại, với dòng chú thích: “Tôi đã ra lệnh cho lực lượng phòng vệ đuổi thẳng ngay từ đầu trước bất kỳ động thái khiêu khích nào bằng cách vượt qua đường trung tuyến”.
Tuyên bố của lãnh đạo Đài Loan được đưa ra nhằm phản ứng việc Trung Quốc điều hai chiến đấu cơ J-11 băng qua giới tuyến được ngầm hiểu là đường phân định eo biển Đài Loan hôm 31-3.
Đài Loan đã điều máy bay ngăn chặn , đồng thời phát tín hiệu cảnh báo sau khi hai chiến đấu cơ J-11 của quân đội Trung Quốc vượt qua “đường trung tuyến”, đi vào bầu trời khu vực tây nam hòn đảo.
Bất chấp cảnh báo từ phía Đài Loan, máy bay Trung Quốc vẫn tiếp tục bay trong khoảng 10 phút.
Các quan chức phòng vệ Đài Loan cho hay điều này được xem là bất thường bởi trong những lần băng qua “đường trung tuyến” trước đây, máy bay Trung Quốc thường nhanh chóng quay đầu trở về.
Lãnh đạo cơ quan ngoại giao Đài Loan Joseph Wu hôm 1-4 cho biết việc băng qua ranh giới kể trên là hành động cố ý, khiêu khích và nguy hiểm. Đài Loan đã thông báo với “các đối tác khu vực” về sự việc.
Văn phòng đại diện Mỹ tại Đài Bắc gọi hành động của Trung Quốc là một nỗ lực nhằm thay đổi hiện trạng, gây tổn hại tới ổn định ở khu vực. Bộ Quốc phòng Trung Quốc chưa đưa ra bình luận.
Theo hãng tin Reuters, Trung Quốc đã tăng cường triển khai máy bay chiến đấu và tàu chiến di chuyển gần Đài Loan hoặc đi qua eo biển Đài Loan trong những năm gần đây. Tuy nhiên, Bắc Kinh hiếm khi điều máy bay hoặc tàu chiến vượt qua đường ranh giới trên biển cắt ngang eo biển Đài Loan .
Truyền thông Đài Loan cho biết lần gần đây nhất các máy bay Trung Quốc vượt qua đường ranh giới này là vào năm 2011. Khi đó, cả Đài Loan và Trung Quốc đại lục đều xem đây là sai sót không cố ý của hai máy bay Trung Quốc khi xua đuổi một máy bay do thám Mỹ gần đó.
