Hiện nay chính quyền Tổng thống Joe Biden phản đối lệnh ngừng bắn hoàn toàn ở Dải Gaza, thay vào đó chỉ ủng hộ “tạm ngừng bắn nhân đạo”.

Những ngày qua Mỹ đã kêu gọi “tạm ngừng bắn nhân đạo” trong cuộc xung đột Israel – Hamas. Trong cuộc điện đàm ngày 6-11, Tổng thống Mỹ Joe Biden còn thảo luận với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu về “khả năng tạm ngừng bắn chiến thuật” ở Dải Gaza.

Lập trường của Mỹ khác với Trung Quốc, các quốc gia Ả Rập hay lãnh đạo của các cơ quan Liên Hiệp Quốc. Đây là những bên kêu gọi “ngừng bắn ngay lập tức”.

Bắc Kinh đã bày tỏ quan ngại sâu sắc trước tình hình an ninh và nhân đạo ngày càng xấu đi trong cuộc xung đột Israel – Palestine. Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức và kêu gọi các quốc gia Ả Rập làm trung gian cho một “giải pháp lâu dài”.

Liên Hiệp Quốc định nghĩa tạm ngừng bắn nhân đạo là “ngừng tạm thời các hành động thù địch vì mục đích nhân đạo, thường là trong một khoảng thời gian xác định và khu vực địa lý cụ thể, nơi các hoạt động nhân đạo sẽ được thực hiện”.

Trong khi đó, lệnh ngừng bắn là “sự đình chiến được các bên tham gia xung đột đồng ý, thường là một phần của tiến trình chính trị, với mục đích cho phép các bên tham gia đối thoại, gồm cả khả năng đạt được một giải pháp chính trị lâu dài”.

Theo Hãng tin Reuters, chính quyền Tổng thống Biden và Israel đã liên tục bác bỏ lời kêu gọi ngừng bắn ở Dải Gaza, với lý do: Lệnh ngừng bắn sẽ cho các chiến binh Hamas thời gian tái tập hợp lực lượng và tiến hành các cuộc tấn công quy mô lớn tương tự vụ tấn công vào lãnh thổ Israel hôm 7-10.

“Lệnh ngừng bắn sẽ cho phép Hamas nghỉ ngơi, tái trang bị và sẵn sàng tiếp tục phát động các cuộc tấn công chống lại Israel. Các bạn có thể hiểu rất rõ tại sao đó là một tình huống không thể chấp nhận được đối với Israel, vì đó cũng là tình huống không thể chấp nhận được đối với bất kỳ quốc gia nào đã hứng chịu một cuộc tấn công tàn bạo như vậy và tiếp tục chứng kiến mối đe dọa ngay trên biên giới của mình” – người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Matthew Miller nói với báo giới.
Ông Ivo Daalder – cựu đại sứ Mỹ tại Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) – nói thêm hiện tại Israel chưa đạt được mục tiêu loại bỏ phong trào Hồi giáo Hamas của Palestine, do đó Israel vẫn phản đối lệnh ngừng bắn.

Hiện nay Mỹ – đồng minh thân thiết nhất của Israel – công khai ủng hộ quyền tự vệ của Israel và cũng phản đối lệnh ngừng bắn. Tuy nhiên, theo Đài NPR, trong bối cảnh số người chết ở Dải Gaza tăng lên và các cuộc biểu tình bên trong nước Mỹ (kêu gọi ngừng bắn ở Gaza), chính quyền ông Biden dường như đang tìm kiếm một giải pháp cân bằng.

Trong những ngày gần đây, các quan chức hàng đầu của Mỹ đã kêu gọi Chính phủ Israel tạm ngừng chiến dịch quân sự một số khu vực nhất định ở Gaza để tạo điều kiện thuận lợi cho việc giải cứu con tin và chuyển hàng viện trợ.

Về việc Washington chỉ ủng hộ tạm ngừng bắn nhân đạo lúc này, Nhà Trắng giải thích rằng cách tiếp cận này sẽ trao cho dân thường Palestine cơ hội rời khỏi các khu vực giao tranh an toàn, đảm bảo hàng viện trợ đến được tay những người dân đang cần, và tạo điều kiện cho việc giải cứu con tin.

BDN

Views: 0

Hàng ngàn người Palestine ở Gaza đột nhập nhà kho của Liên Hiệp Quốc, giành giật lương thực, nhu yếu phẩm.

Theo Hãng tin Reuters ngày 29-10, Cơ quan Cứu trợ người tị nạn Palestine của Liên Hiệp Quốc (UNRWA) cho biết Dải Gaza đang dần tiến đến chỗ hỗn loạn khi hàng ngàn người dân đột nhập nhà kho, trung tâm phân phối để tranh nhau ngũ cốc, bột mì và “những vật phẩm sinh tồn cơ bản”.

Trong số các địa điểm bị đột nhập có một nhà kho ở Deir al-Balah. Đây là nơi UNRWA cất hàng hóa từ các lô hàng cứu trợ nhân đạo mới đến Dải Gaza trong những ngày gần đây.

“Đã có những dấu hiệu đáng lo ngại rằng trật tự dân sự đang bắt đầu sụp đổ ở Gaza sau ba tuần chiến tranh và phong tỏa”, thông báo của UNRWA nêu rõ.

Trong nhiều năm qua, hầu như toàn bộ hơn 2 triệu người dân Gaza sống phụ thuộc vào nguồn hàng viện trợ từ bên ngoài.

Tuy nhiên, dòng chảy hàng hóa đổ vào đây đã gần như bị chặn đứng sau khi Israel tiến hành chiến dịch không kích dữ dội vùng đất này. Các cuộc không kích nhằm trả đũa cuộc tấn công của phong trào Hồi giáo Hamas vào Israel hôm 7-10, khiến 1.400 người Israel thiệt mạng.

“Nguồn cung trên thị trường đang dần cạn kiệt trong khi hàng cứu trợ nhân đạo đổ vào Dải Gaza từ Ai Cập không đáp ứng đủ”, UNRWA khẳng định, không quên nhấn mạnh cơ chế cấp phép các lô viện trợ đi vào Gaza hiện tại “chắc chắn sẽ thất bại”.

Bên cạnh đó, cơ quan Liên Hiệp Quốc này còn tả rõ tình trạng khẩn cấp ở Gaza: “Nhu cầu của các cộng đồng cho việc sinh tồn căn bản là rất lớn, trong khi số viện trợ chúng tôi nhận được lại ít ỏi và không đều”.

Trước đó, UNRWA từng chia sẻ về khả năng hạn chế trong việc giúp đỡ người dân Gaza của mình, nhất là trong bối cảnh bom đạn của Israel đã cướp đi sinh mạng của hơn 50 nhân viên cơ quan này, cũng như cản trở việc vận chuyển hàng hóa cứu trợ.

Được thành lập năm 1949, UNRWA cung cấp các dịch vụ công, bao gồm trường học, chăm sóc y tế bước đầu và viện trợ nhân đạo cho người dân Dải Gaza, khu Bờ Tây, Jordan, Syria và Lebanon.

BDN

Views: 0

Bên cạnh những nguy cơ và rủi ro tiềm ẩn, cuộc xung đột hiện nay giữa Israel và Hamas cũng mang lại lợi ích cho một số bên.

Hôm 7/10, Hamas triển khai các tay súng bằng đường không, đường bộ và đường biển trong cuộc tấn công nhằm vào Israel. Israel sau đó phong tỏa dải Gaza, tập kích và mở chiến dịch cục bộ nhằm vào khu vực để đáp trả khiến xung đột leo thang, nguy cơ lan rộng ở Trung Đông.

Nhìn chung, phần lớn các nước liên quan, dính líu đến xung đột ở dải Gaza sẽ hứng chịu ảnh hướng ở mức độ nào đó, song cũng có không ít bên hưởng lợi từ tình hình căng thẳng hiện nay.

Giá dầu thế giới tăng

Cuộc chiến giữa lực lượng Hamas và Israel gây ra một trong những rủi ro địa chính trị đáng kể nhất đối với thị trường dầu mỏ kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự ở Ukraine vào năm ngoái.

Trong khi giá dầu vẫn chưa bị ảnh hưởng, các nhà phân tích và quan sát thị trường chỉ ra hai tác động lớn nếu xung đột leo thang.

Đầu tiên, Mỹ có thể thắt chặt hoặc tăng cường thực thi các biện pháp trừng phạt đối với Iran nếu nước này dính líu đến hoạt động của Hamas.

Thứ hai, một thỏa thuận do Washington làm trung gian nhằm bình thường hóa quan hệ giữa Ả Rập Xê-út và Israel, vốn có thể khiến vương quốc này tăng sản lượng dầu, có thể khiến giá dầu thay đổi.

Dầu thô Brent đã tăng khoảng 3,50 USD lên mức 89 USD/thùng trong phiên giao dịch đầu tiên sau khi Hamas phát động cuộc tấn công bất ngờ vào Israel hôm 7/10. Sau đó, giá dầu lại giảm cho đến khi Mỹ áp lệnh trừng phạt lên tàu chở dầu Nga, dựa trên mức giá trần do G7 áp đặt. Với động thái trên, giá dầu thế giới lại tiếp tục tăng lên mức 88 USD.

Các nhà phân tích và người trong ngành so sánh tình hình hiện nay với cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973 – khi Ả Rập Xê-út tiên phong áp lệnh cấm vận nhắm vào các quốc gia đã hỗ trợ Israel trong Chiến tranh Yom Kippur, động thái khiến giá dầu tăng mạnh.

Cụ thể, cả Ả Rập Xê-út và Nga đã tuyên bố cắt giảm nguồn cung nhiên liệu tự nguyện cho đến cuối năm 2023, đẩy giá dầu lên mức cao nhất trong 10 tháng qua vào cuối tháng 9 /2023. Tuy nhiên sau đó, những lo ngại về kinh tế vĩ mô đã góp phần kiềm hãm và kéo mức giá dầu giảm mạnh.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế hồi đầu tháng 10 cho biết, xung đột Israel – Hamas không có tác động trực tiếp đến nguồn cung dầu. Tuy nhiên, ông David Goldwyn, cựu đặc phái viên về các vấn đề năng lượng quốc tế tại Bộ Ngoại giao Mỹ, nhận xét các nguyên tắc cơ bản sẽ vẫn là động lực lớn đối với xu hướng giá dầu hiện nay. Dù vậy, khi xung đột kéo dài, vẫn có nguy cơ ảnh hưởng tới nguồn cung dầu của thế giới và những ông lớn xuất khẩu dầu vẫn có thể hưởng lợi từ vấn đề này

Nga gia tăng ảnh hưởng ở Trung Đông

Theo một số chuyên gia, xung đột tại dải Gaza góp phần chuyển hướng chú ý của phương Tây khỏi xung đột giữa Nga và Ukraine – động thái được xem là có lợi cho Moskva. Sự kiện diễn ra vào thời điểm tương đối thuận lợi cho Nga, đặc biệt khi công chúng phương Tây bắt đầu cảm thấy mệt mỏi với cuộc chiến kéo dài 19 tháng qua.

Các chuyên gia cũng cho rằng, khi xung đột Israel – Hamas kéo dài, dư luận sẽ bắt đầu đặt câu hỏi về quan hệ và sự hỗ trợ của Mỹ dành cho Ukraine. Andrius Tursa, Central Cố vấn về thị trường Đông Âu tại công ty tư vấn rủi ro Teneo, chia sẻ: “Nếu giao tranh giữa Israel – Hamas kéo dài, sẽ xuất hiện những câu hỏi về khả năng Mỹ cung cấp sự hỗ trợ về mặt quân sự cho Ukraine và Israel”.

Ngay cả từ trước khi bạo lực nổ ra ở dải Gaza, nhiều câu hỏi đã được đặt ra về sự ủng hộ “vô điều kiện” của Mỹ dành cho Ukraine, đặc biệt sau khi Quốc hội Mỹ thông qua dự luận chi tiêu tạm thời để ngăn chính phủ đóng cửa, trong đó không bao gồm các khoản viện trợ mới cho Ukraine.

Tuy nhiên, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy sau đó có cuộc gặp với các đồng minh NATO tại Brussels (Bỉ). Tại đây, phương Tây tái khẳng định cam kết ủng hộ Ukraine.

Ngoài ra, Nga là một trong số ít quốc gia có quan hệ tốt với Israel và một số quốc gia ở Trung Đông như Syria. Do đó, Moskva có thể tận dụng những mối quan hệ này để đóng vai trò trung gian hòa giải, giúp Nga tăng cường vị thế tại Trung Đông. Điều này đặc biệt có lợi cho Nga sau khi nước này phải chịu những lời chỉ trích gay gắt từ phương Tây đối với chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine.

Samuel Ramani, chuyên gia phân tích chính trị tại Viện Nghiên cứu quốc phòng và an ninh Hoàng gia Anh (RUSI), nói với CNBC: “Nga có thể coi đây là cơ hội lớn để nâng tầm ảnh hưởng ngoại giao trong khu vực”.

“Nga đã hợp tác với Lebanon để ngăn xung đột lan rộng. Họ đã trao đổi với Iraq, Thủ tướng Iraq đến thăm Nga và 2 nhà lãnh đạo cũng đề cập tới sự hợp tác của OPEC +. Nga cũng hợp tác với Thổ Nhĩ Kỳ và với Ai Cập về lệnh ngừng bắn. Những điều này cho thấy Nga không bị cô lập ở Trung Đông và Nga vẫn duy trì các mối quan hệ đối tác ngoại giao như thời kỳ trước xung đột”, ông Ramani nói thêm.

Tuy nhiên, theo ông Ramani, nếu xung đột lan ra nhiều mặt trận khác như Syria, Iraq hoặc Lebanon, thì điều đó sẽ đem lại rắc rối cho Nga. Do đó, Moskva vẫn sẽ cần phải thận trọng, tránh để lún sâu vào cuộc xung đột.

Iran hưởng lợi về chiến lược

Đánh giá tình hình tại Trung Đông hiện nay, ông François Heisbourg, cố vấn đặc biệt tại Quỹ Nghiên cứu chiến lược, cho rằng Iran là nước hưởng lợi chiến lược. Cựu Phó Cố vấn An ninh Quốc gia Israel Eran Lerman cũng nhận định, Iran đã tận dụng cuộc xung đột Israel – Hamas để đánh lạc hướng thế giới khỏi các dự án hạt nhân và “nước này đã thành công”.

Mặt khác, Iran hiện vẫn có sức ảnh hưởng rất lớn ở Trung Đông. Bất chấp các biện pháp cấm vận kéo dài hàng thập kỷ của Mỹ, Iran vẫn xây dựng được lực lượng quân sự mạnh mẽ, sở hữu nhiều khí tài hiện đại tự sản xuất, giàu kinh nghiệm tác chiến.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng là bên huấn luyện và cung cấp vũ khí cho nhiều phe phái đối địch với Mỹ trong khu vực, trong đó có nhóm Houthi ở Yemen, Hezbollah ở Lebanon, Hamas và nhóm Hồi giáo Jihad ở dải Gaza.

Trong khi đó, theo Financial Times, đến thời điểm hiện tại, các sự kiện ở dải Gaza đã hiện thực hoá một số mục tiêu của Iran: Nâng vị thế của nước này với tư cách là nước đối thoại trong khu vực, ngăn chặn quá trình bình thường hoá quan hệ giữa Israel và Ả Rập Xê-út, điều vốn sẽ khiến Iran bị cô lập hơn nữa và làm suy yếu Israel.

Lãnh đạo tối cao của Iran Ayatollah Ali Khamenei tuyên bố cuộc xung đột là “thất bại không thể khắc phục” đối với Israel, đồng thời nhấn mạnh Israel “sẽ không thể dễ dàng phục hồi sau đòn đánh này”.

Mỹ bội thu?

Bên cạnh Nga và Iran, một số chuyên gia nghiên cứu cũng cho rằng Mỹ sẽ được hưởng lợi từ cuộc xung đột Israel – Hamas hiện nay, đặc biệt khi Mỹ là đồng minh thân thiết nhất và giành sự ủng hộ mạnh mẽ cho Israel trong khu vực.

Được biết, Mỹ cung cấp cho Israel hơn 3 tỷ USD viện trợ quân sự mỗi năm. Tuy nhiên, Quốc hội Mỹ có thể sớm hành động để tăng nguồn tài trợ. Trong khi đó, Israel đã yêu cầu Mỹ viện trợ khẩn cấp 10 tỷ USD hỗ trợ trong bối cảnh xung đột leo thang với Hamas.

Theo nhà phân tích François Heisbourg, Mỹ có thể tái khẳng định vai trò ưu việt của mình tại Trung Đông với sự ủng hộ này dành cho Israel. Qua đó, Mỹ tiếp tục tăng cường vị thế và ảnh hưởng, đặc biệt với các đồng minh phương Tây. Hiện có những thông tin cho rằng Washington đang thảo luận về các biện pháp hỗ trợ song song cả Israel và Ukraine trong thời điểm cả 2 cuộc xung đều đang diễn biến khó lường.

Bên cạnh đó, cuộc xung đột Israel – Hamas đã thúc đẩy thị trường vũ khí toàn cầu. Doanh số bán hàng tăng vọt mang lại cho chính quyền Tổng thống Joe Biden những cơ hội mới để thắt chặt hợp tác quốc phòng giữa Mỹ – nhà xuất khẩu vũ khí lớn nhất thế giới, với các nước.

Cụ thể, Washington đang bắt đầu tiếp cận khách hàng mới như Ấn Độ và Indonesia, đồng thời bán nhiều hơn cho đồng minh và người mua hiện tại. Việc mua các hệ thống vũ khí do Mỹ sản xuất thường đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ với quân đội Mỹ về bảo trì, nâng cấp quan hệ song phương.

Chính quyền Tổng thống Biden cũng đang tận dụng nhu cầu vũ khí do Mỹ sản xuất từ các nước để thúc đẩy ảnh hưởng về mặt ngoại giao, đặc biệt là ở châu Á, nơi Washington đang nỗ lực củng cố các liên minh như một đối trọng trước sức mạnh ngày càng mở rộng của Trung Quốc.

Các thỏa thuận về thiết bị quân sự của Mỹ dưới thời chính quyền Biden cũng đã được thảo luận hoặc ký kết với Philippines, Singapore, Hàn Quốc, Australia và Nhật Bản, thậm chí với một số quốc đảo nhỏ ở Thái Bình Dương. Chỉ riêng Đài Loan (Trung Quốc), các đơn hàng vũ khí Mỹ còn lại hiện có trị giá lên tới 19 tỷ USD.

Tại Trung Đông, bên cạnh Israel, Mỹ cũng có quan hệ buôn bán vũ khí với Ả Rập Xê-út, khách hàng mua vũ khí lớn nhất của Mỹ. Trong 2 năm qua, Ả Rập Xê-út đã đặt hàng mua thêm hàng tỷ USD khí tài, trong đó có cả đơn đặt hàng được đưa ra vào tháng trước về các bộ phận cần thiết để duy trì hoạt động của xe tăng và hệ thống vũ khí do Mỹ sản xuất.

BDN

Views: 0