Mỹ phê duyệt khoản hỗ trợ quốc phòng 567 triệu USD cho Đài Loan – động thái mới nhất của Washington nhằm tăng cường sức mạnh quân sự cho hòn đảo này.
Tổng thống Mỹ Joe Biden từng ký ban hành luật cung cấp hàng tỷ USD viện trợ cho Ukraine, Đài Loan, Israel.
Nhà Trắng cho biết Tổng thống Mỹ Joe Biden ủy quyền cho Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ “chỉ đạo rút tới 567 triệu USD trong các mặt hàng và dịch vụ quốc phòng của Bộ Quốc phòng, cũng như giáo dục và đào tạo quân sự để hỗ trợ Đài Loan”.
Đài Bắc nhiều lần phàn nàn về tiến độ bàn giao vũ khí từ Mỹ, bao gồm máy bay chiến đấu F-14 được nâng cấp.
Mỹ là nước hậu thuẫn quốc tế và cung cấp vũ khí quan trọng nhất cho Đài Loan ngay cả khi không có quan hệ ngoại giao chính thức. Bắc Kinh nhiều lần yêu cầu Washington ngừng bán vũ khí cho Đài Bắc.
Hồi tháng 4, Hạ viện Mỹ cũng thông qua khoản viện trợ bao gồm 60,84 tỷ USD cho Ukraine, 26 tỷ USD cho Israel, 23 tỷ USD để bổ sung vũ khí, kho dự trữ và cơ sở vật chất của Mỹ, 8,12 tỷ USD dành cho khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.
Tổng thống Joe Biden nhiều lần kêu gọi Quốc hội Mỹ nhanh chóng thông qua các dự luật. “Tôi sẽ ký thành luật ngay lập tức. Chúng tôi sát cánh cùng đối tác của mình”, ông Joe Biden nói.
Dự luật trước đó bế tắc ở Hạ viện Mỹ do sự phản đối từ phe Cộng hòa. Gói viện trợ được ông Biden đề xuất từ tháng 10/2023. Thế nhưng, đề nghị này không nhận được sự ủng hộ tại Hạ viện Mỹ vốn đang do đảng Cộng hòa kiểm soát. Nhiều đảng viên Cộng hòa chỉ trích vì dự luật không đi kèm các điều khoản an ninh biên giới để ngăn dòng người di cư ở biên giới Mỹ – Mexico.
Các nhà lãnh đạo Mỹ từ Tổng thống Joe Biden đến người đứng đầu đảng Cộng hòa tại Thượng viện Mitch McConnell thúc giục Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson đưa dự luật này ra bỏ phiếu.
Một tàu vận tải đổ bộ Type 071 của Trung Quốc đã xuất hiện sau đợt cải tạo với hệ thống vũ khí năng lượng định hướng bằng laser mới.
Hình ảnh cho thấy vị trí triển khai vũ khí laser trên tàu Type 071 Trung Quốc.
Theo The War Zone, Trung Quốc dường như đã lắp đặt vũ khí năng lượng định hướng bằng laser trên một trong những tàu tấn công đổ bộ Type 071 của mình. Các hành động chống máy bay không người lái của Houthi trên biển Đỏ đã thúc đẩy sự quan tâm của Trung Quốc, trong việc triển khai vũ khí năng lượng định hướng lên tàu chiến. Trước đó, Trung Quốc chỉ triển khai sử dụng vũ khí laser trên đất liền.
Một bức ảnh mới xuất hiện trên mạng xã hội cho thấy một vũ khí laser dường như mới được lắp đặt, trên một tàu vận tải đổ bộ Type 071 của Hải quân Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLAN), con tàu này cũng vừa mới được tân trang. Hệ thống này được lắp ngay phía sau khẩu pháo đa năng 76mm ở mũi tàu. Khi không sử dụng, vũ khí được giấu dưới một lớp vỏ giống như mái vòm tương đối lớn.
Hiện tại, vẫn chưa thể xác nhận chính xác con tàu đó là gì, mặc dù có những tuyên bố cho rằng đó là tàu Siming Shan, có số hiệu thân tàu là 986. Dựa trên hình ảnh được đăng tải, thì cũng có thể là tàu Yimeng Shan với số hiệu 988.
Cho đến khi tàu đổ bộ trực thăng Type 075 xuất hiện, thì Type 071 là tàu chiến đổ bộ lớn nhất của PLAN. Type 071 có trọng tải khoảng 25.000 tấn, bao gồm một sàn bay nhỏ ở đuôi tàu và có thể chứa tối đa bốn trực thăng vận tải hạng nặng Z-8. Nó cũng có khả năng chở theo bốn tàu đổ bộ đệm khí, khoảng 60 xe chiến đấu bọc thép và 800 quân. Type 071 có thể so sánh với lớp tàu San Antonio (LPD-17) của Mỹ.
Theo các báo cáo, mẫu tàu Type 071 này đã được chọn làm nền tảng thử nghiệm vũ khí laser, sau đó có thể sẽ được trang bị trên các tàu chiến khác.
Vũ khí laser của Mỹ
Hành động của Trung Quốc có nét tương đồng với các cuộc thử nghiệm vũ khí năng lượng định hướng bằng laser của Hải quân Mỹ trên một tàu đổ bộ lớp San Antonio có tên là USS Portland, lần đầu tiên được phát hiện lắp đặt hệ thống này vào cuối năm 2019. Vũ khí laser trên USS Portland có tên gọi chính thức là Laser Weapon System Demonstrator (LWSD) Mk 2 Mod 0 và được phát triển bởi Northrop Grumman.
Hiện tình trạng và khả năng của hệ thống Trung Quốc vẫn chưa được biết, trong khi đó, hệ thống LWSD Mk 2 Mod 0 của Mỹ có công suất 150 kilowatt, chủ yếu được phát triển để cung cấp cho tàu một tuyến phòng thủ bổ sung chống lại máy bay không người lái và các loại thuyền nhỏ. Ngoài ra, tia laser của Mỹ có thể được sử dụng như một thiết bị gây lóa mắt để làm mù các cảm biến quang học và đầu dò.
Mặc dù có sự tương đồng rõ ràng giữa hệ thống của Trung Quốc và LWSD Mk 2 Mod 0, vì cả hai đều được lắp đặt trên các tàu tấn công đổ bộ để thử nghiệm, nhưng Hải quân Mỹ vẫn còn một số chương trình vũ khí năng lượng định hướng bằng laser khác.
Ví dụ tiêu biểu là tàu khu trục lớp Arleigh Burke, USS Preble hiện được trang bị hệ thống laser năng lượng cao với hệ thống giám sát và gây lóa quang học tích hợp (HELIOS). Đây là vũ khí laser năng lượng định hướng lớp 60 kilowatt và là loại đầu tiên được tích hợp với hệ thống chiến đấu Aegis.
Giống như LWSD Mk 2 Mod 0, HELIOS là một hệ thống đa năng, nó có thể tạo ra đủ năng lượng để gây hư hại hoặc phá hủy các mục tiêu bao gồm cả máy bay không người lái, tàu thuyền nhỏ và cũng có thể được sử dụng như một thiết bị gây lóa mắt để làm mù hoặc làm nhiễu các cảm biến quang học trên tàu chiến và máy bay chiến đấu của đối phương, cũng như các đầu dò quang học trên tên lửa đang bay tới và các loại đạn dược khác.
Tiếp theo là hệ thống vũ khí laser AN/SEQ-3 (LaWS), một hệ thống thử nghiệm được lắp đặt trên “căn cứ hải quân tạm thời” USS Ponce, khi tàu này được triển khai đến Trung Đông từ năm 2014 đến năm 2017. Tuy nhiên, đây là hệ thống yếu hơn đáng kể so với LWSD Mk 2 Mod 0, với công suất đầu ra chỉ khoảng 30 kilowatt.
Ngoài ra, một số tàu khu trục lớp Arleigh Burke khác cũng đã được trang bị hệ thống laser Optical Dazzling Interdictor Navy (ODIN). Không giống như các hệ thống khác đã đề cập, tia laser trên ODIN chỉ có thể được sử dụng như một thiết bị gây lóa mắt, mặc dù toàn bộ hệ thống cũng có khả năng giám sát thứ cấp.
Khả năng của vũ khí laser Trung Quốc
PLAN đã sử dụng ít nhất một số dạng hệ thống gây lóa mắt bằng tia laser công suất thấp, được cho là trong các cuộc đối đầu với máy bay tuần tra trên biển của Australia và Mỹ.
Tùy thuộc vào công suất của tia laser, một số thiết bị gây chói mắt có thể làm phi hành đoàn trên máy bay bị mù tạm thời hoặc gây tổn thương mắt vĩnh viễn, cũng như gây hư hỏng cho các cảm biến quang học.
Có khả năng hệ thống mới trên tàu Type 071 là vũ khí năng lượng định hướng được thiết kế ít nhất một phần hoặc thậm chí hoàn toàn, để sử dụng như một vũ khí gây lóa mắt.
Nhìn chung, những nỗ lực của hải quân Mỹ trong lĩnh vực này được coi là những bước đi quan trọng hướng tới việc triển khai các vũ khí laser có khả năng hơn trong tương lai. Bằng chứng mới nhất từ Trung Quốc cho thấy PLAN thực sự có tham vọng tương tự và sẽ là đối thủ chính của hải quân Mỹ trong tương lai.
Theo báo cáo do Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI) công bố, doanh số bán vũ khí và dịch vụ quân sự của 100 nhà sản xuất hàng đầu đạt tổng trị giá 597 tỷ USD.
Theo một báo cáo do Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI) công bố, năm 2022, doanh số bán vũ khí và dịch vụ quân sự của 100 nhà sản xuất vũ khí hàng đầu thế giới đạt tổng trị giá 597 tỷ USD. Theo cơ quan giám sát này, các công ty Mỹ tiếp tục thống trị thị trường mặc dù tổng doanh thu giảm.
Doanh số tổng hợp 100 công ty vũ khí hàng đầu mức giảm 3,5% so với cùng kỳ năm trước, nhưng vẫn cao hơn 14% so với số được ghi nhận trong năm 2015. Các công ty Mỹ chứng kiến mức giảm tổng cộng 7,9% xuống còn 302 tỷ USD, nhưng vẫn chiếm 51% tổng doanh thu vũ khí năm 2022. 42 công ty Mỹ nằm trong top 100 công ty vũ khí hàng đầu thế giới. Doanh thu của 26 nhà sản xuất vũ khí châu Âu, trong khi đó sụt giảm tăng nhẹ 0,9%, còn 121 tỷ USD.
Theo SIPRI, sự sụt giảm toàn cầu doanh số bán vũ khí chủ yếu là do doanh thu của các nhà sản xuất vũ khí lớn ở Mỹ giảm, nơi lĩnh vực này phải vật lộn với “các vấn đề về chuỗi cung ứng và tình trạng thiếu lao động” liên quan đến đại dịch COVID-19.
SIPRI nhấn mạnh rằng lượng sản xuất vũ khí toàn cầu đã tụt lại khi nhu cầu tăng mạnh vào năm 2022 do xung đột Ukraine và căng thẳng địa chính trị toàn cầu.
Hơn nữa, nhiều quốc gia đã đặt hàng vũ khí và dịch vụ quân sự vào cuối năm 2022, doanh thu giai đoạn đó sẽ thể hiện trong các báo cáo công ty vào 2 đến 3 năm tới.
Theo SIPRI, các nhà sản xuất vũ khí ở châu Á và Trung Đông chứng kiến doanh thu tăng đáng kể trong năm ngoái, đồng thời cho biết điều này chứng tỏ “khả năng đáp ứng nhu cầu gia tăng trong khung thời gian ngắn hơn”.
Công ty nhà nước Nga Rostec và United Shipbuilding Corporation là hai công ty Nga duy nhất lọt vào top 100 của SIPRI. Tổng thu nhập của họ là 20,8 tỷ USD, giảm 12% so với cùng kỳ năm ngoái.
Các cuộc xung đột gần đây cho thấy máy bay không người lái (UAV) đã làm thay đổi phương thức giao tranh như thế nào, thậm chí nó còn mở rộng thành một cuộc chạy đua vũ trang ra ngoài không gian.
UAV dân sự của DJI được sửa đổi để mang theo lựu đạn khá phổ biến trong xung đột Ukraine. (Ảnh: AP)
Kể từ chiến tranh Syria (2011) cho đến nay, máy bay không người lái (UAV) đã trở thành thứ vũ khí không thể thiếu đối với bất kỳ đội quân nào. Phương tiện bay này đảm nhận mọi vai trò trên chiến trường từ do thám, trinh sát, tấn công cho đến hỗ trợ hậu cần.
Xung đột Nga – Ukraine (2022) là cuộc chiến UAV toàn diện đầu tiên trên thế giới, nó không khác gì một cuộc đối đầu trên không kéo dài không có hồi kết giữa hai bên. UAV hoạt động 24h mỗi ngày và truyền mọi thông tin chiến trường về sở chỉ huy cách đó hàng chục km, Nga – Ukraine sử dụng UAV trong giao tranh còn nhiều hơn cả bộ binh.
Tuy nhiên ở từng cấp độ xung đột, các bên tham chiến sử dụng những loại UAV khác nhau từ drone giá rẻ chỉ từ 200 USD cho đến các phương tiện chiến đấu đắt đỏ lên đến hàng triệu USD. Chưa dừng ở đó quân đội Mỹ còn muốn mở rộng cuộc đua UAV ra ngoài không gian với chương trình X-37, các cường quốc khác như Nga và Trung Quốc cũng không kém cạnh khi phát triển các phương tiện lượn siêu thanh không người lái vừa có thể tấn công vừa có thể trinh sát.
Cuộc chiến UAV
Khác với đầu những năm 2000, máy bay không người lái hiện tại là một vũ khí giá rẻ và hiệu quả đã xuất hiện trong nhiều cuộc chiến tranh và xung đột vũ trang. Nó có thể không dẫn đến chiến thắng cuối cùng nhưng thừa khả năng trở thành vũ khí răn đe.
Trước đây người ta thường gắn liền UAV với cuộc chiến của Mỹ chống khủng bố ở khu vực Trung Đông. Lực lượng quân sự của siêu cường này có thể ngồi ở một nơi an toàn cách xa mục tiêu hàng ngàn km, điều khiển UAV tiêu diệt mục tiêu với rủi ro tối thiểu cho họ. Lúc đó ít có quốc gia nào có được khả năng này.
Nhưng hiện nay bức tranh đã thay đổi. Mỹ và các cường quốc khác không độc tôn sở hữu lợi thế áp đảo về công nghệ UAV.
Các UAV nhỏ, bao gồm phiên bản thương mại, có thể dễ dàng chuyển đổi để phục vụ mục đích quân sự. Các UAV kiểu này giúp các nước nhỏ hơn và các nhóm nổi dậy “san phẳng sân chơi” theo hướng bình đẳng hơn.
UAV đã đóng vai trò quan trọng trên chiến trường trong các cuộc xung đột gần đây giữa chính phủ Ethiopia và quân nổi dậy Tigrayan, giữa Armenia và Azerbaijan, nội chiến ở Libya, giữa liên quân Ả Rập và phiến quân Houthi, giữa Nga và Ukraine hay mới nhất là Israel và Hamas.
Điển hình như cuộc xung đột Israel – Hamas (2023), cả hai bên đều sử dụng UAV trong mục đích trinh sát và tấn công. Israel là bên có ưu thế hơn với phi đội máy bay không người lái hiện đại có thể thực hiện nhiều nhiệm vụ khác nhau, phong trào Hamas cũng không hề kém cạnh khi sử dụng các drone hoặc UAV cỡ nhỏ để tập kích các vị trí quân sự của đối phương.
Từ cuộc xung đột Nga – Ukraine, các tay súng Hamas có thể đã rút ra được bài học lớn trong tác chiến phi đối xứng bằng UAV, kể cả họ chỉ thể mua các phương tiện bay không người lái dân sự. Bằng chứng rõ nhất là Hamas sử dụng UAV ném lựu đạn phá hủy xe tăng và các chòi canh biên giới của Israel ngay trong ngày đầu tiên của chiến dịch bão táp Al-Aqsa. Sau đòn tấn công bất ngờ, lực lượng phòng vệ Israel nhanh chóng có động thái đáp trả, UAV cũng được sử dụng để theo dõi cũng như vô hiệu hóa các mũi tiến công của Hamas dọc theo biên giới Dải Gaza.
Quay lại những ngày đầu của cuộc chiến Nga-Ukraine, UAV tấn công Bayraktar TB2 do Thổ Nhĩ Kỳ chế tạo đã thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế. Giai đoạn đó, UAV này khá làm mưa làm gió trên chiến trường, bắn phá các mục tiêu là xe tăng, xe thiết giáp của quân đội Nga.
Những gì mà UAV Bayraktar TB2 thể hiện đã đóng vai trò như màn quảng cáo cho sản phẩm này. Quân đội nhiều nước sau đó đổ xô đặt hàng loại UAV này của hãng Baykar.
Dù vậy UAV Bayraktar TB2 chỉ tỏ ra hiệu quả chủ yếu trong vài tuần đầu của cuộc xung đột. Khi Nga tổ chức lại hoạt động hệ thống phòng không của mình thì Bayraktar TB2 gần như biến mất hoàn toàn trên chiến trường.
Dẫu vậy, UAV vẫn đóng vai trò lớn trong xung đột Nga Ukraine khi chúng xuất hiện dưới một hình thức khác là UAV “cảm tử”. Quân đội Nga đã thành công trong việc sử dụng UAV “cảm tử” Geran-2 giáng một đòn mạnh vào cơ sở hạ tầng quan trọng của Ukraine.
Bên cạnh đó UAV “cảm tử” Lancet của Nga cũng là cơn ác mộng đối với bộ binh và tăng thiết giáp Ukraine khi nó có thể phá hủy mọi thứ mà không thể bị đánh chặn.
Quân đội Ukraine cũng không chịu ngồi yên khi sử dụng UAV cỡ nhỏ với số lượng lớn để tấn công lực lượng Nga và cũng tạo ra thiệt hại đáng kể cho đối phương.
UAV giá rẻ đến từ đâu?
Theo tờ Foreign Policy, bất cứ khi nào bạn nghe thấy tiếng vo ve của máy bay không người lái ở bất cứ nơi nào trên thế giới, bạn có thể đang nghe thấy âm thanh từ một sản phẩm được sản xuất ở Trung Quốc.
Cách đây gần 20 năm, từ một ký túc xá, ông chủ của công ty công nghệ Trung Quốc DJI đã tạo ra chiếc máy bay không người lái giá rẻ đầu tiên mà ngay cả những người nghiệp dư cũng có thể sử dụng để quay những video tuyệt đẹp và tạo bản đồ chất lượng cao.
Ngày nay, DJI trở thành công ty dẫn đầu thị trường trong ngành công nghiệp máy bay không người lái thương mại, cung cấp nhiều loại cho hơn 70% người dùng trên toàn thế giới. Và không có gì ngạc nhiên khi UAV của DJI được cả hai bên trong xung đột Ukraine sử dụng với số lượng lớn.
Thế nhưng thị phần của DJI chỉ là một câu chuyện điển hình bởi Trung Quốc có hàng trăm công ty khác chuyên chế tạo hoặc cung ứng linh kiện chế tạo UAV và drone. Nói cách khác chỉ cần có bản thiết kế, bạn có thể mua mọi thứ cần thiết để tạo nên một phương tiện bay không người lái của riêng mình từ các nhà sản xuất Trung Quốc.
Ví dụ rõ nhất là UAV “cảm tử” Geran-2 của Nga khi nó sử dụng hệ thống động cơ cánh quạt do một công ty Trung Quốc chế tạo.
Về phía Ukraine từ lâu đã sử dụng các UAV dân sự giá thành thấp do Trung Quốc sản xuất để gia tăng năng lực tấn công. Ukraine đã cải tiến các UAV có mục đích thương mại nhằm biến chứng thành vũ khí tập kích mục tiêu Nga.
Trong những công xưởng, những kỹ sư Ukraine vẫn nỗ lực chỉnh sửa các UAV dân sự để biến chúng thành UAV tấn công giá rẻ. Ví dụ, họ gắn pin mới đã được cải tiến vào UAV để nó có thể bay xa hơn.
Các phi công cũng sẽ gắn một quả đạn pháo tự chế xuống phần dưới UAV để cho vũ khí nói trên làm nhiệm vụ lao vào chiến hào và xe tăng Nga, nhằm biến chứng thành tên lửa do con người điều khiển.
Tuy nhiên, cả Nga và Ukraine đang đứng trước một nguy cơ thiếu hụt UAV khi Trung Quốc bắt đầu siết chặt việc xuất khẩu UAV và drone dân sự do lo ngại chúng có thể biến thành công cụ phục vụ chiến tranh.
Theo đó, các nhà xuất khẩu phải được chính phủ cấp phép khi xuất khẩu UAV. Biện pháp kiểm soát này cũng ảnh hưởng đến một số loại UAV tiêu dùng, và không loại UAV dân sự nào có thể được xuất khẩu cho mục đích quân sự.
UAV không gian
Ngoài các mẫu UAV thông thường một số siêu cường quân sự như Mỹ, Nga và Trung Quốc bắt đầu phát triển phương tiện bay không người lái có thể hoạt động ngoài không gian. Đi đầu và có thể được xem thành công nhất trong lĩnh vực này là Mỹ với chương trình tàu vũ trụ không người lái (UAV) X-37B.
X-37B ban đầu được hãng Boeing thiết kế cho NASA. Nhưng sau đó nó đã được điều chỉnh để quân đội Mỹ sử dụng. Phương tiện này về cơ bản là một sự kết hợp giữa máy bay và tàu vũ trụ. Có thể nói nó là một tàu con thoi thu nhỏ.
X-37B được coi là một trong những dự án bí ẩn nhất của không quân Mỹ trong việc triển khai UAV để thực hiện các nhiệm vụ tối mật ngoài không gian.
Theo IDG News Service – cơ quan ngôn luận của Tập đoàn Dữ liệu quốc tế (International Data Group – IDG) của Mỹ – đã có 3 chiếc X-37B bay ra khỏi trái đất nhằm kiểm tra hoạt động của UAV trong môi trường không trọng lực và tăng cường năng lực giám sát của các cơ quan tình báo Mỹ.
Trong một nhiệm vụ gần đây nhất X-37B của Mỹ cũng lập kỷ lục 908 ngày thực hiện nhiệm vụ ngoài không gian và trở về Trái Đất an toàn vào tháng 11/2022
Lực lượng không gian Mỹ cho hay sứ mệnh OTV-6 của X-37B cũng đánh dấu mốc lần đầu tiên một chiếc UAV bay vào vũ trụ có gắn modul dịch vụ, tăng số lượng các cuộc thử nghiệm có thể được tiến hành trong không gian.
Ở một chiều hướng khác, Trung Quốc cũng không hề kém cạnh khi phát triển mẫu UAV siêu thanh WZ-8 – phương tiện bay không người lái tầm cao và có tốc độ siêu thanh thực hiện các nhiệm vụ trinh sát. Theo Thời báo Hoàn Cầu, UAV này có thể thu thập các bức ảnh với độ phân giải cao, đồng thời cung cấp thông tin tình báo theo thời gian thực. Theo một tài liệu của Lầu Năm Góc bị rò rỉ vào tháng 8 năm ngoái, WZ-8 được thiết kế để triển khai từ máy bay ném bom tầm xa H-6M và có nhiệm vụ thu thập dữ liệu thời gian thực về hành động của đối thủ tiềm năng ở eo biển Đài Loan hoặc trong khu vực Bán đảo Triều Tiên.
Chuyến bay của chiếc WZ-8 được thực hiện ở độ cao 30.000 m với tốc độ lên tới Mach 3, cộng với việc áp dụng công nghệ tàng hình, cho nên phương tiện này rất khó bị các hệ thống phòng không đánh chặn.
Một quốc gia khác phát triển phương tiện không người lái siêu thanh là Nga với Đề án 4202 Avangard – nó có khả năng bay với vận tốc Mach 27 (32.000km/h) ngay cả trong điều kiện thời tiết không thuận lợi, có thể thay đổi đường bay và độ cao, cũng như xuyên thủng bất kỳ hệ thống phòng thủ tên lửa nào. Avangard được Tổng thống Nga Vladimir Putin đề cập đến lần đầu tiên vào tháng 3/2018.
Các quan chức Nga cho biết nó có thể được lắp đặt trên ICBM RS-28 Sarmat của nước này với tầm bắn lên tới hơn 17.700km.
Các đầu đạn ICBM thông thường có đường đi dễ toán nên dễ bị đánh chặn nhưng Avangard có thể thay đổi hướng đi. TASS dẫn lời các quan chức Nga cho biết, nó “không thể bị tấn công trước bất kỳ hệ thống phòng thủ tên lửa nào”.
Theo Dự án Phòng thủ Tên lửa của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, Avangard nặng khoảng 2 tấn, có tầm bắn hơn 6.000km và có thể mang đầu đạn hạt nhân hoặc đầu đạn thông thường.
Còn Bộ Quốc phòng Nga cho biết, hệ thống tên lửa Avangard đầu tiên đã đi vào hoạt động vào cuối năm 2019.
Tờ Business Insider đưa tin Anh đang triển khai kế hoạch phát triển tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo (SSBN) loại mới mang tên Dreadnought, trong đó tập trung hợp tác với Mỹ để đẩy mạnh các tên lửa đạn đạo Trident II D5 có thể mang đầu đạn hạt nhân, loại vũ khí quan trọng của toàn hệ thống.
Được bắt đầu vào năm 2008, Mỹ và Anh đã thống nhất phát triển một loại khoang tên lửa chung (CMC) cho tất cả SSBN của hải quân 2 nước trong tương lai. Đây chính là nơi cất giữ và phóng tên lửa Trident II D5. Ngoài ra, Anh cũng tham gia chương trình kéo dài tuổi thọ cho Trident II D5 của hải quân Mỹ, nhằm đảm bảo vũ khí sẽ trụ đến đầu những năm 2060. Chính phủ Anh trước đây ước tính Tridents của nước này sẽ cần được thay thế vào khoảng năm 2040. Trong khi đó, tờ South China Morning Post đưa tin các nhà khoa học tại Đại học Công nghệ quốc phòng tỉnh Hồ Nam (Trung Quốc) đã công bố bước đột phá lớn trong công nghệ vũ khí laser. Đột phá đó là hệ thống làm mát mới giúp loại bỏ hoàn toàn lượng nhiệt có hại sinh ra trong quá trình hoạt động của tia laser năng lượng cao, nhằm tránh hỏng hóc cho toàn hệ thống. Vấn đề này là một thách thức kỹ thuật lớn đối với tham vọng phát triển vũ khí laser của bất kỳ nước nào. Với công nghệ mới, các nhà khoa học Trung Quốc tuyên bố hệ thống vũ khí giờ đây có thể tạo ra chùm tia laser bao lâu tùy thích mà không bị gián đoạn hoặc suy giảm hiệu suất.
Tuy vậy, theo South China Morning Post, các bước tiến của Trung Quốc vẫn còn nhiều hạn chế. Phạm vi hiệu quả tối đa của những vũ khí này chỉ là vài ki lô mét. Hơn nữa, việc hệ thống làm mát thổi khí gas có thể dẫn đến tình trạng nhiễu loạn và rung động, ảnh hưởng tính ổn định và chất lượng của chùm laser.
Ngày 9.9, Quốc hội CHDCND Triều Tiên thông qua luật cho phép tấn công phủ đầu bằng vũ khí hạt nhân, đồng thời tuyên bố nước này là “quốc gia hạt nhân”, theo Đài KCNA.
Tuyên bố trên diễn ra trong bối cảnh quan hệ liên Triều đang ảm đạm, với Bình Nhưỡng đổ lỗi cho Seoul vì gây bùng dịch Covid-19 ở miền Bắc và Triều Tiên thực hiện một loạt các vụ thử tên lửa từ đầu năm đến nay.
Luật mới cho phép Triều Tiên mặc nhiên có thể triển khai một vụ tấn công phủ đầu bằng vũ khí hạt nhân trước mối đe dọa tức thời từ nước ngoài.
Chủ Tịch Kim Jong-un của Triều Tiên khẳng định luật mới đã thiết lập vị thế của Triều Tiên là một quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân và điều này không thể đảo ngược.
Trước đó, vào tháng 7, nhà lãnh đạo tuyên bố sẵn sàng triển khai năng lực hạt nhân trong bất kỳ cuộc chiến nào với Mỹ và Hàn Quốc.
Ông một lần nữa nhấn mạnh Bình Nhưỡng sẽ không bao giờ từ bỏ vũ khí hạt nhân cần thiết để đối phó sự thù địch từ Washington.
“Hoàn toàn không có chuyện từ bỏ vũ khí hạt nhân, không có chuyện phi hạt nhân hóa và không có đàm phán về vấn đề này”, Chủ tịch Kim Jong-un phát biểu trước Quốc hội hôm 8.9.
Đầu tháng 8, Hãng Reuters trích đoạn báo cáo mật của Liên Hiệp Quốc cho rằng Triều Tiên trong 6 tháng đầu của năm 2022 đã chuẩn bị cho các vụ thử hạt nhân kế tiếp.
“Các hoạt động tại bãi thử hạt nhân Punggye-ri mở đường cho các vụ thử hạt nhân nhằm mục đích phát triển dòng vũ khí hủy diệt”, các giám sát viên độc lập trình bày trong báo cáo cho Ủy ban Cấm vận Triều Tiên thuộc Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc.
“Triều Tiên cũng tiếp tục phát triển năng lực sản xuất vật liệu phân hạch tại cơ sở hạt nhân Yongbyon”, báo cáo ghi nhận. Yongbyon là cơ sở hạt nhân chính của Triều Tiên, vận hành các lò phản ứng hạt nhân đầu tiên của nước này.
Từ lâu, Mỹ cảnh báo Triều Tiên đang sẵn sàng triển khai vụ thử hạt nhân thứ 7 và Washington sẽ vận động tăng cường các biện pháp cấm vận của Liên Hiệp Quốc nếu điều đó diễn ra.
Nội các Thái Lan mới đây phê chuẩn kế hoạch mua 4 chiến đấu cơ, với ngân sách dành cho kế hoạch mua sắm này lên tới 13,8 tỉ baht (hơn 413 triệu USD).
Nội các Thái Lan phê chuẩn ngân sách cho việc mua 4 chiến đấu cơ nói trên trong thời hạn 4 năm, bắt đầu từ tài khóa 2023, để thay thế một số chiếc trong phi đội F-16 đang lão hóa của nước này, theo Reuters ngày 12.1 dẫn lời phát ngôn viên không quân Thái Lan Prapas Sornchaidee.
Thái Lan hiện có 12 chiến đấu cơ JAS-39 Gripen do công ty Saab (Thụy Điển) sản xuất và hàng chục chiếc F-16 và F-5 do Mỹ chế tạo, trong đó có vài chiếc hoạt động từ cuối thập niên 1980.
Việc phê chuẩn kế hoạch mua chiến đấu cơ nói trên diễn ra không lâu sau khi chỉ huy Không quân Thái Lan Napadej Dhupatemiya bày tỏ mong muốn mua 8 chiến đấu cơ tàng hình F-35 từ tập đoàn quốc phòng Mỹ Lockheed Martin, sau khi giá của loại chiến đấu cơ này giảm.
Chiếc F-35A đầu tiên có giá 221 triệu USD trong năm 2007, nhưng khi sản lượng gia tăng, giá giảm xuống còn 79 triệu USD/chiếc, kể từ tháng 7.2021, theo Reuters. Đến khi đó, Lockheed Martin đã có khách hàng mua F-35 ở hơn 12 quốc gia.
Phát ngôn viên Prapas cho hay loại chiến đấu cơ Thái Lan định mua sẽ được quyết định bởi hai ủy ban được giao nhiệm vụ đánh giá về sự phù hợp của các loại máy bay khác nhau đối với nước này.
Trang bị vũ khí mạnh mẽ, thiết bị điện tử hiện đại và khả năng đi biển được cải thiện: Nga tiết lộ những chi tiết về quá trình hiện đại hóa tàu chống ngầm cỡ lớn Đô đốc Chabanenko.
Sau khi được nâng cấp, chiến hạm có tuổi đời cao thuộc biên chế Hạm đội Phương Bắc sẽ trở thành một “chiến sĩ vạn năng” có khả năng tiêu diệt mọi mục tiêu trên bộ và trên biển. Các tàu chiến khác cùng loại cũng sẽ được hiện đại hóa.
Đô đốc Chabanenko là đại diện duy nhất của dự án cải tiến 1155.1. Các “anh trai” của nó – các chiến hạm săn ngầm cỡ lớn thuộc dự án 1155 – là những tàu hạng nhất đã được đóng ở Liên Xô nhiều nhất. Hóa ra, dự án này cực kỳ thành công: hiệu suất lái xuất sắc, vũ khí chống tàu ngầm, hai trực thăng Ka-27PL trên boong tàu. Trong số các thiếu sót: không có vũ khí chống hạm và hệ thống phòng không yếu. Bây giờ Hạm đội của Nga có bảy chiến hạm săn ngầm như vậy, đây là những con tàu chủ lực ở vùng biển xa.
Điểm khác biệt của khu trục hạm chống ngầm Đô đốc Chabanenko so với những người tiền nhiệm: trọng lượng rẽ nước lớn hơn, các thiết bị thủy lực tốt hơn, có tên lửa chống hạm Moskit, hệ thống phòng thủ chống ngư lôi RBU-12000 Udav, hệ thống pháo – tên lửa phòng không Kortik, tên lửa chống tàu ngầm Vodopad-NK. Năm 1999, khi chiến hạm gia nhập hạm đội Nga, đây là một con tàu mạnh mẽ không chỉ có khả năng săn tàu ngầm đối phương mà còn có thể tấn công các mục tiêu trên mặt nước.
Tuy nhiên, vào năm 2014, tàu đã được đưa vào xưởng nâng cấp, sau đó các chuyên gia đã thông qua quyết định bắt đầu quá trình hiện đại hóa sâu.
Theo nguồn tin trong ngành công nghiệp quốc phòng, ở đây nói chủ yếu về vũ khí. Ví dụ, Đô đốc Chabanenko sẽ được trang bị bốn dàn phóng tên lửa Uran và một bệ phóng đa năng ZS14 có thể phóng 16 tên lửa hành trình Kalibr, Onyx hoặc Zircon, loại tên lửa đầy hứa hẹn có tầm hoạt động xa hơn và độ chính xác cao hơn so với Moskit.
Tổng cộng, khinh hạm Đô đốc Chabanenko được nâng cấp có khả năng mang theo 32 tên lửa hành trình. Tất nhiên, đây là ít hơn so với các tàu khu trục Mỹ lớp Arleigh Burke, tương tự như Đô Đốc Chabanenko về lượng rẽ nước, nhưng, nhiều hơn đáng kể so với các tàu khu trục khác trong biên chế của Hạm đội Phương Bắc.
Nói về hệ thống phòng không, nguồn tin cho biết, thay vì các hệ thống phòng không Kortik lỗi thời, con tàu sẽ được trang bị hệ thống tên lửa và pháo phòng không trên biển Pantsir-M, hệ thống phòng không Shtil (48 tên lửa), cũng như hệ thống tên lửa chống ngầm mới nhất Otvet có tầm bắn lên tới 50 km.
Chiến hạm Đô đốc Chabanenko sẽ được trang bị trạm định vị radar, thiết bị điện tử, thông tin liên lạc và điều khiển chiến đấu thế hệ mới nhất. Vỏ tàu cũng sẽ được sửa chữa. Những thay đổi lớn đến mức chiếc tàu chống ngầm cỡ lớn (BOD) sẽ được phân loại lại thành tàu khu trục hạng 1. Dự kiến Đô đốc Chabanenko sẽ quay trở lại Hạm đội Phương Bắc vào cuối năm 2022 – đầu năm 2023.
Bổ sung những tính năng mới
Chương trình hiện đại hóa không chỉ bao gồm chiến hạm Đô đốc Chabanenko mà còn có các tàu khác thuộc dự án 1155. Ví dụ, vào tháng 4 năm 2021, khinh hạm Nguyên soái Shaposhnikov đã được đưa vào biên chế Hạm đội Thái Bình Dương sau 5 năm sửa chữa. Trong quá trình nâng cấp, hơn 40% kết cấu thân tàu đã được tháo dỡ và sản xuất lại theo bản vẽ của nhà thiết kế, đồng thời 80% các tuyến cáp chính được thay thế. Con tàu được trang bị trạm radar hiện đại MP-760 Fregat-MA và hệ thống xử lý thông tin 5P-30N2 Fregat-N2, cũng như hệ thống liên lạc R-779-28 và hệ thống radar điều khiển và kiểm soát hỏa lực pháo MR-123-02 Bagira.
Các chuyên gia đã thông qua quyết định không loại bỏ bốn khẩu pháo phòng không AK-630M, hai bệ phóng ngư lôi bốn ống và hai bệ phóng tên lửa RBU-6000. Các bệ phóng của hệ thống phòng không Kinzhal cũng vẫn ở trong mũi tàu. Phía sau, thay vì khẩu AK-100 đã lỗi thời, họ đặt một pháo hạm A-190-01 cỡ nòng 100mm. Còn có các bệ phóng có thể phóng 16 tên lửa hành trình Kalibr, Onyx hoặc Zircon. Và ở hai bên của cấu trúc thượng tầng, nơi trước đây đặt tổ hợp Rastrub-B, có hai tổ hợp chống hạm 3S24 với bốn tên lửa Uran.
Các loại vũ khí sẽ được trang bị cho tàu khu trục chống ngầm cỡ lớn Đô đốc Vinogradov thuộc biên chế của Hạm đội Thái Bình Dương sẽ còn ấn tượng hơn nữa. Thông tin về việc nâng cấp và trang bị nhiều vũ khí mới cho chiếc tàu này đã được công bố vào cuối năm ngoái. Theo Công ty Cổ phần Trung tâm Sửa chữa Tàu Dalzavod, họ sẽ thay thế hầu hết các hệ thống chiến đấu, ngoại trừ pháo tự động AK-630. Tàu khu trục sẽ được trang bị hệ thống tên lửa Kalibr-NK và hệ thống tên lửa chống ngầm Paket-NK. Thân tàu và các tuyến cáp sẽ được sửa chữa.
Trên tàu sẽ có không phải là hai mà là bốn bệ phóng thẳng đứng, mỗi bệ tám ô, không kể bốn tên lửa chống hạm Uran. Nhờ đó, Đô đốc Vinogradov sẽ trở thành nhà vô địch của hạm đội Nga về số lượng tên lửa hành trình – lên đến 48 chiếc. Giống như tàu Đô đốc Chabanenko, nó sẽ nhận được hệ thống phòng không mạnh hơn dựa trên hệ thống phòng không Shtil. Theo kế hoạch, tàu khu trục sẽ hoạt động trở lại vào năm 2024.
Hai chiến hạm khác thuộc dự án 1155 cũng đang được hiện đại hóa – Đô đốc Tributs (được biên chế vào năm 1985) và Đô đốc Panteleev (được biên chế vào năm 1991). Như vậy, trong tương lai gần, các chiến hạm này sẽ củng cố thêm sức mạnh của Hải quân Nga.
Trang bị các loại vũ khí mạnh nhất
Các tàu săn ngầm thuộc dự án 1155 và 1155.1 không phải là những con tàu duy nhất do Liên Xô đóng sẽ được nâng cấp lên cấp độ hiện đại. Ví dụ, kể từ năm 2013, Nhà máy đóng tàu Sevmash sửa chữa và nâng cấp tuần dương hạm mang tên lửa chạy bằng năng lượng hạt nhân Đô đốc Nakhimov thuộc dự án 1144.2M Orlan. Tàu tuần dương hạng nặng này sẽ trở thành tàu chiến được trang bị mạnh nhất của Hải quân Nga nhờ các bệ phóng thẳng đứng Kalibr, Onyx và Zircon với 80 ô. Và hệ thống phòng không sẽ được bổ sung tổ hợp tên lửa phòng không S-400 với 96 tên lửa.
Hệ thống phòng không tầm ngắn Kortik sẽ được thay thế bằng Pantsir-M, pháo phòng không Osa-M bằng Redut mới, và tổ hợp Paket-NK sẽ bảo vệ tàu tuần dương khỏi ngư lôi và tàu ngầm ở cự ly gần.
Tất nhiên, chiến hạm sẽ được trang bị các thiết bị điện tử tiên tiến nhất, điều này sẽ giúp tăng khả năng nhận biết tình huống của thủy thủ đoàn và sẽ mở rộng đáng kể khả năng sử dụng vũ khí trên tàu.
Đô đốc Nakhimov sẽ được trang bị các hệ thống thông tin liên lạc và định vị tiên tiến, hệ thống tác chiến điện tử, cũng như một nhóm không quân gồm ba trực thăng săn ngầm Ka-27M. Các công việc tại nhà máy sẽ được hoàn thành vào năm 2022-2023.
Việc UAE hủy bỏ hợp đồng mua F-35A đã đánh dấu sự thay đổi đối với vị thế của Mỹ ở Vùng Vịnh.
UAE đã chọn máy bay chiến đấu Dassault Rafale của Pháp.
Thương vụ “khủng” bị hủy
Giữa tháng 12/2021, Các Tiểu Vương quốc Arab Thống nhất (UAE) gửi thư tới Lầu Năm Góc rút lại đề nghị mua 50 máy bay chiến đấu Lockheed Martin F-35A, 18 máy bay không người lái General Atomics MQ-9B, lô tên lửa không đối không và không đối đất, phần lớn do Raytheon chế tạo – một phần của thỏa thuận trị giá 23 tỷ USD Mỹ.
Theo một nguồn tin, “các yêu cầu kỹ thuật, hạn chế hoạt động có chủ quyền và phân tích chi phí/lợi ích” là những lý do khiến chính phủ UAE đánh giá lại thỏa thuận. Để bảo vệ chủ quyền của UAE, điều mà các quan chức nước này tin rằng sẽ bị cản trở bởi các điều kiện mà Mỹ đang cố gắng áp đặt để bảo mật công nghệ, đặc biệt là tàng hình cơ thế hệ thứ năm F-35. Cụ thể, Mỹ phản đối hợp đồng của UAE với nhà cung cấp 5G Huawei của Trung Quốc vì lo ngại mạng Trung Quốc có thể làm tổn hại công nghệ F-35.
Mỹ cũng lo ngại về cơ sở quân sự của Trung Quốc có thể được được xây dựng tại một cảng của UAE và đặt câu hỏi liệu Abu Dhabi có thể bảo vệ các công nghệ quân sự của Mỹ trong khi hợp tác chặt chẽ với Trung Quốc hay không. UAE rút khỏi thỏa thuận một ngày sau khi Thủ tướng Israel Naftali Bennett gặp Thái tử UAE Sheikh Mohammed bin Zayed và chỉ vài tuần sau khi nước này ký thỏa thuận mua 80 máy bay chiến đấu Dassault Rafale trị giá 19 tỷ USD với Pháp.
Mỹ đã tìm hiểu liệu UAE có nghiêm túc với việc hủy bỏ thỏa thuận hay không, hay chỉ là một âm mưu để thương lượng. Phát biểu tại một cuộc họp báo, Ngoại trưởng Mỹ Blinken cho biết Washington phải tiến hành một số đánh giá. Mỹ muốn đảm bảo rằng cam kết của nước này đối với lợi thế quân sự của Israel được đảm bảo, vì vậy Washington có thể xem xét kỹ lưỡng bất kỳ công nghệ nào được bán hoặc chuyển giao cho các đối tác khác trong khu vực, bao gồm cả UAE.
Yếu tố Trung Quốc
Mặc dù thông tin liên quan đến sự hỗ trợ của Trung Quốc trong việc phát triển tên lửa đạn đạo của Saudi Arabia đã được cung cấp cho Mỹ, chính quyền Trump trước đây đã không gây nhiều áp lực lên Saudi Arabia về vấn đề này. Mối quan hệ của Chính quyền Biden với Riyadh đã trở nên căng thẳng (kết quả là Saudi Arabia đã cố gắng định hướng lại chính sách đối ngoại của mình một cách đáng kể), mặc dù trong những tháng gần đây, Mỹ đang nỗ lực khôi phục.
Một trong những lý do không áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Thái tử Saudi Arabia Mohammed Bin Salman (mặc dù các báo cáo đã giải mật của CIA chỉ ra rằng ông này rõ ràng có liên quan đến vụ sát hại Jamal Khashoggi; một số quan chức Saudi Arabia đã bị bắt giữ, các biện pháp trừng phạt tài chính được áp dụng đối với một số quan chức khác) là Mỹ không muốn quan hệ với Saudi Arabia xấu đi thêm.
Các nước thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) như Saudi Arabia và UAE, những nước có quan hệ kinh tế và chiến lược chặt chẽ với Mỹ, đã và đang thay đổi chính sách đối ngoại ở Trung Đông (cả 2 nước đều nỗ lực cải thiện quan hệ với Iran) cũng như bên ngoài khu vực. Một trong những yếu tố thúc đẩy việc định hướng lại chính sách đối ngoại của Riyadh và Abu Dhabi là niềm tin rằng Mỹ sẽ ít can dự hơn vào khu vực trong tương lai.
Trong khi trước đây, yếu tố Trung Quốc chưa bao giờ là một vấn đề lớn trong quan hệ giữa Mỹ với Saudi Arabia và UAE, với sự hợp tác an ninh và công nghệ lớn hơn, đây có thể là một vấn đề hóc búa. Ngoài tầm ảnh hưởng kinh tế ngày càng tăng, lợi thế lớn nhất của Trung Quốc ở Trung Đông là mối quan hệ tốt với Iran.
Lý do UAE hủy bỏ thỏa thuận
Vài ngày sau khi UAE quyết định hủy bỏ thỏa thuận mua F35, ngày 23/12/2021, một báo cáo của CNN cho biết đánh giá của các quan chức cấp cao của Mỹ cho thấy việc chuyển giao tên lửa đạn đạo nhạy cảm đã diễn ra giữa Trung Quốc và Saudi Arabia. Một quan chức cấp cao của Trung Quốc đã không phủ nhận việc hợp tác trong lĩnh vực công nghệ tên lửa đạn đạo với giữa Saudi Arabia, nói rằng 2 nước là đối tác chiến lược toàn diện và “mối hợp tác như vậy không vi phạm bất kỳ luật quốc tế nào và cũng không liên quan đến việc phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt”.
Mỹ cảnh báo UAE rằng việc nước này sử dụng công nghệ 5G của Huawei sẽ ảnh hưởng đến mối quan hệ an ninh giữa Washington và Abu Dhabi. UAE khẳng định sẽ không từ bỏ Huawei, vốn được nước này coi là mối quan hệ chiến lược với Trung Quốc. Một trong những lý do để UAE hủy bỏ thỏa thuận với Mỹ, đó là họ không muốn vướng vào bất kỳ hình thức ‘chiến tranh lạnh’ nào giữa Mỹ và Trung Quốc.
Theo phía Mỹ, Trung Quốc đang cố gắng xây dựng một cơ sở quân sự ở cảng Khalifa, gần Abu Dhabi. Dù việc xây dựng ở cảng Khalifa đã bị dừng lại nhưng các vấn đề gần đây đều phủ bóng lên mối quan hệ giữa Mỹ và UAE.
Trường hợp Saudi Arabia phát triển tên lửa đạn đạo cho thấy dấu ấn an ninh ngày càng tăng của Trung Quốc ở Trung Đông. Mối quan hệ với Trung Quốc của 2 thành viên Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh – Saudi Arabia và UAE – được coi là thân thiết với Mỹ có thể mang tính cạnh tranh trong quan hệ giữa Washington với Abu Dhabi và Riyadh.
Điều thú vị là Trung Quốc cũng có quan hệ kinh tế chặt chẽ với Iran và đang bày tỏ sự lo lắng về việc hồi sinh Thỏa thuận hạt nhân Iran (JCPOA) trong khi UAE và Saudi Arabia, như Mỹ, Israel và các nước khác – bày tỏ lo lắng về những tham vọng hạt nhân của Iran. Trung Quốc và Iran cũng đã ký một ‘hiệp ước hợp tác chiến lược’ 25 năm vào tháng 3/2021, nhằm tăng cường mối liên kết kinh tế và an ninh giữa cả hai nước.
Iran cũng ám chỉ rằng nếu JCPOA không hồi sinh thì sẽ tiếp tục giao dịch với Trung Quốc và các nước khác. Việc Saudi Arabia phát triển tên lửa đạn đạo sẽ có tác động đáng kể đến Trung Đông, đồng thời khiến Mỹ và các nước khác cứng rắn hơn trong việc ngăn chặn Iran phát triển tên lửa đạn đạo.
UAE cũng được cho là không sẵn sàng trả một cái giá quá cao cho F-35 đắt đỏ khi chiến tranh hiện đại ngày nay nghiêng về máy bay không người lái.
Theo nhiều nhà phân tích, UAE quyết định đình chỉ việc mua máy bay chiến đấu F-35 cũng là một dấu hiệu khác cho thấy các đồng minh của Mỹ đang cố gắng giảm bớt sự phụ thuộc vào sức mạnh quân sự của Mỹ. Trong thế giới đa cực, Vịnh Ba Tư không còn là “cái hồ” của Mỹ nữa. Quyết định của UAE đánh dấu sự thay đổi đối với vị thế của Washington trong khu vực.
Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg đã bày tỏ lo ngại về việc Trung Quốc xây dựng các hầm chứa tên lửa mới nhằm nâng cao đáng kể năng lực hạt nhân của nước này.
Tại một hội nghị của NATO về các vấn đề kiểm soát vũ khí được tổ chức ở Copenhagen, Đan Mạch hôm 6/9, Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg cho biết Trung Quốc đang nhanh chóng mở rộng kho vũ khí hạt nhân của nước này một cách không hạn chế với nhiều đầu đạn hơn và hệ thống tinh vi hơn.
“Là một cường quốc toàn cầu, Trung Quốc có trách nhiệm toàn cầu trong việc kiểm soát vũ khí”, ông Stoltenberg nói trong một thông điệp gửi tới Trung Quốc – quốc gia cho đến nay phần lớn từ chối tham gia vào các cuộc đàm phán về kiểm soát vũ khí.
Tổng thư ký NATO cho biết, Bắc Kinh cũng sẽ được hưởng lợi từ việc kiểm soát lẫn nhau cũng như sự minh bạch hơn.
Vào cuối tháng 7, Liên đoàn các nhà khoa học Mỹ (FAS) đã công bố một nghiên cứu về các công trình xây dựng mới. Với sự trợ giúp của các hình ảnh vệ tinh, FAS đã phát hiện một khu vực rộng lớn gần khu vực Hami ở Tân Cương, Trung Quốc – nơi có các hầm chứa tên lửa hạt nhân đang được xây dựng. Hình ảnh vệ tinh cho thấy Trung Quốc xây dựng thêm 110 hầm chứa tên lửa mới ở khu vực này.
Chỉ vài tuần trước đó, báo Washington Post cũng đưa tin về một địa điểm tương tự, trong đó có các cơ sở lưu trữ hoặc phóng tên lửa gần Yumen ở tỉnh Cam Túc, Trung Quốc.
Các chuyên gia FAS ước tính Trung Quốc có thể đã xây dựng hơn 200 hầm chứa tên lửa mới.
Đầu tháng 7, Bộ Ngoại giao Mỹ chỉ trích việc Trung Quốc xây dựng lực lượng hạt nhân là động thái đáng lo ngại. Washington cho rằng có vẻ như Bắc Kinh đang đi chệch hướng khỏi chiến lược hạt nhân dựa trên sự răn đe tối thiểu mà nước này đã theo đuổi suốt nhiều thập niên.
Theo FAS, Trung Quốc có khoảng 350 đầu đạn hạt nhân, trong khi Mỹ và Nga mỗi nước có 4.000 đầu đạn trong kho dự trữ quân sự.
Theo một báo cáo quốc hội năm 2020, Lầu Năm Góc ước tính trong thập niên tới, kho đầu đạn hạt nhân của Trung Quốc có thể sẽ tăng ít nhất hai lần khi nước này mở rộng và hiện đại hóa lực lượng hạt nhân.
Mỹ đã nhiều lần kêu gọi Trung Quốc tham gia đàm phán 3 bên cùng với Mỹ và Nga để tiến tới một hiệp ước kiểm soát vũ khí mới. Tuy nhiên, Bắc Kinh đã từ chối đề nghị này với lý do kho vũ khí hạt nhân của Trung Quốc quá nhỏ so với Nga và Mỹ, nhưng sẵn sàng đối thoại song phương về an ninh chiến lược trên cơ sở bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau.
Bộ Ngoại giao Mỹ kêu gọi Trung Quốc cam kết tiếp tục thực hiện “các biện pháp thiết thực để giảm nguy cơ chạy đua vũ trang gây mất ổn định”.
Nghị sĩ đảng Cộng hòa Mike Turner, thành viên cấp cao của Tiểu ban các lực lượng chiến lược thuộc Ủy ban Quân vụ Hạ viện Mỹ, cho biết quá trình xây dựng lực lượng hạt nhân của Trung Quốc là “chưa từng có tiền lệ”, đồng thời cho rằng việc triển khai vũ khí hạt nhân của Trung Quốc nhằm “đe dọa Mỹ và các đồng minh”. Nghị sĩ Turner cho rằng tất cả các quốc gia “có trách nhiệm” cần “lo ngại và lên án” việc Trung Quốc từ chối tham gia đàm phán về kiểm soát vũ khí.
Giới phân tích cảnh báo châu Á đang sa vào một cuộc chạy đua vũ trang nguy hiểm khi những quốc gia nhỏ hơn từng đứng bên ngoài đang phát triển kho tên lửa tầm xa tiên tiến, theo chân Trung Quốc và Mỹ.
Trung Quốc đang sản xuất hàng loạt tên lửa đạn đạo DF-26 với tầm bắn lên tới 4.000 km trong khi Mỹ đang phát triển vũ khí mới nhằm đối phó tình trạng Trung Quốc gia tăng sức mạnh quân sự ở Thái Bình Dương, theo Reuters. Những quốc gia khác trong khu vực cũng đang mua hoặc tự phát triển tên lửa, vì quan ngại về an ninh liên quan Trung Quốc và muốn giảm dựa vào Mỹ.
Trước khi thập niên này kết thúc, châu Á sẽ đầy đủ với các loại tên lửa quy ước có thể bay xa hơn, nhanh hơn, gây thiệt hại nhiều hơn và tinh vi hơn bao giờ hết. Giới phân tích, nhà ngoại giao và sĩ quan quân đội cảnh báo đây là một sự thay đổi nguy hiểm từ những năm gần đây. “Bức tranh tên lửa đang thay đổi ở châu Á và đang thay đổi rất nhanh”, ông David Santoro, chủ tịch Diễn đàn Thái Bình Dương, một tổ chức nghiên cứu chính sách ở Mỹ, nhận định.
Giới phân tích cho rằng những vũ khí như trên ngày càng chính xác và giá cả có thể chấp nhận được nên khi có vài nước sở hữu chúng, những nước láng giềng không muốn bị bỏ lại phía sau. Các tên lửa cung cấp nhiều lợi ích chiến lược như răn đe kẻ thù và là mặt hàng xuất khẩu béo bở.
Tuy nhiên, ông Santoro nhận định hệ quả lâu dài không chắc chắn và có một cơ hội mong manh rằng những vũ khí mới có thể cân bằng căng thẳng và hỗ trợ duy trì hòa hình. “Ngày càng có khả năng rằng sự gia tăng tên lửa sẽ tạo thêm sự nghi ngờ, gây ra cuộc chạy đua vũ trang, gia tăng căng thẳng và cuối cùng gây ra cuộc khủng hoảng và thậm chí chiến tranh”, ông cảnh báo.
Tự phát triển kho tên lửa
Theo tài liệu quân sự mà Reuters có được, Bộ Chỉ huy Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương (INDOPACOM) của Mỹ có kế hoạch triển khai vũ khí tầm xa mới, trong đó có vũ khí bội siêu thanh tầm xa (LRHW), dọc chuỗi đảo thứ nhất, bao gồm Nhật Bản, Đài Loan và một số đảo quốc ở Thái Bình Dương. Một phát ngôn viên INDOPACOM cho hay bộ chỉ huy này chưa có quyết định triển khai vũ khí mới đến đâu. Lâu nay, hầu hết các đồng minh của Mỹ lưỡng lự trong việc cho phép chứa những vũ khí mới của Mỹ. Nếu được bố trí ở đảo Guam, LRHW không thể vươn tới đất liền của Trung Quốc.
Mô phỏng các hệ thống vũ khí bội siêu thanh tương lai của lục quân Mỹ – LOCKHEED MARTIN
Hiện nay, một số đồng minh của Mỹ đang tự phát triển kho vũ khí cho riêng mình. Trong đó, Nhật đã chi hàng triệu USD cho việc phát triển vũ khí phóng từ trên không tầm xa và tên lửa chống hạm Type 12, với tầm bắn 1.000 km. Úc gần đây cũng đã thông báo sẽ chi 100 tỉ USD trong vòng 20 năm để phát triển tên lửa tiên tiến.
Trong số các đồng minh của Mỹ, Hàn Quốc có chương trình tên lửa đạn đạo nội địa mạnh nhất, với tên lửa Hyunmoo-4 có tấm bắn lên tới 800 km, đủ để tấn công sâu trong lục địa Trung Quốc. “Khi các khả năng tấn công tầm xa bằng vũ khí quy ước của các đồng minh gia tăng, cơ hội cho những khả năng này được sử dụng trong một cuộc xung đột khu vực cũng tăng theo”, chuyên gia an ninh chiến lược Triệu Đồng ở Bắc Kinh bình luận.
Dù có quan ngại như trên, Washington “sẽ tiếp tục khuyến khích các đồng minh và đối tác đầu tư vào những khả năng phòng thủ tương thích với những chiến dịch phối hợp”, hạ nghị sĩ Mike Rogers, thành viên cấp cao của Ủy ban Quân vụ Hạ viện Mỹ, khẳng định với Reuters.
Những lằn ranh mơ hồ
Hồi tháng 12.2020, Bộ Ngoại giao Mỹ đã phê chuẩn đề nghị của Đài Loan mua hàng chục tên lửa đạn đạo tầm ngắn do Mỹ sản xuất, dù Đài Bắc lâu nay không công khai chương trình tên lửa đạn đạo của mình. Giới chức cho hay Đài Bắc cũng đang sản xuất hàng loạt các loại vũ khí và phát triển nhiều tên lửa lửa hành trình, như tên lửa siêu thanh Vân Phong có thể tấn công tới tận thủ đô Bắc Kinh.
Theo một nguồn tin ngoại giao ở Đài Bắc, lực lượng phòng vệ Đài Loan lâu nay tập trung vào khả năng bảo vệ vùng lãnh thổ này và ngăn chặn một cuộc tấn công từ quân đội Trung Quốc, nhưng bây giờ bắt đầu hướng tới khả năng tấn công. “Lằn ranh giữa tính năng phòng thủ và tấn công của các loại vũ khí ngày càng mỏng”, nguồn tin nhận định.
Trong khi đó, Hàn Quốc đang có cuộc đua tên lửa quyết liệt với CHDCND Triều Tiên. Bình Nhưỡng gần đây được cho là đã thử phiên bản cải tiến của tên lửa KN-23 với đầu đạn nặng 2,5 tấn mà giới phân tích cho là nhằm vượt hẳn đầu đạn 2 tấn được gắn cho tên lửa Hyunmoo-4 của Hàn Quốc.
“Tuy Triều Tiên vẫn là yếu tố tác động chính đứng sau việc mở rộng khả năng tên lửa của Hàn Quốc, Seoul đang theo đuổi các hệ thống với tầm hoạt động vượt mức cần thiết để đối phó Triều Tiên”, ông Kelsey Davenport, giám đốc về chính sách giải trừ vũ khí hủy diệt hàng loạt tại Hiệp hội Kiểm soát vũ khí ở Mỹ, nhận định.
Khi số lượng tăng nhanh, giới phân tích cho rằng những tên lửa gây lo lắng nhất là những tên lửa có thể mang đầu đạn hạt nhân hoặc đầu đạn phi hạt nhân. Trung Quốc, Triều Tiên và Mỹ đều có những loại tên lửa như thế.
“Thật khó, nếu không muốn nói là không thể, để xác định liệu một tên lửa đạn đạo được trang bị đầu đạn hạt nhân hay phi hạt nhân cho đến khi nó bắn trúng mục tiêu”, ông Davenport bình luận. Khi số vũ khí như thế gia tăng, “thì cũng có sự gia tăng về nguy cơ leo thang thiếu thận trọng dẫn tới một cuộc tấn công hạt nhân”, theo ông Davenport.
Một báo cáo mới vừa được công bố cho thấy Trung Quốc đang xây dựng thêm 110 hầm phóng tên lửa khiến giới chức quốc phòng và các nghị sĩ Mỹ lo ngại.
Liên đoàn các nhà khoa học Mỹ (AFS) hồi đầu tuần công bố loạt ảnh vệ tinh cho thấy Trung Quốc đang xây thêm 110 hầm phóng tên lửa (silo) gần thành phố Hà Mật, phía đông Khu tự trị Tân Cương.
Trước đó, giới chuyên gia đã phát hiện Trung Quốc đang xây dựng khoảng 120 silo tại vùng sa mạc gần Ngọc Môn, cách khu vực xây dựng ở Hà Môn khoảng 380 về hướng đông nam.
Bộ Ngoại giao Mỹ đã bày tỏ lo ngại về động thái của Trung Quốc và kêu gọi nước này có biện pháp giảm nguy cơ chạy đua vũ trang.
Sau khi báo cáo mới được công bố, Bộ Chỉ huy Chiến lược Mỹ đã đăng bài viết của tờ The New York Times về báo cáo của AFS lên Twitter, cho rằng hành động của Trung Quốc là mối đe dọa ngày càng lớn mà thế giới phải đối diện.
Hạ nghị sĩ đảng Cộng hòa Mike Turner, thành viên Tiểu ban các lực lượng chiến lược thuộc Ủy ban Quân vụ Hạ viện Mỹ mô tả việc xây dựng lực lượng hạt nhân của Trung Quốc là chưa từng thấy và nhằm đe dọa Mỹ cùng các đồng minh.
Ông Turner cho rằng việc Trung Quốc từ chối đàm phán hiệp ước kiểm soát vũ khí nên là nguồn cơn gây lo ngại và nên bị các nước có trách nhiệm lên án.
Hạ nghị sĩ Mike Rogers thuộc Ủy ban Quân vụ Hạ viện tuyên bố Mỹ cần nhanh chóng hiện đại hóa khả năng răn đe hạt nhân trước hành động của Trung Quốc. Theo báo cáo của Lầu Năm Góc hồi năm 2020, Trung Quốc sở hữu khoảng 200 đầu đạn hạt nhân và dự kiến tăng gấp đôi trong thời gian tới. Trong khi đó, ước tính Mỹ có khoảng 3.800 đầu đạn hạt nhân.
Trung Quốc và Mỹ đang ra sức chế tạo vũ khí laser năng lượng cao cho lực lượng hải quân trong một cuộc chạy đua vũ trang quân sự, báo Anh Express cho biết.
Nhiều cường quốc quân sự đã nghiên cứu, chế tạo vũ khí laser
Mỹ, Trung Quốc, Israel, Pháp, Đức và Nga đều đã nghiên cứu vũ khí laser, nhưng các cường quốc quân sự trên thế giới đang tăng cường nỗ lực của họ để chế tạo vũ khí laser năng lượng cao, giúp họ có cách tự vệ hiệu quả trước tên lửa.
Một nhà bình luận quân sự tại Hong Kong, Song Zhongping cho biết vũ khí laser có khả năng thay đổi cục diện chiến tranh.
Phát biểu với tờ South China Morning Post, ông Song tuyên bố: “Một cuộc chạy đua vũ trang vũ khí laser đã bắt đầu từ lâu. Mỹ có nền tảng công nghệ vững chắc hơn, nhưng Trung Quốc đang nỗ lực để thu hẹp khoảng cách. Vũ khí laser cũng có thể được coi là một biểu tượng quan trọng cho sự chuyển mình của quân đội Trung Quốc, vì việc sử dụng chúng sẽ thay đổi hình thức chiến tranh trong tương lai”.
Theo ông Song, Mỹ đang dẫn đầu trong việc phát triển vũ khí laser. Hạm đội Thái Bình Dương của Mỹ cho biết, tàu USS Portland của Hải quân Mỹ đã thử nghiệm vũ khí laser có khả năng tiêu diệt các mối đe dọa trên không, trên biển và trên bộ ở Thái Bình Dương.
Vào tháng 11, Hải quân Mỹ cũng đã lắp đặt vũ khí laser lên tàu khu trục tên lửa lớp Arleigh Burke USS Dewey.
Hải quân Mỹ dự kiến sẽ có 8 tàu chiến được trang bị ODIN – một loại vũ khí laser được thiết kế để chống lại các hệ thống máy bay không người lái trong ba năm tới.
Trung Quốc cũng đang tăng cường khả năng vũ khí laser của mình trên cả tàu hải quân và máy bay chiến đấu.
Vào tháng 7, Trung Quốc cho biết, họ đã trang bị cho các tàu chiến của mình những máy phát điện tối tân để cung cấp năng lượng cho vũ khí laser và súng lục. Không rõ chính xác loại tàu chiến nào của Trung Quốc được trang bị máy phát điện.
Nhưng các nhà phân tích cho rằng đó là các tàu khu trục tối tân nhất của Trung Quốc. Trong một thông báo của quân đội Trung Quốc vào đầu năm nay, các nhà phân tích nói rằng, nước này có thể đang phát triển khả năng gắn một vũ khí laser mới lên máy bay của họ.
Vào tháng 2, Hải quân Mỹ cho biết một tàu chiến Trung Quốc đã dùng vũ khí laser bắn vào một trong những máy bay giám sát của Mỹ.
Đây không phải là lần đầu tiên Mỹ cáo buộc Trung Quốc sử dụng vũ khí laser.
Vào năm 2018, các quan chức quân sự Mỹ đã cảnh báo các phi công về một căn cứ không quân của Trung Quốc ở Djibouti có thể đã nhắm mục tiêu vào máy bay Mỹ bằng vũ khí laser.
Quy định về vũ khí laser đã được áp dụng từ năm 1998 để giúp xoa dịu xung đột. Liên Hợp Quốc đã tạo ra Nghị định thư về vũ khí laser và tính đến năm 2018, nó đã được 108 quốc gia đồng ý. Theo đó, các nước bị cấm sử dụng vũ khí laser được thiết kế đặc biệt để gây mù vĩnh viễn.
“Không có các hiệp ước kiểm soát vũ khí với Nga và Trung Quốc, Mỹ sẽ thiết lập lực lượng hạt nhân mạnh nhất thế giới”, Tổng thống Donald Trump mới đây đã tuyên bố như vậy trước các thống đốc của Mỹ tại Nhà Trắng.
“Hiện tại, cùng lúc cả Nga và Trung Quốc đều muốn đàm phán với chúng ta để ngăn chặn tình trạng điên cuồng đầu tư hàng tỉ, hàng tỉ USD vào vũ khí hạt nhân”, ông Trump cho biết. Tuy nhiên, ông chủ Nhà Trắng nhấn mạnh, cho đến khi một thỏa thuận như thế đạt được thì điều duy nhất ông này có thể làm là “tạo ra một lực lượng hạt nhân mạnh nhất thế giới”.
Theo Tổng thống Trump, Mỹ có số lượng cực lớn “các tên lửa siêu nhanh” và nước này cần chúng bởi cả Moscow và Bắc Kinh đều sở hữu trong tay những vũ khí tương tự. “Chúng ta có những tên lửa siêu nhanh – số lượng cực lớn những tên lửa như vậy. Chúng ta gọi chúng là siêu nhanh bởi chúng nhanh gấp 4, 5, 6 lần và thậm chí là 7 lần so với các tên lửa thông thường”, ông Trump nhấn mạnh.
“Chúng ta cần chúng bởi vì Nga cũng có những tên lửa như vậy. Tôi sẽ không nói với các bạn về việc làm thế nào họ có loại vũ khí đó. Tôi cho rằng, họ có nó nhờ vào kế hoạch từ chính quyền Obama – khi chúng ta chẳng làm gì. Và điều đó thật tồi tệ. Điều đó không tốt. Nhưng đó là cách nó diễn ra. Và Trung Quốc, như các bạn biết, cũng đang làm điều đó “.
Những phát biểu trên được Tổng thống Trump đưa ra đúng một năm sau khi ông này bất ngờ đưa ra thông báo về quyết định rút Mỹ ra khỏi Hiệp ước Các Lực lượng Hạt nhân Tầm trung (INF).
Kiềm chế Nga và Trung Quốc là mục đích thực sự đằng sau quyết định của Mỹ trong việc rút ra khỏi INF. Hiệp ước INF không còn đáp ứng các lợi ích của Mỹ trong bối cảnh sức mạnh kinh tế và quân sự của Trung Quốc đang gia tăng đồng thời Nga đang khôi phục lại năng lực quân sự trong khi mối quan hệ hợp tác kỹ thuật-quân sự giữa hai nước Nga-Trung đang được mở rộng.
Nga và Trung Quốc đang thực sự lo ngại sau khi Mỹ quyết định phá bỏ hiệp ước INF và bắt đầu tiến hành các vụ thử tên lửa tầm trung cũng như thông báo về một loạt kế hoạch triển khai tên lửa ở Châu Âu, Châu Á. Hành động của Mỹ có thể châm ngòi cho một cuộc chạy đua vũ trang khốc liệt, tốn kém và chứa đựng nhiều nguy cơ.
INF được ký kết là để giải quyết một cuộc khủng hoảng tên lửa hạt nhân thời Xô-viết nhằm vào các thủ đô phương Tây. Hiệp ước INF được ông Mikhail Gorbachev và ông Ronald Reagan ký năm 1987 cấm Nga và Mỹ phát triển, triển khai và thử nghiệm các tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo được phóng đi từ mặt đất với tầm bắn từ khoảng 300 đến 3.400 dặm (tương đương từ 482km đến 5470km). Hiệp ước này được coi là một thành tựu lớn đạt được trong nỗ lực nhằm “tháo ngòi” căng thẳng trong Chiến tranh Lạnh và giúp hóa giải nỗi lo sợ về vũ khí hạt nhân ở châu Âu.
Nga và Mỹ liên tục cáo buộc lẫn nhau về những vụ vi phạm hiệp ước. Mỹ tố cáo Nga chế tạo các tên lửa bị cấm trong hiệp ước. Trong khi đó, Nga tố ngược lại rằng Mỹ không tuân thủ INF khi thiết lập các căn cứ quân sự ở Đông Âu có khả năng không chỉ phòng thủ mà còn tấn công được và có thể nhằm vào Nga.
Hồi tháng 8 năm ngoái, Mỹ đã đơn phương rút ra khỏi hiệp ước INF. Với việc hiệp ước INF bị hủy bỏ, hiện tại, chỉ còn Hiệp ước Cắt Giảm Vũ khí Chiến lược (START MỚI) là bước cản trở cuối cùng đối với viễn cảnh phổ biến vũ khí hạt nhân không kiểm soát. Hiệp ước này có thời hạn đến năm 2021 và Washington chưa quyết định có làm mới nó hay không.
