‘Kẻ tạo vua’, theo cách gọi của cánh truyền thông trong cuộc bầu cử Mỹ vừa qua, tỉ phú Elon Musk đã thu lợi nhuận ngay lập tức khi cổ phiếu Tesla tăng trước tin ông Trump chiến thắng.
Tỉ phú Elon Musk trong một lần tham gia tranh cử cùng ông Trump
“Một ngôi sao mới đã ra đời, Elon”, ông Donald Trump phát biểu sáng 6-11, tri ân nhà tài trợ lớn nhất cho chiến dịch tranh cử tổng thống của mình.
Đánh cược vào ứng viên Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử sít sao, Hãng tin Bloomberg gọi tỉ phú Elon Musk là “kẻ tạo vua”.
Thu nhanh lại vốn
Theo hồ sơ của Ủy ban Bầu cử liên bang, đến nay ông Musk đã đóng góp khoảng 119 triệu USD cho một ủy ban chính trị ủng hộ chiến dịch của ông Trump.
Ông cũng xuất hiện cùng ứng viên Đảng Cộng hòa trong các cuộc vận động, tổ chức phỏng vấn ông Trump trên X, cùng nhiều phát ngôn chống lại ứng viên Đảng Dân chủ Kamala Harris trên mạng xã hội.
Theo Đài CNN, “tiền cược” của tỉ phú Musk ngay lập tức đem lại cho ông lãi lớn khi sáng 6-11 cổ phiếu Tesla đã tăng 13%, giúp ông tăng thêm hàng tỉ đô la giá trị tài sản ròng.
Báo Financial Times nhận định chiến thắng của ông Trump mở ra kỷ nguyên mới cho người (đã sẵn) giàu nhất thế giới với khối tài sản 260 tỉ USD. Theo đó, các nỗ lực ủng hộ ông Trump của tỉ phú Musk đang giúp ông trên đường trở thành một trong những cố vấn chính trị và kinh doanh có ảnh hưởng nhất bên cạnh tổng thống Mỹ.
Hồi tháng 9, vị tỉ phú được ông Trump hứa trao vị trí người đứng đầu một ủy ban mới gọi là Ủy ban Hiệu quả chính phủ, nếu ứng viên Đảng Cộng hòa này trở lại Nhà Trắng.
Vị trí này được cho sẽ giúp ông Musk có quyền lực rộng lớn để cắt giảm triệt để những gì ông cho là “bộ máy quan liêu liên bang khổng lồ đang kìm hãm nước Mỹ”.
Tỉ phú Musk cũng tuyên bố sẽ đấu tranh cho việc bãi bỏ các quy định và sẽ tìm kiếm ảnh hưởng trong vấn đề chính sách của Mỹ về trí tuệ nhân tạo (AI), thám hiểm không gian và xe điện – tất cả các lĩnh vực mà ông Musk đang sở hữu cổ phần thông qua việc lãnh đạo các doanh nghiệp như xAI, SpaceX và Tesla.
“Anh ấy là một nhân cách, một chàng trai đặc biệt, một siêu thiên tài. Chúng ta phải bảo vệ những thiên tài của mình, chúng ta không có nhiều người như vậy”, ông Trump đề cập đến tỉ phú Musk trong bài phát biểu chiến thắng.
Người vận động không mệt mỏi cho ông Trump
Tự xưng là “người theo chủ nghĩa tuyệt đối về tự do ngôn luận”, tỉ phú Musk từng bỏ phiếu cho các nhân vật của Đảng Dân chủ như ông Joe Biden, bà Hillary Clinton và ông Barack Obama. Tuy nhiên, tỉ phú gốc Nam Phi đã có sự chuyển đổi mạnh mẽ sang cánh hữu trong những năm gần đây.
Trong những tháng trước ngày bầu cử, tỉ phú Musk đã dùng tài khoản có hơn 200 triệu người theo dõi trên mạng xã hội X do chính ông sở hữu để phát các thông điệp ủng hộ ông Trump.
Trong suốt 24 giờ ngày 5-11, tỉ phú này đã có gần 200 lượt tweet, thu về tổng cộng 955 triệu lượt xem. Trong tháng trước khi diễn ra bầu cử, ông cũng đăng tải mỗi ngày hơn 100 bài đăng trên nền tảng này.
Tỉ phú Musk cũng đồng hành cùng ông Trump trong nhiều cuộc vận động tại bang chiến trường trọng yếu Pennsylvania – bang đã góp một phần quan trọng vào chiến thắng của ứng viên này.
Mỗi ngày ông Musk trao 1 triệu USD cho những cử tri ký vào đơn thỉnh nguyện ủng hộ quyền tự do ngôn luận.
Trong ngày bầu cử 5-11, ông Musk cũng đã đưa đón bằng xe buýt những cử tri thuộc cộng đồng Amish không thể tự lái xe đến điểm bỏ phiếu.
Nhân dịp ông Donald Trump được bầu làm Tổng thống Mỹ, Tổng Bí thư Tô Lâm, Chủ tịch nước Lương Cường và Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã gửi điện chúc mừng.
Ông Donald Trump
Nhân dịp ông Donald Trump được bầu làm Tổng thống Mỹ, ngày 7.11, Tổng Bí thư Tô Lâm, Chủ tịch nước Lương Cường và Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã gửi điện chúc mừng.
Lãnh đạo cấp cao Việt Nam khẳng định Việt Nam coi Mỹ là đối tác có tầm quan trọng chiến lược và tin tưởng rằng với nền tảng vững chắc đã được gây dựng bởi nhiều thế hệ lãnh đạo hai nước trong gần 3 thập kỷ qua, với sự ủng hộ mạnh mẽ của Tổng thống Donald Trump trong nhiệm kỳ thứ nhất cũng như nhiệm kỳ mới, quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Mỹ sẽ tiếp tục phát triển sâu rộng, hiệu quả, bền vững, vì lợi ích và mong muốn của nhân dân hai nước và vì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực và trên thế giới.
Cùng ngày, Phó chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân cũng đã gửi điện mừng tới Phó tổng thống đắc cử James David Vance.
Ông Trump đắc cử tổng thống sau khi thắng ở hàng loạt bang chiến trường, đánh bại đối thủ đảng Dân chủ Kamala Harris. Ông là tổng thống Mỹ đầu tiên trong một thế kỷ đảm nhận hai nhiệm kỳ không liên tiếp.
Politico đưa tin: Cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa Mark Zuckerberg trong cuốn sách có tên Save America ra mắt vào ngày 3 tháng 9.
Trump viết rằng, Zuckerberg đã âm mưu và dùng Facebook chống lại ông trong cuộc bầu cử năm 2020 và anh ta sẽ “dành phần đời còn lại trong tù” nếu tái phạm.
Hồi tháng 7, Trump nói rằng nếu thắng cử, ông sẽ “truy cứu những kẻ gian lận bầu cử trên quy mô chưa từng có”.
Theo tờ báo, dưới bức ảnh trong cuốn sách minh họa “Save America”, Trump đề cập đến khoản đóng góp 420 triệu đô la Mỹ (khoảng 380 triệu euro) mà Zuckerberg và vợ Priscilla Chan đã thực hiện trong cuộc bầu cử năm 2020 để tài trợ cho cơ sở hạ tầng bầu cử. Ông ta cáo buộc về một “âm mưu chống lại tổng thống”.
Hồi tháng 7, Trump đã viết trong một bài đăng trên Truth Social rằng nếu thắng cử, ông sẽ “truy đuổi những kẻ gian lận bầu cử trên quy mô chưa từng có, và họ sẽ phải vào tù trong thời gian dài. Chúng tôi đã biết họ là ai. CHỚ LÀM THẾ! ZUCKERBUCKS*, liệu đấy!”
*Buck là một thuật ngữ không chính thức cho 1 đô la Mỹ, có nguồn gốc từ thời thuộc địa, lúc đó miếng da hươu (da thú rừng) thường được coi một thứ „tiền“ nhằm để trao đổi lấy hàng hóa.
Tháng 11 tới, ông Joe Biden và Donald Trump sẽ tham gia cuộc đua vào Nhà Trắng. Trò chuyện với Viettimes, nguyên Thứ trưởng Ngoại giao Phạm Quang Vinh phân tích về cơ hội của 2 ứng viên.
Nguyên Thứ trưởng Ngoại giao Phạm Quang Vinh.
Cuộc tranh cử giữa đương kim Tổng thống Mỹ Joe Biden và cựu Tổng thống Donald Trump là cuộc đối đầu giữa hai nhân vật cũ nhưng có khá nhiều điều mới mẻ. Kỳ bầu cử năm nay được dự đoán sẽ có những bất ngờ, nhất là khi các cuộc thăm dò dư luận 2 kỳ bầu cử trước đều sai.
Các cuộc thăm dò dư luận đều sai
Ông Donald Trump giành phần thắng trong kỳ bầu cử năm 2016. Nguyên nhân cốt lõi là gì, thưa ông?
Ông Phạm Quang Vinh: Nhìn lại cuộc bầu cử năm 2016, việc ông Trump đắc cử cho thấy xu thế “phản đối” lại nền chính trị “dòng chính thống” của người dân. Với khẩu hiệu dân túy “Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại” (MAGA) và “Nước Mỹ trên hết” (America First), ông Trump đã khơi dậy niềm hứng khởi trong giới cử tri.
Người dân Mỹ lúc bấy giờ chán dòng chính thống. Họ muốn một điều gì đó mới mẻ hơn. Chính vì vậy, một chính trị gia “chính thống” như bà Hillary Clinton đã thất bại.
Ông Trump cũng đã chiếm được lòng tin của cử tri khi hứa mang lại công ăn việc làm cho bộ phận cử tri khu vực “Vành đai Rỉ sét” (khu vực trải dài qua một số bang ở miền Trung, Tây của nước Mỹ: xuôi từ bang New York đến Wisconsin, qua phần lớn các bang Pennsylvania, Ohio, Indiana và Michigan, West Virginia và Illinois-NV). Trước đây khu vực này là các khu công nghiệp thuần túy, sau đó chuyển hướng sang làm dịch vụ và công nghệ nên đa phần các nhà máy được chuyển dịch ra nước ngoài, dẫn đến tình trạng công nhân mất việc làm.
Đến kỳ bầu cử năm 2020, với nền kinh tế Mỹ tăng trưởng 3-3,5%, người dân thu nhập cao hơn, công ăn việc làm nhiều hơn. Cuộc chiến thương mại gay gắt với Trung Quốc kéo theo công ăn việc làm về cho người dân Mỹ. Vậy tại sao ông Trump lại thua?
Ông Phạm Quang Vinh: Một trong những lý do lớn nhất là đại dịch Covid. Đại dịch này tác động đến tâm lý cử tri và làm mất đi những thành quả kinh tế dưới thời ông Trump. Trận đại dịch cũng khiến nền kinh tế Mỹ bị đình trệ. Người dân Mỹ bỗng dưng phải đeo khẩu trang, phải ngồi trong nhà…Tất cả điều này đã tác động rất lớn lên tâm lý cử tri Mỹ.
Nhiều bang trong “Vành đai Rỉ sét” vốn là nơi ông Trump giành được rất nhiều lá phiếu bầu trong năm 2016 cũng không còn ủng hộ ông. Chiến thắng cuối cùng thuộc về ông Biden.
Còn kỳ bầu cử năm nay thì sao, ông Trump có đưa ra những chủ thuyết gì mới không?
Ông Phạm Quang Vinh: Kỳ bầu cử năm nay, ông Trump vẫn thúc đẩy chủ thuyết chính là “Nước Mỹ trên hết”. Ngoài sự khác biệt giữa hai đảng về dân chủ, thuế má, chi tiêu chính phủ, phúc lợi, thuế đánh vào người giàu hay người nghèo… thì khẩu hiệu tranh cử của đại diện hai đảng vẫn vậy.
Tuy nhiên, sự cực đoan của chủ nghĩa dân túy giờ đây đang tạo ra sự phân hóa ngày càng lớn trong lòng nước Mỹ nói chung và đảng Cộng hòa nói riêng.
Việc cựu Đại sứ Mỹ tại LHQ, bà Nikki Haley, rút khỏi cuộc đua nhưng không tuyên bố ủng hộ ông Trump cũng là bằng chứng cho thấy sự phân hóa trong đảng. Vậy liệu ông Trump có thể tạo ra được sự hứng khởi của cử tri như ông đã từng làm trong năm 2016 nữa không? Rất khó!
Những lợi thế và thách thức của đương kim Tổng thống Joe Biden
Vậy còn ông Joe Biden thì sao, thưa ông?
Ông Phạm Quang Vinh: Ông Biden được coi là người dẫn dắt nước Mỹ thoát khỏi đại dịch, kiểm soát được lạm phát, tái phục hồi nền kinh tế hiện đang có tốc độ tăng trưởng là 2,5%, đem công ăn việc làm trở lại cho người dân Mỹ.
Thế nhưng tại sao trong tất cả các cuộc thăm dò dư luận gần đây, ngay cả thành quả lớn nhất của ông Biden – phát triển kinh tế – lại không được đa số cử tri ủng hộ? Có nguyên nhân đằng sau.
Với người Mỹ, kinh tế phải cụ thể là “cơm áo gạo tiền”. Những chỉ số vĩ mô như đà tăng trưởng cao, kiểm soát lạm phát, tăng thêm việc làm…sẽ không có ý nghĩa nếu như túi tiền của người dân chưa được tăng thêm, trong khi giá cả tăng cao. Đó là chưa kể tới vấn đề sức khỏe do tuổi tác của ông Biden.
Ông Biden có những thế mạnh nổi trội nào để đánh bại đối thủ của mình trong tháng 11 tới?
Ông Phạm Quang Vinh: Nhắc đến cơ hội của ông Biden, người ta thường xem xét hai khía cạnh: Khía cạnh cá nhân ông và đảng do ông đại diện.
Thông thường cử tri Mỹ chỉ quan tâm đến những vấn đề nội tại của nước Mỹ. Trước đây, trong lịch sử tranh cử ở Mỹ, từng có những vấn đề tuy là đối ngoại nhưng “nhảy vào” chương trình nghị sự tranh cử, ví dụ như cuộc chiến ở Iraq, trước đó nữa là chiến tranh Việt Nam. Nhưng những vấn đề này đụng chạm trực tiếp đến nội bộ nước Mỹ.
Trước hết nói về cử tri truyền thống. Các bang trung thành với đảng nào sẽ vẫn ủng hộ đảng ấy. Nghĩa là các bang trước đây ủng hộ đảng Dân chủ, về cơ bản họ vẫn không thay đổi. Chưa kể trong năm 2020, ông Biden còn giành được phiếu của một số bang thuộc “Vành đai Rỉ sét” mà trước đó ông Trump đã thắng bà Clinton.
Về cá nhân ông Biden thì sao? Ông được coi là chính trị gia có bề dày kinh nghiệm, tạo ra niềm tin đối với cử tri nhờ vào sự nhất quán chính sách điều hành đất nước. Một điểm mạnh nữa của ông Biden là nền kinh tế tăng trưởng tốt trong nhiệm kỳ của ông.
Vậy những rủi ro mà ông Biden phải đối diện là gì, thưa ông?
Ông Phạm Quang Vinh: Có 3 vấn đề có thể mang đến rủi ro lớn nhất cho ông Biden. Rủi ro đầu tiên là sức khỏe, đặc biệt là sau khi công tố viên đặc biệt Robert Hur đưa ra kết luận “Tổng thống Biden có trí nhớ kém”. Mặc dù ông Biden đã phản bác lại vấn đề này, nhưng nó cũng gây ảnh hưởng không nhỏ đến tâm lý của người dân Mỹ.
Tuy nhiên, ông Biden đã hoàn thành một số việc mang dấu ấn cá nhân, như trình bày Thông điệp liên bang một cách gãy gọn, không bị vấp váp. Ông cũng dám trực diện đối đầu với ông Trump. Thế nhưng vấn đề sức khỏe sẽ vẫn là điểm trừ, bởi kết luận của công tố viên đặc biệt vẫn luẩn quẩn trong tâm trí người dân Mỹ.
Điểm thứ hai là sức ép phải giữ cho kinh tế phát triển ổn định. Năm 2023 kinh tế Mỹ không rơi vào suy thoái như dự báo trước đó, mà chuyển sang một cú “hạ cánh mềm” và duy trì đà tăng trưởng. Nếu từ nay cho đến ngày bầu cử, chính quyền của ông Biden tiếp tục giúp kinh tế đi lên, người dân Mỹ có thu nhập cao hơn, đời sống được bảo đảm… điều đó sẽ làm tăng sự hài lòng của cử tri.
Cuối cùng là khủng khoảng nhân đạo ở Trung Đông liên quan đến dải Gaza, người Palestine và Israel. Nó tác động đến một bộ phận dân cư ở các bang như Michigan. Trước đây, cử tri trong bang ủng hộ đảng Dân chủ, nhưng nay họ không khẳng định là sẽ ủng hộ hay không ủng hộ, tạo ra “phong trào không cam kết” của giới cử tri gốc Palestine. Từ nay đến ngày bầu cử, nếu ông Biden không tác động được vào nhóm này, điều đó sẽ là một bước lùi.
Điểm cộng và điểm trừ của ông Donald Trump
Ông Trump có những điểm mạnh gì, theo ông?
Ông Phạm Quang Vinh: Cá nhân Trump có nhiều điểm được cho là mạnh. Trước tiên trong mắt cử tri Mỹ ông là người mạnh mẽ và quyết đoán, là người đáng tin cậy. Ông ấy đã nói là làm và đi thẳng vào vấn đề mà cử tri quan tâm.
Thứ hai là sức khỏe. Không ai đặt vấn đề hay nghi ngờ về sức khỏe của ông Trump. Đây là điểm cộng của cựu Tổng thống Trump, trong khi đối với ông Biden lại là điểm trừ.
Thứ ba là ông Trump tạo ra được một trào lưu dân túy với chính sách của mình. Chính sách này đã gắn kết những người ủng hộ ông một cách đầy nhiệt huyết. Nếu đã ủng hộ ông Trump thì họ sẽ ra đường bỏ phiếu nhiều hơn. Đây cũng là điểm mạnh của ông Trump.
Có lẽ điểm yếu nhất của ông Trump qua 3 cuộc tranh cử năm 2016, 2020 và cả năm nay là tính cách cá nhân và chủ thuyết “Nước Mỹ trên hết”. Do cá tính quá bộc trực mà ông Trump đã tạo ra hố ngăn cách và phân hóa trong lòng nước Mỹ và trong nội bộ đảng Cộng hòa. Hai là trong nội bộ đảng Cộng hòa cũng như nước Mỹ cũng có sự phân hóa về khẩu hiệu “nước Mỹ là trên hết” của ông.
Theo ông, lời buộc tội của Tòa án có ảnh hưởng gì với con đường tranh cử của ông Trump?
Ông Phạm Quang Vinh: Ông Trump có đến hơn 90 tội danh cộng với 4 vụ kiện lớn. Về một số vụ kiện dân sự và kinh tế, tòa đã có phán quyết. Ông Trump cũng đã nộp tiền bảo lãnh.
Nhưng về các vụ hình sự thì có hai điểm đáng chú ý. Đó là Tòa án tối cao Mỹ hôm 4/3 đã ra phán quyết đảo ngược phán quyết mà tòa phúc thẩm bang Colorado đưa ra đối với ông Trump vào cuối năm ngoái. Trong phán quyết mới nhất, Tòa án tối cao kết luận rằng chỉ Quốc hội mới có quyền thực thi điều khoản trên đối với các quan chức và các ứng cử viên liên bang. Và nếu Tòa án tối cao phán quyết ông Trump có tội liên quan đến vụ bạo loạn năm 2021 ở Đồi Capitol thì đây sẽ là điểm trừ rất lớn cho ông.
Nếu nhìn lại nền kinh tế Mỹ dưới thời ông Trump, có thể thấy mặc dù ở năm cuối nhiệm kỳ và bị ảnh hưởng bởi đại dịch COVID, nhưng những thành quả mà ông đạt được trước đó là rất ngoạn mục. Vì vậy, các cuộc thăm dò gần đây cho thấy, ông Trump được đánh giá cao hơn ông Biden xét về quản lý nền kinh tế Mỹ.
Trong cuộc bầu cử ngày 3/11 tới, theo ông thì tỷ lệ thắng của hai ứng viên là bao nhiêu phần trăm?
Ông Phạm Quang Vinh: Có nhiều yếu tố quyết định điều đó. Một là, cử tri truyền thống của đảng nào thì vẫn ủng hộ ứng cử viên của đảng đó. Vấn đề quan trọng ở đây tỷ lệ cử tri tham gia bầu cử. Cử tri thường nhìn vào lợi ích mà họ nhận được nếu bầu cho một ứng viên nào đó, nên nếu lợi ích là ngang nhau thì có thể họ sẽ không đi bầu. Tuy nhiên, số cử tri truyền thống, trung thành với ông Trump nhiệt huyết hơn cử tri của ông Biden.
Nếu ông Biden xoay chuyển được 3 vấn đề chính: sức khỏe, phát triển kinh tế, ngừng bắn ở dải Gaza, ông ấy có cơ hội tái đắc cử. Ngược lại, cơ hội sẽ thuộc về ông Trump. Với những vấn đề như vậy, tôi nghĩ rằng tỷ lệ hiện nay giữa hai ứng cử viên là 50/50.
Một yếu tố nữa khó có thể dự đoán được và cần phải chờ đợi thêm là lượng cử tri sẽ đi bỏ phiếu và tỷ lệ cử tri đi bầu của hai bên.
Trung Quốc hy vọng cuộc bầu cử Mỹ “diễn ra suôn sẻ”, kêu gọi Mỹ cùng nhau nỗ lực tái xây dựng quan hệ song phương dù ông Trump hay ông Biden thắng cử.
Với việc kết quả cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ năm 2020 vẫn chưa ngã ngũ, một nhà ngoại giao cấp cao của Trung Quốc hôm 5-11 đã đưa ra lời đề nghị với Washington, kêu gọi cùng nhau nỗ lực tái xây dựng các mối quan hệ song phương bất luận kết quả bầu cử ra sao.
Theo báo South China Morning Post (SCMP), đề nghị này do ông Lạc Ngọc Thành (Le Yucheng) – Thứ trưởng Ngoại giao Trung Quốc đưa ra. Theo SCMP, đây là tín hiệu lạc quan đầu tiên từ Bắc Kinh kể từ khi cuộc bầu cử tổng thống Mỹ diễn ra hôm 3-11.
“Dù ai thắng cử cũng mong làm việc cùng với chúng tôi”
Trong bối cảnh ứng viên Dân chủ Joe Biden tiến gần hơn tới chiếc ghế tổng thống và ứng viên Cộng hòa – đương kim Tổng thống Donald Trump mở cuộc chiến pháp lý ở một số bang chiến trường xung quanh kết quả bầu cử, ông Lạc nói rằng Bắc Kinh hy vọng cuộc bầu cử Mỹ “diễn ra suôn sẻ” và không gặp bất kỳ trở ngại nào.
“Bất chấp những khác biệt giữa Trung Quốc và Mỹ, hai nước vẫn có những lợi ích chung và cơ hội hợp tác rộng rãi” – ông Lạc phát biểu tại buổi họp báo ở Bắc Kinh hôm 5-11.
“Duy trì và thúc đẩy quan hệ Mỹ – Trung một cách lành mạnh và bền vững là vì lợi ích của người dân hai nước chúng ta và phản ánh những kỳ vọng chung của cộng động quốc tế” – ông Lạc nói tiếp.
“Trung Quốc hy vọng chính quyền mới của Mỹ sẽ làm việc cùng với chúng tôi để tập trung vào phát triển và quản lý đúng đắn những khác biệt, nhằm đưa mối quan hệ Mỹ- Trung trở lại đúng hướng không xung đột, không đối đầu, tôn trọng lẫn nhau và hợp tác hai bên cùng có lợi” – ông Lạc nhấn mạnh.
Thông điệp của ông Lạc phần lớn phù hợp với cách tiếp cận “không bình luận” của chính phủ Trung Quốc đối với cuộc bầu cử Mỹ. Tuy nhiên, thông điệp này “tích cực và chân thành hơn một chút” so với những bình luận thông thường từ Bộ Ngoại giao Trung Quốc trong những tuần gần đây, theo ông Pang Zhongying – giáo sư về quan hệ quốc tế tại ĐH Đại Dương (Trung Quốc).
Ông Pang cho rằng với việc ông Biden tiến gần hơn tới Nhà Trắng, Bắc Kinh dường như tỏ ra lạc quan một thách thận trọng về những thay đổi tích cực mà vị cựu Phó Tổng thống Mỹ có thể mang lại cho quan hệ song phương vốn đang ở mức thấp nhất trong hàng thập niên.
Kỳ vọng thực sự của Trung Quốc
Theo ông Pang, kỳ vọng thực sự của Trung Quốc là ông Biden có thể cải tổ chính sách đối đầu Trung Quốc của ông Trump, mở lại cơ chế đối thoại chính thức và thậm chí hồi sinh một phần chính sách tiếp cận với Trung Quốc của Mỹ, điều mà ông Trump xóa bỏ đáng kể trong những tháng gần đây.
“Điều đó nói lên rằng Trung Quốc thừa biết không thể quay trở lại những ngày xưa tốt đẹp vì cả hai nước đã thay đổi. Và vẫn chưa rõ ông Biden có thể đi bao xa để khắc phục thiệt hại gây ra cho quan hệ song phương dưới thời chính quyền ông Trump và quay trở về thời kỳ trước ông Trump” – ông Pang nói tiếp.
Trong khi đó, ông Seth Jaffe, giáo sư trợ lý về khoa học chính trị và quan hệ quốc tế tại ĐH John Cabot (Ý) nhận định rằng nếu ông Biden thắng cử, đây sẽ là dịp để thiết lập lại quan hệ Mỹ-Trung song điều này sẽ không tồn tại lâu.
“Tôi nghi ngờ rằng Bắc Kinh thích ông Biden hơn ông Trump vì ông ấy là người dễ đoán và điều này sẽ cho phép (Trung Quốc) lập kế hoạch chiến lược tốt hơn” – ông Jaffe nói.
“Chính sách về Trung Quốc của ông Biden vẫn chưa được thể hiện rõ ràng nhưng chắc chắn sẽ mang tính truyền thống hơn, dựa trên liên minh nhưng có lẽ cũng cứng rắn hơn” – ông Jaffe nói.
Căng thẳng Mỹ-Trung sẽ còn tiếp diễn
Căng thẳng dâng cao giữa Bắc Kinh và Washington dự kiến sẽ còn tiếp diễn khi ông Biden chủ trương khắc phục hệ thống liên minh của Mỹ và thiết lập một liên minh chống Trung Quốc trên các lĩnh vực chính sách ngoại giao quan trọng.
“Tuy nhiên, nếu ông Biden thận trọng thì ông ấy sẽ dành hết thời gian và chú ý vào Trung Quốc trong những ngày đầu nhiệm kỳ của mình (nếu ông thắng cử). Điều này sẽ khó khăn do những thách thức cấp bách trong nước mà ông sẽ đối mặt ngay trước mắt” – ông Jaffe nói.
Chuyên gia luật quốc tế Wang Jiangyu tại ĐH Thành phố Hong Kong cho rằng ông Biden có thể học hỏi từ chính quyền cựu Tổng thống Barack Obama về cách đối phó Trung Quốc hiệu quả hơn và thu nhận các cựu quan chức thời đó.
“Ông Barack Obama đã thất bại trong việc thay đổi Trung Quốc mặc dù đã dành nhiều thời gian và tâm sức cho việc này. Tuy vậy, sau khi ông Donald Trump đắc cử, sau một vài đòn đánh khắc nghiệt, Trung Quốc đã nhượng bộ về thương mại. Một vài người (trong đội ngũ của ông Biden) có lẽ cũng cho rằng sử dụng một cây gậy lớn là cách thích hợp để đối phó Trung Quốc” – ông Wang nói.
An ninh Hoa Kỳ có kế hoạch cử thêm nhân sự để giữ an toàn cho ứng cử viên đảng Dân chủ Joe Biden trong khi chờ đợi chiến thắng trong cuộc bầu tổng thống, báo Washington Post đưa tin, trích dẫn các nguồn tin.
Tại sao Joe Biden cần được bảo vệ?
Cảnh sát quyết định gửi tiếp viện đến Wilmington, Delaware, ngay sau khi trụ sờ tranh cử của ông thông báo ý định của Biden sẽ sử dụng phòng họp Wilmington ít nhất thêm một ngày nữa, và lưu ý cựu phó tổng thống Mỹ dự định sẽ có một bài phát biểu quan trọng ở đó vào thứ Sáu.
Phát ngôn viên Cơ quan an ninh Catherine Milhoan từ chối bình luận, nhấn mạnh cơ quan này không công khai kế hoạch đảm bảo an toàn cho tổng thống hoặc các ứng cử viên.
An ninh tăng cường để bảo vệ tổng thống đắc cử, ngay sau khi ứng cử viên được tuyên bố là người chiến thắng. Theo truyền thống, quá trình tăng cường bảo vệ diễn ra ngay sau cuộc bầu cử diễn ra, khi một trong các ứng cử viên tuyên bố chiến thắng của mình, và người kia thừa nhận thất bại.
Trong trường hợp Biden được tuyên bố là người chiến thắng và Trump từ chối chấp nhận thua cuộc, an ninh sẽ không thể thực hiện đầy đủ công việc bảo vệ cho đến giữa tháng 12, cho đến khi cử tri đoàn xác nhận kết quả cuộc bỏ phiếu.
Bầu cử tổng thống Mỹ
Vào thứ Ba, bầu cử tổng thống đã diển ra tại Hoa Kỳ. Kết quả bỏ phiếu ở một số bang vẫn chưa được biết đến. Ông Trump vào tối thứ Tư đã tuyên bố chiến thắng của mình và cáo buộc đảng Dân chủ đang cố gắng “đánh cắp cuộc bầu cử”. Bộ chỉ huy chiến dịch tranh cử của tổng thống đương nhiệm có ý định yêu cầu kiểm phiếu lại. Đồng thời, theo tính toán của các kênh truyền hình hàng đầu của Mỹ, ứng cử viên đảng Dân chủ Joe Biden đang dẫn trước, để giành chiến thắng cuối cùng ông cần có được thêm số phiếu của 6 đại cử tri.
Sáng 24/10 (giờ Mỹ), Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đi bỏ phiếu sớm tại bang Florida, một trong số bang chiến địa mà ông chủ Nhà Trắng cần phải giành đủ số phiếu đại cử tri để có thể đánh bại đối thủ Joe Biden.
Tổng thống Donald Trump rời khỏi điểm bỏ phiếu tại Thư viện công hạt Palm Beach sau khi thực hiện quyền công dân của mình, sáng 24/10 tại bang Floria. (Nguồn: Getty)
Theo hãng tin AFP (Pháp), Tổng thống Trump đã thực hiện quyền công dân của mình tại điểm bỏ phiếu ở thư viện thuộc bang này. Nơi cư trú chính thức của ông Trump, khi ông không ở Nhà Trắng, là bang Florida, nơi gia đình ông sở hữu hai khu nghỉ dưỡng lớn.
Ông tuyên bố: “Tôi bỏ phiếu cho người tên là Trump”.
Tính đến thời điểm hiện tại, khoảng 55 triệu cử tri Mỹ đã đi bỏ phiếu sớm, thực hiện quyền công dân của mình và cuộc bầu cử tổng thống Mỹ năm 2020 có thể chứng kiến tỷ lệ tham gia bỏ phiếu cao nhất trong hơn một thế kỷ.
Việc đông đảo cử tri Mỹ đi bỏ phiếu sớm cho thấy cử tri ngày càng quan tâm đến cuộc cạnh tranh giữa đương kim Tổng thống Trump của đảng Cộng hòa và ứng cử viên Joe Biden của đảng Dân chủ.
Nhiều tiểu bang ở Mỹ đã mở rộng áp dụng hình thức bỏ phiếu sớm, cả trực tiếp và bỏ phiếu qua bưu điện, trước ngày bầu cử 3/11, để đảm bảo cử tri có thể tham gia bỏ phiếu một cách an toàn trong bối cảnh đại dịch viêm đường hô hấp cấp Covid-19 vẫn đang hoành hành.
Nhằm chấm dứt tình trạng hai ứng viên tổng thống ngắt lời nhau trong cuộc tranh biện cuối cùng ngày 22/10 sắp tới, Ủy ban tranh biện Tổng thống (CPD) đã quyết định sẽ thiết lập một số quy tắc mới cho cuộc tranh biện lần này.
Một số qui định cơ bản trong cuộc tranh biện cuối cùng này.
1. Bắt đầu lúc 3 giờ đêm (giờ Đức) thứ Năm sang thứ Sáu (22.10. – 23.10.2020), cuộc tranh biện sẽ diễn ra tại Đại học Belmont ở Nashville bang Tennessee.
2. Chủ đề chính của cuộc tranh biện gồm có các vấn đề liên quan đến cuộc chiến với dịch bệnh COVID-19, gia đình Mỹ, vấn đề chủng tộc tại Mỹ, an ninh quốc gia, biến đổi khí hậu và năng lực lãnh đạo. Người lựa chọn các chủ đề này là nhà báo Kristen Welker của NBC News.
Chiến dịch tranh cử của TT Trump trước đó đã chỉ trích việc CPD lựa chọn chủ đề và nói họ được thông báo trước đó rằng cuộc tranh biện sẽ tập trung vào chính sách đối ngoại. Theo New York Times, thông lệ trong nhiều cuộc tranh cử tổng thống Mỹ cũng cho thấy, cuộc tranh luận thứ ba giữa hai ứng cử viên tổng thống thường tập trung vào chủ đề chính sách đối ngoại.
3. Khán giả được có mặt trực tiếp theo dõi cuộc tranh biện sẽ ít hơn nhiều so với những năm trước và họ được yêu cầu đeo khẩu trang khi tham gia sự kiện. Dù vậy, theo các quy tắc mới ban hành, khán giả sẽ không bị mời ra ngoài cho dù họ không đeo khẩu trang.
4. Người điều hành cuộc tranh biện cuối cùng là phóng viên thường trú của NBC News tại Tòa Bạch Ốc, sẽ đặt câu hỏi mở đầu cho mỗi phân đoạn chủ đề kéo dài 15 phút. Mỗi ứng viên sẽ có 2 phút trình bày luận điểm của mình và sau đó là quá trình tranh biện. Trong quá trình 2 phút trình bày của TT Trump, micro của ông Biden sẽ bị ngắt để tránh gây gián đoạn, và ngược lại, micro của TT Trump cũng sẽ bị ngắt khi tới lượt ông Biden nói.
Micro của hai ứng viên sẽ được mở bình thường trở lại trong phần tranh luận.
Tổng thống Trump hôm 23/8 công bố chiến dịch tái tranh cử, đưa ra ưu tiên cốt lõi cho nhiệm kỳ 2, trong đó sẽ chấm dứt sự lệ thuộc của nước Mỹ vào Trung Quốc.
Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Trên website chiến dịch vận động tranh cử, ông Trump nêu những mục tiêu ưu tiên trong nhiệm kỳ 2 với viễn cảnh đầy lạc quan của nước Mỹ.
Theo đó, nếu đắc cử Tổng thống, ông Trump sẽ tập trung vào chính sách phòng ngừa dịch bệnh COVID-19 và chấm dứt sự lệ thuộc của nước Mỹ vào Trung Quốc.
Cụ thể, đối với Trung Quốc, ông Trump tuyên bố muốn chấm dứt sự lệ thuộc của Mỹ vào quốc gia châu Á này. Chính quyền Trump sẽ mang 1 triệu công việc của ngành sản xuất từ Trung Quốc trở về Mỹ, đồng thời sẽ hỗ trợ thuế cho các công ty mang sản xuất từ Trung Quốc về lại Mỹ. Các công ty ký hợp đồng thuê ngoài (outsource) với đối tác Trung Quốc sẽ không được ký hợp đồng liên bang ở Mỹ.
Chính quyền ông Trump trong nhiệm kỳ tới đây cũng đặc biệt nhấn mạnh đến việc yêu cầu Trung Quốc hoàn toàn chịu trách nhiệm việc để virus SARS-CoV-2 lây lan khắp thế giới.
Ông Trump hứa tạo ra 10 triệu việc làm mới trong 10 tháng tới, cũng như tạo ra thêm 1 triệu doanh nghiệp nhỏ mới và các chính sách ưu đãi về thuế.
Đối với việc ngăn ngừa đại dịch COVID-19, chiến dịch cho biết ở nhiệm kỳ 2, Tổng thống Trump sẽ đưa ra cam kết phát triển loại vaccine vào cuối năm 2020, đồng thời đưa kinh tế – xã hội Mỹ “trở lại mức bình thường” trong năm 2021.
Về chính sách đối ngoại, trong nhiệm kỳ tới, ông Trump sẽ dừng sa lầy vào các cuộc chiến và rút quân đội Mỹ về nước. Đồng thời nhấn mạnh đến việc duy trì và mở rộng sức mạnh quân sự mạnh mẽ của Mỹ, xóa sổ những kẻ khủng bố toàn cầu đe dọa làm hại người Mỹ cũng như xây dựng hệ thống phòng thủ an ninh mạng tuyệt vời và hệ thống phòng thủ tên lửa hiện đại. Nhà Trắng cũng tiếp tục chính sách yêu cầu đồng minh trả tiền “phí bảo vệ”.
Ngoài ra, ông chủ Nhà Trắng khẳng định sẽ hỗ trợ mạnh mẽ hơn cho lực lượng cảnh sát, chấm dứt nạn nhập cư bất hợp pháp.
Tổng thống Trump sẽ làm sáng tỏ hơn nữa những kế hoạch này trong bài phát biểu hôm 27/8 tại Đại hội toàn quốc đảng Cộng hòa. Trong những tuần tới, ông Trump sẽ chia sẻ thêm thông tin chi tiết về kế hoạch của mình thông qua các bài phát biểu tập trung vào chính sách trong chiến dịch tái tranh cử.
Cuộc đua tranh ghế Tổng thống tại Mỹ đã thực sự nóng! Bầu cử Mỹ 2020 mang nhiều điểm độc đáo và đặc biệt, với khác biệt căn bản so với cuộc đua 4 năm về trước. Phân tích của báo Thế giới & Việt Nam.
Bầu cử Mỹ 2020: Cái đặc biệt và độc đáo của ganh đua không chỉ ở hình thức vận động trực tuyến mà còn ở thực trạng chính trị xã hội hiện tại ở nước Mỹ. (Nguồn: AP/TTXVN)
Hai đảng phái chính trị lớn nhất và có đại diện thay nhau cầm quyền ở nước Mỹ từ khi lập quốc đến nay tiến hành đại hội đảng để chính thức đề cử ứng cử viên tổng thống và phó tổng thống của đảng cho cuộc bầu cử tổng thống năm nay ở nước Mỹ.
Cuộc đua độc đáo năm 2020
Dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp do virus corona gây ra đã buộc cả hai phải từ bỏ cách tổ chức sự kiện lớn này như truyền thống xưa nay và tạo tiền lệ mới là tổ chức đại hội đảng trực tuyến. Phía Đảng Dân chủ đề cử cựu phó tổng thống Joe Biden làm ứng cử viên tổng thống và nữ thượng nghị sỹ Kamala Harris làm ứng cử viên phó tổng thống. Phe Đảng Cộng hoà đưa vào cuộc đua quyền lực này cặp bài trùng cũ là tổng thống đương nhiệm Donald Trump và phó tổng thống đương tại vị Mike Pence. Như vậy có thể nói trận chung kết quyền lực năm nay giữa hai đảng này đã bắt đầu, hai tháng rưỡi trước ngày diễn ra cuộc bầu cử tổng thống năm nay ở Mỹ.
Bốn năm trước, nước Mỹ chứng kiến cuộc ganh đua giành quyền lực cao nhất ở Mỹ đặc biệt chưa từng thấy trong lịch sử đất nước. Lần đầu tiên có một phụ nữ là ứng cử viên tổng thống – nữ thượng nghị sỹ Hillary Clinton thuộc phe Đảng Dân chủ – và cũng lần đầu tiên có ứng cử viên tổng thống chưa từng hoạt động chính trị và chưa từng đảm trách bất cứ chức vụ lớn nhỏ nào trong bộ máy công quyền nhà nước – tỷ phú Donald Trump ở phía Đảng Cộng hoà. Khi ấy, gần như tất cả mọi dự báo đều cho rằng bà Clinton sẽ đắc cử. Kết quả bầu cử cuối cùng là bà Clinton có được đa số phiếu bầu phổ thông, vượt xa ông Trump, nhưng lại thua xa ông Trump về số lượng đại cử tri.
Năm nay, cái đặc biệt và độc đáo của cuộc ganh đua quyền lực này không chỉ ở hình thức vận động tranh cử trực tuyến mà không ít người coi như mở ra kỷ nguyên mới về vận động tranh cử ở Mỹ mà còn ở thực trạng chính trị xã hội hiện tại ở nước Mỹ và ở đề cử nhân sự của phía Đảng Dân chủ. Nếu đắc cử tổng thống thì ông Biden vào thời điểm chính thức nhậm chức sẽ 78 tuổi và sẽ là tổng thống cao tuổi nhất của nước Mỹ khi bắt đầu cầm quyền.
Với bà Harris, lần đầu tiên có người phụ nữ da đen và gốc nước ngoài – cha người Jamaica và mẹ người Ấn Độ – được một chính đảng lớn đề cử làm ứng cử viên phó tổng thống. Cái khó đối với ông Trump là không thể dùng cách đối phó ông Biden lâu nay để đối phó bà Harris. Qua những phát ngôn của ông Trump về bà Harris kể từ sau khi người phụ nữ này được ông Biden mời tham gia liên danh tranh cử thì có thể thấy ông Trump chưa có được cách thích hợp để đối phó bà Harris.
Ba khác biệt của bầu cử Mỹ 2020
So với cách đây 4 năm, cuộc tranh cử tổng thống hiện tại ở nước Mỹ có 3 khác biệt rất cơ bản.
Thứ nhất, nội bộ phe Đảng Dân chủ ở lần vận động tranh cử tổng thống này đoàn kết thống nhất hơn nhiều và điều này có lợi rất quan trọng đối với cặp đôi Biden/Harris. Dẫu là cánh tả xung quanh nữ thượng nghị sỹ Elizabeth Warren hay phe cấp tiến của thượng nghị sỹ Bernie Sanders, tất cả đều có chung mục tiêu với phe của ông Biden và bà Harris là không để cho ông Trump tiếp tục cầm quyền, là chủ trương giành quyền làm chủ Nhà Trắng trước và xử lý chuyện bất đồng quan điểm nội bộ sau. Như thế có nghĩa là ông Trump phải đấu với phe Đảng Dân chủ mạnh hơn cách đây 4 năm rất đáng kể cả về cương lĩnh tranh cử lẫn đoàn kết thống nhất nội bộ.
Thứ hai, chưa khi nào mà ứng cử viên phó tổng thống, ở đây cụ thể là bà Harris, lại đóng vai trò quan trọng, thậm chí còn cả rất quyết định nữa, trong cuộc vận động tranh cử. Bà Harris có thể giúp ông Biden tranh thủ được cả bộ phận cử tri lần trước không bỏ phiếu bầu bà Clinton hoặc không tham gia bầu cử lẫn bộ phận cử tri nhất định bốn năm trước đã bầu ông Trump nhưng rồi thất vọng về ông Trump.
Điều có thể chắc chắn được là diện cử tri là người da mầu và gốc nước ngoài, phụ nữ và cả ở vùng nông thôn hay ngoại ô thành thị nữa sau cái chết bi thảm của người đàn ông da mầu 46 tuổi George Floyd ở Minneapolis sẽ thiên về bầu ông Biden vì có bà Harris trong liên danh tranh cử. Có thể thấy là phe Đảng Dân chủ năm nay đã thức thời và rất cầu thị khi hết sức tránh những sai lầm và bài học thất bại của bà Clinton hồi năm 2016. Với cách thức vận động tranh cử như thời ganh đấu với bà Clinton, ông Trump khó lòng có thể thắng nổi cặp đôi Biden/Harris. Hiện tại, ông Trump có thời gian hai tháng rưỡi để thay đổi chiến lược và sách lược vận động tranh cử.
Thứ ba, bốn năm trước, ông Trump nhảy từ thương trường vào chính trường và cử tri Mỹ chưa được trải nghiệm năng lực và bản lĩnh lãnh đạo đất nước của ông Trump. Bây giờ, dân Mỹ thấm thía khi thành quả cầm quyền của ông Trump không nhiều nhặn và đáng kể gì, đặc biệt qua cách thức ông Trump đối phó dịch bệnh. Thực trạng chính trị, kinh tế và xã hội hiện tại ở nước Mỹ bất lợi rất cơ bản đối với ông Trump mà ông Trump gần như tự sa vào tình trạng ấy. Nhờ thế, phe Đảng Dân chủ trong chừng mực nhất định nhưng rất quyết định chẳng khác gì “ngồi mát ăn bát vàng”.
Trước nguy cơ rất thực tế là bị thất cử trong cuộc bầu cử tổng thống năm nay, ông Trump rồi đây sẽ tăng cường thái cực hoá cuộc vận động tranh cử và cực đoan hoá chiêu bài dân tuý. Hai chiêu thức vận động tranh cử này càng thêm quyết định đối với ông Trump khi khả năng nước Mỹ có được vaccine phòng ngừa dịch bệnh trước ngày bầu cử tổng thống mỗi lúc càng thêm mong manh, triển vọng kinh tế Mỹ phục hồi tăng trưởng và tỷ lệ thất nghiệp giảm càng thêm mờ mịt.
Ông Trump sẽ dùng đối ngoại để phục vụ đối nội và tập trung chủ yếu vào việc chơi con bài Trung Quốc bởi gần như mọi hồ sơ đối ngoại khác như vấn đề hạt nhân và tên lửa của Triều Tiên và Iran, rút quân Mỹ ra khỏi Afghanistan, Trung Đông hay Syria, Venezuela hay Cuba, EU và NATO hay Nga….. đều không còn là những chủ đề nội dung thu hút mỗi quan tâm hàng đầu của cử tri Mỹ trong những ngày tháng diễn ra trận chung kết này.
