Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó bí thư Quân ủy Trung ương, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng dẫn đầu đoàn đại biểu thăm chính thức Mỹ từ ngày 6 – 11/9.
Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó bí thư Quân ủy Trung ương, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng.
Nhận lời mời của Bộ trưởng Quốc phòng Lloyd Austin, đoàn đại biểu cấp cao Bộ Quốc phòng Việt Nam do Đại tướng Phan Văn Giang, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó bí thư Quân ủy Trung ương, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng dẫn đầu thăm chính thức Mỹ từ ngày 6 đến 11/9.
Chuyến thăm của Đại tướng Phan Văn Giang và đoàn đại biểu cấp cao Bộ Quốc phòng Việt Nam nhằm đáp lại chuyến thăm chính thức Việt Nam của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin vào tháng 7/2021; đồng thời trao đổi các vấn đề thế giới, khu vực cùng quan tâm, qua đó tăng cường lòng tin chiến lược và thúc đẩy hơn nữa hợp tác quốc phòng giữa hai nước, phù hợp với nội hàm quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Mỹ, góp phần duy trì hòa bình, ổn định, phát triển ở khu vực và trên thế giới.
Thêm nhiều chuyển động quân sự tiếp tục diễn ra tại Biển Đông và khu vực xung quanh như những cơn sóng ngầm tiềm ẩn căng thẳng giữa một số bên.
Hình ảnh về cuộc tập trận chung của Mỹ, Philippines, Úc và Canada ở Biển Đông vào ngày 7.8
Hôm qua (10.8), Reuters dẫn lời Tư lệnh lực lượng vũ trang Philippines Romeo Brawner đưa ra cùng ngày để cực lực lên án “các hành động nguy hiểm và khiêu khích” của không quân Trung Quốc tại bãi cạn Scarborough.
Tập trận căng thẳng Cụ thể, theo thông cáo trên, 2 máy bay của không quân Trung Quốc đã “thực hiện một động tác nguy hiểm và thả pháo sáng” trên đường bay của một máy bay cánh quạt NC-212i của không quân Philippines. Vụ việc xảy ra khi máy bay Philippines đang thực hiện tuần tra hàng hải định kỳ trên bãi cạn Scarborough vào ngày 10.8. Tư lệnh Romeo Brawner cho rằng hành động của phía Trung Quốc “gây nguy hiểm cho tính mạng của những người bên phía Philippines”. Theo Reuters, phía Trung Quốc chưa phản hồi cáo buộc trên.
Trong khi đó, tờ Hoàn Cầu thời báo dẫn thông báo từ Chiến khu nam Trung Quốc cho biết lực lượng này ngày 7.8 tổ chức một cuộc tuần tra sẵn sàng tác chiến ở Biển Đông nhằm thể hiện sự phản ứng cuộc tập trận chung của Philippines, Mỹ, Úc và Canada trong khu vực. Tờ báo dẫn lời một số chuyên gia Trung Quốc cho rằng cuộc tuần tra sẵn sàng tác chiến trên nhằm gửi cảnh báo tới các bên liên quan trong khu vực. Cuộc tuần tra vừa nêu cũng diễn ra tại khu vực bãi cạn Scarborough. Theo tờ Hoàn Cầu thời báo, động thái này của Trung Quốc được cho là còn nhằm phản ứng cuộc tập trận chung của Philippines và Nhật Bản diễn ra hồi tuần trước. Đầu tháng 7, Tokyo và Manila đã đạt thỏa thuận quan trọng để tăng cường hợp tác quân sự song phương ở mức độ chưa từng có giữa hai bên.
Tại sao Mỹ tăng cường thực lực tên lửa? Tuy nhiên, không chỉ có các cuộc tập trận trên vừa diễn ra ở Biển Đông. Tờ South China Morning Post đưa tin Mỹ và Philippines ngày 9.8 vừa tiến hành cuộc tập trận chung tại một căn cứ ở Philippines có hướng ra Biển Đông. Trong cuộc tập trận này, phía Mỹ đã khai hỏa Hệ thống pháo phản lực cơ động cao M142 (HIMARS) với giả định phòng thủ trong tình huống bao gồm một cuộc xung đột có thể xảy ra ở Biển Đông đe dọa chủ quyền của Philippines.
Trả lời Thanh Niên hôm qua (10.8), TS Satoru Nagao (Viện Nghiên cứu Hudson, Mỹ) phân tích: “Mỹ đang triển khai HIMARS và tiến hành các cuộc tập trận chung với Philippines. Cuộc tập trận chung này cho thấy các chiến thuật mới của Mỹ tại khu vực”.
Theo TS Nagao, Trung Quốc thời gian qua mở rộng tầm bắn tên lửa nên các căn cứ của Washington ở khu vực gặp rủi ro vì nằm trong tầm tấn công của Bắc Kinh. Vì thế, Washington đã tiến hành một số bước. Trong đó, lực lượng quân đội Mỹ ở khu vực đã tăng cường khả năng cơ động và triển khai các căn cứ luân phiên. Theo chiến thuật như vậy, Mỹ đang tổ chức các cuộc tập trận chung ở nhiều nơi. Đặc biệt là ở Philippines và Nhật Bản, vốn liên quan trực tiếp biển Hoa Đông và Biển Đông. Vào tháng 4 vừa qua, Mỹ triển khai hệ thống tên lửa tầm trung (MRC) tới Philippines lần đầu tiên. Hệ thống này có thể phóng tên lửa hành trình Tomahawk và tên lửa đối không SM-6. Mới nhất, Mỹ đã bắn thử HIMARS khi tập trận cùng Philippines.
“MRC có thể phóng tên lửa tầm xa hơn 1.000 km. Còn HIMARS có thể phóng tên lửa có tầm xa tối đa 300 km. Tuy có tầm bắn khác nhau, nhưng cả hai đều có khả năng chống lại tàu chiến và mục tiêu trên bộ. Cả MRC lẫn HIMARS đều có thể được vận chuyển bằng máy bay vận tải như C-17, nên có thể được triển khai và tái triển khai nhanh chóng. Là một căn cứ triển khai luân phiên, những tên lửa này là phù hợp. Nhờ đó, MRC và HIMARS rất khó bị xác định vị trí, tạo áp lực lớn lên đối thủ”, TS Nagao đánh giá.
“Hiện tại, cả lục quân và thủy quân lục chiến Mỹ đều đang thành lập đơn vị tác chiến các loại tên lửa trên. Trong tương lai gần, số lượng các đơn vị như vậy sẽ tăng lên và chúng sẽ là lực lượng chủ lực cùng với tàu hải quân và máy bay ném bom”, chuyên gia Nagao dự báo.
Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Philippines mong muốn đưa hợp tác quốc phòng giữa Việt Nam – Philippines ngày càng phát triển thực chất và hiệu quả.
Thượng tướng Hoàng Xuân Chiến và Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro.
Ngày 23/7, tại trụ sở Bộ Quốc phòng Philippines, đoàn đại biểu Bộ Quốc phòng Việt Nam do Thượng tướng Hoàng Xuân Chiến, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng dẫn đầu đã đến chào xã giao Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro.
Bộ trưởng Gilberto Teodoro gửi lời chia buồn sâu sắc và chân thành với Việt Nam trước sự ra đi của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng; cho rằng đây là mất mát to lớn và tin tưởng Việt Nam sẽ sớm vượt qua để tiếp tục công cuộc phát triển đất nước.
Bộ trưởng Gilberto Teodoro hoan nghênh Thượng tướng Hoàng Xuân Chiến và đoàn sang thăm Philippines, tham dự Đối thoại Chính sách quốc phòng Việt Nam – Philippines lần thứ 6; khẳng định, Philippines rất coi trọng việc củng cố và tăng cường hơn nữa quan hệ Đối tác chiến lược với Việt Nam, quyết tâm cùng Việt Nam đưa quan hệ song phương giữa hai nước lên một tầm cao mới, sâu rộng, toàn diện, bền vững, đóng góp tích cực cho hòa bình, ổn định và phát triển thịnh vượng của khu vực và thế giới.
Thượng tướng Hoàng Xuân Chiến khẳng định, Việt Nam và Philippines là hai nước láng giềng chung đường biên giới trên biển và cùng là thành viên tích cực, có trách nhiệm của Cộng đồng ASEAN. Việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược năm 2015 và chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr. vào tháng 1-2024 là những dấu mốc quan trọng tạo động lực và cơ hội để phát triển quan hệ hữu nghị hai nước ngày càng thực chất và hiệu quả.
Thượng tướng Hoàng Xuân Chiến đã thông báo tới Bộ trưởng Gilberto Teodoro về kết quả Phiên Đối thoại Chính sách Quốc phòng lần thứ 6, với những nội dung thúc đẩy tham vấn và đối thoại hiệu quả, duy trì trao đổi thông tin và đào tạo; tăng cường hợp tác trên biển; cứu hộ cứu nạn, ứng phó thảm họa thiên tai, phòng, chống tội phạm, đối phó với các thách thức an ninh phi truyền thống…
Bộ trưởng Gilberto Teodoro đánh giá cao kết quả Đối thoại Chính sách quốc phòng lần thứ 6 mà hai bên vừa tổ chức, đề nghị hai bên tích cực triển khai hiệu quả các nội dung hợp tác đã được hai Trưởng đoàn Đối thoại Chính sách quốc phòng lần thứ 6 thống nhất, đưa hợp tác quốc phòng giữa hai nước ngày càng phát triển thực chất, hiệu quả, góp phần làm sâu sắc hơn mối quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam – Philippines.
Thượng tướng Hoàng Xuân Chiến mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, ủng hộ của Bộ trưởng Gilberto Teodoro đối với các lĩnh vực còn nhiều tiềm năng giữa hai Bộ Quốc phòng như: An ninh, an toàn hàng hải; hợp tác giữa các cơ quan, viện nghiên cứu; hậu cần; quân y; hợp tác cứu hộ – cứu nạn trên biển; gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc; công nghiệp quốc phòng.
Mong muốn lãnh đạo Bộ Quốc phòng Philippines ủng hộ các sự kiện do Việt Nam tổ chức, đặc biệt là những hoạt động kỷ niệm 80 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam và Triển lãm Quốc phòng Quốc tế Việt Nam lần thứ hai vào tháng 12/2024.
Cùng ngày, Thượng tướng Hoàng Xuân Chiến và đoàn đại biểu Bộ Quốc phòng Việt Nam đã đến thăm trụ sở Bộ tư lệnh Hải quân Philippines.
Thượng tướng Hoàng Xuân Chiến đánh giá cao kết quả hợp tác giữa Hải quân hai nước thời gian qua, nổi bật là các hoạt động như: Trao đổi đoàn, tiếp xúc thường xuyên, duy trì hiệu quả cơ chế Tham vấn Hải quân, giao lưu giữa hai lực lượng, trao đổi tình hình, phối hợp hỗ trợ ngư dân hai nước gặp nạn trên biển.
Bộ Quốc phòng Việt Nam luôn ủng hộ, tạo điều kiện thuận lợi để Hải quân hai nước nói riêng, các lực lượng thực thi pháp luật hai bên nói chung tăng cường giao lưu, hợp tác, đồng thời đề nghị hải quân hai nước tăng cường chia sẻ thông tin, tình hình, hỗ trợ kịp thời ngư dân gặp nạn trên biển, đóng góp tích cực cho an ninh, an toàn hàng hải trong khu vực.
Lãnh đạo Bộ tư lệnh Hải quân Philippines bày tỏ nhất trí với những nội dung mà Thượng tướng Hoàng Xuân Chiến chia sẻ; nhất trí tăng cường, thúc đẩy hợp tác hải quân giữa hai nước, nhất là hợp tác cứu hộ cứu nạn, chia sẻ thông tin, ứng phó thảm họa thiên tai, phòng, chống tội phạm, đối phó với các thách thức an ninh phi truyền thống, hỗ trợ ngư dân gặp nạn và tuyên truyền cho ngư dân hai nước về các quy định đánh bắt, khai thác trên biển.
Tàu ngầm Trung Quốc được trang bị vũ khí laser có thể tiêu diệt vệ tinh Starlink của Công ty SpaceX (Mỹ), theo nghiên cứu của các nhà khoa học quân đội Trung Quốc.
Tàu ngầm của Trung Quốc
Trong nghiên cứu nói trên, một tàu ngầm Trung Quốc, với vũ khí laser rắn và có công suất lên tới nhiều megawatt được lắp đặt ở phần giữa của tàu, có thể ở trong tình trạng đang lặn khi nâng một “cột quang điện tử” lên khỏi mặt nước để bắn vào các vệ tinh, trước khi lặn xuống sâu hơn, theo tờ South China Morning Post (SCMP) hôm nay 20.7.
Loại tàu ngầm tấn công bằng laser này có thể được sản xuất hàng loạt trong tương lai và triển khai ở nhiều đại dương khác nhau để chống lại các mối đe dọa quân sự đối với Trung Quốc, theo Giáo sư Vương Đạm thuộc Học viện Tàu ngầm Hải quân (Trung Quốc), dẫn đầu nghiên cứu nói trên. Nghiên cứu mới được đăng trên tạp chí Command Control & Simulator trong tháng trước.
Các nhà khoa học Trung Quốc đánh giá rằng đối với các nhiệm vụ chống vệ tinh, thách thức lớn nhất không phải là bắn trúng vệ tinh mà là che giấu cuộc tấn công.
“Hiện nay, phương tiện chính của các hoạt động chống vệ tinh dựa vào tên lửa đất đối không, nhưng cách tiếp cận này có một số vấn đề nhất định, chủ yếu là về khả năng che giấu”, bà Vương cùng và các đồng nghiệp viết trong nghiên cứu.
Những cuộc phóng tên lửa thường kèm theo vệt khói dài. Tiến hành tấn công từ vị trí trên mặt đất có thể dễ dàng làm lộ vị trí của mình, dẫn đến bị hỏa lực của đối phương tiêu diệt. Điều này “quá rủi ro”, theo nhóm nghiên cứu.
Vệ tinh cũng ngày càng nhỏ hơn. “Lấy các vệ tinh do chương trình Starlink phóng lên làm ví dụ, chúng rất nhiều, dày đặc và có kích thước nhỏ, khiến mạng lưới vệ tinh có khả năng phục hồi cực kỳ cao. Ngay cả khi một số lượng đáng kể các vệ tinh bị phá hủy, vẫn còn có những vệ tinh dư thừa để thay thế chúng. Từ đó cho thấy việc sử dụng tên lửa để tấn công các vệ tinh như thế là rất kém hiệu quả. Vũ khí laser được phóng từ tàu ngầm có thể giải quyết những vấn đề này”, nhóm nghiên cứu nhấn mạnh.
Nghiên cứu mới cũng đưa ra hướng dẫn từng bước về cách tấn công các vệ tinh giống Starlink từ biển.
“Đầu tiên, một hoặc một số tàu ngầm được trang bị vũ khí laser sẽ được triển khai tới vùng biển mà cuộc tấn công sẽ được tiến hành. Tàu ngầm tiến vào vùng biển đó theo hướng dẫn của chỉ huy và chờ đợi các vệ tinh di chuyển vào phạm vi tấn công. Thời gian nâng vũ khí laser được xác định dựa trên thời gian vệ tinh di chuyển đã được thu thập trước đó”, nhóm nghiên cứu viết.
“Khi vệ tinh đi vào phạm vi có thể tấn công, vũ khí laser sẽ được nâng lên. Do hạn chế về thiết bị phát hiện của tàu ngầm, những lực lượng khác buộc phải cung cấp hướng dẫn vị trí vệ tinh để tàu ngầm tấn công vệ tinh. Sau khi tấn công, tàu ngầm có thể lặn xuống chờ nhiệm vụ tiếp theo hoặc quay về cảng nhà”, nhóm nghiên cứu viết.
Dù Trung Quốc hợp tác với tỉ phú Mỹ Elon Musk về xe điện nhưng họ xem Công ty SpaceX của ông là một mối đe dọa, theo SCMP.
SCMP dẫn số liệu chính thức được công bố trong tháng này cho hay Trung Quốc có hơn 900 vệ tinh trên quỹ đạo. Con số đó của Mỹ gấp 7 lần, trong đó có nhiều vệ tinh Starlink.
Trong năm 2021, hai vệ tinh Starlink đã tiếp cận trạm vũ trụ Trung Quốc một cách nguy hiểm, khiến các phi hành gia phải bắt đầu thủ tục sơ tán khẩn cấp. Vụ việc đã thuyết phục Bắc Kinh rằng Mỹ có thể sử dụng những vệ tinh giá rẻ này để tấn công các tài sản không gian đắt tiền của Trung Quốc, theo SCMP.
Quân đội Trung Quốc và Nga tổ chức cuộc tập trận chung mang tên “Liên hợp trên biển – 2024” (Maritime Joint – 2024) từ đầu cho đến giữa tháng 7.
Một cuộc tập trận chung của Trung Quốc – Nga trên biển.
Cuộc tập trận tổ chức tại vùng biển và vùng trời gần Trạm Giang, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc, diễn ra theo kế hoạch thường niên và sự đồng thuận giữa Trung Quốc và Nga, nhằm tăng cường hơn nữa sự hợp tác giữa quân đội hai nước.
Lực lượng tham gia diễn tập chung của hai nước đã tập trung đầy đủ vào hôm qua (12/7).
Theo Tân Hoa xã, cuộc trận này có chủ đề “Cùng đối phó với các mối đe dọa an ninh trên biển”, với mục đích thể hiện quyết tâm và khả năng của cả hai bên trong việc ứng phó với các mối đe dọa an ninh hàng hải, bảo vệ hòa bình, ổn định quốc tế và khu vực, đồng thời làm sâu sắc thêm mối quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện Trung – Nga trong thời đại mới.
Trung Quốc và Nga đã điều động tổng cộng 7 tàu chiến, trong đó Trung Quốc có 4 tàu, gồm 1 tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường, 2 tàu hộ vệ tàu tên lửa dẫn đường và 1 tàu tiếp tế tổng hợp, cùng các máy bay trực thăng trên tàu. Phía Nga có 2 tàu hộ vệ và 1 tàu chở dầu.
Cuộc tập trận lần này được chia làm 3 giai đoạn, bao gồm tập trung quân, hoạt động tại cảng và diễn tập trên biển. Trong giai đoạn hoạt động tại cảng, Trung Quốc và Nga sẽ tổ chức các cuộc giao lưu, thảo luận chuyên môn và xây dựng kế hoạch chung, tham quan tàu, tổ chức các hoạt động giao lưu võ thuật, thể thao.
Trong giai đoạn diễn tập trên biển, hai bên tập trung vào nhiều khoa mục như trinh sát chung, cảnh báo sớm, cùng chống tàu ngầm, cùng tấn công trên biển và phòng thủ chung chống tên lửa.
Philippines yêu cầu Trung Quốc bồi thường 1 triệu USD vụ đụng độ khiến 8 thủy thủ bị thương, trong bối cảnh các nhà ngoại giao hai nước đã gặp nhau để xoa dịu căng thẳng.
Theo Independent, Philippines yêu cầu Trung Quốc bồi thường 1 triệu USD cho vụ đụng độ hồi tháng 6 trên Biển Đông khiến 8 thủy thủ bị thương.
Trước đó, Philippines đã cáo buộc lực lượng hải cảnh Trung Quốc triển khai xuồng máy để chặn và liên tục đâm vào một cặp thuyền cao su của Philippines, phá hủy các tàu hải quân và tịch thu tám khẩu súng. Trong khi đó, hải cảnh Trung Quốc đã cáo buộc hải quân Philippines châm ngòi cho cuộc đối đầu khi điều khiển một trong những thuyền của mình đi quá gần một tàu Trung Quốc. Philippines cáo buộc lực lượng hải cảnh Trung Quốc triển khai xuồng máy chặn và liên tục đâm vào một cặp thuyền Philippines. Trong khi đó, hải cảnh Trung Quốc đã cáo buộc hải quân Philippines châm ngòi cho cuộc đối đầu.
Philippines cáo buộc lực lượng hải cảnh Trung Quốc triển khai xuồng máy chặn và liên tục đâm vào một cặp thuyền Philippines. Trong khi đó, hải cảnh Trung Quốc đã cáo buộc hải quân Philippines châm ngòi cho cuộc đối đầu.
Tham mưu trưởng Philippines, Tướng Romeo S Brawner Jr, cho biết, khoản bồi thường mà nước này yêu cầu chỉ cho thiệt hại về tài sản, không bao gồm thương tích của thủy thủ.
Trước đó, ông đã yêu cầu Trung Quốc trả lại súng trường và thiết bị đã tịch thu trong vụ đụng độ.
Trong bối cảnh căng thẳng song phương gia tăng, các nhà ngoại giao Trung Quốc và Philippines đã tổ chức một cuộc họp và “khẳng định cam kết hạ nhiệt căng thẳng mà không ảnh hưởng đến lập trường của mỗi bên”.
Hai bên chưa đề cập đến thỏa thuận nào nhằm cố gắng ngăn chặn sự việc hôm 17/6 tại bãi Cỏ Mây lặp lại. Tuy nhiên, họ đã ký một thỏa thuận cải thiện thông tin liên lạc trong các trường hợp khẩn cấp trên biển và nhất trí tiếp tục đàm phán về việc tăng cường quan hệ giữa hai lực lượng bảo vệ bờ biển.
Một thỏa thuận tương tự được ký kết vào tháng 1 đã không ngăn chặn được các cuộc đối đầu giữa lực lượng bảo vệ bờ biển Philippines và Trung Quốc.
Trong bối cảnh căng thẳng khu vực gia tăng, từ ngày 27/6, Mỹ tổ chức tập trận Vành đai Thái Bình Dương (RIMPAC) 2024 trong 5 tuần tại Hawaii.
Trong bối cảnh căng thẳng khu vực gia tăng, từ ngày 27/6, Mỹ tổ chức tập trận Vành đai Thái Bình Dương (RIMPAC) 2024 trong 5 tuần tại Hawaii, đây được ví như “cuộc tập trận hàng hải quốc tế lớn nhất thế giới”.
Điểm nóng an ninh
Thành lập năm 1971 với ba nước ban đầu là Australia, Canada và Mỹ, RIMPAC 2024, quy tụ lực lượng vũ trang của 29 quốc gia, với mục tiêu tăng cường quan hệ đa phương và hiện thực hóa tầm nhìn “Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở”. Cuộc tập trận năm nay có sự tham gia của quân đội Hàn Quốc, Nhật Bản và Ấn Độ, cũng như các quốc gia ở Đông Nam và Nam Á, Mỹ Latinh và bảy quốc gia châu Âu.
Chương trình RIMPAC 2024 tập trung vào chiến đấu và huấn luyện dự phòng trên đất liền, trên không và trên biển, với 150 máy bay, 40 tàu mặt nước, 3 tàu ngầm và hơn 25.000 quân nhân thực hiện các cuộc đổ bộ, huấn luyện chiến đấu đô thị, tác chiến chống tàu ngầm, diễn tập đánh chìm tàu, cũng như các hoạt động mạng và không gian.
Cuộc tập trận sẽ tổ chức hoạt động huấn luyện cứu trợ nhân đạo và cứu trợ thiên tai lớn nhất từ trước đến nay. Lực lượng viễn chinh và 2.500 người tham gia từ tám nước phối hợp với các tổ chức bên ngoài, gồm Liên hợp quốc và các nhóm phi lợi nhuận. Theo người phát ngôn RIMPAC, cuộc tập trận đề cao tính chiến thuật, củng cố năng lực cứu trợ thảm họa và nhân đạo toàn diện, cũng như chiến tranh tích hợp đa miền.
RIMPAC năm nay diễn ra trong bối cảnh căng thẳng khu vực dâng cao. Mỹ tìm cách tăng cường quan hệ đối tác đa phương liên khu vực, thiết lập các thỏa thuận quốc phòng mới và phát triển năng lực quân sự trên khắp châu Á-Thái Bình Dương. Vài ngày trước khi diễn ra RIMPAC, Washington còn tiến hành các cuộc tập trận ném bom chiến lược, điều một tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân tới bán đảo Triều Tiên và tiến hành các cuộc tập trận chiến đấu tại Thái Bình Dương với đồng minh.
Trong khi đó, Trung Quốc từng tham gia RIMPAC năm 2014 và 2016, nhưng trong bối cảnh căng thẳng khu vực gia tăng, Bắc Kinh không được mời tham dự năm 2018 và cả năm nay. Gần đây, Trung Quốc tăng cường tập trận quân sự quanh Đài Loan (Trung Quốc) và nhiều lần đụng độ với Philippines tại các đảo và bãi cạn tranh chấp ở Biển Đông.
Mặt khác, Nga đang tích cực triển khai hoạt động ngoại giao trong khu vực. Trong hai tháng qua, Tổng thống Vladimir Putin đã có chuyến thăm cấp cao tới Trung Quốc, Triều Tiên và Việt Nam. Đặc biệt, việc Moscow ký kết thỏa thuận quốc phòng với Bình Nhưỡng báo hiệu giai đoạn hợp tác mới đáng chú ý của hai nước.
Trả lời tờ Al Jazeera, Chủ tịch kiêm giám đốc điều hành của Pacific Forum, Viện nghiên cứu chính sách châu Á Thái Bình Dương ở Hawaii, ông David Santoro cho biết, sau 25 năm tập trung chống khủng bố, thế giới đang chứng kiến xung đột nóng quay trở lại, như những gì đang diễn ra tại châu Âu, Trung Đông và nguy cơ có thể xảy ra với khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
Trung tâm địa chính trị
Trong bài phát biểu tại Đối thoại Shangri-La ở Singapore hồi đầu tháng, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin cho biết, châu Á-Thái Bình Dương là trung tâm chiến lược an ninh của Mỹ và khẳng định “Mỹ chỉ có thể an toàn nếu châu Á an toàn”.
Trả lời câu hỏi liệu Washington có đang cố gắng xây dựng một liên minh giống Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) trong khu vực, ông Austin cho hay, các nước cùng chí hướng, cùng giá trị và tầm nhìn về một Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở đang hợp tác để cùng đạt mục tiêu. Theo đó, Nhà Trắng đang tăng cường quan hệ với các đồng minh, đối tác và các nước khác cũng dần củng cố quan hệ lẫn nhau trong khu vực.
Cựu Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg nhấn mạnh tầm quan trọng của an ninh ở châu Á-Thái Bình Dương. Phát biểu trước chuyến thăm của ông Putin tới Bình Nhưỡng, ông Stoltenberg lưu ý: “Những gì xảy ra ở châu Âu quan trọng với châu Á và những gì xảy ra ở châu Á quan trọng với châu Âu”.
Trong khi RIMPAC được ngợi khen vì thúc đẩy hợp tác giữa các quốc gia đối tác, cuộc tập trận đang vấp phải chỉ trích từ nhà hoạt động môi trường và người dân bản địa. Họ khẳng định cuộc tập trận gây ra suy thoái môi trường trên diện rộng, đe dọa hệ sinh thái mỏng manh của Hawaii và xâm phạm lợi ích an ninh của quốc đảo.
Phản ứng trước các cuộc biểu tình bên ngoài trụ sở Tư lệnh Hạm đội Thái Bình Dương Mỹ tại Trân Châu Cảng, Hạm đội 3 của Washington tuyên bố, mục tiêu của RIMPAC là tăng cường an ninh và cho phép Nhà Trắng thực thi các quyền tự do và quyền bảo vệ môi trường.
Trợ lý Giáo sư nghiên cứu sắc tộc tại Đại học Hawaii, ông Kyle Kajihiro đã chỉ ra nhiều ví dụ về ô nhiễm quân sự ở Hawaii và các khu vực khác của Thái Bình Dương, ông cho rằng tác động của hoạt động diễn tập quân sự khiến đất khó phát triển, biến những nơi có sự sống thành không gian của cái chết.
Như vậy, RIMPAC 2024 diễn ra trong bối cảnh căng thẳng khu vực dâng cao, ba nước lớn Mỹ, Trung Quốc và Nga đẩy mạnh hoạt động ngoại giao và quân sự nhằm củng cố an ninh, tăng cường vị thế trong khu vực. Trong khi đó, các bên liên quan đều nhấn mạnh châu Á-Thái Bình Dương là trọng điểm địa chính trị của thế giới, hứa hẹn khu vực này xuất hiện nhiều diễn biến khó lường trong thời gian tới.
Thâm hụt ngân sách tăng vọt và cuộc đối đầu với Brussels và Berlin là công thức dẫn đến rắc rối.
Cuối tháng 4, Emmanuel Macron cảnh báo “Châu Âu của chúng ta cũng chỉ là một con người, nó có thể chết.” Không một ai biết rằng chỉ vài tuần sau, Tổng thống Pháp sẽ bắt đầu chứng minh quan điểm của mình bằng cách kêu gọi một cuộc bầu cử sớm, với nguy cơ đẩy toàn bộ EU vào một cuộc khủng hoảng ‘chết người’?
Hiện tại, sự chú ý của toàn cầu đang đổ dồn vào những diễn biến chính trị nóng bỏng tại Pháp. Vòng bỏ phiếu đầu tiên sẽ diễn ra vào ngày 30/06. Đảng cực hữu Tập hợp Dân tộc (Rassemblement National, RN) hiện đang dẫn đầu các cuộc thăm dò, tiếp theo là Mặt trận Bình dân Mới, một liên minh do phe cực tả thống trị.
Trong trường hợp tốt nhất, một quốc hội bị các phe phái chính trị cực đoan thống trị sẽ đẩy nước Pháp vào thời kỳ bất ổn kéo dài. Trong trường hợp tệ nhất, nó sẽ dẫn đến việc áp dụng các chính sách hoang phí và chủ nghĩa dân tộc, theo đó nhanh chóng gây ra một cuộc khủng hoảng kinh tế và xã hội ở Pháp.
Một cuộc khủng hoảng ở Pháp cũng sẽ nhanh chóng trở thành vấn đề của toàn EU. Sẽ có hai cơ chế truyền tải chính. Thứ nhất là tài chính. Thứ hai là ngoại giao.
Pháp đang lâm vào tình trạng tài chính rối ren. Nợ công lên tới 110% GDP và chính phủ đã ghi nhận thâm hụt ngân sách ở mức 5,5% trong năm ngoái. Cả phe cực hữu và cực tả đều cam kết tăng mạnh chi tiêu và giảm thuế, nhưng điều này sẽ làm tăng nợ công và thâm hụt ngân sách, đồng thời vi phạm các quy tắc của EU.
Bruno Le Maire, Bộ trưởng Tài chính Pháp, đã cảnh báo rằng chiến thắng của bất kỳ phe cực đoan nào cũng có thể dẫn đến khủng hoảng nợ công ở Pháp, và các tổ chức như IMF hoặc Ủy ban Châu Âu có thể sẽ phải giám sát tình hình tài chính của đất nước. Le Maire cũng nhấn mạnh đến phản ứng của thị trường đối với “ngân sách mini” của chính phủ Truss ở Anh, để minh họa rằng thị trường sẽ quay lưng nhanh đến mức nào với một chính phủ quản lý tài chính thiếu thận trọng.
Trên thực tế, cuộc khủng hoảng tài chính ở Pháp có thể còn tồi tệ hơn thử thách mà nước Anh và Liz Truss phải đối diện. Ở Anh, người ta có một cơ chế để nhanh chóng sa thải Truss và đưa một chính phủ lý trí hơn lên nắm quyền. Nhưng điều đó khó có thể được thực hiện ở Pháp, nơi mà phe cực hữu và cực tả đều có những lãnh đạo đứng vững trong thể chế, mà lại thiếu những chính trị gia thận trọng, thực tế hơn đứng bên lề.
Vấn đề thứ hai là Pháp là một trong 20 quốc gia sử dụng đồng tiền chung châu Âu.
Điều gì sẽ xảy ra nếu lãi suất trái phiếu Pháp tăng vọt vì phải bù đắp rủi ro? Hiện tại, EU có các cơ chế để can thiệp vào hoạt động mua trái phiếu. Nhưng liệu Brussels hay Berlin có sẵn sàng đồng ý với một động thái như vậy không, nếu cuộc khủng hoảng bị kích động bởi những cam kết chi tiêu không được tài trợ của Pháp? Chính phủ Đức hiện đang phải chật vật tìm kiếm khoản tiết kiệm hàng tỷ đô la trong ngân sách quốc gia của mình. Vậy thì tại sao họ lại chấp nhận cứu trợ cho một nước Pháp chi tiêu hoang phí?
Cả phe cực hữu và cực tả của Pháp đều đang cực kỳ hoài nghi châu Âu – và đã chỉ trích những mệnh lệnh từ Brussels, cũng như bày tỏ thái độ thù địch với Đức. Cương lĩnh bầu cử của RN nói về “khác biệt sâu sắc và không thể hòa giải” giữa thế giới quan của Pháp và Đức. Jordan Bardella, người nhiều khả năng sẽ trở thành ứng viên thủ tướng của RN, gần đây đã đe dọa cắt giảm khoản đóng góp của Pháp cho ngân sách EU từ 2 đến 3 tỷ euro mỗi năm.
Trong cuộc khủng hoảng nợ Hy Lạp kéo dài gần một thập kỷ, thái độ thách thức của Athens đối với EU cuối cùng đã bị dập tắt bởi lời đe dọa trục xuất Hy Lạp khỏi khu vực đồng euro – một động thái có thể hủy hoại các khoản tiền tiết kiệm của người Hy Lạp. Nhưng việc trục xuất Pháp khỏi khu vực đồng euro – hoặc khỏi EU – là điều không thể tưởng tượng được. Toàn bộ dự án châu Âu đã được xây dựng xung quanh cặp đôi Pháp-Đức kể từ những năm 1950.
Nhiều khả năng Pháp sẽ ở lại EU và tiếp tục sử dụng đồng tiền chung, nhưng lại đóng vai trò là kẻ phá hoại. Điều đó sẽ phá hủy sự gắn kết và ổn định của châu Âu, vào thời điểm EU đang nỗ lực đoàn kết trước mối đe dọa từ Nga.
Trừ khi Macron chịu từ chức (vốn rất khó xảy ra), ông sẽ tiếp tục đại diện cho Pháp tại các hội nghị thượng đỉnh quốc tế và các cuộc họp của EU. Tuy nhiên, nếu không có sự thay đổi phút chót nào trong các cuộc thăm dò, thì Tổng thống Pháp có lẽ sẽ xuất hiện sau cuộc bầu cử lần này như một nhân vật với quyền lực bị suy giảm nghiêm trọng. Một số đồng nghiệp châu Âu của Macron có lẽ sẽ mừng thầm trước cảnh tượng “Sao Mộc” bị hạ bệ. Nhưng tác động tổng thể từ một nước Pháp suy yếu và giận dữ lên châu Âu sẽ rất tồi tệ.
Bản năng ban đầu của RN sẽ là đối đầu với Brussels nhân danh chủ quyền của nước Pháp. Nhưng trong những năm gần đây, các nhà lãnh đạo cực hữu đã phần nào nhận thức được rằng thái độ hoài nghi châu Âu một cách cứng rắn có thể khiến cử tri và thị trường sợ hãi và xa lánh. Sau khi thất bại trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2017, RN đã âm thầm từ bỏ việc thảo luận về việc rời khỏi khu vực đồng euro.
Một cuộc khủng hoảng kinh tế – kết hợp cùng một cuộc đối đầu với Brussels và Berlin – có thể khiến RN quay trở lại với bản năng đối đầu và chủ nghĩa dân tộc của mình. Mặt khác, thực tế của việc cầm quyền có thể buộc họ phải hợp tác với EU.
Những ai có trí nhớ tốt có thể chỉ ra cuộc khủng hoảng kinh tế ở Pháp vào đầu những năm 1980, khi chính phủ Xã hội chủ nghĩa cố gắng thực hiện một chương trình nghị sự cấp tiến, thiên tả. Cuộc khủng hoảng đó cuối cùng đã dẫn đến sự nổi lên của Jacques Delors, đầu tiên là trong vai trò Bộ trưởng Tài chính Pháp, và sau đó là Chủ tịch Ủy ban châu Âu. Tại Brussels, Delors đã thúc đẩy những tiến bộ đáng kể trong quá trình hội nhập châu Âu và ra mắt đồng tiền chung.
Lịch sử khó có thể lặp lại chính xác như vậy. Nhưng nhiều thập kỷ kinh nghiệm cho chúng ta thấy rằng: sẽ là một sai lầm khi đặt cược chống lại khả năng vượt qua các mối đe dọa chết người của EU.
Cuộc bầu cử sớm mà Tổng thống Pháp Emmanuel Macron kêu gọi có thể là sự kiện có sức tàn phá lớn nhất kể từ sau chiến tranh, không chỉ đối với Pháp mà cả Liên minh châu Âu (EU), Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và phương Tây.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và bà Marine Le Pen.
Vai trò lãnh đạo của Pháp trong EU, ghế của nước này trong Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc và tầm ảnh hưởng quân sự với tư cách là một cường quốc toàn cầu khiến cuộc bầu cử sắp tới gần giống như “sự kiện thế giới”, tương đương màn tái đấu giữa Tổng thống Mỹ Joe Biden và đối thủ Donald Trump vào tháng 11 năm nay.
Tất cả các cuộc bầu cử đều quan trọng, nhưng một số cuộc bầu cử mang tầm ảnh hưởng toàn cầu.
Vấn đề quan trọng nhất là đảng Tập hợp Quốc gia ( RN ) cực hữu có thể chiến thắng.
Tổng thống Macron có thể sẽ thua, sau những nỗ lực của ông nhằm củng cố EU, điều tiết kinh tế dựa trên các yếu tố thị trường và tìm kiếm sự cân bằng mới và bền vững giữa châu Âu và Mỹ.
Cuộc bầu cử vào cuối tháng này và đầu tháng 7 có thể sẽ đánh dấu không chỉ sự thất bại mà còn xóa bỏ “chủ nghĩa Macron” – cuộc thử nghiệm lộn xộn của Tổng thống Macron với những cải cách theo định hướng thị trường nhằm giải phóng sức sáng tạo của nước Pháp, bài viết trên Politico nhận định.
Các lực lượng trung hữu và trung tả trước đây thống trị đời sống hậu chiến của Pháp, giờ đây đã bị thu gọn thành một số nhóm tranh giành nhau. Hai quyền lực thống trị đời sống chính trị Pháp hiện nay và có thể tồn tại trong nhiều năm nữa là cánh tả chia rẽ và cánh hữu theo chủ nghĩa dân tộc cực đoan.
Chưa chắc bà Marine Le Pen, lãnh đạo RN, sẽ giành chiến thắng trong cuộc bầu cử quốc hội gồm hai vòng, vào ngày 30/6 và 7/7. Ông Jordan Bardella , ứng cử viên cho chức thủ tướng, tuyên bố sẽ từ chối thành lập chính phủ trừ khi giành được đa số rõ ràng (ít nhất 289) trong số 577 ghế tại Quốc hội.
Các cuộc thăm dò cho thấy ông Bardella sẽ giành được tối đa 260 ghế, nhưng sự ủng hộ có thể tiếp tục thay đổi trong những ngày cuối cùng.
Ngay cả khi ông Bardella trở thành thủ tướng, ông Macron sẽ vẫn là tổng thống cho đến năm 2027.
Tuy nhiên, hệ thống của Pháp tập trung quyền lực ở quốc hội, thủ tướng và chính phủ. Nếu có quan điểm chính trị khác với tổng thống, họ sẽ là người nắm quyền quyết định.
Điều đó từng xảy ra ba lần trong nửa thế kỷ qua, trong những khoảng thời gian ngắn “chung sống” giữa phe trung tả và phe trung hữu. Trong những lần đó, hai phe bất đồng về nhiều vấn đề cụ thể, nhưng thống nhất về các nguyên tắc cơ bản, từ vị trí của Pháp trong EU đến cam kết về nhân quyền.
Trong khi đó, đảng RN của bà Le Pen thù ghét EU và tuyên bố sẽ làm mọi cách trong khả năng của mình để làm suy yếu, thậm chí phá hủy nó. Bà cam kết sẽ thực hiện chính sách phân biệt đối xử giữa người Pháp và người nước ngoài cư trú ở Pháp, thậm chí giữa các nhóm người Pháp khác nhau, tùy theo nơi sinh hoặc chủng tộc.
Bà cũng không chỉ trích gay gắt việc Nga mở chiến dịch quân sự ở Ukraine. Trước đây, bà từng vay khoản tiền lớn từ một ngân hàng Nga và một khoản từ ngân hàng liên quan đến Thủ tướng Hungary Viktor Orbán. Bà nói rằng sự can thiệp của Nga vào Syria là điều “tốt cho thế giới”.
Bà Le Pen từng nói: “Các chính sách mà tôi ủng hộ đều được Tổng thống Nga Vladimir Putin thực hiện”.
Bà Marine Le Pen muốn rời khỏi cánh quân sự của NATO, tổ chức mà bà coi là công cụ bá chủ của Mỹ.
Do đó, nếu RN điều hành chính phủ, đó sẽ không khác gì con dao chặt đứt sự thống nhất của phương Tây và châu Âu.
Tại sao người Pháp thường thận trọng lại chấp nhận rủi ro như vậy?
Một số người cho biết họ đã trải qua những điều tồi tệ nhất trong những năm qua, khi chi phí sinh hoạt cao, lương thấp, tội phạm và nhập cư nằm ngoài tầm kiểm soát, dịch vụ đang sụp đổ, thâm hụt nghiêm trọng…
Pháp có vẻ đã làm tốt hơn các quốc gia EU khác về tăng trưởng việc làm và giảm lạm phát trong những năm gần đây. Tổng thống Macron chi nhiều hơn các nước khác để làm hạ giá hàng hoá, do đó thâm hụt ngân sách tăng vọt.
Nhập cư và tội phạm là vấn đề đau đầu, nhưng về thống kê vẫn ở mức thấp hơn so với một số thập kỷ trước. Dịch vụ đang chịu áp lực nhưng vẫn hoạt động. Tình hình ở Pháp được đánh giá là tốt hơn ở Anh.
Tổng thống Macron không được ghi nhận cho những thành công của mình và bị chỉ trích nặng nề vì những thất bại. Điều đó có thể một phần do lỗi của chính ông.
Ông Macron hứa sẽ trở thành một nhà cách mạng và làm chính trị kiểu khác, nhưng hóa ra ông vẫn thuộc dòng chính. Ông không nỗ lực xây dựng phong trào chính trị cấp cơ sở. Những người dân bình thường cảm thấy xa lạ khi nghe những lời hùng biện của ông.
Bằng cách quét sạch những dư âm của phe trung hữu và trung tả, ông đã tạo ra một sự đối ngẫu chính trị mới giữa phe trung hữu và phe cực hữu. Điều đó đã giúp ích cho ông chiến thắng trong hai cuộc bầu cử tổng thống.
Nhưng người Pháp là một dân tộc luôn muốn sự luân phiên thường xuyên. Đối với nhiều cử tri ôn hòa trước đây, giải pháp thay thế cho ông Macron là phe cực hữu đang cố gắng làm dịu hình ảnh.
Kết quả của cuộc bầu cử sắp tới có thể dẫn đến một sự thay thế khác. Nó sẽ đưa Pháp, châu Âu và thế giới bước vào giai đoạn mà Nga và Trung Quốc có thể hài lòng hơn.
Bộ Quốc phòng Nhật Bản ngày 25.6 thông báo Lực lượng phòng vệ trên không (ASDF) của nước này sẽ tiến hành một loạt cuộc tập trận chung với Đức, Pháp và Tây Ban Nha tại Nhật Bản vào tháng 7 tới.
Bộ Quốc phòng Nhật Bản cho biết một đội gồm hơn 30 máy bay quân sự từ Đức, Pháp và Tây Ban Nha sẽ triển khai lực lượng tới Nhật Bản để tiến hành một loạt cuộc tập trận mang tên Vùng trời Thái Bình Dương (Pacific Skies) – hiện được không quân 3 nước châu Âu nói trên tổ chức. Cuộc tập trận này kéo dài khoảng 2 tháng bắt đầu từ giữa tháng 6 tại nhiều khu vực, trong đó có Hawaii và Úc, theo The Japan Times.
Tham gia tập trận, Đức và Tây Ban Nha sẽ gửi chiến đấu cơ Eurofighter Typhoon, còn Pháp sẽ điều máy bay phản lực Rafale đến Nhật Bản. Ngoài ra, cuộc diễn tập còn góp mặt của một số máy bay vận tải và tiếp nhiên liệu trên không cũng như hàng trăm nhân viên quân sự.
Hải quân, không quân châu Âu dồn đến Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương
Ông Kihara đánh giá các chuyến thăm thường xuyên tới khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của lực lượng vũ trang của Đức, Pháp, Tây Ban Nha là bằng chứng cho thấy quyết tâm dấn thân và thể hiện vai trò rõ ràng hơn của họ ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.
Bên cạnh đó, các cuộc tập trận chung của Nhật Bản với quân đội nước khác không chỉ giúp cải thiện kỹ năng chiến thuật của Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản mà còn thắt chặt quan hệ hợp tác với các bên, cũng như góp phần hiện thực hóa tầm nhìn khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở của Tokyo.
Chuỗi động thái trên diễn ra trong bối cảnh cả Nhật Bản và châu Âu đều lo ngại về các thách thức gia tăng đối với trật tự quốc tế, bao gồm xung đột ở Ukraine, sự gián đoạn chuỗi cung ứng và căng thẳng an ninh ở Đông Á.
Trung Quốc tuyên bố Phúc Kiến tự đóng là tàu sân bay chạy bằng động cơ thông thường lớn nhất thế giới, đồng thời hé lộ thêm những chi tiết mới.
Phúc Kiến là tàu sân bay đầu tiên do Trung Quốc tự thiết kế và chế tạo.
Trong bài đánh giá chuyên sâu đầu tiên về hệ thống năng lượng và vận hành của tàu sân bay Phúc Kiến, đài truyền hình nhà nước Trung Quốc CCTV tuyên bố con tàu đã làm được điều mà trước giờ bị xem là bất khả thi, khi trang bị máy phóng điện từ tiên tiến trên một con tàu chạy bằng động cơ truyền thống.
Trước đây, người ta cho rằng chỉ các tàu chạy bằng năng lượng hạt nhân mới có thể tạo ra đủ điện để phóng máy bay bằng công nghệ này.
“Phúc Kiến hiện là tàu sân bay chạy bằng năng lượng thông thường lớn nhất thế giới tính theo lượng giãn nước”, CCTV cho hay. “Lượng giãn nước càng lớn thì sức mạnh chiến đấu của nó càng cao”.
Phúc Kiến, tàu sân bay thứ ba và là tàu tiên tiến nhất của Trung Quốc, hoàn toàn được thiết kế và chế tạo trong nước, hạ thủy vào tháng 6/2022.
Thời điểm đó, các nhà chức trách cho biết lượng giãn nước đầy tải của Phúc Kiến là hơn 80.000 tấn. Đây là một chỉ số quan trọng để đánh giá khả năng vận chuyển, tầm hoạt động, tốc độ và khả năng cơ động của tàu.
Xét về kích thước, nó thường được so sánh với các siêu tàu sân bay lớp Kitty Hawk đã ngừng hoạt động của hải quân Mỹ, trong đó chiếc lớn nhất là USS America với lượng giãn nước đầy tải khoảng 85.000 tấn.
Tàu Phúc Kiến được cho là đã kết thúc chuyến thử nghiệm trên biển lần thứ hai vào đầu tháng này, sau chuyến đi thử nghiệm đầu tiên kéo dài 8 ngày hồi tháng 5.
Phúc Kiến là tàu sân bay đầu tiên của Trung Quốc được trang bị máy phóng điện từ, một cải tiến cho phép phóng máy bay với tần suất cao hơn.
USS Gerald R. Ford chạy bằng năng lượng hạt nhân của Mỹ hiện là tàu sân bay duy nhất khác trên thế giới có khả năng tiên tiến này. Tàu có trọng tải 100.000 tấn, dẫn đầu thế giới về lượng giãn nước đầy tải.
CCTV bình luận: “Sự xuất hiện của tàu Phúc Kiến không chỉ làm sáng tỏ lý thuyết thiết kế cho rằng chỉ các tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân mới có thể sử dụng máy phóng điện từ, mà còn nâng khả năng chiến đấu của các tàu sân bay sản xuất trong nước trong tương lai lên một tầm cao mới”.
Nhà phân tích quân sự Cao Weidong cho rằng về mặt nào đó, thiết kế của Phúc Kiến “phức tạp hơn nhiều” so với các tàu chạy bằng năng lượng hạt nhân vì phải đảm bảo cung cấp đủ điện cho tất cả các thiết bị.
Ông cho biết tàu Phúc Kiến có thể mang nhiều máy bay hơn và nhờ vào công nghệ máy phóng điện từ, tàu có thể phóng máy bay cảnh báo sớm cánh cố định để cải thiện thời gian bay trên không, hiệu suất radar và khả năng chỉ huy.
Nhà phân tích nói thêm, máy phóng điện từ cũng đồng nghĩa máy bay chiến đấu có thể cất cánh khi mang theo đầy đủ nhiên liệu và đạn dược, giảm nhu cầu tiếp nhiên liệu trên không và giải phóng hiệu quả không gian để mang thêm máy bay không người lái, máy bay vận tải và máy bay tác chiến điện tử.
CCTV cho biết thêm thông tin về máy bay hoạt động trên tàu Phúc Kiến sẽ sớm được công bố.
Ngoài ra, CCTV còn cung cấp hình ảnh cho thấy tàu Phúc Kiến có thể chuyển hướng đột ngột, lưu ý rằng tàu sân bay đã giảm bớt luồng sóng một cách hiệu quả, qua đó làm giảm khả năng xác định vị trí và tấn công tàu của vũ khí đối phương.
Ông Cao cho biết sẽ mất đến hai năm để hoàn thành các cuộc thử nghiệm tàu Phúc Kiến và nhấn mạnh Trung Quốc có thể sẽ đóng thêm nhiều tàu sân bay, bao gồm cả tàu sử dụng năng lượng hạt nhân.
Trung Quốc đặt tên 3 tàu sân bay dựa theo các tỉnh ven biển: Tỉnh Liêu Ninh ở vùng Đông Bắc, Sơn Đông ở miền Đông và Phúc Kiến ở vùng Đông Nam.
Trong số 2 hàng không mẫu hạm còn lại, Liêu Ninh, tàu sân bay đầu tiên của Trung Quốc, được hoán cải từ chiến hạm cũ mua của Ukraine. Sau khi biên chế tàu Liêu Ninh năm 2012, quân đội Trung Quốc đã đóng tàu sân bay nội địa đầu tiên là Sơn Đông, biên chế vào tháng 12/2019.
Ngày 21.6, báo Philippine Daily Inquirer dẫn lời Đại tá Xerxes Trinidad, phát ngôn viên quân đội Philippines, cho biết gần đây đã phát hiện nhóm 4 tàu hải quân Trung Quốc xuất hiện ở Biển Đông.
Tàu hải quân Trung Quốc trong một lần hiện diện ở Biển Đông vào tháng 3
Nhóm tàu bao gồm 2 khu trục hạm, 1 tàu hộ vệ và 1 tàu tiếp dầu, lộ diện ngày 19.6 ở eo biển Balabac, ngoài khơi đảo Palawan của Philippines. Đến hôm qua, Bắc Kinh chưa đưa ra phản ứng về thông tin này.
Dù nhóm tàu xuất hiện trên tuyến hàng hải được tàu bè quốc tế sử dụng, diễn biến này thu hút sự chú ý của giới quan sát vì gần đó là thị trấn Balabac của Palawan, một trong 4 khu vực được bổ sung vào Thỏa thuận tăng cường hợp tác quốc phòng (EDCA) do Mỹ và Philippines ký kết năm 2023. Theo EDCA, số căn cứ quân sự Philippines mà Mỹ có thể tiếp cận đã tăng từ 5 lên 9.
Nhà phân tích an ninh Chester Cabalza, Chủ tịch Tổ chức Hợp tác phát triển và an ninh quốc tế (trụ sở Manila, Philippines), nhận định sự hiện diện của các tàu hải quân Trung Quốc ở eo biển Balabac đồng nghĩa Bắc Kinh đang chuẩn bị cho bất kỳ cuộc đối đầu trên biển nào có thể xảy ra với Manila và các đồng minh.
Ông Cabalza cho hay thông qua việc điều tàu, Trung Quốc muốn gửi thông điệp và cùng lúc thử thách mức độ đoàn kết giữa Philippines và các nước đồng minh, đặc biệt là Mỹ. “Bắc Kinh muốn xem Manila và Washington sẽ áp dụng hiệp ước phòng thủ chung như thế nào trên thực tế”, theo chuyên gia này.
Trong một diễn biến liên quan, Philippines vẫn chưa cân nhắc kích hoạt hiệp ước phòng thủ chung với Mỹ sau khi Manila cáo buộc Bắc Kinh can thiệp một sứ mệnh tiếp tế cho các binh sĩ trú đóng tại tiền đồn ở Bãi Cỏ Mây trong tuần này. Bãi Cỏ Mây là thực thể ở quần đảo Trường Sa, thuộc chủ quyền Việt Nam nhưng bị Philippines chiếm đóng trái phép.
Reuters ngày 21.6 dẫn lời ông Lucas Bersamin, Chủ tịch Hội đồng Hàng hải quốc gia Philippines, cho biết Manila cho rằng vụ chạm trán trên có lẽ chỉ là “một sự hiểu lầm, hoặc một tai nạn”. “Chúng tôi chưa xếp vụ việc vào hành động tấn công có vũ trang”, ông Bersamin nói.
Cùng ngày, một phát ngôn viên của Đại sứ quán Trung Quốc tại Tokyo (Nhật Bản) tuyên bố Nhật Bản không phải là bên tham gia tranh chấp ở Biển Đông và vì thế không có quyền can thiệp những vấn đề giữa Manila và Bắc Kinh tại đây, theo Reuters. Trước đó, Bộ Ngoại giao Nhật Bản bày tỏ quan ngại về vụ chạm trán giữa tàu Philippines và tàu Trung Quốc gần Bãi Cỏ Mây.
Trưởng đoàn đàm phán Brexit của Liên minh châu Âu (EU), Michel Barnier, cho rằng quyết định của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron giải tán quốc hội và tổ chức bầu cử sớm có thể khiến Pháp rời liên minh.
Trả lời phỏng vấn Telegraph hôm 22/6, Trưởng đoàn đàm phán Brexit của EU và cũng là cựu Ngoại trưởng Pháp Michel Barnier cho rằng, Tổng thống Emmanuel Macron đang đẩy nước Pháp đến kịch bản rút khỏi EU (hay Frexit).
“Tôi rất tiếc rằng ở đất nước của tôi, lời cảnh báo này đã không được lắng nghe… về vấn đề di cư, về an ninh, về thẩm quyền của nhà nước cũng như sự tôn trọng và phát triển của những vùng nghèo nhất đất nước”, ông nói.
Ông Barnier cho biết, trước đây, ông từng cảnh báo các nước có thể lần lượt rút khỏi EU nếu không rút ra bài học từ Brexit. Tuy vậy, ông cho rằng, Tổng thống Macron không bận tâm đến cảnh báo của ông.
Ông nhấn mạnh, quyết định của Tổng thống Macron giải tán quốc hội nước này và tổ chức bầu cử sớm có thể khiến Pháp rời liên minh. Chính trị gia Barnier cho rằng, hy vọng của ông Macron đánh bại đảng Mặt trận Quốc gia cực hữu trong cuộc bầu cử sắp tới rất rủi ro.
“Nếu liên minh tự do của ông phải chịu một thất bại khác, ông sẽ buộc phải bổ nhiệm thủ tướng từ một đảng khác theo thỏa thuận được gọi là chung sống và khiến ông có rất ít quyền lực đối với các vấn đề đối nội trong các năm tới”, ông Barnier phân tích.
“Chúng ta phải hết sức cẩn thận về những gì có thể xảy ra ở Pháp, chẳng hạn như việc bà Le Pen đắc cử hay việc phe cực hữu giành được thế đa số mới”, ông nói.
Một số chuyên gia quân sự vừa đưa ra những lý giải về việc một tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân mang tên lửa đạn đạo của Trung Quốc bất ngờ nổi lên ở eo biển Đài Loan.
Một chiếc tàu ngầm Type 094 của Trung Quốc
Một số ngư dân đã phát hiện một chiếc tàu ngầm của quân đội Trung Quốc (PLA) bất ngờ nổi lên vào sáng sớm 18.6, ở ngay phía tây đường trung tuyến của eo biển Đài Loan, cách quần đảo Kim Môn do Đài Loan kiểm soát khoảng 46 km, theo tờ South China Morning Post (SCMP).
Ngay sau đó, một tàu chiến khác của PLA được nhìn thấy đang hộ tống tàu ngầm về Trung Quốc. Chiếc tàu ngầm khi đó di chuyển trên mặt nước chứ không lặn xuống, theo một số báo dẫn lời ngư dân.
Trưởng Cơ quan Phòng vệ Đài Loan Cố Lập Hùng cho hay lực lượng phòng vệ Đài Loan “đã hiểu biết toàn diện về tình hình thông qua các phương pháp trinh sát và tình báo có liên quan” mà không cung cấp thêm thông tin chi tiết hay suy đoán về ý định của hải quân Trung Quốc. Cho đến nay vẫn chưa có thông tin về phản ứng của phía Trung Quốc.
Lý giải của chuyên gia quân sự Đài Loan Trong khi đó, các chuyên gia quân sự Đài Loan cho rằng chiếc tàu ngầm nói trên là tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân thuộc Type 094, dựa trên những bức ảnh do các thuyền viên chụp được. Họ cho rằng tàu ngầm có thể nổi lên để bảo trì định kỳ, gặp trục trặc kỹ thuật, thay đổi địa hình dưới nước hoặc cố ý phô trương sức mạnh, theo SCMP.
Trong đó, ông Lâm Dĩnh Hựu, giáo sư quan hệ quốc tế và nghiên cứu chiến lược tại Đại học Đạm Giang ở thành phố Tân Bắc (Đài Loan) nhận định: “Các tàu ngầm hạt nhân như Type 094 có nhiệm vụ chuyên biệt và thường tránh nổi lên do tính nhạy cảm và nhu cầu tàng hình”. Tuy nhiên, ông Lâm không loại trừ khả năng “sự cố định hướng hoặc trục trặc kỹ thuật khiến tàu ngầm nổi lên”.
Còn ông Zivon Wang, một nhà phân tích quân sự tại Đài Bắc, nhận định vị trí của chiếc tàu ngầm Trung Quốc nói trên cho thấy nó đang di chuyển trong giới hạn 12 hải lý tính từ lãnh hải của Trung Quốc đại lục. “Đây có thể là một chuyến quá cảnh thường lệ để chuyển đổi nhiệm vụ hoặc bảo trì tại xưởng đóng tàu ở Bột Hải, do nó có quỹ đạo hướng về phía bắc từ căn cứ trên bờ biển Hải Nam ở phía nam”, ông Wang nhận định.
Ông Wang còn cho rằng việc chỉ có một tàu chiến PLA hộ tống tàu ngầm đã làm giảm khả năng xảy ra trục trặc kỹ thuật. “Thông thường, trong trường hợp xảy ra sự cố, những tàu bổ sung sẽ được điều động để hỗ trợ”.
Nhắm vào Mỹ, Nhật, Philippines, Úc? Việc nổi lên hiếm hoi của một tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân, vốn có thể hoạt động dưới nước trong thời gian dài, đã gây lo ngại ở Đài Loan và đặt ra câu hỏi liệu đây có phải là một màn thể hiện khác của Bắc Kinh nhắm vào hòn đảo này hay chỉ đơn giản là một chuyến quá cảnh thường lệ, theo SCMP.
Các nhà lập pháp Đài Loan đã bày tỏ lo ngại quanh câu hỏi đây có phải là nỗ lực của PLA nhằm tăng áp lực quân sự lên Đài Loan hay không, đặc biệt là sau khi PLA tiến hành cuộc tập trận vào tháng 5 mô phỏng việc phong tỏa hòn đảo này.
Nhà phân tích cấp cao Tô Tử Vân thuộc Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh, một tổ chức tư vấn cho chính quyền ở Đài Bắc, cho rằng sự xuất hiện của tàu ngầm Type 094 có thể được hiểu là một màn phô trương sức mạnh không chỉ nhắm vào Đài Loan mà còn nhắm vào Mỹ và các đồng minh của Mỹ ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, gồm Nhật Bản, Philippines và Úc.
Ông Tô còn cho rằng quyết định cho tàu ngầm Type 094 (có trọng tải nặng) nổi lên có thể là biện pháp phòng ngừa nhằm tránh nguy cơ mắc cạn, đặc biệt là ở vùng nước nông của eo biển Đài Loan. Các chuyên gia quân sự cũng cho rằng do đây là cao điểm của mùa câu mực nên việc nổi lên trong khu vực có thể làm giảm nguy cơ tàu ngầm mắc vào lưới đánh cá.
Tàu ngầm Type 094, còn được gọi là lớp Tấn, đã được thấy nổi lên ở eo biển Đài Loan vào năm 2021 và 2020, theo SCMP.
Tàu ngầm lớp Tấn của Trung Quốc được trang bị tên lửa đạn đạo JL-2 có tầm bắn 7.000 km, đặt lục địa Mỹ trong tầm bắn. Phiên bản mới nhất của tàu ngầm, Type 094A, được đưa vào sử dụng vào tháng 4 và được cho là mang theo tên lửa đạn đạo JL-3 thậm chí còn mạnh hơn, có tầm bắn hơn 10.000 km, theo SCMP.
Đương kim Tổng thư ký NATO Stoltenberg đánh giá Thủ tướng Hà Lan Mark Rutte hiện là một ứng cử viên nặng ký để thay thế mình, đồng thời cho biết việc lựa chọn Tổng thư ký mới của NATO sắp hoàn tất.
Thủ tướng Hà Lan Mark Rutte
Mark Rutte – Thủ tướng Hà Lan sắp mãn nhiệm có khả năng trở thành người đứng đầu NATO tiếp theo, có mối quan hệ tốt với cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump. Giới quan sát cho rằng điều này có thể giúp NATO thoát khỏi bế tắc với Nga về cuộc xung đột ở Ukraine, bất kể ai giành được Nhà Trắng.
Trước đó, ngày 18/6, truyền thông Hà Lan đồng loạt đưa tin, Thủ tướng Mark Rutte sẽ trở thành Tổng thư ký mới của NATO, thay thế ông Jens Stoltenberg – người sẽ kết thúc nhiệm kỳ vào tháng 10 tới.
Trong nhiệm kỳ tổng thống của mình, ông Trump đã chỉ trích các thành viên NATO vì không chi tiêu nhiều như Mỹ cho quốc phòng và từ khi ông rời nhiệm sở, các cựu quan chức cho biết ông Trump từng đe dọa rút Mỹ khỏi liên minh.
Hồi tháng 2, ông Trump cho biết ông từng nói với các thành viên NATO rằng ông “sẽ khuyến khích” Nga “làm bất kỳ điều gì họ muốn” đối với những quốc gia “không tuân thủ” cam kết tài chính với liên minh.
Roger Hilton, nhà nghiên cứu quốc phòng tại tổ chức tư vấn GLOBSEC có trụ sở tại Slovakia nhận định, trong trường hợp cựu Tổng thống Trump giành chiến thắng thì ông Rutte có thể là người phù hợp nhất để hợp tác với ông. Tại Hội nghị An ninh Munich thường niên gần đây, ông Rutte nói rằng các nhà lãnh đạo nên “ngừng rên rỉ và than vãn về ông Trump” khi ông kêu gọi tăng chi tiêu quốc phòng bất kể ai giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống Mỹ.
Theo nhà quan sát Hilton: “Một đặc điểm bị đánh giá thấp trong hồ sơ của ông Rutte có thể có giá trị lớn là mối quan hệ tốt đẹp của ông với ông Donald Trump nếu cựu Tổng thống Mỹ giành lại Nhà Trắng. Theo các báo cáo, ông Rutte đã đóng vai trò quan trọng trong việc giải cứu hội nghị thượng đỉnh NATO năm 2018.
“Khả năng điều hướng khéo léo Nhà Trắng dưới thời ông Trump của ông Rutte sẽ có tầm quan trọng hiện hữu với NATO và Ukraine”.
Cơ hội để ông Rutte thay thế ông Jens Stoltenberg, người sẽ từ chức vào tháng 10, đã tăng lên sau khi Hungary và Slovakia cho biết họ sẽ ủng hộ việc đề cử ông lãnh đạo liên minh 32 quốc gia này. Romania, quốc gia có Tổng thống Klaus Iohannis cũng là một ứng cử viên, là thành viên duy nhất phản đối việc ông Rutte ứng cử.
Trong khi đó, đương kim Tổng thư ký NATO Stoltenberg cũng đánh giá ông Rutte hiện là một ứng cử viên rất nặng ký để thay thế mình, đồng thời cho biết việc lựa chọn Tổng thư ký mới của NATO sắp hoàn tất.
John Foreman, cựu tùy viên quốc phòng Anh tại Moscow và Kiev, cho biết: “Tôi không mong đợi bất kỳ sự thay đổi đáng kể nào dưới thời ông Rutte. Tuy nhiên, ông ấy là một nhà điều hành chính trị sắc sảo, giàu kinh nghiệm, lịch sự và có mối quan hệ đặc biệt tốt, rất thành thạo trong việc tìm kiếm và theo dõi tình hình chính trị trong liên minh”.
“Với việc ông ấy nhận được sự ủng hộ ban đầu từ Mỹ và Đức, tôi không cho là ông ấy sẽ thẳng thắn như ông Stoltenberg trong việc ủng hộ Ukraine và ông ấy có thể sẽ đi theo đường lối của Washington”, chuyên gia Foreman nói.
Theo nhà quan sát này: “Ông Rutte đã trở nên cứng rắn hơn với Nga trong những năm gần đây. Cá nhân tôi không nghĩ ông ấy là sự lựa chọn tốt nhất nhưng ông ấy là ứng viên ít gây khó chịu nhất cho tất cả các bên”.
Nhà quan sát Hilton thì cho rằng nếu ông Rutte trở thành người đứng đầu NATO thì ông sẽ được Tổng thống Zelensky và Kiev nhìn nhận một cách tích cực. Giống như ông Stoltenberg, ông Rutte có thể sẽ sử dụng ngoại giao để trấn an các đồng minh dọc sườn Đông NATO.
Hà Lan đang dẫn đầu một nhóm quốc tế cung cấp máy bay chiến đấu F-16 cho Ukraine giữa bối cảnh ông Rutte đã ký hiệp ước an ninh 10 năm với Kiev nhằm đảm bảo sự ủng hộ lâu dài của Hà Lan bất chấp chỉ trích của nhà lãnh đạo cực hữu vừa giành chiến thắng trong cuộc bầu cử Quốc hội Hà Lan Geert Wilders.
Nhà quan sát Hilton nhận định: “Một khía cạnh vẫn chưa được quyết định là liệu việc bổ nhiệm ông ấy sẽ mang lại lợi ích hay tác động tiêu cực đến chính phủ sắp tới của Hà Lan. Cho đến khi Nội các quyết định, cần có thêm thời gian trước khi suy đoán xem điều đó có ý nghĩa gì với Ukraine và chi tiêu quốc phòng”.
Một số chuyên gia quân sự vừa đưa ra những lý giải về việc một tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân mang tên lửa đạn đạo của Trung Quốc bất ngờ nổi lên ở eo biển Đài Loan.
Một số ngư dân đã phát hiện một chiếc tàu ngầm của quân đội Trung Quốc (PLA) bất ngờ nổi lên vào sáng sớm 18.6, ở ngay phía tây đường trung tuyến của eo biển Đài Loan, cách quần đảo Kim Môn do Đài Loan kiểm soát khoảng 46 km, theo tờ South China Morning Post (SCMP).
Ngay sau đó, một tàu chiến khác của PLA được nhìn thấy đang hộ tống tàu ngầm về Trung Quốc. Chiếc tàu ngầm khi đó di chuyển trên mặt nước chứ không lặn xuống, theo một số báo dẫn lời ngư dân.
Trưởng Cơ quan Phòng vệ Đài Loan Cố Lập Hùng cho hay lực lượng phòng vệ Đài Loan “đã hiểu biết toàn diện về tình hình thông qua các phương pháp trinh sát và tình báo có liên quan” mà không cung cấp thêm thông tin chi tiết hay suy đoán về ý định của hải quân Trung Quốc. Cho đến nay vẫn chưa có thông tin về phản ứng của phía Trung Quốc. Lý giải của chuyên gia quân sự Đài Loan
Trong khi đó, các chuyên gia quân sự Đài Loan cho rằng chiếc tàu ngầm nói trên là tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân thuộc Type 094, dựa trên những bức ảnh do các thuyền viên chụp được. Họ cho rằng tàu ngầm có thể nổi lên để bảo trì định kỳ, gặp trục trặc kỹ thuật, thay đổi địa hình dưới nước hoặc cố ý phô trương sức mạnh, theo SCMP.
Hai gói bán vũ khí mới Mỹ vừa phê duyệt cho Đài Loan có gì?
Trong đó, ông Lâm Dĩnh Hựu, giáo sư quan hệ quốc tế và nghiên cứu chiến lược tại Đại học Đạm Giang ở thành phố Tân Bắc (Đài Loan) nhận định: “Các tàu ngầm hạt nhân như Type 094 có nhiệm vụ chuyên biệt và thường tránh nổi lên do tính nhạy cảm và nhu cầu tàng hình”. Tuy nhiên, ông Lâm không loại trừ khả năng “sự cố định hướng hoặc trục trặc kỹ thuật khiến tàu ngầm nổi lên”.
Còn ông Zivon Wang, một nhà phân tích quân sự tại Đài Bắc, nhận định vị trí của chiếc tàu ngầm Trung Quốc nói trên cho thấy nó đang di chuyển trong giới hạn 12 hải lý tính từ lãnh hải của Trung Quốc đại lục. “Đây có thể là một chuyến quá cảnh thường lệ để chuyển đổi nhiệm vụ hoặc bảo trì tại xưởng đóng tàu ở Bột Hải, do nó có quỹ đạo hướng về phía bắc từ căn cứ trên bờ biển Hải Nam ở phía nam”, ông Wang nhận định.
Ông Wang còn cho rằng việc chỉ có một tàu chiến PLA hộ tống tàu ngầm đã làm giảm khả năng xảy ra trục trặc kỹ thuật. “Thông thường, trong trường hợp xảy ra sự cố, những tàu bổ sung sẽ được điều động để hỗ trợ”. Nhắm vào Mỹ, Nhật, Philippines, Úc?
Việc nổi lên hiếm hoi của một tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân, vốn có thể hoạt động dưới nước trong thời gian dài, đã gây lo ngại ở Đài Loan và đặt ra câu hỏi liệu đây có phải là một màn thể hiện khác của Bắc Kinh nhắm vào hòn đảo này hay chỉ đơn giản là một chuyến quá cảnh thường lệ, theo SCMP.
Các nhà lập pháp Đài Loan đã bày tỏ lo ngại quanh câu hỏi đây có phải là nỗ lực của PLA nhằm tăng áp lực quân sự lên Đài Loan hay không, đặc biệt là sau khi PLA tiến hành cuộc tập trận vào tháng 5 mô phỏng việc phong tỏa hòn đảo này.
Tàu ngầm tên lửa đạn đạo Trung Quốc bất ngờ nổi lên ở eo biển Đài Loan
Nhà phân tích cấp cao Tô Tử Vân thuộc Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh, một tổ chức tư vấn cho chính quyền ở Đài Bắc, cho rằng sự xuất hiện của tàu ngầm Type 094 có thể được hiểu là một màn phô trương sức mạnh không chỉ nhắm vào Đài Loan mà còn nhắm vào Mỹ và các đồng minh của Mỹ ỡ khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, gồm Nhật Bản, Philippines và Úc.
Ông Tô còn cho rằng quyết định cho tàu ngầm Type 094 (có trọng tải nặng) nổi lên có thể là biện pháp phòng ngừa nhằm tránh nguy cơ mắc cạn, đặc biệt là ở vùng nước nông của eo biển Đài Loan. Các chuyên gia quân sự cũng cho rằng do đây là cao điểm của mùa câu mực nên việc nổi lên trong khu vực có thể làm giảm nguy cơ tàu ngầm mắc vào lưới đánh cá.
Tàu ngầm Type 094, còn được gọi là lớp Tấn, đã được thấy nổi lên ở eo biển Đài Loan vào năm 2021 và 2020, theo SCMP.
Tàu ngầm lớp Tấn của Trung Quốc được trang bị tên lửa đạn đạo JL-2 có tầm bắn 7.000 km, đặt lục địa Mỹ trong tầm bắn. Phiên bản mới nhất của tàu ngầm, Type 094A, được đưa vào sử dụng vào tháng 4 và được cho là mang theo tên lửa đạn đạo JL-3 thậm chí còn mạnh hơn, có tầm bắn hơn 10.000 km, theo SCMP.
Hải quân Trung Quốc mới đây đã sử dụng ngư lôi sóng hạ âm phóng từ tàu ngầm để đánh chìm tàu tấn công đổ bộ trong một cuộc tập trận.
Tàu ngầm Trung Quốc tập trận đánh chìm tàu đổ bộ.
Theo The Drive, trong ngày 16/6, truyền thông Trung Quốc đã đăng tải đoạn video ghi lại tàu ngầm của hải quân nước này diễn tập đánh chìm tàu đổ bộ. Đợt tập trận là một phần trong lễ kỷ niệm 70 năm thành lập lực lượng tàu ngầm của Trung Quốc.
Trong đoạn video, tàu tấn công đổ bộ lớp Type 074 đã bị tập kích bởi một tàu ngầm của hải quân Trung Quốc. Đòn tấn công chính xác từ dưới mặt nước đã khiến tàu đổ bộ bị hất tung và chìm xuống sau đó. Vũ khí được tàu ngầm Trung Quốc sử dụng trong đợt tập trận là ngư lôi sóng hạ âm.
Trong buổi tập trận, hải quân Trung Quốc cũng giới thiệu tàu ngầm Great Wall 236, được coi là mẫu tàu ngầm chủ lực thế hệ mới của nước này.
Ngư lôi sóng hạ âm là loại ngư lôi sử dụng sóng siêu âm tần số cao để tìm kiếm tín hiệu sonar từ các chiến hạm. Sau khi xác định được mục tiêu, ngư lôi sóng hạ âm sẽ di chuyển theo một đường cong rồi tập kích mục tiêu từ bên dưới.
Tàu tấn công đổ bộ lớp Type 074 được ra mắt từ những năm 1990. Tính đến hiện tại, đã có 15 tàu chiến loại này được xuất xưởng, phần lớn phục vụ trong các đơn vị của quân đội Trung Quốc và một số để xuất khẩu.
Các tàu đổ bộ lớp Type 074 có lượng choán nước 800 tấn, dài khoảng 60m, có thể mang theo 2 xe tăng hoặc 350 binh lính trong một cuộc đột kích. Phần lớn các chiến hạm loại này đã sắp hết thời hạn phục vụ và sẽ được thay thế bởi các loại tàu đổ bộ hiện đại hơn.
Ngày 15-6, Bộ Ngoại giao Philippines cho biết nước này vừa trình lên Ủy ban Ranh giới thềm lục địa (CLCS) của Liên Hiệp Quốc bản đăng ký mở rộng thềm lục địa ở Biển Đông.
“Hôm nay, thông qua phái đoàn Philippines tại Liên Hiệp Quốc ở New York, Philippines đã trình thông tin lên Ủy ban Ranh giới thềm lục địa của Liên Hiệp Quốc, để đăng ký quyền của Philippines đối với thềm lục địa mở rộng (ECS) tại khu vực Tây Palawan ở Biển Đông” – Bộ Ngoại giao Philippines cho biết trong tuyên bố ngày 15-6, theo trang tin Rappler.
Việc nộp yêu sách về thềm lục địa mở rộng đã được Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr phê chuẩn, diễn ra sau khi Philippines thực hiện cuộc nghiên cứu khoa học và kỹ thuật toàn diện về thềm lục địa ở Biển Đông.
Động thái trên diễn ra trong bối cảnh căng thẳng gia tăng giữa Philippines và Trung Quốc ở Biển Đông.
Thời gian qua Philippines liên tục tố tàu hải cảnh Trung Quốc quấy rối, ngăn chặn và thực hiện các hành động nguy hiểm nhằm vào tàu Philippines ở Biển Đông.
Trong đó có các vụ tàu hải cảnh Trung Quốc phun vòi rồng vào tàu chở hàng tiếp tế cho lực lượng Philippines ở bãi Cỏ Mây.
Bộ Ngoại giao Philippines cho biết nước này mất hơn 15 năm để chuẩn bị cho việc đệ trình nói trên.
Philippines giải thích họ đang sử dụng quyền theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) để thiết lập ranh giới ngoài của thềm lục địa, bao gồm vùng đáy biển và lòng đất dưới đáy biển, kéo dài lên tới 350 hải lý.
“Các sự cố trên biển có xu hướng làm lu mờ tầm quan trọng của những thứ nằm bên dưới. Đáy biển và lòng đất dưới đáy biển trải dài từ quần đảo của chúng tôi lên đến mức tối đa được UNCLOS cho phép hiện nắm giữ các nguồn tài nguyên tiềm năng đáng kể, vốn sẽ mang lại lợi ích cho quốc gia và người dân của chúng tôi trong nhiều thế hệ tiếp theo” – ông Marshall Louis Alferez, trợ lý ngoại trưởng Philippines phụ trách các sự vụ hàng hải và đại dương, bình luận.
Quan chức này nói thêm: “Hôm nay, chúng tôi bảo đảm tương lai của mình bằng cách thể hiện đặc quyền của mình trong việc thăm dò và khai thác tài nguyên thiên nhiên, theo quyền ECS của chúng tôi”.
Tình hình Biển Đông lại có thêm nhiều diễn biến phức tạp, đặc biệt là các căng thẳng giữa Trung Quốc và Philippines tiếp tục gia tăng.
Tàu CCG và tàu tiếp tế Philippines trong một lần đụng độ ở Biển Đông đầu tháng 5
Ngày 15.6 vừa qua, Philippines thông báo vừa gửi văn bản lên LHQ về việc đăng ký mở rộng thềm lục địa (ECS) ở Biển Đông, theo Reuters. Giải thích cho động thái này, ông Marshall Louis Alferez, Trợ lý Ngoại trưởng Philippines về các vấn đề hàng hải và đại dương, cho rằng đó là sự “đảm bảo tương lai bằng cách thể hiện quyền riêng để khám phá và khai thác tài nguyên thiên nhiên trong quyền lợi ECS” của nước này.
Trung Quốc và Philippines chỉ trích lẫn nhau
Động thái trên diễn ra trong bối cảnh căng thẳng giữa Philippines và Trung Quốc không ngừng gia tăng ở Biển Đông.
Ngày 14.6, CGTN dẫn lời ông Trương Hiểu Cương, phát ngôn viên của Bộ Quốc phòng Trung Quốc, tuyên bố nước này sẽ thực hiện tất cả các biện pháp cần thiết để đối phó “các hành động nguy hiểm và leo thang của Philippines ở Biển Đông”. Phát ngôn viên Trương còn cáo buộc “Philippines là một kẻ hủy diệt hòa bình và gây bất ổn trong khu vực”.
Phát ngôn của ông Trương nhằm phản ứng lại việc Manila phủ nhận việc binh sĩ Philippines đã chĩa súng vào tàu hải cảnh Trung Quốc (CCG) theo như cáo buộc của Bắc Kinh. Mới đây, Đài truyền hình trung ương Trung Quốc (CCTV) đưa tin trong quá trình tiếp tế cho binh sĩ Philippines đóng trú trên một tàu chiến bị mắc cạn tại Biển Đông vào ngày 19.5, ít nhất có 2 quân nhân Philippines trên tàu đã chĩa súng vào các tàu CCG đang theo dõi gần đó.
Thời gian qua, Philippines nhiều lần nỗ lực thực hiện công tác tiếp tế trên bất chấp sự cản trở từ các tàu CCG và lực lượng tàu dân binh Trung Quốc. Hai bên đã xảy ra nhiều vụ va chạm, dù hậu quả không lớn nhưng đã dẫn đến nhiều căng thẳng ngoại giao mà cả Bắc Kinh lẫn Manila đều không tỏ dấu hiệu xuống thang.
Bên cạnh đó, trước sức ép quân sự ngày càng tăng của Trung Quốc, Philippines cũng tiến hành nhiều động thái ứng phó, bao gồm cả việc tăng cường thực lực quốc phòng cũng như củng cố hợp tác với các đồng minh và đối tác như Mỹ, Nhật, Úc. Mới đây, chuyên trang Naval News ngày 11.6 đưa tin Philippines đang tìm cách xây dựng một căn cứ mới trên địa điểm từng là căn cứ không quân của hải quân Mỹ ở vịnh Subic. Dự kiến, căn cứ mới được sử dụng để tăng cường khả năng giám sát trên không và triển khai sức mạnh ở Biển Đông.
Trung Quốc tăng cường kiểm soát Biển Đông
Cùng ngày 14.6, tờ The Guardian đưa tin Philippines bắt đầu tăng cường tuần tra ở Biển Đông.
Đây là động thái đối phó việc Trung Quốc trao quyền nhiều hơn cho CCG – một lực lượng từng có nhiều hành động gây căng thẳng ở khu vực. Cụ thể, kể từ ngày 15.6, Trung Quốc cho phép CCG áp dụng hình phạt giam giữ lên tới 60 ngày không qua xét xử đối với người nước ngoài “vượt biên trái phép” qua vùng biển Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền.
Vấn đề đặt ra qua đó, CCG có thể áp dụng hình phạt trên ở những khu vực trên Biển Đông mà Trung Quốc tuyên bố chủ quyền phi pháp – vốn đã bị Tòa Trọng tài quốc tế ở The Hague (PCA) ra phán quyết bác bỏ vào năm 2016. Lâu nay, Trung Quốc tự trao quyền thực thi các nhiệm vụ chấp pháp ở những vùng biển mà nước này tuyên bố chủ quyền. Năm 2021, Trung Quốc tự ban hành luật cho phép CCG được quyền nổ súng vào tàu nước ngoài ở vùng biển Trung Quốc tuyên bố chủ quyền. Chính vì thế, quy định mới trên của Trung Quốc được xem là bước tiếp theo nhằm tăng cường kiểm soát chủ quyền phi pháp trên Biển Đông.
Trả lời Thanh Niên về vấn đề trên, GS-TS Prakash Panneerselvam (Chương trình Nghiên cứu an ninh và chiến lược quốc tế, Viện Nghiên cứu tiên tiến quốc gia Ấn Độ) cho rằng: “Nếu CCG bắt giữ người nước ngoài ở Biển Đông thì đó là hành động bất hợp pháp. Bằng cách cho phép bắt giữ, Trung Quốc đang báo hiệu ý định thực thi các yêu sách của mình một cách mạnh mẽ hơn”.
Tương tự, GS Stephen Robert Nagy (Đại học Cơ Đốc giáo quốc tế – Nhật Bản, học giả tại Viện Nghiên cứu các vấn đề quốc tế của Nhật) phân tích: “Việc Trung Quốc cho phép CCG được bắt giữ người nước ngoài trên biển như ở Biển Đông là một minh chứng cho thấy Bắc Kinh đang dùng luật pháp trong nước đối với khu vực mà Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền ngay cả khi đó là tuyên bố chủ quyền phi pháp. Khi tiến hành một vụ bắt giữ như vậy, Trung Quốc tự tạo ra một bộ hồ sơ hành chính để tự hình thành nên một cơ sở dữ liệu để hợp pháp hóa việc thực thi luật pháp (dù phi pháp) trong khu vực. Qua đó, Bắc Kinh tự mở rộng quyền kiểm soát mà không cần sử dụng vũ lực”.
Vị chuyên gia này đề xuất: “Các bên liên quan khác cần tìm cách giảm thiểu chiến lược vừa nêu của Trung Quốc”.
Các nhà lãnh đạo G7 chỉ trích chính sách thương mại của Trung Quốc và những hành vi ‘nguy hiểm’ của Bắc Kinh ở Biển Đông.
Lo ngại an ninh
Trung Quốc đã trở thành vấn đề tâm điểm tại hội nghị thượng đỉnh đang diễn ra tại Ý của nhóm G7 (Anh, Mỹ, Đức, Nhật Bản, Pháp, Canada và Ý) trong bối cảnh quan hệ thương mại giữa Bắc Kinh và phương Tây đang xấu đi. Cùng với đó là lo ngại về việc Trung Quốc cung cấp các thiết bị cho Nga có thể làm thúc đẩy xung đột Nga – Ukraine.
“Chúng tôi kêu gọi Trung Quốc ngừng chuyển giao các vật liệu có công dụng kép, bao gồm các thành phần vũ khí và thiết bị, vốn là đầu vào cho ngành quốc phòng Nga”, tuyên bố cuối hội nghị thượng đỉnh G7 ngày 14-6 cho biết.
G7 cũng chỉ trích các hành vi “nguy hiểm” của Trung Quốc ở Biển Đông. “Chúng tôi phản đối hành động quân sự hóa cũng như các hoạt động cưỡng ép và đe dọa của Trung Quốc ở Biển Đông”, Hãng tin AFP dẫn lại tuyên bố của G7 và cho rằng tuyên bố năm nay đã sử dụng ngôn ngữ mạnh mẽ hơn so với hội nghị thượng đỉnh G7 ở Nhật Bản năm 2023.
G7 cho biết khối này “quan ngại sâu sắc” về vấn đề an ninh rộng lớn hơn tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
“Chúng tôi bày tỏ quan ngại sâu sắc về việc ngày càng có nhiều hoạt động nguy hiểm và sử dụng vòi rồng chống lại tàu Philippines”, tuyên bố của nhóm G7 nêu.
Một nguồn tin từ Chính phủ Nhật Bản nói với AFP rằng tất cả các nước G7 “đều biết rằng cần truyền tải thông điệp một cách thẳng thắn tới cấp cao nhất của Trung Quốc”. “Dư thừa công suất”
Hội nghị G7 diễn ra không lâu sau khi Liên minh châu Âu (EU) thông báo áp mức thuế mới với xe điện Trung Quốc. Bắc Kinh đã lên án “hành vi bảo hộ trắng trợn” và cho rằng họ có quyền đệ đơn kiện lên Tổ chức Thương mại thế giới (WTO).
EU dự hội nghị G7 năm nay với tư cách là đối tác thứ tám không chính thức. Khối này cùng với hai nước G7 là Mỹ và Nhật Bản đều lên tiếng lo ngại về cái gọi là “dư thừa công suất công nghiệp” của Trung Quốc.
Họ cho rằng các khoản trợ cấp hào phóng của Bắc Kinh, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng xanh và công nghệ như pin mặt trời và xe điện, có nguy cơ khiến hàng hóa giá rẻ tràn lan ra thị trường toàn cầu. Trung Quốc bác bỏ những lo ngại này.
Các nhà lãnh đạo G7 cũng kêu gọi Trung Quốc ngừng việc hạn chế xuất khẩu các khoáng sản quan trọng được dùng trong những ngành công nghiệp quan trọng toàn cầu như viễn thông và xe điện.
Theo Hãng tin Reuters, G7 nhấn mạnh không tìm cách làm suy yếu hay cản trở sự phát triển kinh tế của Trung Quốc, nhưng “sẽ tiếp tục thực hiện các hành động để bảo vệ doanh nghiệp của G7 khỏi các hành vi không công bằng, nhằm tạo sân chơi bình đẳng và khắc phục những tổn hại đang diễn ra”.
Trong một bài viết đăng vào tối 14-6, tờ Global Times (Thời báo Hoàn Cầu) của Trung Quốc dẫn lời các chuyên gia nước này cho rằng việc G7 tập trung vào sự “dư thừa công suất” của Trung Quốc “phản ánh nỗi lo lắng và sợ hãi của G7 về sự yếu kém của họ trong cạnh tranh quốc tế giữa các ngành công nghiệp mới”.
“G7 đang cố gắng gán cho các ngành công nghiệp có lợi thế của Trung Quốc là ‘dư thừa công suất’ để hạn chế sự phát triển của đất nước”, Thời báo Hoàn Cầu nêu.
Ông He Weiwen, thành viên cấp cao tại Trung tâm Trung Quốc và toàn cầu hóa, nói với tờ báo này rằng bản thân G7 cũng bị chia rẽ trong chính sách thương mại với Trung Quốc.
Chẳng hạn, Đức có khả năng cạnh tranh trong các ngành công nghiệp mới nổi và có nhiều khoản đầu tư chung với Trung Quốc, do đó ít có xu hướng áp thuế với xe điện của nước này, ông nói.
