Bộ Quốc phòng Nhật Bản hôm 1/7 cho biết ba tàu hải quân Trung Quốc, gồm hai tàu khu trục và một tàu hậu cần, xuất hiện ở vùng biển cách đảo Miyako ở phía tây nam nước này khoảng 130 km đêm 29/6. Một tàu trong số này là Lhasa, khu trục hạm tàng hình thứ hai thuộc lớp Type-055 và là một trong những tàu chiến tối tân của Trung Quốc.

Nhóm chiến hạm Trung Quốc sau đó vượt eo biển Miyako để tiến vào biển Hoa Đông, trong lúc Nhật triển khai tàu khu trục JS Setogiri và máy bay tuần thám biển P-3C để giám sát. Động thái này đánh dấu hải trình vòng quanh Nhật Bản của đội tàu Trung Quốc.

Nhật Bản lần đầu phát hiện biên đội tàu Trung Quốc hôm 12/6, khi ba chiến hạm cùng một tàu do thám lớp Type-815 di chuyển qua eo biển Tsushima nằm giữa bán đảo Triều Tiên và Nhật Bản. Hai tàu khu trục di chuyển về phía bắc đảo Hokkaido của Nhật, trong khi tàu hậu cần và tàu do thám vượt qua eo biển Tsugaru nằm giữa đảo chính Honshu và Hokkaido.

Các tàu khu trục và tàu hậu cần hội quân hôm 19/6, hướng về phía nam rồi di chuyển giữa đảo Smith và Torishima ở phía nam Nhật Bản sau đó hai ngày.

Bản đồ do Bộ Quốc phòng Nhật Bản công bố cho thấy các tàu Trung Quốc luôn ở trên vùng biển quốc tế, không xâm phạm lãnh hải Nhật Bản khi di chuyển vòng quanh nước này. Giới chức Nhật chưa cho biết lộ trình của tàu do thám Type-815.

Bộ Quốc phòng Nhật Bản cuối tháng 6 cũng thông báo phát hiện 5 tàu chiến Nga đi qua eo biển Tsushima. Đội tàu chiến Nga đã di chuyển gần các đảo lớn của Nhật trong một tuần, từ Hokkaido ở phía bắc đến Okinawa ở phía nam.

Chưa rõ nhóm tàu chiến Nga và Trung Quốc có phối hợp hành động như cách họ đã làm vào tháng 10 năm ngoái hay không. Vào thời điểm đó, tổng cộng 10 tàu chiến Nga và Trung Quốc cùng đi qua eo biển Tsugaru và di chuyển vòng quanh Nhật Bản.

Tháng trước, khi Thủ tướng Nhật Bản Fumio Kishida chủ trì hội nghị thượng đỉnh Bộ Tứ với các lãnh đạo Mỹ, Australia và Ấn Độ tại Tokyo, không quân Trung Quốc và Nga đã tiến hành các cuộc tuần tra chung ở biển Nhật Bản, biển Hoa Đông và Tây Thái Bình Dương. Bộ Quốc phòng Trung Quốc gọi hoạt động này là một phần kế hoạch diễn tập quân sự thường niên giữa hai nước.

BDN

Kỳ tập trận lần này với sự tham dự của tất cả các nước thành viên Nhóm Đối Thoại An Ninh Bốn bên (QUAD) đưa ra một thông điệp rõ ràng cho Bắc Kinh khi mà căng thẳng Eo Biển Đài Loan gia tăng và cuộc chiến tại Ukraine đang kéo dài.

Trung Quốc lâu nay chỉ trích sự hợp tác của nhóm QUAD gồm Hoa Kỳ, Ấn Độ, Nhật Bản và Úc như là nỗ lực nhằm thành lập ‘phiên bản NATO Châu Á- Thái Bình Dương’.

Hải quân Hoa Kỳ cho biết đợt tập trận hai năm một lần kỳ này có 26 quốc gia tham dự với 38 chiến hạm mặt nước, bốn tàu ngầm, chín lực lượng mặt đất quốc gia, hơn 170 máy bay và xấp xỉ 25 ngàn nhân sự. Theo kế hoạch, RIMPAC 2022 diễn ra từ ngày 29/6 đến 4/8 năm nay.

Năm quốc gia ven Biển Đông gồm Brunei, Indonesia, Malaysia, Philippines và Singapore tham gia RIMPAC 2022. Trong số năm nước này, ba nước có tuyên bố chủ quyền chồng lấn ở Biển Đông, nơi mà Trung Quốc tuyên bố họ có ‘chủ quyền lịch sử’ gần như toàn bộ.

Đợt tập trận RIMPAC 2022 là lần thứ 28 của hoạt động này kể từ khi khởi sự vào năm 1971.

Hồi đầu năm nay, đã có thảo luận đưa Đài Loan vào tham gia RIMPAC 2022; tuy nhiên điều này không thể thực hiện. Trung Quốc luôn xem Đài Loan là một tỉnh cần phải được ‘tái thống nhất’ với Hoa Lục. Bắc Kinh cho rằng việc đưa Đài Loan vào tham gia RIMPAC như thế sẽ có ‘một hàm ý chính trị mạnh mẽ’.

Trung Quốc từng hai lần được mời tham dự RIMPAC vào năm 2014 và 2016; tuy nhiên do quan hệ song phương trở nên xấu đi, Washington từ năm 2018 không còn mời Bắc Kinh tham dự trong bối cảnh Trung Quốc tiến hành quân sự hóa ở Biển Đông.

‘Tàn dư của Chiến tranh lạnh’

Theo một tuyên bố của Hải quân Hoa Kỳ, chủ đề của đợt tập trận RIMPAC 2022 là ‘Năng lực, Thích ứng, Đối tác’ và mục tiêu chính là cổ xúy cho một khu vực Ấn Độ Dương- Thái BÌnh Dương tự do và rộng mở.

Các lực lượng tham dự sẽ diễn tập một loạt những khả năng từ ‘cứu trợ nhân đạo và chiến dịch an toàn hàng hải cho đến kiểm soát biển cùng tác chiến phức tạp’.

Chương trình huấn luyện gồm có ‘hành quân đổ bộ, thao tác vận hành súng lớn- hỏa tiễn, diễn tập chống tàu ngầm và phòng không, cũng như tác chiến chống cướp biển, hoạt động tháo gỡ mìn, loại bỏ chất nổ, hoạt động lặn và trục vớt’.

Các hoạt động diễn tập được diễn ra tại và quanh đảo Haiwaii cùng khu vực nam bang California.

Nhiều đối tác của Hoa Kỳ và đồng minh gốm các nước thành viên NATO, Canada, Đức, Anh Quốc, Đan Mạch và Pháp tham gia đợt tập trận RIMPAC 2022.

Trung Quốc lên tiếng chế nhạo sự hiện diện của các nước thuộc Khối NATO trong khu vực này. Đại diện Thường trực của Trung Quốc tại Liên Hiệp Quốc Trương Quân (Zhang Jun) nói rằng nước ông ‘mạnh mẽ phản đối sự can dự của NATO tại khu vực Châu Á- Thái Bình Dương hay sự thành lập nên một phiên bản NATO Châu Á- Thái Bình Dương.’

Một bài bình luận trên Global Times – cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Trung Quốc, nói thêm rằng ‘Tàn dư của Chiến tranh Lạnh không được phép tràn vào Thái Bình Dương.’

Giới phân tích có lưu ý rằng quốc đảo Tonga ở Thái Bình Dương được mời tham dự RIMPAC lần thứ hai.

Lời mời lần này được đưa ra vào khi Trung Quốc và Hoa Kỳ cùng đồng minh đang tranh giành ảnh hưởng tại Thái Bình Dương. Bắc Kinh đạt được một thỏa thuận an ninh với đảo quốc Solomon hồi tháng ba; nhưng không thể ký kết một thỏa ước lớn hơn, tham vọng hơn với 10 đảo quốc Thái Bình Dương.

BDN

Theo báo Philippine Daily Inquirer ngày 24/6, trước khi chính phủ mới của ông Marcos Bongbong Jr. nhậm chức, Bộ trưởng Ngoại giao đương nhiệm Teodoro Locsin Jr hôm thứ Năm (23/6) đã tiết lộ rằng Tổng thống Rodrigo Duterte đã ra lệnh chấm dứt các cuộc thảo luận về thăm dò dầu khí chung giữa Philippines và Trung Quốc.

Phát biểu tại lễ kỷ niệm 124 năm thành lập Bộ Ngoại giao, ông Locsin cho biết hai bên đã nỗ lực đàm phán trong ba năm và đạt được những tiến triển trong giới hạn của hiến pháp. Tuy nhiên, nếu tiến thêm một bước nữa, có nguy cơ xảy ra “khủng hoảng hiến pháp”. Ông giải thích rằng các cuộc đàm phán phải được dừng lại vì chính phủ không thể vượt ra ngoài khuôn khổ pháp lý được quy định trong hiến pháp, nhưng không tiết lộ khi nào các cuộc đàm phán sẽ được dừng lại.

Ngoại trưởng Locsin nói: “Tuy giữa chúng tôi có bất đồng, nhưng điều đó không có nghĩa là chúng tôi đối đầu về mọi vấn đề, và trên tinh thần đó, tôi đã nỗ lực trong ba năm để đạt được một thỏa thuận nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc thăm dò và khai thác dầu khí ở Biển Tây Philippines (tức Biển Đông); chúng tôi đã làm những gì mà hiến pháp cho phép.”

Ông nói: “Tổng thống đã chỉ thị các cuộc thảo luận về dầu khí đã hoàn toàn kết thúc. Không còn vấn đề gì đang chờ xử lý, mọi thứ đã kết thúc” và nhấn mạnh rằng “ba năm đàm phán đã không hy sinh chủ quyền, thậm chí không hề mất chút nào.”

Ngoại trưởng Locsin cho biết trách nhiệm bảo vệ chủ quyền của Philippines giờ đây được đặt lên vai chính phủ khóa tiếp theo. “Quy định của Hiến pháp là giấy trắng mực đen. Giao nộp bất kỳ phần nào thuộc chủ quyền của Philippines đều không phải là một sự lựa chọn.”

Nội dung thăm dò chung là gì?

Biển Đông có trữ lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên rất phong phú. Vào tháng 11 năm 2018, Philippines và Trung Quốc đã ký một biên bản ghi nhớ trong đó hai chính phủ đồng ý thành lập một ủy ban chỉ đạo liên chính phủ chung để nghiên cứu khả năng hợp tác năng lượng. Biên bản ghi nhớ cũng quy định rằng các nhóm công tác của cả hai nước “sẽ bao gồm đại diện của các doanh nghiệp được chính phủ hai nước ủy quyền.”

Giờ đây phát biểu của ông Locsin cũng đồng nghĩa với việc cuộc đàm phán đã chính thức kết thúc mà không có kết quả. Hiến pháp năm 1987 của Philippines quy định rằng tất cả đất đai, vùng nước, khoáng sản, than, dầu và các tài nguyên thiên nhiên khác trong lĩnh vực công cộng đều thuộc sở hữu của nhà nước. Việc thăm dò, khai thác và sử dụng tài nguyên thiên nhiên phải chịu sự kiểm soát, giám sát toàn diện của nhà nước. Nhà nước cần bảo vệ của cải biển của mình, việc sử dụng và hưởng thụ chúng chỉ giới hạn cho các công dân Philippines.

Chính phủ khóa tới sẽ làm gì?

Tổng thống Philippines đắc cử Ferdinand Marcos Jr., người sẽ tuyên thệ nhậm chức vào ngày 30 tháng 6 tới, vẫn chưa công bố lựa chọn người giữ chức ngoại trưởng trong chính phủ của ông. Nhưng ông nói trong một cuộc phỏng vấn vào cuối tháng 5 rằng chính phủ mới sẽ không cho phép bất kỳ “milimet vuông” nào về quyền lợi biển của Philippines bị chà đạp trong vấn đề Biển Đông. Tuy nhiên, ông không bình luận về vấn đề hợp tác phát triển dầu khí giữa Philippines và Trung Quốc.

Nhiều nhà phân tích cho rằng chính phủ do Marcos và con gái ông Duterte lãnh đạo nhìn chung sẽ tiếp tục phong cách của ông Duterte trong hầu hết các chính sách.

Ông Marcos cho biết chính phủ mới “sẽ tiếp tục đối thoại với Trung Quốc với tiếng nói cứng rắn”, nhưng nhấn mạnh rằng Manila không thể gây chiến với Trung Quốc, “đó là điều cuối cùng chúng ta không cần nhất vào lúc này.”

Trong khi tranh cử, ông Marcos cho biết theo phán quyết của Tòa Trọng tài Quốc tế năm 2016 có lợi cho Philippines về tranh chấp lãnh thổ ở Biển Đông và “không đủ hiệu lực” do Trung Quốc không công nhận phán quyết này.

Ông Antonio Carpio, trưởng nhóm pháp lý Philippines trong vụ kiện trọng tài Biển Đông và là cựu thẩm phán Tòa án Tối cao, gọi quan điểm của Marcos là một “sự phản bội”.

Rommel Banlaoi, một chuyên gia Ủy ban an ninh ở Manila, chỉ ra rằng Marcos muốn thiết lập mối quan hệ thân thiện hơn với Trung Quốc, nhưng sẽ không đánh đổi bằng việc nhượng bộ lãnh thổ. Ông cho rằng Marcos có thái độ cởi mở đối với các cuộc đàm phán song phương và trực tiếp với Trung Quốc. “Ông ấy muốn mở rộng các lĩnh vực hợp tác thực tế với Trung Quốc, bao gồm phát triển các nguồn tài nguyên dầu khí ở Biển Tây Philippines.”

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Uông Văn Bân khi chủ trì cuộc họp báo thường kỳ vào chiều ngày 24/6 đã có phản ứng về việc này. Phóng viên Hãng tin Pháp AFP hỏi: phía Philippines nói rằng họ đã chấm dứt đàm phán hợp tác với Trung Quốc về khai thác năng lượng chung ở Biển Đông. Trung Quốc có thể giới thiệu lý do chấm dứt đàm phán và bình luận gì về điều này?

Ông Uông Văn Bân trả lời: “Việc hợp tác khai thác chung dầu khí trên biển giữa Trung Quốc với Philippines là cách thức đúng đắn để xử lý đúng đắn những khác biệt trên biển giữa hai nước và đạt được kết quả đôi bên cùng có lợi mà không ảnh hưởng đến lập trường và quan điểm trên biển của mỗi bên. Người lãnh đạo hai nước đã đạt được nhất trí quan trọng về việc này, Chính phủ hai nước đã ký “Bản ghi nhớ về hợp tác khai thác dầu khí” và tích cực tiến hành đàm phán trong khuôn khổ này, đạt được những tiến triển quan trọng. Trung Quốc mong muốn nỗ lực chung với chính phủ mới của Philippines để thúc đẩy đàm phán về khai thác chung, sớm thực hiện các bước đi thực chất để thực sự mang lại lợi ích cho hai nước và nhân dân hai nước.”

BDN

Hôm 24/6, Chỉ huy Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của Mỹ, Đô đốc John C. Aquilino nhận định tuyên bố của Bắc Kinh về mối quan hệ đối tác “không giới hạn’ với Nga làm gia tăng cảm giác khẩn cấp đối với Lầu Năm Góc về những nỗ lực chuẩn bị để ngăn chặn vụ tấn công bằng tên lửa của quân đội Trung Quốc nhằm vào đảo Guam.

“Khía cạnh đáng quan ngại nhất về (chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga ở Ukraine) là việc Trung Quốc tuyên bố chính sách không giới hạn ủng hộ với Nga và điều đó liên quan tới cả khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và toàn cầu”, Bưu điện Hoa Nam buổi sáng (SCMP) dẫn lời Tướng Aquilino.

“Nếu như hai quốc gia này thực sự thể hiện và thi hành chính sách không giới hạn, tôi cho rằng điều đó có nghĩa chúng ta đang ở trong thời điểm và vị trí cực kỳ nguy hiểm trong lịch sử nhân loại, nếu như chuyện này biến thành sự thật”, ông Aquilino nói trong cuộc thảo luận do viện nghiên cứu Foundation for Defence of Democracie ở Washington tổ chức.

Chính phủ Trung Quốc đưa ra tuyên bố tăng cường quan hệ đối tác với Nga tới mức “không giới hạn” và “không có lĩnh vực cấm” trước 3 tuần Tổng thống Vladimir Putin phát động chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine vào ngày 24/2.

Việc Trung Quốc cho tới nay chưa đưa ra lời chỉ trích về hành động quân sự của Nga ở Ukraine cũng khiến quan hệ Mỹ – Trung trở nên căng thẳng hơn. Trong khi đó, quan hệ giữa Mỹ – Trung vốn liên tiếp rơi vào vòng xoáy căng thẳng do bất đồng quan điểm trên nhiều lĩnh vực như những nỗ lực của chính quyền cựu Tổng thống Donald Trump và Tổng thống đương nhiệm Joe Biden trong việc thúc đẩy quan hệ với Đài Loan.

Trong khi lâu nay, Trung Quốc chỉ xem Đài Loan là một tỉnh ly khai và nhiều lần khẳng định Đài Loan là “vấn đề nhạy cảm và quan trọng nhất trong mối quan hệ Mỹ – Trung”. Về phần mình, Mỹ cũng cam kết tôn trọng chính sách “một Trung Quốc” được thi hành kể từ khi Mỹ chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao với Trung Quốc vào năm 1979.

Song thông qua Đạo luật các mối Quan hệ với Đài Loan năm 1979 và nguyên tắc “Sáu điều đảm bảo” được ban hành từ năm 1982, Mỹ vẫn tiếp tục hỗ trợ Đài Loan dù không có quan hệ ngoại giao chính thức với hòn đảo này.

Tướng Aquilino gọi những thành tựu tiến bộ của Trung Quốc trong lĩnh vực tàu hải quân, công nghệ tên lửa và năng lực hạt nhân là “sự xây dựng năng lực quân sự quy mô lớn nhất” kể từ thời Thế chiến thứ Hai. Điều này khiến ông Aquilino nhận định càng làm tăng nguy cơ các lực lượng quân sự Trung Quốc có thể tấn công đảo Guam, vùng lãnh thổ của Mỹ ở quần đảo Micronesia.

“Guam có mối đe dọa 360 độ, do đó năng lực phòng thủ và hoạt động tại đây là cực kỳ quan trọng. Tôi có thể thấy sự cải tiến liên tục và mối đe dọa liên tục, điều này khiến tôi nghĩ tới cảm giác khẩn cấp”, Đô đốc Aquilino nhấn mạnh.

Những lời bình luận của Tướng Aquilino hoàn toàn trùng khớp với tuyên bố vào tuần trước của Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ Jake Sullivan. Ông Sullivan cho rằng sự thiếu vắng phản ứng mạnh mẽ trước chiến dịch quân sự đặc biệt của Nga ở Ukraine “sẽ gửi đi thông điệp tới những đối thủ khác như Trung Quốc, về việc họ có thể làm điều tương tự”.

Quan điểm của Bắc Kinh trước cuộc tấn công quân sự của Nga ở Ukraine đã trở thành một trong những vấn đề mấu chốt được Mỹ – Trung đem ra thảo luận trong các cuộc gặp cấp cao thời gian gần đây.

Điển hình, trong cuộc họp ở Rome vào ngày 14/3, Ủy viên Bộ Chính trị Trung Quốc Dương Khiết Trì và Cố vấn An ninh Mỹ Sullivan chủ yếu thảo luận về tình hình Ukraine. Vấn đề này lại một lần nữa được nhắc lại trong cuộc họp kéo dài 4 tiếng rưỡi giữa hai quan chức Mỹ – Trung ở Luxembourg vào tuần trước.

BDN

Theo Thường trực Tỉnh ủy Khánh Hòa, thời gian qua, các cơ quan báo chí phản ánh cơ bản đúng thực trạng suy giảm rạn san hô tại khu vực Hòn Mun, Vịnh Nha Trang.

Việc suy giảm san hô có cả nguyên nhân khách quan và chủ quan

Qua ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học, báo cáo của Ban quản lý Vịnh Nha Trang… bước đầu cho thấy, việc suy giảm phần lớn rạn san hô tại khu bảo tồn biển Hòn Mun là một quá trình chịu tác động tích lũy từ nhiều năm, gồm cả nguyên nhân khách quan và chủ quan.

Trong đó, nguyên nhân khách quan dẫn đến việc suy giảm rạn san hô nêu trên là do tác động của biến đổi khí hậu, ảnh hưởng của cơn bão Damrey năm 2017 và cơn bão số 9 năm 2021 (không có hiện tượng axit hóa đại dương).

Bên cạnh đó, Thường trực Tỉnh ủy Khánh Hòa, cho rằng ngoài nguyên nhân khách quan còn có nguyên nhân chủ quan là do công tác quản lý nhà nước, sự phối hợp giữa các sở, ngành, địa phương liên quan, hoạt động của Ban quản lý Vịnh Nha Trang còn nhiều bất cập, hạn chế, thiếu sót; nhiều hoạt động của con người tác động lên hệ sinh thái biển Vịnh Nha Trang nói chung và rạn san hô tại khu bảo tồn biển Hòn Mun nói riêng vẫn chưa được xử lý kịp thời (khai thác thủy sản trái phép, nạo vét, xây dựng các công trình ven biển không đúng quy định, xả thải từ các hoạt động du lịch,…).

Theo Thường trực Tỉnh ủy Khánh Hòa, Vịnh Nha Trang là một trong 16 khu bảo tồn biển quốc gia và cũng là khu bảo tồn biển đầu tiên của Việt Nam. Do đó, việc bảo tồn, giữ gìn và phục hồi hệ sinh thái biển đa dạng tại Vịnh Nha Trang, trong đó có rạn san hô tại khu bảo tồn biển Hòn Mun là một trong những nhiệm vụ quan trọng, vừa cấp thiết, vừa lâu dài của tỉnh Khánh Hòa nói chung và thành phố Nha Trang nói riêng, nhất là trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã xác định rõ quan điểm: “xây dựng và phát triển tỉnh Khánh Hòa phải dựa trên cơ sở khai thác, sử dụng hiệu quả và bền vững tài nguyên biển, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu”.

Tạm dừng hoạt động du lịch lặn biển

Từ đó, Thường trực Tỉnh ủy Khánh Hòa đề nghị Ban cán sự đảng UBND tỉnh lãnh đạo UBND tỉnh chỉ đạo UBND TP.Nha Trang tạm dừng hoạt động du lịch lặn biển tại các khu vực dễ làm tổn hại rạn san hô trong khu vực vùng Vịnh Nha Trang, đặc biệt là tại khu vực Hòn Mun. Đồng thời, khoanh vùng bảo vệ các khu vực nhạy cảm, đang có dấu hiệu phục hồi các hệ sinh thái (điển hình là rạn san hô và các bãi giống, bãi đẻ) của Vịnh Nha Trang.

Chỉ đạo các sở, ngành liên quan phối hợp chặt chẽ với Ban quản lý Vịnh Nha Trang trong hoạt động giám sát, quản lý Vịnh Nha Trang; tăng cường hiệu quả hoạt động của đội kiểm tra liên ngành trong công tác tuần tra, bảo vệ nghiêm ngặt khu vực bảo tồn Hòn Mun, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật, hủy hoại môi trường tại khu vực này.

Chỉ đạo UBND TP.Nha Trang khẩn trương rà soát, hỗ trợ về kinh phí, phương tiện hoạt động và đảm bảo các điều kiện cần thiết để Ban quản lý Vịnh Nha Trang thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ được giao.

Chỉ đạo UBND TP.Nha Trang và Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, các sở, ngành liên quan rà soát, đánh giá kết quả việc thực hiện quy chế phối hợp trong công tác quản lý các hoạt động trên Vịnh Nha Trang hiện nay; qua đó, khẩn trương sửa đổi, khắc phục các vấn đề còn bất cập, hạn chế, chồng chéo trong công tác quản lý các hoạt động trên Vịnh Nha Trang. Đồng thời, khẩn trương rà soát, hoàn thiện Đề án “Khảo sát phân vùng chức năng khu bảo tồn biển” theo Nghị quyết số 26/2019/NĐ-CP của Chính phủ về quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Thủy sản để làm cơ sở quản lý khoanh vùng chức năng theo quy định.

Tăng cường công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức về bảo vệ môi trường, cảnh quan Vịnh Nha Trang cho người dân, du khách, các doanh nghiệp, tổ chức, các đoàn thể quần chúng. Chỉ đạo các cơ quan chức năng của tỉnh phối hợp với các viện, trung tâm nghiên cứu, các chuyên gia, nhà khoa học thực hiện ngay việc nghiên cứu, điều tra, khảo sát để có báo cáo cụ thể, chính xác, đầy đủ về hiện trạng, nguyên nhân của sự suy giảm hệ sinh thái rạn san hô khu vực Hòn Mun và khu vực Vịnh Nha Trang, từ đó đề xuất giải pháp phù hợp để bảo vệ, phục hồi.

Về giải pháp lâu dài, chỉ đạo xây dựng Kế hoạch tổng thể phục hồi Vịnh Nha Trang, báo cáo Thường trực Tỉnh ủy, Ban Thường vụ Tỉnh ủy trong tháng 7.2022, trong đó Tỉnh ủy Khánh Hòa đề nghị UBND tỉnh chỉ đạo rà soát lại toàn bộ cơ chế quản lý, bảo tồn Vịnh Nha Trang, công tác phối hợp liên ngành giữa các sở, ngành, địa phương trong tỉnh, công tác phối hợp giữa UBND tỉnh Khánh Hòa các với bộ, ngành Trung ương (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Tài nguyên và Môi trường) để ban hành hoặc đề xuất cơ quan có thẩm quyền ban hành cơ chế quản lý, bảo tồn Vịnh Nha Trang hiệu quả, bền vững, đúng quy định.

Thường trực Tỉnh ủy Khánh Hòa cũng đề nghị UBND tỉnh chỉ đạo UBND TP.Nha Trang rà soát, củng cố, kiện toàn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Ban quản lý Vịnh Nha Trang hoặc nghiên cứu mô hình Ban điều phối Vịnh Nha Trang có đủ thẩm quyền theo quy định, gắn với trách nhiệm của tập thể và người đứng đầu trong công tác quản lý Vịnh Nha Trang; đồng thời, xem xét, hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính để Ban quản lý thực hiện tốt chức năng, nhiệm vụ được giao.

Đề nghị UBND tỉnh chỉ đạo nghiên cứu phương án quản lý, khai thác vùng mặt nước trong Vịnh Nha Trang theo hướng xã hội hóa, xây dựng mô hình quản trị công tư, kết hợp hoạt động kinh doanh du lịch, dịch vụ gắn với nhiệm vụ bảo vệ các khu bảo tồn biển trên Vịnh Nha Trang một cách hiệu quả, bền vững.

Chỉ đạo nghiên cứu, xây dựng Kế hoạch điều tra, khảo sát, đánh giá định kỳ các tác nhân của làm suy giảm rạn san hô trên Vịnh Nha Trang, đề ra các giải pháp phù hợp để bảo vệ và phục hồi các rạn san hộ một cách bền vững, lâu dài…

BDN

Nhà hàng nổi Jumbo, biểu tượng nổi tiếng của Hồng Kông, đã bị lật giữa Biển Đông vào cuối tuần trước khi đang trên đường đi đến “ngôi nhà” mới sau những khó khăn về tài chính. Sự việc đã khiến nhiều người dân Hồng Kông cảm thấy bàng hoàng và tiếc nuối.

Tàu trên đường đến đâu?

Theo South China Morning Post, cơ quan hàng hải Hồng Kông tối 21.6 nói họ chưa được báo cáo về vụ chìm tàu trước khi chủ sở hữu, công ty Aberdeen Restaurant Enterprises, thông báo về vụ việc hôm 20.6. Công ty này cho biết tàu đã gặp thời tiết bất lợi trong lúc đi ngang qua quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam vào chiều 18.6, sau khi khởi hành từ Hồng Kông hôm 14.6. Bản thân nhà hàng Jumbo không thể tự di chuyển mà phải nhờ các tàu lai dắt, và Aberdeen đã yêu cầu công ty lai dắt cung cấp thêm thông tin.

Aberdeen cũng từ chối tiết lộ đích đến chính xác của tàu, song cơ quan hàng hải Hồng Kông cho biết vào ngày 14.6, họ đã cấp phép cho tàu rời Hồng Kông đến Campuchia, sau khi chủ tàu thực hiện việc kiểm tra đảm bảo tàu phù hợp cho hành trình này. Nhà chức trách cũng cho hay họ không theo dõi tình trạng của tàu sau khi nó rời vùng biển Hồng Kông.

Vụ chìm tàu không gây ra thương vong, song với độ sâu tại nơi tàu chìm là hơn 1.000 mét, việc trục vớt trở nên “cực kỳ khó khăn”, theo công ty Aberdeen. Họ cũng không cho biết liệu họ có tiếp tục nỗ lực trục vớt hay không, và cũng không cung cấp thông tin về thiệt hại tài chính.

Trước đó trong ngày 21.6, các chính trị gia đã hối thúc chính quyền Hồng Kông điều tra sự việc. “Chúng tôi cảm thấy đáng tiếc về sự cố này… Chúng tôi kêu gọi chính phủ cho biết liệu giới chức hàng hải đã nắm được điểm đến của tàu cũng như các tuyến đường biển hay chưa, và điều tra xem tại sao một công trình kiến ​​trúc có giá trị di sản cao như vậy lại chìm xuống biển sâu”, nhà lập pháp Timothy Chui Ting-pong nói, theo SCMP.

Thời tiết hay con người?

Một số thuyết âm mưu được chia sẻ trên mạng cho rằng lỗi của con người là nguyên nhân dẫn đến vụ chìm tàu. Một người dùng internet nói đây là “cách giải quyết tốt nhất đối với chủ sở hữu” vì họ có thể tiết kiệm hàng triệu USD chi phí sửa chữa và bảo trì mỗi năm. Trong khi đó, những người khác cho rằng “chôn dưới biển là cách tiết kiệm chi phí tốt nhất”, và việc tàu chìm có thể giúp công ty đòi tiền bảo hiểm.

Tháng trước, Aberdeen tuyên bố sẽ đưa nhà hàng nổi Jumbo rời khỏi Hồng Kông vì không đủ khả năng chi trả chi phí bảo trì, bao gồm hàng triệu USD hằng năm cho việc kiểm tra và sửa chữa để duy trì giấy phép cũng như đáp ứng các yêu cầu khác. Họ cho biết con tàu sẽ được đưa đến nơi mới để bảo trì và làm nơi lưu trữ.

Theo người phát ngôn của cơ quan khí tượng Hồng Kông, dự báo thời tiết gần quần đảo Hoàng Sa trong 2 ngày 18-19.6 cho thấy khu vực này có gió nam vừa phải, thỉnh thoảng có gió mạnh, kèm theo mưa rào và dông cô lập, trong khi sóng biển cao tới 3 mét.

Giáo sư Stephen Li Yiu-kwong, giảng dạy tại khoa hậu cần và nghiên cứu hàng hải thuộc Đại học Bách khoa Hồng Kông (PolyU), cho biết nhà hàng nổi 3 tầng này là một cấu trúc lớn nên dễ bị ảnh hưởng bởi gió mạnh. “Tôi tin rằng chủ sở hữu đã đánh giá khả năng đi biển của nó và dự báo thời tiết trước khi cho phép nó khởi hành từ Hồng Kông”, ông nói với SCMP.

Theo giáo sư Li, việc trục vớt Jumbo vẫn khả thi nhưng chi phí sẽ lên đến hơn 10 triệu HKD (1,3 triệu USD) và theo luật hàng hải quốc tế, chủ sở hữu không có nghĩa vụ trục vớt trừ khi xác tàu gây ra cản trở trên biển.

Vị chuyên gia cũng cho rằng chủ sở hữu có thể chọn cách sử dụng một sà lan để chở nhà hàng nổi này đến đích. Phương án này sẽ an toàn hơn nhưng tốn kém hơn, và đây “hoàn toàn là một quyết định thương mại”, giáo sư Li nói.

Lịch sử thăng trầm thế nào?

Nhà hàng nổi giống như cung điện đã trở thành một địa điểm mang tính biểu tượng của Hồng Kông kể từ khi mở cửa đón khách vào năm 1976, theo The New York Times. Ngay cả khi những tòa chung cư chọc trời mọc lên xung quanh Jumbo, biển hiệu neon sặc sỡ và kiến ​​trúc kiểu hoàng gia của công trình vẫn nổi bật trên đường chân trời xung quanh cảng Aberdeen ở phía tây nam của đảo Hồng Kông.

Việc xây dựng Jumbo bắt đầu vào năm 1970, nhưng một trận hỏa hoạn đã thiêu rụi nó vào năm 1971, khiến 34 người thiệt mạng và hơn 40 người bị thương, theo SCMP. Ông trùm sòng bài Macau Stanley Ho và một số người khác sau đó đã đầu tư 32 triệu HKD để xây dựng lại công trình. Sau khi được khánh thành vào 1976, Jumbo là nhà hàng nổi lớn nhất Hồng Kông.

Nhiều người nổi tiếng đã ghé thăm Jumbo, bao gồm tài tử Tom Cruise, doanh nhân Richard Branson và nữ hoàng Elizabeth II của Anh. Nhà hàng nổi này cũng từng xuất hiện trong bộ phim James Bond năm 1974 The Man with the Golden Gun, cũng như một số phim bom tấn địa phương.

Trong Contagion, bộ phim kinh dị ra mắt năm 2011 nói về một đại dịch toàn cầu, một cảnh quan trọng được quay tại nhà hàng: Nhân vật của Gwyneth Paltrow trở thành nạn nhân đầu tiên của đại dịch khi nhiễm loại virus chết người từ một đầu bếp.

Tuy nhiên đến năm 2020, Jumbo đã thua lỗ hàng triệu USD, và những biện pháp kiểm soát Covid-19 tại Hồng Kông đã buộc nhà hàng phải đóng cửa. Vào thời điểm đó, công ty Aberdeen cho biết đã đề nghị tặng miễn phí Jumbo cho một công viên giải trí địa phương.

Cuối năm đó, Đặc khu trưởng Hồng Kông khi ấy Lâm Trịnh Nguyệt Nga nói rằng chính quyền thành phố sẽ hợp tác với công viên giải trí này và các tổ chức phi lợi nhuận địa phương “để hồi sinh nhà hàng nổi”. Song kế hoạch đã thất bại và bà Lâm tháng trước cho biết chính quyền sẽ không đầu tư tiền thuế của người dân vào nhà hàng vốn đã lỗ lũy kế gần 13 triệu USD trong gần một thập kỷ.

BDN

Do nằm ở vị trí hiểm yếu trong cụm đảo Sinh Tồn của Việt Nam, nên phía Trung Quốc luôn duy trì các tàu bảo vệ.

Thời điểm trước năm 2013, tại khu vực Gạc Ma thường có các tàu hộ vệ lớp Giang Hồ, Giang Đảo của hạm đội Nam Hải (Trung Quốc) thay nhau neo trực bảo vệ căn cứ đóng trên bãi đá.

Đầu năm 2013, khi phía Trung Quốc tập trung trang thiết bị hiện đại, nhân công ra cải tạo, xây dựng căn cứ hiện đại với nhiều công trình quân sự trên bãi Gạc Ma, họ huy động thêm các tàu hộ vệ tên lửa 528, vận tải đổ bộ 935, 994… thường trực xung quanh khu vực Gạc Ma để bảo vệ các tàu công trình, vận tải chở máy móc, vật liệu xây dựng…

Từ năm 2018, khi công trình trái phép trên bãi Gạc Ma đã hoàn tất, phía Trung Quốc bắt đầu thay trực bảo vệ từ tàu chiến sang tàu cá dân binh. Từ đầu năm 2020, số lượng tàu cá dân binh neo đậu tại Gạc Ma tăng đột biến, có thời điểm lên đến gần 100 chiếc đủ loại.

Cùng tình hình chung, sau tháng 3.2021, khi người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Lê Thị Thu Hằng lên tiếng phản đối việc Trung Quốc tập trung các tàu cá ở khu vực Ba Đầu (lãnh hải của đảo Sinh Tồn Đông, H.Trường Sa, Khánh Hòa), các tàu cá Trung Quốc không co cụm ở khu vực thường xuyên mà tản mát ở nhiều bãi ngầm và nơi có căn cứ chiếm giữ.

Tại Gạc Ma từ cuối năm 2021 đến nay, phía Trung Quốc duy trì thường xuyên gần 10 tàu cá dân binh để làm nhiệm vụ bảo vệ. Các tàu này thường neo đậu ở cửa luồng phía đông bắc Gạc Ma – khu vực gần với đảo Cô Lin và Len Đao đang do bộ đội Lữ đoàn 146, Vùng 4 Hải quân chốt giữ bảo vệ. Do hiện nay phía Trung Quốc thực hiện “Zero Covid” bảo vệ tối đa quân nhân, nên các tàu cá dân binh bị hạn chế cung cấp nước ngọt, lương thực – thực phẩm từ căn cứ quân sự và các ngư dân thường phải hạ thuyền nhỏ câu cá cải thiện và phơi khô để phòng xa…

Một số cán bộ Kiểm ngư Việt Nam cho biết: Trên vùng biển Trường Sa hiện đã xuất hiện loại tàu dân binh Quỳnh Tam Sa Ngư của Trung Quốc. Loại tàu này được đóng mới hàng loạt và hạ thủy, đưa vào hoạt động trong năm 2018 – 2019. Do chuyên dụng làm nhiệm vụ bảo vệ các tàu thăm dò khai thác dầu khí, nghiên cứu biển… nên các tàu Quỳnh Tam Sa Ngư đều có lượng giãn nước lớn (trên dưới 1.000 tấn), được lắp đặt các trang thiết bị chuyên dụng hiện đại, vòi phun nước xa, trang bị vũ khí bộ binh và thậm chí cả súng máy 14,5 mm loại QJG 02.

Đầu và cuối tháng 5.2022, khi có mặt tại vùng biển Cô Lin – Gạc Ma, chúng tôi ghi nhận 2 tàu Quỳnh Tam Sa Ngư mang số hiệu 00301 và 00002 đang neo đậu trước cửa luồng vào hồ trong bãi Gạc Ma. Xung quanh đó, còn hơn 10 chiếc nữa đã neo đậu từ vài tháng nay.

BDN