Philippines sẽ đệ đơn kiện Trung Quốc lên Tòa án Trọng tài Thường trực (PCA) liên quan các cáo buộc cho rằng các hoạt động của Bắc Kinh đã phá hoại môi trường ở biển Tây Philippines (cách Philippines gọi phần phía đông của Biển Đông).
Thông báo được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Cảnh sát biển Philippines (PCG) báo cáo thiệt hại nghiêm trọng do các hoạt động của Trung Quốc gây ra đối với môi trường biển ở rạn san hô Rozul và bãi cạn Escoda (còn gọi là Sa Bin, thuộc cụm Bình Nguyên thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam). Philippines tuyên bố cả 2 khu vực trên thuộc vùng đặc quyền kinh tế của nước này.
Bộ trưởng Tư pháp Philippines Jesus Crispin Remulla cho biết: “Chúng tôi sẽ theo đuổi các vụ kiện chống lại Trung Quốc vì chúng tôi đã có rất nhiều bằng chứng”.
Trong khi cho biết các cuộc thảo luận về vấn đề này đang diễn ra, phía Manila khẳng định việc nộp đơn khiếu nại không liên quan tranh chấp lãnh thổ của Philippines với Trung Quốc. Thay vào đó, quyết định kiện là nhằm bảo vệ môi trường.
Ông Remulla cho biết chính phủ Philippines đã thu thập bằng chứng về các hoạt động được cho là phá hoại của Trung Quốc tại biển Tây Philippines trong nhiều năm.
PCG đã tiến hành các cuộc khảo sát dưới nước sâu rộng về đáy biển ở rạn san hô Rozul và bãi cạn Escoda, tiết lộ rằng hệ sinh thái biển “có vẻ không có sự sống, có rất ít hoặc không có dấu hiệu của sự sống”.
Thiếu tướng hải quân Jay Tarriela, người phát ngôn của PCG Commo nói: “Việc tiếp tục mở rộng các hoạt động đánh bắt trái phép và mang tính hủy diệt bừa bãi của Dân quân Hàng hải Trung Quốc tại Rạn san hô Rozul và Bãi cạn Escoda có thể đã trực tiếp gây ra sự suy thoái và tàn phá môi trường biển tại các thực thể WPS”.
Trước đó, một phần trong phán quyết ngày 12.7.2016 của Tòa Trọng tài về các vấn đề môi trường liên quan đến Trung Quốc ở Biển Đông có nội dung: “Trung Quốc đã gây tổn hại nghiêm trọng đến môi trường rạn san hô”.
Tòa đặc biệt đề cập đến hoạt động cải tạo đất và xây dựng đảo nhân tạo quy mô lớn của Trung Quốc ở Biển Đông.
Tòa phán quyết rằng khi thực hiện các hoạt động như vậy, Trung Quốc đã “vi phạm nghĩa vụ bảo tồn và bảo vệ các hệ sinh thái mỏng manh cũng như môi trường sống của các loài bị cạn kiệt, bị đe dọa hoặc có nguy cơ tuyệt chủng” và “gây ra tác hại không thể khắc phục được đối với môi trường biển”.
Tòa cũng xác định rằng chính phủ Trung Quốc phải chịu trách nhiệm về hoạt động săn trộm dẫn đến sự tàn phá các rạn san hô. Họ cho biết họ đã yêu cầu Trung Quốc cung cấp các nghiên cứu đánh giá môi trường, theo yêu cầu của Điều 206 của Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS).
Vì từ chối tham gia tố tụng trọng tài và không công nhận tính hợp pháp của phán quyết của Tòa nên Trung Quốc đã không tuân thủ.
Ngoài ra, trong một cuộc tuần tra gần đây ở đá Khúc Giác thuộc cụm Bình Nguyên, Không quân Philippines (AFP) đã phát hiện ra điều mà họ tin là bằng chứng về sự phá hủy san hô “quy mô lớn” của các tàu đánh cá Trung Quốc. Các con thuyền này đã bỏ chạy khi lực lượng Philippines đến.
“Khi họ rời đi, chúng tôi cử thợ lặn đi khảo sát dưới nước và. . . chúng tôi thấy rằng không còn san hô nữa. San hô đã bị phá hủy”, tờ The Maritime Executive dẫn lời Phó Đô đốc Alberto Carlos, người đứng đầu Bộ Tư lệnh phía Tây của AFP.
Tổng thống Nga Vladimir Putin sẽ gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh vào tháng tới.
Ông Vladimir Putin sẽ gặp ông Tập Cận Bình tại Trung Quốc.
Ông Nikolai Patrushev, thư ký Hội đồng An ninh Nga, hôm 19/9 tiết lộ rằng Tổng thống Nga Vladimir Putin sẽ gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh vào tháng tới.
Cuộc gặp gỡ cấp cao này sẽ diễn ra trong Diễn đàn Hợp tác Quốc tế Vành đai và Con đường diễn ra vào tháng 10. Trước đó, Trung Quốc đã xác nhận có khoảng 90 quốc gia tham dự sự kiện này, trong đó có các nguyên thủ nước ngoài như Tổng thống Serbia Aleksandar Vucic và Tổng thống Argentina Alberto Fernandez.
Trong cuộc gặp tại Moskva với nhà ngoại giao hàng đầu của Trung Quốc Vương Nghị, ông Patrushev nhấn mạnh rằng mối quan hệ giữa Nga và Trung Quốc được xây dựng trên nguyên tắc tôn trọng, không can thiệp vào công việc nội bộ của nhau và hỗ trợ lẫn nhau trên trường toàn cầu. Ông nói những mối quan hệ này “có lợi cho bản thân và không phụ thuộc vào các điều kiện bên ngoài”.
Ông Patrushev cũng khẳng định cam kết của Moskva hỗ trợ Bắc Kinh trong các vấn đề như Đài Loan, Tân Cương, Tây Tạng và Hong Kong. Ông cho rằng các cường quốc phương Tây đang khai thác những chủ đề này để làm suy yếu danh tiếng của Trung Quốc.
Patrushev nói: “Trong bối cảnh chiến dịch do phương Tây tập thể phát động nhằm kiềm chế cả Nga và Trung Quốc, việc tăng cường hơn nữa sự phối hợp và tương tác Nga-Trung trên trường quốc tế có tầm quan trọng đặc biệt”.
Về phần mình, ông Vương nhấn mạnh rằng Bắc Kinh vẫn cam kết hỗ trợ Moskva trong quan hệ đối tác song phương và trong các diễn đàn quốc tế khác nhau. Ông nhấn mạnh rằng Trung Quốc và Nga đang ở thời điểm quan trọng trong quá trình phát triển.
Hợp tác chính trị và kinh tế giữa Nga và Trung Quốc đã có sự tăng trưởng đáng kể trong những năm gần đây, trong bối cảnh căng thẳng gia tăng giữa Moskva và các quốc gia phương Tây, chủ yếu liên quan đến cuộc xung đột ở Ukraine.
Được sinh ra để sẵn sàng nghiền nát bất cứ một lực lượng thù địch nào ngay khi chúng xuất hiện trong tầm mắt. Thứ vũ khí đáng sợ chúng tôi đang nhắc đến chính là tên lửa hành trình chống tàu siêu âm hiện đại hàng đầu thế giới P-800 Yakhont. Hiện tại, lực lượng phòng thủ bờ biển hải quân Việt Nam đã được trang bị tên lửa hiện đại hàng đầu thế giới này. Vậy sức công phá của loại vũ khí này ra sao? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu trong tổng hợp dưới đây.
Tên lửa hành trình chống tàu siêu thanh P-800 Yakhont.
Tên lửa hành trình chống tàu siêu thanh P-800 Yakhont do hãng NPO Mashinostroyeniya Nga nghiên cứu và phát triển. Tên lửa dài Yakhont 8,9 m, đường kính 0,7 m, nặng 3 tấn, sải cánh 1,7 m, mang đầu đạn 200 đến 250 kg. Đây là loại tên lửa hành trình hiện đại có chức năng tự dẫn đường tránh được radar địch. Tốc độ bay siêu thanh 2.600 km một giờ, độ cao tối đa 15 km. Khi cách mục tiêu 400km, tên lửa hạ thấp xuống cách mặt biển chỉ 10 đến 15m và tốc độ tăng lên đến 750m một giây, tương đương với 3.185 km một giờ, rất khó đánh chặn. Một khi tên lửa phóng đi, thời gian tối đa bay đến hủy diệt mục tiêu mất 10 đến 15 phút.
Về hệ thống dẫn đường, sau khi rời bệ phóng, tên lửa P-800 sẽ bay theo chế độ dẫn đường quán tính trình sẵn ở giai đoạn tiếp cận mục tiêu. Đầu tiên dẫn đến radar chủ động trên tên lửa sẽ kết thúc.
Tên lửa Yakhont đã sẵn sàng cho việc xuất khẩu từ năm 1998. Việt Nam chính là khách hàng đầu tiên khi mua 40 tên lửa để trang bị cho hai hệ thống phòng thủ bờ biển.
Tên lửa hành trình chống tàu siêu thanh P-800 Yakhont được thiết kế để tích hợp rộng rãi trên nhiều nền tảng: tàu chiến mặt nước, tàu ngầm, máy bay, nền tảng trên mặt đất. Dù vậy, hiện nay P800 chủ yếu được trang bị trên hệ thống phòng thủ bờ biển trên đất liền K-300p Bastion-P.
Theo nguồn tin Nga, năm 2011 Việt Nam đã tiếp nhận các hệ thống phòng thủ biển K-300p Bastion-P tại Nga. Đây là lá chắn thép bảo vệ vững chắc biển đảo nước ta.
Trang bị cơ bản của hệ thống Bastion-P gồm 4 xe mang phóng tự hành 300 40P, mỗi xe chở hai đạn tên lửa P-800, xe chở đạn dự trữ, hệ thống radar điều khiển hỏa lực Monolit-B, xe chỉ huy cùng các phương tiện hậu cần hỗ trợ kỹ thuật.
Theo nhà sản xuất Nga, Bastion-P có khả năng cơ động cao, hoạt động tốt trong mọi điều kiện thời gian, thời tiết, có khả năng kháng nhiễu mạnh, khai hỏa nhiều đạn tên lửa cùng lúc. Một hệ thống Bastion-P có thể bảo vệ bờ biển dài 600km, phạm vi bao quát mục tiêu 300 km.
Trong chiến đấu, khi nhận lệnh phóng đạn, tên lửa P-800 sẽ rời bệ phóng bằng liều phóng phụ theo cơ chế phóng nguội. Khi đạt tốc độ cao nhất định, động cơ nhiên liệu rắn khởi động, đưa tên lửa vọt lên cao. Đồng thời, van điều hướng luồng phụt tại phần đáy đạn và chóp mũi đạn giúp quả tên lửa xoay theo hướng phóng dự kiến. Khi đạn tên lửa nằm đúng hướng phóng, nón che cửa hút không khí ở chóp mũi sẽ loại bỏ phần động cơ nhiên liệu rắn tiếp tục đưa quả đạn đặc nhiệm tốc độ từ vận hành động cơ phản lực tĩnh T6 đạt tới ngưỡng đó, tổng động cơ nhiên liệu rắn sẽ tách bỏ khỏi quả đạn và động cơ phản lực tĩnh siêu âm T6 dùng nhiên liệu lỏng sẽ kích hoạt, đưa tên lửa đạt vận tốc vượt âm thanh hướng vào mục tiêu.
Việc châu Âu công bố một cuộc điều tra chống trợ cấp đối với ô tô điện giá rẻ đến từ Trung Quốc đã thổi bùng lên căng thẳng giữa hai nước, những đòn đáp trả qua lại được cho là khó tránh khỏi.
Các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc như BYD đang thâm nhập vào phân khúc thị trường đại chúng tại châu Âu.
EU “đánh phủ đầu” Chủ tịch Ủy Ban Châu Âu (EC) Ursula von der Leyen ngày 14/9 cho biết khối này quyết định mở một cuộc điều tra chống trợ cấp đối với ô tô điện giá rẻ đến từ Trung Quốc. Bà Leyen cáo buộc Bắc Kinh giữ giá ô tô “thấp một cách giả tạo bằng các khoản trợ cấp khổng lồ của nhà nước”.
Giá thành rẻ được xem là “con át chủ bài” của xe điện Trung Quốc. Theo công ty nghiên cứu Jato Dynamics, giá ô tô Trung Quốc rẻ hơn khoảng 30% so với các sản phẩm có cùng chất lượng ở châu Âu và Mỹ.
Các nhà sản xuất Trung Quốc phải trả thuế nhập khẩu 10% để xuất khẩu xe sang EU, thấp hơn nhiều so với mức 27,5% mà Mỹ yêu cầu.
Cuộc điều tra kéo dài nhiều tháng có thể dẫn đến mức thuế cao hơn đối ô tô nhập khẩu của Trung Quốc, nhằm mục đích tạo thêm thời gian cho các nhà sản xuất ô tô truyền thống của châu Âu thích ứng với quá trình chuyển đổi xanh trong bối cảnh các mẫu ô tô điện của Trung Quốc đe dọa “xâm chiếm” thị trường này.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh EU đang tìm cách coi Bắc Kinh là đối thủ về mặt kinh tế và địa chính trị, nhưng cũng là đối tác thương mại quan trọng của nhiều quốc gia thành viên và là một phần quan trọng trong chuỗi cung ứng công nghệ xanh của mình.
Cuộc điều tra được mở ra sau khi Pháp yêu cầu Bruxelles hành động mạnh mẽ hơn để bảo vệ ngành công nghiệp châu Âu trước các mối đe dọa ngày càng tăng đến từ Trung Quốc và Mỹ.
Ủy ban châu Âu cho biết thị phần xe điện của Trung Quốc ở châu Âu đã tăng lên 8% và có thể đạt 15% vào năm 2025.
Theo dữ liệu từ Hiệp hội xe chở khách Trung Quốc, các công ty nước này đã xuất khẩu gần 350.000 xe điện sang 9 nước châu Âu trong nửa đầu năm nay, nhiều hơn lượng xuất khẩu của cả năm 2022. Và trong 5 năm qua, lượng ô tô nhập khẩu từ Trung Quốc của EU đã tăng gấp 4 lần.
Theo ước tính gần đây của UBS, đến năm 2030, các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc có thể chứng kiến thị phần của họ trên thị trường toàn cầu tăng gấp đôi từ 17% lên 33%, trong đó các công ty châu Âu bị mất thị phần lớn nhất.
Chẳng ngại xung đột Một ngày sau thông báo của bà von der Leyen, Bộ Thương Mại Trung Quốc đã tố cáo “chủ nghĩa bảo hộ trắng trợn” của EU và cho biết các biện pháp này “sẽ phá vỡ nghiêm trọng ngành công nghiệp ô tô và chuỗi cung ứng toàn cầu, gồm cả EU, đồng thời sẽ có tác động tiêu cực đến quan hệ kinh tế và thương mại Trung Quốc – EU”.
Bộ Thương mại Trung Quốc cảnh báo cuộc điều tra nói trên sẽ tác động “tiêu cực” đến quan hệ kinh tế và thương mại giữa hai bên. “Trung Quốc tin rằng cuộc điều tra mà EU đề xuất trên thực tế là để bảo vệ ngành công nghiệp của chính họ dưới danh nghĩa cạnh tranh công bằng”, Bộ Thương mại Trung Quốc nêu rõ.
Dù vậy, nhiều lãnh đạo của EU khẳng định rằng kinh tế của khối này có thể ”đứng vững trước bất kỳ hành vi trả đũa nào từ phía Trung Quốc”.
“Chúng tôi không phải sợ bất kỳ quốc gia nào. Chúng tôi là EU, chúng tôi là một trong những lục địa kinh tế hùng mạnh nhất”, Bộ trưởng Tài chính Pháp Bruno Le Maire tuyên bố.
“Chúng tôi chỉ muốn mọi người tuân theo các quy tắc thương mại giống nhau, thế thôi. Không có gì chống lại Trung Quốc. Quyết định này đã được đưa ra để bảo vệ lợi ích của nền kinh tế châu Âu”, ông Bruno Le Maire nhấn mạnh thêm.
Đức, một trong những nhà sản xuất ô tô lớn nhất thế giới, thì có phần lo ngại trước các mối đe dọa từ Trung Quốc vì các thương hiệu lớn của nước này có mặt trên thị trường Trung Quốc nhiều hơn các nhà sản xuất Pháp.
Dù vậy, Bộ trưởng Tài chính Đức Christian Lindner vẫn ủng hộ cuộc điều tra của EU. “Thương mại thế giới dựa trên các quy tắc và tất nhiên chúng cũng áp dụng cho xe điện”, ông Lindner nhấn mạnh.
Các hãng xe Đức đã có được vị thế vững chắc trên thị trường xe hơi Trung Quốc nhưng gần đây họ cũng phải chịu áp lực từ các mẫu xe điện do thương hiệu Trung Quốc sản xuất.
Tập đoàn Trung Quốc có kế hoạch xây dựng một trung tâm logistics khổng lồ ở Viễn Đông, Nga.
Trung tâm logistics khổng lồ dự kiến được phía Trung Quốc xây ở Amur, Viễn Đông, Nga.
Tập đoàn Phát triển Công nghiệp Xuanyuan của Trung Quốc có kế hoạch xây dựng một trung tâm logistics khổng lồ ở Vùng Amur, Viễn Đông, Nga, trong bối cảnh kim ngạch vận chuyển hàng hóa giữa hai nước đã tăng hơn gấp đôi trong năm qua – ông Hailong Xue, Giám đốc điều hành tập đoàn nói với RT.
Dự án này là một trong nhiều thỏa thuận mà tập đoàn công nghiệp Trung Quốc đã giành được với các nhà đầu tư Nga bên lề Diễn đàn Kinh tế Phương Đông ở Vladivostok, và sẽ mang lại cơ hội bình đẳng cho các công ty Nga và Trung Quốc tham gia vào dự án.
Trung tâm này sẽ được đặt giữa thành phố Đồng Giang thuộc tỉnh Hắc Long Giang của Trung Quốc và thị trấn Nizhneleninskoye của Nga. Trung tâm được thiết kế để tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển hàng hóa giữa Nga và Trung Quốc.
“Vị trí của trung tâm này rất quan trọng vì nó sẽ nằm ngay giữa biên giới của chúng ta. Có một khoảng cách hẹp giữa biên giới của chúng ta khiến cho việc vận chuyển hàng hóa gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, với dự án này, chúng tôi ước tính vận tải hàng hóa sẽ đạt 10 triệu tấn mỗi năm” – Hailong nói. Ông kỳ vọng lưu lượng hàng hóa giữa Nga và Trung Quốc sẽ tăng gấp 4 lần trong vài năm tới.
Theo CEO Tập đoàn Yuanyuan, dự án dự kiến xây dựng một nhà ga để lưu trữ và vận chuyển hàng hóa nguy hiểm và không nguy hiểm, như khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG), nhiên liệu hàng không, heli và các hàng hóa công nghệ khác.
CEO Hailong tiết lộ, chi phí ước tính của dự án sẽ vào khoảng 600 đến 700 triệu USD, dự kiến khai trương nhà ga hàng hóa vào năm 2027.
Việc Thủ tướng Phạm Minh Chính dự Hội chợ và Hội nghị thượng đỉnh Thương mại-Đầu tư Trung Quốc-ASEAN lần thứ 20 thể hiện sự coi trọng đối với quan hệ hữu nghị.
Nhận lời mời của Chính phủ nước CHDCND Trung Hoa, từ ngày 16-17/9, Thủ tướng Phạm Minh Chính dẫn đầu đoàn đại biểu Việt Nam sẽ dự Hội chợ Trung Quốc-ASEAN (CAEXPO) và Hội nghị thượng đỉnh Thương mại-Đầu tư Trung Quốc – ASEAN (CABIS) lần thứ 20 tại thành phố Nam Ninh, tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc. CAEXPO và CABIS lần thứ 20 năm nay có chủ đề “Cùng xây dựng ngôi nhà chung, cộng đồng chung vận mệnh hướng đến tương lai – Thúc đẩy sáng kiến Vành đai và Con đường phát triển chất lượng cao và xây dựng Trung tâm tăng trưởng kinh tế”, nằm trong chuỗi sự kiện kỷ niệm 20 năm thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược Trung Quốc-ASEAN. Đoàn doanh nghiệp Việt Nam tham gia Hội chợ tiếp tục có quy mô lớn nhất ASEAN với khoảng 120 doanh nghiệp, cùng 250 gian hàng trên diện tích 5.000m2, gồm nhiều mặt phong phú và đa dạng thuộc các lĩnh vực nông sản, thủy sản, thực phẩm chế biến, giày dép, gia dụng và may mặc, đồ gỗ và đồ thủ công mỹ nghệ.
Hội chợ CAEXPO và Hội nghị CABIS được Trung Quốc và ASEAN đồng tổ chức hàng năm tại Nam Ninh, Quảng Tây, là một trong 10 hội chợ triển lãm hàng đầu của Trung Quốc. Trong 19 kỳ hội chợ, Việt Nam luôn có lãnh đạo Chính phủ tham dự và là nước có số lượng gian hàng, doanh nghiệp tham gia nhiều nhất trong ASEAN.
Việc Thủ tướng Phạm Minh Chính dự CAEXPO và CABIS lần thứ 20 thể hiện sự coi trọng của cả hai nước đối với quan hệ hữu nghị Việt Nam-Trung Quốc, quan hệ hợp tác ASEAN-Trung Quốc và quan hệ giữa các địa phương, doanh nghiệp Việt Nam với tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc.
Sự tham dự của Chính phủ Việt Nam còn thể hiện sự tin cậy chính trị cao độ, tinh thần “đồng chí, anh em”; khẳng định đường lối đối ngoại của Đại hội XIII, độc lập, tự chủ, vì hòa bình, hợp tác và phát triển, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại; coi trọng quan hệ với Trung Quốc, hợp tác nhiều mặt, đẩy mạnh hợp tác kinh tế thương mại, nhất là thương mại hàng hóa biên giới, hoạt động kinh tế cửa khẩu thông suốt, giao lưu địa phương, nhân dân… đưa quan hệ song phương tiếp tục phát triển lành mạnh, ổn định, thực chất, hiệu quả trong thời gian tới.
Dự kiến, Thủ tướng Phạm Minh Chính sẽ tham dự lễ khai mạc hội chợ CAEXPO và Hội nghị CABIS lần thứ 20, thăm các gian hàng của Việt Nam; hội kiến Thủ tướng Quốc Vụ viện Trung Quốc Lý Cường, tiếp xúc song phương với trưởng đoàn các nước, tiếp một số tập đoàn, doanh nghiệp lớn của Trung Quốc và tham gia một số hoạt động đối ngoại khác. Tại Hội nghị Cấp cao ASEAN-Trung Quốc lần thứ 26 diễn ra hôm 6/9 tại Jakarta, Indonesia, các lãnh đạo ASEAN và Trung Quốc vui mừng ghi nhận kim ngạch thương mại hai chiều đạt mức kỷ lục mới 722 tỷ USD. Trung Quốc trở thành đối tác thương mại lớn nhất của ASEAN liên tục trong 14 năm.
Hoan nghênh tiến triển đàm phán nâng cấp Khu vực mậu dịch tự do ASEAN-Trung Quốc, hai bên nhất trí tiếp tục đẩy mạnh hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư, ổn định chuỗi cung ứng, hỗ trợ tiếp cận thị trường, đồng thời mở rộng hợp tác về chuyển đổi số, kinh tế số, ứng phó biến đổi khí hậu, chuyển đổi năng lượng, phát triển xanh và bền vững…
Phát biểu tại hội nghị này, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh quan hệ tương hỗ giữa Trung Quốc phát triển và Cộng đồng ASEAN đoàn kết, thống nhất, phát huy vai trò trung tâm ở khu vực. Đây là nền tảng vững chắc cho quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện phát triển vững mạnh. Thủ tướng mong muốn, Trung Quốc-ASEAN không chỉ là đối tác kinh tế-thương mại lớn nhất của nhau, mà còn là một trong những đối tác chiến lược toàn diện quan trọng nhất của nhau vì hòa bình, hợp tác và phát triển.
Thủ tướng đề nghị, là những đối tác thương mại hàng đầu của nhau, ASEAN và Trung Quốc cần phối hợp chặt chẽ, chung tay đưa khu vực trở thành tâm điểm tăng trưởng kinh tế. Cần tận dụng ưu thế gần gũi địa lý, nâng cao chất lượng hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, duy trì giao thương thông suốt, đẩy mạnh kết nối, bảo đảm chuỗi sản xuất và cung ứng, mở rộng hợp tác phát triển kinh tế số, kinh tế xanh. Về hợp tác kinh tế, thương mại Việt-Trung, hai bên còn có nhiều điều kiện tốt để tiếp tục tăng cường. 7 tháng đầu năm 2023, tổng kim ngạch thương mại Việt Nam-Trung Quốc đạt 89,1 tỷ USD. Xuất khẩu của Việt Nam sang Trung Quốc đã lấy lại đà tăng, nhập siêu giảm đáng kể.
Theo Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Kế hoạch và Đầu tư Việt Nam) trong nửa đầu năm 2023, các doanh nghiệp Trung Quốc đã đầu tư tổng cộng 1,95 tỷ USD vào Việt Nam, tăng 53,5% so với cùng kỳ năm 2022. Trong giai đoạn này, Trung Quốc xếp ở vị trí thứ 3 trong số các nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam và đầu tư của Trung Quốc bao trùm trên nhiều lĩnh vực như dệt may, chế tạo máy, điện tử và năng lượng mới.
Ngày 13/9, tại Campuchia diễn ra Lễ khai mạc diễn tập huấn luyện thực địa đa phương về rà phá bom mìn, với sự góp mặt của 14 quốc gia thuộc 4 châu lục.
Cuộc diễn tập đa phương mang tên “Tổ quốc tươi đẹp – 2023” được khai mạc tại Trung tâm Huấn luyện Lực lượng gìn giữ hòa bình đa quốc gia của Campuchia ở tỉnh Kampong Speu.
Đây là cuộc diễn tập đa phương đầu tiên trong khuôn khổ cơ chế Nhóm chuyên gia thuộc Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng ASEAN mở rộng (ADMM+) về hành động bom mìn nhân đạo (HMA). Ngoài Campuchia và Trung Quốc là hai nước đồng chủ trì, cuộc diễn tập còn có sự tham gia của đại diện 12 nước, gồm Australia, Brunei, Ấn Độ, Indonesia, Nhật Bản, Hàn Quốc, Philippines, Nga, Singapore, Mỹ và Việt Nam.
Trong 10 ngày diễn tập từ ngày 13 đến ngày 22 tháng 9, các nước tham gia sẽ những hoạt động chung về tham quan, tập huấn rà phá bom mìn và vật liệu nổ trên thực địa, diễn tập tổng hợp rà phá bom mìn đa quốc gia, tập huấn công tác y tế và diễn tập thực hành triển khai cấp cứu y tế, tổ chức diễn đàn giới thiệu kinh nghiệm, công nghệ và kết quả rà phá bom mìn.
Phát biểu tại lễ khai mạc, Đại tướng Sem Sovanny, Tổng Giám đốc Trung tâm Lực lượng Gìn giữ Hòa bình Quốc gia Campuchia đánh giá, việc có đến 14 quốc gia tham gia diễn tập cho thấy mối quan tâm của các nước về trao đổi kinh nghiệm, thúc đẩy hợp tác khu vực và quốc tế trong vấn đề rà phá bom mìn, giải quyết hậu quả của tình trạng vật liệu nổ sót lại sau chiến tranh, xung đột.
Cuộc diễn tập cũng được kỳ vọng sẽ đóng góp quan trọng vào mục tiêu của Chính phủ Campuchia hoàn thành chiến lược quốc gia về xóa sạch bom, mìn, vật liệu nổ vào năm 2025, đảm bảo môi trường, đất đai an toàn cho người dân canh tác, khai thác tài nguyên, phát triển các nguồn lợi từ nông, lâm, ngư nghiệp và du lịch.
Đại sứ Lee Jang-keun cho biết, Hàn Quốc theo dõi sát tiến độ đàm phán COC giữa ASEAN và Trung Quốc, mong muốn COC hiệu quả, thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế.
Đại sứ Hàn Quốc tại ASEAN Lee Jang-keun trao đổi với phóng viên thường trú TTXVN tại Indonesia.
Hàn Quốc cam kết duy trì trật tự dựa trên luật lệ ở Biển Đông, bao gồm quyền tự do hàng hải và hàng không, dựa trên luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982.
Ngày 8/9, trả lời phỏng vấn của phóng viên TTXVN tại Jakarta, Đại sứ Hàn Quốc tại Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) Lee Jang-keun nhấn mạnh rằng, Biển Đông chiếm tới 1/3 vận tải đường biển toàn cầu, do đó hòa bình và ổn định trong khu vực này có ý nghĩa sống còn để ASEAN trở thành tâm điểm tăng trưởng.
Đại sứ Lee cho biết Hàn Quốc theo dõi chặt chẽ tiến độ đàm phán về Bộ quy tắc Ứng xử ở Biển Đông (COC) giữa ASEAN và Trung Quốc, mong muốn có một COC hiệu quả và thực chất, phù hợp với luật pháp quốc tế và tôn trọng quyền của các bên thứ ba.
Đại sứ Lee cho rằng thế giới đang phải đối mặt với loạt khủng hoảng với những thách thức đan xen, từ chia rẽ địa chính trị ngày càng gia tăng và sự suy thoái nghiêm trọng của nền kinh tế toàn cầu đến sự gián đoạn chuỗi cung ứng và biến đổi khí hậu.
Theo nhà ngoại giao Hàn Quốc, tuy gây ra nhiều vấn đề và trở ngại, các thách thức nói trên cũng có thể là chất xúc tác cho hợp tác tập thể, mang đến không chỉ những khó khăn mà còn cả những cơ hội.
Đại sứ Lee khẳng định đó là cơ hội để ASEAN đóng vai trò ngày càng quan trọng.
Kể từ khi thành lập năm 1967, ASEAN đã có những đóng góp đáng kể cho hòa bình, ổn định và thịnh vượng ở khu vực thông qua việc xây dựng Cộng đồng ASEAN và cấu trúc khu vực do ASEAN dẫn dắt.
Theo Đại sứ Lee, để giải quyết những thách thức của thời đại, thế giới hy vọng vào đóng góp của ASEAN dựa trên vai trò trung tâm của tổ chức này.
Về phần mình, ASEAN cần tiếp tục nỗ lực thúc đẩy hội nhập và kết nối khu vực dựa vào các sáng kiến do ASEAN dẫn dắt, trong đó có Kế hoạch tổng thể kết nối ASEAN (MPAC) và Sáng kiến hội nhập ASEAN (IAI).
Đại sứ Lee nhận định điều này sẽ giúp ASEAN đóng vai trò tiên phong trong việc thúc đẩy hợp tác khu vực với các đối tác đối thoại nhằm ứng phó với các vấn đề như số hóa, biến đổi khí hậu, khử carbon và các thách thức địa chính trị, đồng thời cho phép ASEAN mở rộng và gặt hái thêm nhiều thành tựu.
Hôm 12.9, Hãng thông tấn KCNA đưa tin nhà lãnh đạo Kim Jong-un của CHDCND Triều Tiên sẽ đến Nga vào rạng sáng cùng ngày (giờ địa phương) cho cuộc gặp thượng đỉnh với Tổng thống Vladimir Putin.
Nhà lãnh đạo Kim “đã rời Triều Tiên trưa 10.9 để công du Liên bang Nga” và được tháp tùng bởi các quan chức cấp cao của Đảng Lao động Triều Tiên, các cơ quan chính phủ và phía đại diện quân đội.
KCNA không thông báo vị trí đoàn tàu bọc thép chở ông Kim trong bản tin sáng 12.9, cũng như không đề cập liệu đoàn tàu đã đi qua biên giới Nga hay không.
Một ngày trước đó, hãng thông tấn cũng đã xác nhận chuyến công du của nhà lãnh đạo Triều Tiên. Điện Kremlin cũng đưa thông tin về chuyến thăm.
Xác nhận của Triều Tiên đã chấm dứt những ngày đồn đoán sau khi Mỹ và các quan chức nước khác cho rằng ông Kim nhiều khả năng chuẩn bị đến Nga và gặp ông Putin ở thành phố Vladivostok để bàn về những vấn đề song phương, trong đó có vũ khí.
Đây cũng là lần đầu tiên nhà lãnh đạo Triều Tiên rời nước kể từ khi đại dịch Covid-19 bùng nổ.
Đài YTN của Hàn Quốc dẫn các nguồn thạo tin cho rằng cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo Nga và Triều Tiên sẽ diễn ra hôm 13.9 tại Vladivostok.
Sự kiện Diễn đàn Kinh tế Phương Đông ở thành phố trên sẽ khép lại hôm 13.9.
Mỹ: Triều Tiên sẽ phải “trả giá” nếu cung cấp vũ khí cho Nga
Đoàn tàu bọc thép của ông Kim với vận tốc 60 km/giờ dự kiến mất khoảng 20 giờ để vượt qua 1.100 km từ Bình Nhưỡng đến Vladivostok. Tàu được cho sẽ dừng lâu ở biên giới Nga-Triều Tiên để thay bánh phù hợp cho đường ray Nga.
Chuyến công du nước ngoài gần nhất của ông Kim trong năm 2019 cũng là tới Vladivostok để dự hội nghị thượng đỉnh đầu tiên với Tổng thống Putin.
Nhà Trắng gần đây cảnh báo Bình Nhưỡng “sẽ trả giá đắt” nếu cung cấp vũ khí cho Nga trong lúc chiến sự Ukraine đang nổ ra.
Láng giềng của Triều Tiên là Hàn Quốc hiện xuất khẩu vũ khí, khí tài cho nhiều nước và đã bán xe tăng cho Ba Lan, đồng minh của Ukraine. Chính quyền Seoul duy trì chính sách cấm bán vũ khí để sử dụng cho vùng chiến sự. Tuy nhiên, Hàn Quốc được cho là đã cung cấp đạn dược cho Mỹ và đồng minh để bù lại lượng đạn dược mà các nước này cung cấp cho Ukraine.
Việt Nam đang đứng trước cơ hội để trở thành cường quốc sản xuất và xuất khẩu chip trong thập kỷ tới. Nhưng Việt Nam có thể nắm bắt thời cơ này không? Những thuận lợi và khó khăn nào đang đón chờ?
Chiều nay, 10/9, Tổng thống Joe Biden có chuyến thăm chính thức Việt Nam theo lời mời của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng.
Trong thông cáo về chuyến đi của Tống thống Biden, Nhà Trắng cho biết, ông Biden và lãnh đạo Việt Nam sẽ “tìm kiếm cơ hội thúc đẩy tăng trưởng cho nền kinh tế tập trung vào công nghệ và sáng tạo của Việt Nam”. Hoa Kỳ ủng hộ và muốn Việt Nam trở thành một quốc gia sản xuất và xuất khẩu chất bán dẫn hàng đầu khu vực và thế giới trong thập kỷ tới.
Điều này cũng từng được bà Janet Yellen – Bộ trưởng Tài chính Hoa Kỳ – đưa ra trong chuyến thăm Việt Nam hồi tháng 7. Bà Yellen nói rằng trong thập kỷ qua Việt Nam đã nổi lên như một điểm nút quan trọng trong chuỗi cung ứng chất bán dẫn toàn cầu.
Bà Yellen cho biết Hoa Kỳ đang theo đuổi phương pháp gọi là “friendshoring” nhằm xây dựng chuỗi cung ứng an toàn và tin cậy. Mục đích là để giảm sự tổn thương của nền kinh tế Hoa Kỳ trước những biến động về nguồn cung các hàng hóa quan trọng, như chất bán dẫn.
Bên cạnh việc đẩy mạnh ngành công nghiệp bán dẫn trong nước qua Đạo luật Khoa học và Chip mà Tổng thống Biden đã ký hồi tháng 8/2022, Hoa Kỳ cũng tìm kiếm các quốc gia thân thiện để hỗ trợ ngành công nghiệp sản xuất bán dẫn nhằm đa dạng hóa nguồn cung.
Chip bán dẫn là một loại hàng hóa cực kỳ quan trọng ngày nay. Nó có mặt trong mọi thiết bị từ ô tô, máy bay, điện thoại cho đến máy tính, tivi, tủ lạnh. Nó còn được dùng trong các thiết bị quân sự quốc phòng để bảo vệ chủ quyền quốc gia.
Một thống kê vào năm 2022 cho thấy số lượng chip xuất xưởng vào năm 2021 trên toàn thế giới là 1,1 tỉ, doanh số đạt 595 tỉ USD. Với con số gần 600 tỉ USD này, quy mô thị trường chip bán dẫn gấp 5 lần thị trường tivi toàn cầu, gấp 6 lần thị trường trường tên lửa và bom hạt nhân, gấp 15 lần thị trường robot.
Các công ty Mỹ dành sự quan tâm lớn tới thị trường Việt Nam
CEO của các công ty bán dẫn và kỹ thuật số hàng đầu Hoa Kỳ dự kiến sẽ tham dự một cuộc họp vào thứ Hai (11/9) tại Hà Nội trong khuôn khổ chuyến thăm của Tổng thống Joe Biden tới Việt Nam.
Theo một bản danh sách mà Reuters tiết lộ thì các CEO của Google, Intel, Amkor, Marvell, và GlobalFoundries sẽ có mặt tại cuộc họp này. Ngoại trưởng Anthony Blinken cũng sẽ tham dự cùng với các quan chức hàng đầu của Việt Nam.
Trước cuộc họp này, một số công ty bán dẫn Hoa Kỳ đã bắt đầu đặt chân vào Việt Nam. Intel có một nhà máy trị giá 1,5 tỉ USD ở miền Nam Việt Nam hoạt động lắp ráp, đóng gói và thử nghiệm chip và đang tiếp tục có kế hoạch mở rộng nhà máy này. Công ty Amkor Technology đang xây dựng “một nhà máy lớn hiện đại để lắp ráp và thử nghiệm chất bán dẫn” tại một địa phương gần Hà Nội – theo lời Bộ trưởng Tài chính Janet Yellen trong chuyến thăm Việt Nam hồi tháng 7. Công ty thiết kế chip Marvell cho biết họ có kế hoạch xây dựng một trung tâm “đẳng cấp thế giới” tại Việt Nam.
Lắp ráp và thiết kế là những phân khúc mà giới chức Hoa Kỳ cho rằng Việt Nam có thể phát triển nhanh hơn. Chưa rõ trong giai đoạn tới Hoa Kỳ sẽ hỗ trợ Việt Nam tăng cường năng lực ở công đoạn nào trong chuỗi công đoạn sản xuất chip, bao gồm thiết kế, sản xuất bán dẫn trên wafer đến kiểm tra và đóng gói.
Những khó khăn về nhân lực và công nghệ
Theo thống kê của Bloomberg, trong 7 tháng đầu năm 2023, số lượng chip từ Việt Nam chiếm 10% tổng số chip nhập khẩu vào Mỹ. Riêng trong tháng 2, doanh số chip từ Việt Nam nhập khẩu vào Mỹ đạt 562,5 triệu USD, tăng khoảng 240,8 triệu USD so với cùng kỳ năm 2022. Về mặt doanh số, Việt Nam đứng thứ 3 châu Á sau Đài Loan và Malaysia về xuất khẩu chip vào Mỹ. Tuy nhiên, đa số lượng chip xuất khẩu là của các doanh nghiệp FDI như Samsung, Intel, Foxconn…
Theo Reuters, tình trạng thiếu kỹ sư về chip, gồm cả kỹ sư phần cứng và phần mềm, có thể tạo ra không ít thách thức để Việt Nam trở thành quốc gia quan trọng trong chuỗi cung ứng chip. Ông Vũ Tú Thành, Phó Giám đốc điều hành, Hội đồng Kinh doanh Mỹ – ASEAN chia sẻ, Việt Nam chỉ có khoảng 5.000 đến 6.000 kỹ sư được đào tạo cho lĩnh vực chip, so với nhu cầu là khoảng 20.000 kỹ sư cho 5 năm tới và 50.000 kỹ sư cho 10 năm tới.
Trong khi việc tạo ra một sản phẩm chip bao gồm nhiều quy trình, thì doanh nghiệp Việt Nam mới chỉ đảm nhiệm được khâu thiết kế và thử nghiệm. Các khâu quan trọng như sản xuất và xuất khẩu vẫn do các doanh nghiệp FDI đảm nhận. Phần lớn doanh thu rơi vào tay các doanh nghiệp này.
Các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ cũng chưa nhiều khiến cho việc thiết lập một chuỗi cung ứng nội địa cho sản xuất chip trở nên khó khăn. Số tiền tài trợ cho nghiên cứu và phát triển ở các doanh nghiệp Việt cũng chưa nhiều. Vấn đề đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng được cho ngành sản xuất chip đang được đặt ra rất cấp thiết – đây là một bài toán cho các trường Đại học, các cơ sở đào tạo trong nước.
Gần đây, một số nước Nam Á và Đông Nam Á cũng đang đầu tư mạnh vào lĩnh vực bán dẫn, chẳng hạn như Ấn Độ, Malaysia, Thái Lan và cả Campuchia.
Malaysia đã biến khu công nghệ Penang trở thành thung lũng Silicon của châu Á. Năm 2022, ngành công nghiệp bán dẫn và điện tử của Malaysia đã trở thành ngành tăng trưởng hàng đầu. Quốc gia này đã phê duyệt 94 dự án đầu tư với tổng trị giá hơn 37 tỉ USD. Hơn 5% chip bán dẫn bán ra trên toàn cầu trong những năm qua thuộc về Malaysia.
Việt Nam có thể trở thành cường quốc sản xuất chip không?
Trả lời phỏng vấn, ông Đỗ Cao Bảo – thành viên Hội đồng quản trị và là một đồng sáng lập Tập đoàn FPT – chia sẻ rằng, ngành công nghiệp chip Việt Nam còn rất nhỏ bé, mới ở giai đoạn khởi động. Hiện tại chủ yếu các doanh nghiệp Việt tham gia ở mảng thiết kế và thử nghiệm, có một vài nhà máy sản xuất chip nhỏ của các doanh nghiệp FDI.
Tuy nhiên, theo ông Đỗ Cao Bảo, hiện nay FPT đã làm chủ được công đoạn thiết kế, thử nghiệm, đóng gói và thương mại (trực tiếp bán hàng), riêng sản xuất thì thuê nhà máy của Hàn Quốc.
Trước những lo ngại về thiếu hụt nguồn nhân lực, ông Đỗ Cao Bảo nhận xét rằng nếu có thị trường đủ lớn, có đơn đặt hàng từ thị trường nước ngoài, đặc biệt là từ các nước phát triển thì Việt Nam sẽ đào tạo kịp và cung ứng đủ theo nhu cầu.
“Tôi nhớ lại thời 1988-2000, khi FPT bắt đầu xuất khẩu phần mềm, nhân lực phần mềm cũng ít và thiếu như nhân lực chip ngày nay, FPT đã lập đại học FPT để trực tiếp đào tạo nhân lực phần mềm cho việc xuất khẩu phần mềm của chính mình và cho cả thị trường. Tiếp sau FPT, các trường đại học khác cũng vào cuộc và hiện tại Việt Nam chúng ta có cả trăm nghìn nhân lực phần mềm. Nhân lực chip cũng vậy, Đại học FPT đã thành lập khoa chip bán dẫn rồi. Hãy tin vào sự năng động, sáng tạo và năng lực học công nghệ mới của người Việt”, ông Đỗ Cao Bảo nói.
Khi phóng viên đặt vấn đề liệu Việt Nam trong thập kỷ tới có thể trở thành quốc gia sản xuất và xuất khẩu chip hàng đầu thế giới hay không, ông Đỗ Cao Bảo cho rằng vấn đề khó nhất là thị trường và bán hàng.
“Nếu Hoa Kỳ và các cường quốc chip trên thế giới có chiến lược chuyển sản xuất chip sang Việt Nam thì tôi tin rằng trong 10 năm tới, Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành một quốc gia mạnh trong lĩnh vực chip bán dẫn, có vai trò quan trọng trong lĩnh vực thiết kế, thử nghiệm và sản xuất chip. Tôi nhắc lại khó nhất là thị trường, là bán hàng, còn những khâu còn lại Việt Nam chúng ta sẽ làm được, tất nhiên cần sự chuyển giao công nghệ và vốn đầu tư cho sản xuất”, ông Bảo nhấn mạnh.
Dẫn lời trên Reuters, ông Hùng Nguyễn – Giám đốc chương trình cấp cao về chuỗi cung ứng tại Đại học RMIT Việt Nam – cho rằng Việt Nam còn có một lợi thế rất lớn để thu hút sự đầu tư của Hoa Kỳ, đó là trữ lượng đất hiếm – nguồn cung cấp nguyên liệu thô cho sản xuất chip. Ước tính Việt Nam có trữ lượng đất hiếm lớn thứ hai thế giới sau Trung Quốc.
Ngay trước chuyến thăm của Tổng thống Biden tới Việt Nam, Nhà Trắng cho biết trong một tuyên bố rằng Tổng thống Biden dự định thảo luận với các nhà lãnh đạo Việt Nam về các chương trình phát triển lực lượng lao động công nghệ cao, có thể mở rộng các sáng kiến đào tạo nguồn nhân lực hiện có.
Mỹ là quốc gia thứ 5 nâng cấp quan hệ với Việt Nam lên Đối tác chiến lược toàn diện, sau Trung Quốc, Nga, Ấn Độ và Hàn Quốc.
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đón tiếp Tổng thống Mỹ Joe Biden chiều 10-9
Chiều 10-9, trong chuyến thăm cấp nhà nước của Tổng thống Mỹ Joe Biden tới Việt Nam, lãnh đạo hai nước đã nhất trí nâng cấp quan hệ Việt – Mỹ lên Đối tác chiến lược toàn diện. Như vậy quan hệ hai nước đã được nâng cấp từ “Đối tác toàn diện” – bỏ qua cấp độ “Đối tác chiến lược” – lên thẳng cấp độ “Đối tác chiến lược toàn diện”.
Việt Nam có quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với 5 nước Với diễn biến trên, tính đến tháng 9-2023, Việt Nam đã xây dựng và nâng cấp quan hệ đối tác chiến lược, đối tác chiến lược toàn diện với những nước sau:
5 đối tác chiến lược toàn diện: Trung Quốc (nâng cấp quan hệ năm 2008), Nga (năm 2012), Ấn Độ (2016), Hàn Quốc (2022), Mỹ (2023).
Tháng 6-2008, nhân chuyến thăm chính thức Trung Quốc, Tổng bí thư Nông Đức Mạnh và Tổng bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Hồ Cẩm Đào đã ra Tuyên bố chung Việt Nam – Trung Quốc nhằm thiết lập “quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện” trên cơ sở phương châm 16 chữ “láng giềng hữu nghị, hợp tác toàn diện, ổn định lâu dài, hướng tới tương lai” và tinh thần 4 tốt “láng giềng tốt, bạn bè tốt, đồng chí tốt, đối tác tốt”.
Hơn 10 đối tác chiến lược gồm: Nhật Bản, Tây Ban Nha (năm 2009); Anh (2010); Đức (2011); Ý, Thái Lan, Indonesia, Singapore và Pháp (2013); Malaysia và Philippines (2015); Úc (2018); New Zealand (2020).
Ngoài ra, Việt Nam có quan hệ đối tác toàn diện với hơn 10 nước: Chile, Brazil và Venezuela (năm 2007); Argentina (2010); Mỹ, Đan Mạch (2013); Myanmar và Canada (2017); Hungary (2018); Brunei và Hà Lan (2019)…
Cấp cao nhất trong hệ thống thứ bậc đối tác ngoại giao của Việt Nam
Trong bài viết “Về khuôn khổ quan hệ đối tác chiến lược của Việt Nam hiện nay” đăng trên Tạp chí Cộng Sản, tác giả Nguyễn Thị Thìn (Học viện Ngoại giao) chỉ ra quan hệ đối tác chiến lược đầu tiên xuất hiện vào năm 1992 (giữa Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ) và số lượng quan hệ này ngày càng gia tăng.
Quan hệ đối tác chiến lược là một dạng thức quan hệ có tầm quan trọng lớn và có tính chiến lược, dài hạn giữa các quốc gia với nhau hoặc giữa quốc gia với tổ chức quốc tế. Một số nhà nghiên cứu cho rằng đây là mô hình liên kết mới trong quan hệ quốc tế, trở nên thịnh hành kể từ sau Chiến tranh lạnh.
Do tính chất đa phương và đa dạng hóa trong quan hệ quốc tế, quan hệ đối tác chiến lược được thể hiện dưới các hình thức như: đối tác chiến lược, đối tác chiến lược toàn diện, đối tác chiến lược có lựa chọn theo từng lĩnh vực…
Chẳng hạn ngoài quan hệ đối tác chiến lược và đối tác chiến lược toàn diện với các nước như trên, Việt Nam cũng có quan hệ Đối tác chiến lược về ứng phó biến đổi khí hậu và quản lý nước với Hà Lan, đưa quan hệ hợp tác song phương trong lĩnh vực này lên tầm cao nhất.
Trong quan hệ đối tác chiến lược, các bên tham gia đều có nhu cầu tăng cường hợp tác, coi trọng và chú ý hơn tới lợi ích chiến lược của nhau, có hợp tác sâu rộng, gắn kết về lợi ích và hướng tới lòng tin chiến lược.
Trong khi đó, với quan hệ đối tác chiến lược toàn diện, các bên xác định gắn bó lợi ích lâu dài, hỗ trợ lẫn nhau và thúc đẩy sự hợp tác sâu rộng và toàn diện trên mọi lĩnh vực mà các bên cùng có lợi, từ thương mại, đầu tư cho tới công nghệ, năng lượng… Đồng thời, các bên xây dựng sự tin tưởng lẫn nhau ở cấp chiến lược.
Trên chuyên trang bình luận Fulcrum.sg, tiến sĩ Lê Hồng Hiệp (Viện ISEAS – Yusof Ishak Singapore) cho biết đối tác chiến lược toàn diện là cấp cao nhất trong hệ thống thứ bậc đối tác ngoại giao của Việt Nam. Việt Nam thiết lập quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với các nước được coi là có tầm quan trọng lớn đối với an ninh, thịnh vượng và vị thế quốc tế của mình.
CHDCND Triều Tiên hạ thủy “tàu ngầm tấn công hạt nhân chiến thuật”, trong khi các bộ trưởng Quốc phòng Mỹ, Hàn Quốc và Nhật Bản có cam kết hợp tác mới nhằm đối phó Bình Nhưỡng.
Hãng thông tấn KCNA hôm qua (8.9) đưa tin CHDCND Triều Tiên đã hạ thủy một “tàu ngầm tấn công hạt nhân chiến thuật” có khả năng thực hiện một cuộc tấn công hạt nhân dưới nước. Lễ hạ thủy tàu ngầm mới diễn ra vào ngày 6.9, trước lễ kỷ niệm 75 năm Quốc khánh Triều Tiên, dự kiến diễn ra hôm nay (9.9
“Phương tiện tấn công dưới nước cốt lõi”
Tàu ngầm trên là chiếc đầu tiên thuộc loại này của Bình Nhưỡng mang số 841 và được đặt tên là “Anh hùng Kim Kun-ok”, một nhân vật lịch sử ở Triều Tiên. “Lễ hạ thủy tàu ngầm mở ra một chương mới trong việc củng cố lực lượng hải quân của CHDCND Triều Tiên và làm rõ hơn ý chí kiên định của đảng Lao động Triều Tiên và chính phủ CHDCND Triều Tiên trong việc tăng cường hơn nữa khả năng răn đe hạt nhân”, KCNA viết.
Phát biểu tại lễ hạ thủy, Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un nhấn mạnh tàu ngầm mới sẽ thực hiện nhiệm vụ tác chiến với tư cách là “một trong những phương tiện tấn công dưới nước cốt lõi của lực lượng hải quân” Triều Tiên. Ông Kim gọi việc trang bị vũ khí hạt nhân cho hải quân là “nhiệm vụ cấp bách của thời đại” và chỉ đạo chuyển giao nhanh chóng “các tàu ngầm và tàu nổi được trang bị vũ khí hạt nhân chiến thuật” cho lực lượng này. Ông còn công bố kế hoạch đóng thêm tàu ngầm, trong đó có tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân, và nhấn mạnh thêm rằng sự phát triển nhanh chóng của lực lượng hải quân là “ưu tiên” cho quốc phòng khi xét đến tình hình hiện nay.
Triều Tiên hạ thủy tàu ngầm tấn công hạt nhân chiến thuật mới
Reuters dẫn lời giới phân tích cho rằng tàu ngầm 841 dường như là một chiếc được cải tiến thuộc lớp tàu ngầm Romeo thời Liên Xô mà Triều Tiên mua lại từ Trung Quốc vào thập niên 1970 và bắt đầu đóng trong nước. Ông Choi Il, thuyền trưởng tàu ngầm Hàn Quốc đã nghỉ hưu, cho rằng con tàu mới có 10 ống phóng thẳng đứng, có khả năng dành cho tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm (SLBM) và tên lửa hành trình phóng từ tàu ngầm (SLCM). Tàu ngầm mới cũng được cho là có khả năng phóng Haeil, thiết bị tấn công dưới nước không người lái mang vũ khí hạt nhân đầu tiên của Triều Tiên, được nước này công bố vào tháng 3.2022, theo Yonhap.
Phản ứng của Hàn, Nhật
Trong khi đó, quân đội Hàn Quốc cho rằng tàu ngầm 841 dường như chưa sẵn sàng hoạt động bình thường và có dấu hiệu Triều Tiên đang cố gắng phóng đại khả năng của mình. Yonhap dẫn lời một quan chức tại Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Hàn Quốc khẳng định quân đội nước này lâu nay phối hợp chặt chẽ với Mỹ trong việc theo dõi việc đóng tàu ngầm của Triều Tiên.
Bộ Thống nhất của Hàn Quốc hôm qua đã lên án việc Bình Nhưỡng hạ thủy tàu ngầm mới, nói rằng nỗ lực chế tạo vũ khí “vô ích” của Triều Tiên sẽ chỉ làm tổn hại cuộc sống của công dân Triều Tiên, theo Yonhap. Nhật Bản cũng đã lên án động thái mới của Triều Tiên.
“Hoạt động quân sự của Triều Tiên đang đặt ra mối đe dọa nghiêm trọng và cấp bách hơn đối với an ninh đất nước chúng tôi so với trước đây”, Chánh văn phòng Nội các Nhật Hirokazu Matsuno nói trong một cuộc họp báo, theo Reuters.
Mỹ: Triều Tiên sẽ phải “trả giá” nếu cung cấp vũ khí cho Nga
Triều Tiên tuyên bố hạ thủy tàu ngầm mới một ngày sau khi các Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ, Hàn Quốc và Nhật Bản cùng lên án những cuộc thử tên lửa gần đây của Triều Tiên và nhất trí tăng cường hợp tác theo dõi tên lửa. Các bộ trưởng của 3 nước còn đồng ý tổ chức huấn luyện trong thời gian tới như một phần của các biện pháp phòng thủ chống lại “mối đe dọa hạt nhân” của Triều Tiên, theo Reuters dẫn lại tuyên bố từ Bộ Quốc phòng Hàn Quốc.
Theo PGS Nguyễn Mạnh Hà, quan hệ ngoại giao giữa Việt Nam và Mỹ đang trong tiến trình phát triển mạnh mẽ. Điều này sẽ còn được củng cố sau chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Joe Biden ngày 10-11/9 sắp tới.
Năm 2023 đánh dấu kỷ niệm 10 năm Việt Nam – Mỹ quan hệ đối tác toàn diện. Đây cũng là giai đoạn cho thấy sự hợp tác mạnh mẽ của hai nước, kể từ khi bình thường hóa quan hệ (1995) đến nay.
Theo dõi tiến trình phát triển quan hệ và hợp tác giữa hai nước những năm qua, PGS.TS Nguyễn Mạnh Hà, nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng, cho biết ông tin tưởng vào sự nâng cấp trong quan hệ Việt – Mỹ dưới thời của Tổng thống Joe Biden.
Trong cuộc trò chuyện, ông Hà nhấn mạnh về ý nghĩa chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Mỹ Joe Biden sắp tới, cũng như những thành quả hai bên đã đạt được trong 10 năm qua.
Tổng thống Biden muốn thể hiện cam kết với Việt Nam Trước hết, ông đánh giá thế nào về ý nghĩa chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Mỹ Joe Biden sẽ diễn ra vào ngày 10-11/9 sắp tới?
Chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Mỹ Joe Biden mới được thông báo và chúng ta chưa rõ nội dung làm việc cụ thể. Nhưng đây là lần thứ 5, các Tổng thống Mỹ đến thăm Việt Nam trong khi đương nhiệm, kể từ năm 2000 đến nay.
Tôi cho rằng điều đó chứng tỏ vị thế của Việt Nam dưới góc nhìn của Mỹ ngày càng tăng và có tầm quan trọng trong khu vực, không chỉ về kinh tế mà còn ở tất cả lĩnh vực khác. Rõ ràng, đây là một trong những ưu tiên trong chính sách đối ngoại của Mỹ.
Nếu tính từ năm 1995 là thời điểm hai bên thiết lập quan hệ ngoại giao, đến nay đã gần 30 năm. Năm 2023 cũng đánh dấu kỷ niệm 10 năm Việt Nam – Mỹ nâng cấp quan hệ đối tác toàn diện. Không chỉ từ phía Việt Nam, kể cả từ phía Mỹ cũng phải khẳng định rằng, chưa bao giờ quan hệ giữa hai nước phát triển như hiện nay.
Đây cũng là điều rất đặc biệt, vì hai bên có sự khác biệt về thể chế chính trị nhưng Tổng thống Mỹ vẫn tiếp đón Tổng Bí thư của Đảng Cộng sản Việt Nam. Sự khác biệt này cho thấy Mỹ rất coi trọng quan hệ với Việt Nam.
Nhiều lần, cả lãnh đạo Việt Nam và Mỹ nói đến việc tôn trọng sự lựa chọn chế độ, thể chế chính trị, con đường phát triển của mỗi nước. Với riêng chuyến thăm của Tổng thống Joe Biden, tôi được biết sắp tới, ông dự hội nghị thượng đỉnh G20 ở Ấn Độ và sẽ bay sang Việt Nam ngay sau đó, chứ không dự tiếp hội nghị thượng đỉnh Mỹ – ASEAN và Hội nghị thượng đỉnh Đông Á. Sau đó, ông sẽ về Mỹ để dự lễ tưởng niệm 22 năm sự kiện 11/9/2001.
Rõ ràng, mặc dù chưa biết cụ thể nội dung bàn thảo của Mỹ và Việt Nam trong chuyến thăm tới nhưng ít nhất, ông Biden có mong muốn đáp lại lời mời của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng. Ông cũng muốn thể hiện cam kết xây dựng mối quan hệ với Việt Nam ổn định, lâu dài và toàn diện.
Những yếu tố thúc đẩy quan hệ Việt – Mỹ phát triển Chuyến thăm của Tổng thống Biden diễn ra vào năm 2023, đánh dấu kỷ niệm 10 năm Việt – Mỹ nâng cấp quan hệ đối tác toàn diện. Trong 10 năm qua, ông đánh giá thế nào về thành quả hợp tác giữa hai nước?
Theo số liệu tôi nắm được, kể từ khi Mỹ và Việt Nam thiết lập quan hệ ngoại giao đến nay, Mỹ là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam. Năm 2022, thương mại song phương đã đạt đến con số gần 124 tỷ USD.
Ngược lại, Việt Nam cũng nằm trong số các quốc gia có tỷ trọng thương mại lớn của Mỹ. Các con số trên cho thấy Việt Nam đóng vai trò quan trọng trong thương mại của Mỹ, trong khi đây là thị trường khó tính, có yêu cầu cao đối với hàng nhập khẩu.
Ngoài kinh tế, độ tin cậy của Việt Nam và Mỹ cũng tăng dần thông qua các hoạt động hợp tác tìm quân nhân mất tích, tẩy rửa đất đai bị nhiễm dioxin. Gần đây, hoạt động hợp tác tìm bộ đội Việt Nam mất tích trong chiến tranh cũng được phía Mỹ quan tâm. Chính phía Mỹ đã chủ động xây dựng đề án và sang Việt Nam ký kết để phối hợp thực hiện tìm kiếm.
Trong các hoạt động nhân đạo khác hoặc về an ninh phi truyền thống, Mỹ cũng có đóng góp lớn. Đặc biệt trong hợp tác quân sự. Năm 2016 đánh dấu sự kiện Tổng thống Mỹ Barack Obama ký bãi bỏ lệnh cấm bán vũ khí sát thương cho Việt Nam. Đây là điều quan trọng, giúp Việt Nam đa dạng hóa nguồn mua sắm vũ khí.
Thời gian gần đây, chúng ta cũng chứng kiến nhiều lần tàu sân bay, tàu chiến của Mỹ đến thăm Việt Nam. Mỹ cũng thể hiện cam kết xây dựng khu vực Biển Đông – châu Á Thái Bình Dương là khu vực tự do, rộng mở, trong đó đã thực hiện những chuyến tuần tra để giữ gìn tự do an ninh, hàng hải trên Biển Đông.
Về hợp tác giáo dục, Việt Nam đứng thứ 5-6 các nước có nhiều học sinh đang học ở Mỹ với khoảng 30.000 người.
Kể ra một số lĩnh vực như vậy để thấy rằng quan hệ Việt – Mỹ đã phát triển rất nhanh. Trước đây, hai bên là từng là cựu thù, nhưng sau đó đã đi tới nhất trí rằng cần gác lại quá khứ để hướng tới xây dựng mối quan hệ tốt đẹp hơn.
Khi tôi tham gia các chuyến công tác ở Mỹ, qua tiếp xúc, phía Mỹ cũng nhìn nhận rằng lịch sử quan hệ hai nước đã trải qua một chương rất bi thảm. Nhưng lịch sử thì không thể thay đổi. Vì vậy, cách để sửa chữa những lỗi lầm là phải học các bài học từ lịch sử để hiểu biết lẫn nhau, từ đó xây dựng lòng tin với nhau, cùng hợp tác, phát triển, cùng có lợi.
Tóm lại, tôi cho rằng quan hệ Việt Nam và Mỹ đã phát triển trên nhiều lĩnh vực, khá toàn diện và có những lĩnh vực mới như biến đổi khí hậu, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, an ninh lương thực, chuỗi cung ứng…. Chuyến thăm của các Tổng thống Mỹ sang Việt Nam là minh chứng tiếp tục các mối quan hệ hợp tác đó.
Như ông đã nói, quan hệ hai bên Việt Nam và Mỹ đang có sự phát triển mạnh mẽ nhất từ trước đến nay. Theo ông, yếu tố nào thúc đẩy sự phát triển đó?
Tôi cho rằng trước hết là do ý muốn của cả hai phía, trong đó cơ sở quan trọng là đường lối đối ngoại của Việt Nam. Từ năm 1986, Việt Nam xác định không thể để tiếp tục tình trạng bị bao vây, cấm vận, mà phải mở cửa, hội nhập để phát triển, nhưng vẫn giữ được bản sắc, độc lập tự chủ.
Bên cạnh đó, Việt Nam cũng thi hành đường lối đối ngoại đa dạng hóa, đa phương hóa các quan hệ quốc tế, trên cơ sở cùng có lợi, bình đẳng, tôn trọng độc lập chủ quyền của nhau, chứ không phải quan hệ “kẻ cho người hưởng”. Đó là cơ sở cho hợp tác lâu dài.
Thứ hai, xuất phát từ việc xây dựng lòng tin. Hai bên đã tuyên bố rõ quan điểm của nhau về thể chế phát triển. Mỹ nhiều lần khẳng định tôn trọng đường lối của Việt Nam và sẵn sàng hợp tác để cùng phát triển.
Ngay trong Tuyên bố chung về thiết lập quan hệ Đối tác toàn diện năm 2013 giữa Việt Nam và Mỹ đã xác định những nguyên tắc cơ bản trong mối quan hệ giữa hai nước là: Tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ; Tôn trọng thể chế chính trị của nhau; Tôn trọng luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hiệp quốc.
Mỹ tuyên bố cam kết ủng hộ một nước Việt Nam phát triển thịnh vượng, độc lập và mạnh mẽ. Đây là điều rất quan trọng.
Kỳ vọng vào chuyến thăm của Tổng thống Joe Biden Dưới thời Tổng thống Joe Biden theo ông quan hệ giữa Việt Nam – Mỹ sẽ phát triển thế nào?
Tôi cho rằng chúng ta có cơ sở để lạc quan. Tổng thống Joe Biden có nhiều kinh nghiệm về hoạt động đối ngoại, từng nhiều năm là Thượng nghị sĩ, rồi Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại và Phó Tổng thống dưới thời của Tổng thống Barack Obama. Ông có quan điểm khá ôn hòa, chủ trương đối thoại, hợp tác hơn là đối đầu.
Với kinh nghiệm hoạt động chính trị và vai trò đứng đầu nước Mỹ, Tổng thống Joe Biden hiểu rõ cần thúc đẩy quan hệ ngoại giao, đề cao vai trò của Việt Nam trong khu vực, bên cạnh việc tiếp tục đa dạng hóa mối quan hệ với Hàn Quốc, Nhật Bản, Australia, Ấn Độ…
Đương nhiên, bên cạnh những thuận lợi, vẫn còn có những khó khăn, thách thức cần vượt qua để thúc đẩy quan hệ hai bên phát triển hơn. Khó khăn đó đến từ sự khác biệt giữa hai nước về thể chế, đường lối.
Tôi cho rằng, hai bên cần đi theo phương châm “cầu đồng tồn dị”. Tức là, hướng tới những điểm tương đồng, phấn đấu ngày càng đi đến nhận thức chung, chấp nhận những khác biệt đang tồn tại để từng bước giải quyết.
Tiếp tục thực hiện phương châm “dĩ bất biến ứng vạn biến”, xác định độc lập chủ quyền là trên hết, là bất biến, còn những lĩnh vực, khía cạnh khác sẽ linh hoạt để thỏa thuận, ứng phó.
Ở trên ông có nhắc đến các con số là thành quả hợp tác về kinh tế giữa hai nước. Thời gian qua, chúng ta cũng chứng kiến sự gia tăng đầu tư của Việt Nam vào Mỹ, là điều chưa từng có trước đây. Theo ông, việc này thể hiện điều gì?
Việc Việt Nam gia tăng đầu tư vào Mỹ thể hiện rằng Việt Nam đang ngày càng hội nhập sâu rộng vào kinh tế toàn cầu, trong đó có nền kinh tế Mỹ. Gần đây, chứng kiến làn sóng đầu tư của các doanh nghiệp Việt Nam vào Mỹ, có doanh nghiệp được niêm yết trên sàn chứng khoán của New York.
Điều này không đơn giản chút nào vì Mỹ có những quy định, tiêu chuẩn rất cao và chặt chẽ về vấn đề này đối với các doanh nghiệp niêm yết.
Ngoài ra, việc các tập đoàn kinh tế tư nhân của Việt Nam tham gia sân chơi lớn trên thị trường quốc tế thể hiện chủ trương của Việt Nam tạo điều kiện, khuyến khích kinh tế tư nhân và các thành phần kinh tế khác cùng phát triển chứ không chỉ tập trung vào các doanh nghiệp Nhà nước.
Cùng với đó, một điều đáng quan tâm là chuỗi cung ứng sản xuất chip, vi mạch điện tử đang có sự dịch chuyển sang Việt Nam. Theo đó, Mỹ coi Việt Nam là một nơi cung cấp, tham gia chuỗi cung ứng khi chúng ta có nhiều tiềm năng về lĩnh vực này.
Đó là những thành quả của sự hợp tác đôi bên cùng có lợi rất đáng ghi nhận.
Ngoài kinh tế, Mỹ cũng có những nỗ lực trong việc khắc phục hậu quả sau chiến tranh như thực hiện các đợt tẩy rửa dioxin ở sân bay Đà Nẵng và Biên Hòa, rồi giúp vật chất, kỹ thuật để rà phá bom mìn…
Ngược lại, hoạt động tìm kiếm lính Mỹ mất tích trong chiến tranh (MIA) đã và vẫn đang được Việt Nam thực hiện thể hiện rõ tính nhân đạo của Việt Nam mà không kèm theo bất kỳ điều kiện gì.
Trong khi số lượng lính Mỹ mất tích hiện còn chưa đến 2.000, thì con số này của Việt Nam là hơn 200.000 người. Mỹ có trách nhiệm đóng góp cùng Việt Nam trong việc này bằng Đề án phối hợp với Việt Nam tìm bộ đội Việt Nam mất tích do Đại học Harvard thực hiện.
Tôi được biết, phía Mỹ hiện lưu giữ khá nhiều tư liệu liên quan đến việc tìm kiếm bộ đội Việt Nam mất tích trong chiến tranh.
Sau những thành quả hợp tác trên, ông kỳ vọng gì vào chuyến thăm Việt Nam sắp tới của Tổng thống Joe Biden?
Tôi cho rằng chuyến thăm Việt Nam của ông Biden có những mục tiêu cụ thể và có thể hai bên sẽ cân nhắc những thỏa thuận hướng đến nâng cấp quan hệ. Vì quan hệ Việt – Mỹ đang trong đường ray đi lên, dù có lực cản nhưng xu hướng chủ đạo vẫn là tiến lên.
Với quan hệ đối tác toàn diện đã thiết lập, hai bên sẽ ngồi tổng kết lại những điều đã đạt được và chưa đạt được, để tính đến bước tiếp theo là đẩy mạnh quan hệ theo hướng hai bên cùng có lợi.
Trong bối cảnh tình hình quốc tế ngày càng phức tạp, nhất là với các tranh chấp trên biển, chuyến thăm của Tổng thống Joe Biden trong giai đoạn này một lần nữa cho thấy sự quan tâm của chính quyền Mỹ trong quan hệ với Việt Nam.
Tôi tin tưởng rằng chuyến thăm sắp tới, hai bên sẽ đi đến thỏa thuận nâng tầm quan hệ hợp tác toàn diện trên tất cả lĩnh vực, không chỉ riêng kinh tế. Việc này giúp quan hệ hợp tác giữa hai bên phát triển, lợi ích của người dân được đảm bảo, góp phần ổn định hòa bình trong khu vực cũng như toàn thế giới.
Các chuyên gia đồng tình rằng, đối với Washington, Việt Nam đã trở thành đối tác thân thiết ở Đông Nam Á và mối quan hệ này ngày càng được củng cố.
Theo thông cáo của Bộ Ngoại giao, nhận lời mời của Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng, Tổng thống Hợp chúng quốc Hoa Kỳ Joseph Biden sẽ thăm cấp Nhà nước tới Việt Nam từ ngày 10 đến ngày 11/9/2023. Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh năm 2023 đánh dấu 10 năm thiết lập quan hệ Đối tác toàn diện giữa hai nước.
Với chuyến thăm này, ông Biden sẽ trở thành nguyên thủ Mỹ thứ hai kể từ năm 1995 đến Việt Nam ngay trong nhiệm kỳ đầu, và là Tổng thống Mỹ đầu tiên tới thăm nước ta theo lời mời của Tổng bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam.
Chia sẻ với chúng tôi góc nhìn về sự kiện quan trọng này, bà Mercy A. Kuo – Phó Chủ tịch điều hành và Trưởng bộ phận phân tích tại công ty tư vấn Pamir (Mỹ), đồng thời là cây viết có tiếng trên tạp chí Diplomat nhận định, chuyến thăm của Tổng thống Joe Biden tới Việt Nam đã biểu thị sự công nhận của Mỹ đối với vai trò lãnh đạo của Việt Nam trong việc định hình bối cảnh khu vực Đông Nam Á.
Sự kiện này cũng xác nhận rằng, Việt Nam đã quyết định nâng cao vai trò quan trọng của mình trong việc hỗ trợ nỗ lực “sản xuất tại các quốc gia bằng hữu” (friend-shoring) của Mỹ nhằm xây dựng chuỗi cung ứng an toàn và đáng tin cậy.
Trong khi đó, theo Giáo sư – Tiến sĩ Khoa học Chính trị và Quan hệ Quốc tế Thitinan Pongsudhirak tại Thái Lan, chuyến thăm của Tổng thống Joe Biden đã làm nổi bật một điều: “Đối với Washington, Việt Nam đã trở thành đối tác thân thiết mới ở Đông Nam Á”.
Mỗi cột mốc là một chỉ số quan trọng Trên chặng đường hợp tác, mối quan hệ kinh tế Mỹ – Việt đã đạt được nhiều cột mốc quan trọng. Tiêu biểu như, kể từ khi bình thường hóa quan hệ, kim ngạch thương mại song phương giữa hai phía đã tăng hơn 240 lần, từ 451 triệu USD năm 1995 lên hơn 123 tỷ USD năm 2022.
Nhìn lại quá trình hợp tác trong 10 năm trở lại đây, Mỹ đã trở thành thị trường xuất khẩu đầu tiên của Việt Nam vượt mốc 100 tỷ USD, đồng thời Việt Nam hiện đang là đối tác thương mại lớn thứ 8 của Hoa Kỳ. Ngoài ra, tính đến tháng 2/2023, lũy kế tổng vốn đầu tư trực tiếp của Mỹ vào Việt Nam đạt 11,42 tỷ USD, đứng thứ 11 trong số các nước đầu tư vào Việt Nam.
Đáng nói, trong năm 2023, có một số dấu mốc rất đáng chú ý như: Vào tháng 3, một phái đoàn gồm 52 doanh nghiệp Mỹ đã đến thăm Việt Nam để tìm hiểu thị trường địa phương và tìm kiếm cơ hội kinh doanh, đầu tư. Đây là phái đoàn doanh nghiệp Mỹ lớn nhất tới Việt Nam từ trước tới nay.
Bên cạnh đó, hãng xe Việt Nam VinFast đã khởi công xây dựng nhà máy sản xuất xe điện trị giá 4 tỷ USD tại Bắc Carolina và vào ngày 15/8 năm nay. VinFast cũng rung chuông ra mắt trên sàn chứng khoán Nasdaq Global Select Market, chính thức trở thành công ty niêm yết đại chúng có tầm vóc toàn cầu. Đây là lần đầu tiên một doanh nghiệp Việt Nam niêm yết trực tiếp trên sàn quốc tế.
Nhìn nhận về các cột mốc trên, ông Pongsudhirak cho rằng, Việt Nam là đối tác kinh tế đầu tư rất hấp dẫn, đặc biệt là trong bối cảnh các công ty Mỹ theo đuổi chiến lược “friend-shoring” với các đối tác, trong đó có Việt Nam.
Đồng quan điểm đó, bà Kuo nhận định, tất cả những cột mốc quan trọng này đã thúc đẩy tiến trình hợp tác Mỹ-Việt trong gần 3 thập kỷ qua. Chúng đóng vai trò như những biển chỉ dẫn trong quỹ đạo cam kết song phương, nhằm mở rộng quan hệ kinh tế, đầu tư, thương mại và công nghệ vì lợi ích của cả hai nước trên phạm vi quốc gia và khu vực.
Mỗi cột mốc là một chỉ số quan trọng cho thấy Washington và Hà Nội đang hợp tác như thế nào để thúc đẩy chương trình nghị sự về khả năng phục hồi kinh tế toàn diện ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.
Tín hiệu từ các tập đoàn Mỹ Bình luận thêm về triển vọng hợp tác giữa hai phía trong tương lai, bà Kuo cho rằng, Việt Nam đang ngày càng trở thành nhân tố then chốt trong chuỗi cung ứng toàn cầu trong nhiều lĩnh vực, bao gồm sản phẩm công nghệ cao.
Bà Kuo đánh giá “sự công nhận từ các tập đoàn lớn khác của Mỹ, như Boeing, SpaceX, Meta… đối với Việt Nam trong vai trò ‘trung tâm sản xuất toàn cầu’” đang góp phần đẩy nhanh quá trình dịch chuyển chuỗi cung ứng tới Việt Nam trong các lĩnh vực công nghệ tiên tiến.
Trong khi đó, sự góp mặt của Việt Nam vào Nhóm các đối tác quốc tế cùng với Mỹ trong Thỏa thuận Đối tác chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP) đã tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình chuyển đổi năng lượng sạch ở Việt Nam.
Triều Tiên tuyên bố thực hiện một cuộc tập trận mô phỏng tấn công hạt nhân chiến thuật nhằm đáp trả hoạt động diễn tập chung của Mỹ và Hàn Quốc.
Một vụ phóng tên lửa của Triều Tiên.
Hãng thông tấn trung ương Triều Tiên KCNA ngày 3/9 thông báo, Bình Nhưỡng đã tiến hành cuộc tập trận mô phỏng tấn công hạt nhân vào sáng sớm ngày 2/9.
Trước đó, Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân (JCS) Hàn Quốc thông báo Triều Tiên đã phóng một số tên lửa hành trình ra Hoàng Hải, vùng biển phía tây bán đảo, vào khoảng 4h ngày 2/9.
Triều Tiên tuyên bố đã sử dụng 2 tên lửa hành trình tầm xa mang theo đầu đạn hạt nhân giả trong cuộc tập trận nhằm đáp trả hoạt động diễn tập của Mỹ và Hàn Quốc tuần qua.
KCNA cho biết cuộc tập trận được thực hiện nhằm “cảnh báo đối thủ về nguy cơ xảy ra chiến tranh hạt nhân thực sự” khi Bình Nhưỡng một lần nữa nhấn mạnh sẽ tăng cường năng lực răn đe quân sự đối phó với Washington và Seoul.
“Lực lượng hạt nhân Triều Tiên sẽ tăng cường khả năng chiến đấu phản công có trách nhiệm bằng mọi cách để ngăn chặn chiến tranh và duy trì hòa bình, ổn định”, tuyên bố của KCNA cho biết.
Cuộc tập trận chung mùa hè thường niên giữa Hàn Quốc và Mỹ, được gọi là Lá chắn Tự do Ulchi, đã kết thúc hôm 31/8 với các hoạt động kéo dài 11 ngày sử dụng máy bay ném bom chiến lược B-1B.
CHDCND Triều Tiên phóng loạt tên lửa hành trình ra Hoàng Hải, khiến Hàn Quốc họp khẩn cấp để đối phó.
Hãng Yonhap đưa tin Hội đồng An ninh quốc gia Hàn Quốc triệu tập cuộc họp khẩn cấp vào ngày 2.9, sau khi CHDCND Triều Tiên phóng các tên lửa hành trình ra Hoàng Hải vào khoảng 4 giờ sáng cùng ngày (giờ địa phương). Một quan chức phủ Tổng thống Hàn Quốc cho hay cuộc họp được chủ trì bởi Phó cố vấn An ninh quốc gia Lim Jong-deuk nhằm thảo luận tư thế sẵn sàng đối phó.
Cáo buộc của các bên
Trong một thông cáo, Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Hàn Quốc (JCS) cho biết đang tăng cường giám sát và cảnh giác, duy trì tình trạng sẵn sàng trong việc hợp tác chặt chẽ với Mỹ. Chưa rõ chi tiết về tên lửa của Triều Tiên trong vụ phóng trên, vốn diễn ra 2 ngày sau khi Mỹ và Hàn Quốc kết thúc cuộc tập trận chung “Lá chắn tự do Ulchi” kéo dài 11 ngày. Bình Nhưỡng cáo buộc cuộc tập trận là hành động diễn tập xâm lược, trong khi Washington và Seoul khẳng định hoạt động mang tính phòng vệ. Theo Đài NHK, Triều Tiên có kế hoạch phát triển các tên lửa tầm trung và tầm xa trong chương trình quốc phòng 5 năm, công bố năm 2021. Trong năm nay, Bình Nhưỡng đã vài lần tuyên bố thử nghiệm các tên lửa hành trình chiến lược được trang bị “đầu đạn thử nghiệm mô phỏng đầu đạn hạt nhân”. Phản ứng về cuộc phóng mới nhất của Triều Tiên, một phát ngôn viên đảng Sức mạnh Quốc dân cầm quyền tại Hàn Quốc chỉ trích rằng đó là “hành động thù địch đe dọa hòa bình trên bán đảo Triều Tiên”.
Nhà lãnh đạo Kim Jong-un: Hải quân Triều Tiên sẽ trang bị vũ khí hạt nhân
Trong một thông cáo đăng trên Hãng thông tấn Trung ương Triều Tiên (KCNA), Bộ Ngoại giao Triều Tiên cáo buộc Nhật Bản làm gia tăng căng thẳng trong khu vực khi phát triển các tên lửa tầm xa. Thông cáo không đề cập cuộc phóng tên lửa trên. Theo Reuters, Nhật và Mỹ dự kiến sẽ sớm đồng ý cùng phát triển tên lửa đánh chặn, nhằm đối phó các đầu đạn bội siêu thanh đang phát triển bởi Triều Tiên, Nga và Trung Quốc.
Loạt động thái mới
Cuộc phóng tên lửa mới nhất của Bình Nhưỡng diễn ra một ngày sau khi Seoul ra các lệnh cấm vận nhằm vào một tổ chức và 5 cá nhân Triều Tiên bị cáo buộc tài trợ bất hợp pháp cho các chương trình tên lửa và hạt nhân của nước này. Theo Bộ Ngoại giao Hàn Quốc hôm 1.9, Chương trình Phát triển Ryukyong và lãnh đạo Ryu Kyong-chol của chương trình này nằm trong các bên bị cấm vận. Các cá nhân khác gồm Kim Hak-chol, Jang Won-chol, Ri Chol-min và Kim Ju-won, đều liên quan tổ chức trên.
Cùng ngày, Văn phòng Kiểm soát tài sản nước ngoài thuộc Bộ Tài chính Mỹ cũng cấm vận một công dân Triều Tiên và một tổ chức ở Nga bị cáo buộc tài trợ chương trình phát triển vũ khí trái phép của Triều Tiên. Ngoài ra, Bộ Ngoại giao Nhật cấm vận 3 tổ chức và 4 cá nhân liên quan chương trình tên lửa và hạt nhân của Triều Tiên.
Trong một diễn biến khác, giới chức Hàn Quốc ngày 1.9 cho biết đã thành lập một bộ chỉ huy quân sự hỗn hợp nhằm giám sát hoạt động của máy bay không người lái (UAV), trong nỗ lực đẩy mạnh việc sử dụng UAV đối phó mối đe dọa quân sự gia tăng từ Triều Tiên. Bộ chỉ huy chủ yếu sử dụng UAV trong các hoạt động phòng thủ và tấn công, đồng thời ngăn chặn các mối đe dọa trong trường hợp khẩn cấp.
Nhằm nỗ lực giảm căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên, Hàn Quốc và Trung Quốc đồng ý sẽ làm việc cùng nhau để khởi động lại đối thoại liên chính phủ cùng với Nhật. Cuộc đối thoại 3 bên được kỳ vọng sớm diễn ra, sau cuộc điện đàm giữa Ngoại trưởng Hàn Quốc Park Jin với Ủy viên Bộ chính trị – Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại T.Ư Đảng – Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị ngày 31.8, theo Nikkei Asia.
Bộ Ngoại giao Việt Nam chính thức thông báo kế hoạch Tổng thống Mỹ Joe Biden sẽ thăm Việt Nam trong tháng 9. Đây được xem là chuyến thăm vô cùng đặc biệt, chưa từng có từng lệ thể theo lời mời của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng.
Tổng thống Mỹ Joe Biden
Theo người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng, chuyến thăm của Tổng thống Joe Biden sẽ diễn ra trong hai ngày 10 và 11-9 theo lời mời của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng.
Việt Nam – Quốc gia quan trọng với Mỹ ở hiện tại và tương lai
Theo TS Pooja Bhatt, nhà nghiên cứu tại New Delhi (Ấn Độ), cho rằng chuyến đi của ông Biden thể hiện sự gắn kết chiến lược của Mỹ đối với khu vực và Việt Nam nói riêng, việc thăm Việt Nam ngay sau các cuộc họp liên quan tới G20 ở Ấn Độ “chứng minh tầm quan trọng của Việt Nam đối với việc tăng cường gắn kết của Mỹ trong khu vực ở nhiều cấp độ khác nhau”.
Theo lịch trình, ông Biden sẽ tới Hà Nội vào ngày 10-9, ngay sau khi dự Hội nghị thượng đỉnh G20 tại Ấn Độ. Đầu tháng 9 cũng là giai đoạn bận rộn của ông Biden và Phó tổng thống Kamala Harris.
Bà Harris sẽ dự các cuộc họp thượng đỉnh Mỹ – ASEAN và thượng đỉnh Đông Á (EAS) tại Indonesia từ ngày 4 đến 7-9. Sau khi thăm Việt Nam, ông Biden sẽ trở về Alaska để dự lễ tưởng niệm 22 năm xảy ra cuộc khủng bố ngày 11-9.
Theo TS Nguyễn Thành Trung (ĐH Fulbright Việt Nam), lịch trình công tác của tổng thống Mỹ chứng tỏ Việt Nam giữ vai trò quan trọng trong chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, thể hiện phía Mỹ rất nghiêm túc trong việc thúc đẩy quan hệ song phương với Việt Nam.
“Việc thu xếp này cũng cho thấy nhiều khả năng ông Biden không chỉ thực hiện một chuyến thăm ngoại giao, mà còn phải nhằm đạt được một kết quả cụ thể nào đó”, ông nói.
TS Lê Hồng Hiệp (Viện nghiên cứu Đông Nam Á – ISEAS – Yusof Ishak Institute, Singapore) lưu ý: “Ông Biden không dự cuộc gặp với ASEAN mà sẽ dự Hội nghị thượng đỉnh G20 và đến Việt Nam. Điều này phần nào cho thấy ông ưu tiên Việt Nam”.
Kỳ vọng hợp tác kinh tế
Trong các thông báo về sự kiện này, cả Việt Nam và Mỹ đều nhấn mạnh ưu tiên làm sâu sắc hơn nữa quan hệ song phương.
“Chúng tôi tin rằng các chuyến thăm của lãnh đạo cấp cao hai nước sẽ làm sâu sắc hơn nữa quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ, đưa quan hệ hai nước phát triển ổn định, thực chất và lâu dài trên tất cả các lĩnh vực, góp phần duy trì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển tại khu vực cũng như trên thế giới”, người phát ngôn Thu Hằng nói.
Về phía Mỹ, Nhà Trắng cho rằng lãnh đạo hai nước sẽ “tìm kiếm cơ hội thúc đẩy tăng trưởng cho nền kinh tế tập trung vào công nghệ và sáng tạo của Việt Nam, mở rộng quan hệ giao lưu nhân dân thông qua trao đổi giáo dục và các chương trình phát triển nhân lực, chống biến đổi khí hậu, thúc đẩy hòa bình, thịnh vượng và ổn định trong khu vực”.
TS Nguyễn Thành Trung nhận định Việt – Mỹ có nhiều ưu tiên chung trong việc phát triển quan hệ hợp tác, ví dụ ở lĩnh vực kinh tế xanh, kinh tế số, đặc biệt trong bối cảnh Washington dành nhiều nguồn lực cho chiến lược “friend-shoring” – thúc đẩy quan hệ sản xuất và chuỗi cung ứng giữa Mỹ và các quốc gia có mối quan hệ tốt đẹp.
Ngoài ra, theo TS Bhatt, Việt Nam và Mỹ đang nhìn thấy nhiều lợi ích chung, trong đó có những ưu tiên Washington đề cập ở chiến lược kinh tế mới hiện nay. “Y tế, năng lượng, khoa học, công nghệ, an ninh hàng hải… các lợi ích này đều là những vấn đề đang ngày càng liên quan và đòi hỏi các quan hệ hợp tác tương ứng”, bà nói với Tuổi Trẻ.
Trong bài phân tích về vấn đề này, TS Lê Hồng Hiệp lưu ý Mỹ đang là thị trường xuất khẩu lớn nhất và là đối tác thương mại lớn thứ hai của Việt Nam khi thương mại hai chiều đạt 124 tỉ USD trong năm 2022.
Chính sách ngoại giao cân bằng
Việc tiếp đón Tổng thống Biden và thúc đẩy quan hệ song phương Việt – Mỹ cũng phù hợp với chính sách ngoại giao cân bằng của Việt Nam. Theo TS Nguyễn Thành Trung, quan hệ hai nước đã phát triển tốt đẹp trên nhiều lĩnh vực, và việc thúc đẩy mối quan hệ này phản ánh chính sách cân bằng của Việt Nam trong ngoại giao với các nước lớn.
Tương tự, TS Lê Hồng Hiệp cũng nhận định việc thúc đẩy quan hệ với Mỹ là động thái đúng với chính sách đa phương hóa, đa dạng hóa của Việt Nam và chuyến thăm của ông Biden, dù là bước đi quan trọng cho quan hệ Việt – Mỹ, nhưng không phản ánh sự thay đổi lớn trong chiến lược của Việt Nam. Hiện nay Việt Nam cũng đang tìm cách nâng cấp quan hệ với các nước khác như Nhật Bản và Úc.
Ông Joe Biden không phải tổng thống Mỹ đầu tiên thăm Việt Nam, nhưng ông là tổng thống Mỹ đầu tiên tới thăm chính thức theo lời mời của Tổng bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam. Chỉ riêng điều đó đã nói lên sự đặc biệt của chuyến thăm này.
Chuyến thăm đặc biệt
Chuyến thăm Việt Nam sắp tới của Tổng thống Mỹ Joe Biden có ý nghĩa rất quan trọng. Trước hết, đây là dịp hai nước kỷ niệm 10 năm thiết lập quan hệ Đối tác toàn diện. Tôi cho rằng lãnh đạo cấp cao hai nước sẽ cùng nhau đánh giá, thống nhất nhận thức về những bước phát triển mạnh mẽ và toàn diện trong quan hệ hai nước suốt 10 năm qua, đồng thời đề ra định hướng lớn cho nhiều năm tới.
Điều đáng lưu ý nữa là kể từ khi hai nước bình thường hóa quan hệ vào năm 1995, tất cả các tổng thống Mỹ, dù thuộc đảng Cộng hòa hay Dân chủ, đều đã thăm Việt Nam – có lẽ cũng là nước Đông Nam Á duy nhất mà các đời tổng thống Mỹ đều có chuyến thăm chính thức.
Ngay cả với nhiều nước là đồng minh của Mỹ cũng không phải tổng thống nào cũng đi thăm được. Điều đó chứng tỏ nội bộ Mỹ đã đạt sự đồng thuận cao trong việc thúc đẩy quan hệ mọi mặt với Việt Nam, nhìn nhận và coi trọng vị thế cũng như vai trò của Việt Nam trong khu vực và trên trường quốc tế.
Vào tháng 3 năm nay, Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng và Tổng thống Joe Biden đã có cuộc điện đàm rất quan trọng, trong đó lãnh đạo cao nhất của hai nước thỏa thuận giao cho các cơ quan hữu quan của hai bên phối hợp, trao đổi các biện pháp nhằm làm sâu sắc hơn nữa mối quan hệ trong những năm tới.
Ngay sau cuộc điện đàm, hàng loạt chuyến thăm giữa quan chức Việt Nam và Mỹ đã diễn ra, trong đó có các chuyến thăm Việt Nam của Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Janet Yellen, Đại diện thương mại Mỹ Katherine Tai… Thủ tướng Phạm Minh Chính (phải) tiếp Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken tại Văn phòng Chính phủ ở Hà Nội vào ngày 15-4-2023 – Ảnh: Reuters
Thủ tướng Phạm Minh Chính (phải) tiếp Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken tại Văn phòng Chính phủ ở Hà Nội vào ngày 15-4-2023 – Ảnh: Reuters
Tôi hy vọng trong chuyến thăm Việt Nam sắp tới của ông Joe Biden, lãnh đạo hai nước sẽ có những biện pháp mới để tăng cường và làm sâu sắc hơn mối quan hệ Việt – Mỹ trong nhiều năm tới.
Sự phát triển năng động cũng như vai trò và uy tín quốc tế ngày càng tăng giúp Việt Nam đứng ở vị thế tốt hơn trong hợp tác với Mỹ trong những lĩnh vực mới, trong các vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, y tế, an ninh lương thực và đảm bảo chuỗi cung ứng toàn cầu. Khi tôi còn là đại sứ Việt Nam tại Mỹ vào năm 2013, kim ngạch thương mại hai chiều năm đó xấp xỉ 30 tỉ USD, thế nhưng sau 10 năm đã lên đến hơn 139 tỉ USD, tăng gần gấp năm lần.
10 năm xây dựng lòng tin
Nhìn lại 10 năm quan hệ Đối tác toàn diện, tôi đánh giá quan hệ hai nước đã có sự phát triển mạnh mẽ về cả chiều rộng và chiều sâu trên tất cả các lĩnh vực.
Trong tuyên bố chung về thiết lập quan hệ Đối tác toàn diện Việt – Mỹ vào năm 2013 nhân chuyến thăm của Chủ tịch nước Trương Tấn Sang, hai nước đã xác định được những nguyên tắc cơ bản trong mối quan hệ. Đó là: Tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ; Tôn trọng thể chế chính trị của nhau; Tôn trọng luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên Hiệp Quốc.
Việc xây dựng lòng tin giữa hai nước là điều rất quan trọng. Việt – Mỹ đã cùng tích cực giải quyết hậu quả của chiến tranh như rà phá bom mìn, tẩy chất độc dioxin. Đặc biệt, nguyên tắc tôn trọng thể chế chính trị của nhau đã nhiều lần được các cấp lãnh đạo Mỹ khẳng định trong các chuyến thăm Việt Nam hay khi tiếp lãnh đạo Việt sang thăm Mỹ. Lãnh đạo Mỹ cũng cam kết ủng hộ Việt Nam phát triển thịnh vượng, độc lập, mạnh mẽ.
Trong tuyên bố chung năm 2013, hai nước cũng xác định được chín lĩnh vực hợp tác ưu tiên bao gồm: chính trị, ngoại giao, an ninh – quốc phòng, kinh tế – thương mại – đầu tư, giáo dục, khoa học – công nghệ, y tế, môi trường và giao lưu nhân dân.
Tôi nhìn thấy bước phát triển mạnh mẽ ở tất cả các lĩnh vực nêu trên, đặc biệt trong lĩnh vực hợp tác kinh tế – thương mại – đầu tư. Các cơ chế đối thoại chính trị, an ninh, hợp tác quốc phòng và nhiều lĩnh vực khác được duy trì thường xuyên. Hai bên đã có những trao đổi về các vấn đề còn khác biệt trên tinh thần thẳng thắn, cởi mở nhằm thu hẹp khác biệt và tăng cường hiểu biết.
Tất cả những bước phát triển nêu trên sẽ là tiền đề quan trọng để hai nước tính tới việc nâng tầm quan hệ hai nước hơn nữa trong những năm tới.
Vì những lý do nêu trên, tôi khá lạc quan về đà phát triển hơn nữa, xứng tầm của quan hệ hai nước. Chúc chuyến thăm Việt Nam sắp tới của ngài Joe Biden sẽ đạt nhiều kết quả thực chất, vì lợi ích của nhân dân hai nước, vì hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực và thế giới.
Mỹ vừa thông qua gói hỗ trợ quân sự đặc biệt cho Đài Loan. Đây có thể là tín hiệu cho thấy căng thẳng Mỹ – Trung xung quanh vấn đề Đài Loan đang bước sang giai đoạn mới.
Trong thông báo gửi Quốc hội ngày 30-8, Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết chính quyền Tổng thống Joe Biden đã phê chuẩn gói thỏa thuận quốc phòng trị giá 80 triệu USD cho Đài Loan theo chương trình Tài trợ quân sự nước ngoài (FMF).
Vì sao Đài Loan nhạy cảm cho FMF? Từ năm 1980, Mỹ đã duy trì quan hệ quốc phòng không chính thức với Đài Loan, và thường bán vũ khí cho hòn đảo này theo chương trình bán vũ khí nước ngoài (FMS).
Gói 80 triệu USD vừa qua là lần đầu tiên Washington chấp thuận chuyển vũ khí cho Đài Loan theo chương trình FMF.
Báo chí Mỹ cho rằng động thái này sẽ chọc giận Trung Quốc, vì FMF là chương trình được thiết kế dành cho đối tác là các quốc gia độc lập, có chủ quyền.
Trong khi đó, Bắc Kinh cực lực phản đối bất kỳ hành động nào có ý công nhận Đài Loan như một quốc gia độc lập, vì Trung Quốc coi đó là một tỉnh của họ. Mối quan hệ Mỹ – Trung “chạm đáy” hồi giữa năm 2022 cũng vì chủ tịch Hạ viện Mỹ khi đó – bà Nancy Pelosi – đến thăm Đài Loan. FMS thực tế đã là một chương trình mua bán vũ khí có yếu tố quốc gia. Khi một quốc gia hay một tổ chức quốc tế muốn mua vũ khí từ Mỹ, ví dụ của Lockheed Martin, họ sẽ không giao dịch trực tiếp với Lockheed Martin.
Thay vào đó, chính quyền Mỹ sẽ đóng vai trò một trung gian hợp đồng giữa nhà thầu (ở đây là Lockheed Martin) và quốc gia đối tác. Đơn vị chịu trách nhiệm cụ thể là Cơ quan Hợp tác an ninh quốc phòng Mỹ (DSCA), trực thuộc Bộ Quốc phòng.
Trong khi đó, FMF là chương trình tài trợ mở rộng của chính quyền Mỹ dành cho một số nước đồng minh và tổ chức quốc tế. FMF có thể được thực hiện thông qua FMS hoặc chương trình bán trực tiếp (DSC).
Có thể thấy đối tượng của hai chương trình này không khác nhau. Các quan chức Mỹ vừa qua khẳng định các điều khoản trong gói FMF cho Đài Loan không đại diện cho một sự thay đổi chính sách nào của Mỹ.
Hai quan chức Mỹ lưu ý với AP rằng Washington đã cung cấp chương trình FMS cho Đài Loan nhiều năm nay.
Thông điệp mới về Đài Loan Cả Bộ Ngoại giao lẫn Bộ Quốc phòng Trung Quốc trong ngày 31-8 đều lên tiếng cảnh báo động thái mới đây của Mỹ.
Tuy nhiên, ngoài việc khẳng định hành động của Mỹ tổn hại an ninh, hòa bình, ổn định, cũng như phản đối quan hệ quốc phòng Mỹ – Đài Loan, phía Trung Quốc có vẻ không nhắc gì tới yếu tố “quốc gia” như báo chí Mỹ phân tích về FMF.
Điểm khác biệt lớn nhất giữa FMS và FMF nằm ở việc FMF là chương trình “tài trợ”, tức sẽ bán vũ khí cho nước ngoài theo dạng khoản vay hoặc tài trợ chính phủ, có thể hoàn lại hoặc không hoàn lại.
Nói cách khác, thông qua FMF, chính quyền ông Biden đang muốn hỗ trợ Đài Loan mua vũ khí dễ dàng hơn bằng việc sử dụng tiền thuế của dân Mỹ để tài trợ.
Trong tài liệu khảo cứu của Quốc hội Mỹ ngày 24-8, Đài Loan được cho là đang gặp nhiều khó khăn về khả năng phòng vệ, cũng như đối diện nhiều nguy cơ trong mối quan hệ căng thẳng với Trung Quốc đại lục.
Hiện nay, giới phân tích từ Mỹ cho rằng cần thúc đẩy các khuôn khổ hợp tác mới giúp Đài Loan tự vệ và dễ dàng mua vũ khí hơn, đặc biệt trong thời điểm chi tiêu quân sự của hòn đảo này còn khiêm tốn.
Vừa qua Đài Loan công bố kế hoạch tăng ngân sách chi tiêu quân sự lên mức kỷ lục 19,1 tỉ USD, tương đương 2,6% GDP. Nhưng Trung tâm nghiên cứu CFR (Mỹ) nhận định đây thực chất là mức chi tiêu rất… nhỏ, có mức tăng theo năm thấp nhất trong nửa thập niên qua.
Giới chức và học giả Mỹ đang ngày càng lo ngại về khả năng Trung Quốc sớm sử dụng vũ lực với Đài Loan, đồng nghĩa nhu cầu tăng tốc nâng cao khả năng tự vệ của Đài Loan sẽ lớn hơn. Tài liệu ngày 24-8 nêu trên cũng đề cập tới việc trao cơ chế “duyệt nhanh” các chương trình FMS truyền thống cho Đài Loan.
Mối lo ngại của Mỹ về khả năng đụng độ quân sự tại eo biển Đài Loan là động lực chính cho sự thay đổi chính sách quốc phòng của Mỹ, cụ thể lần này là FMF. Điều này gần như chắc chắn sẽ khiến vấn đề Đài Loan trở nên “nóng” hơn trong thời gian tới.
Bộ Ngoại giao Việt Nam khẳng định ‘Bản đồ tiêu chuẩn năm 2023’ của Trung Quốc xâm phạm chủ quyền của Việt Nam.
Ngày 31/8, trả lời câu hỏi của phóng viên về phản ứng của Việt Nam trước việc Bộ Tài nguyên Thiên nhiên của Trung Quốc công bố cái gọi là “bản đồ tiêu chuẩn năm 2023”, trong đó bao gồm quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa của Việt Nam, người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng khẳng định: “Việc Bộ Tài nguyên Thiên nhiên của Trung Quốc công bố cái gọi là “bản đồ tiêu chuẩn năm 2023”, trong đó bao gồm quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa của Việt Nam cũng như thể hiện yêu sách đường đứt đoạn là xâm phạm chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, cũng như chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán của Việt Nam đối với các vùng biển của mình được xác định theo Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982.
Do đó, yêu sách chủ quyền và yêu sách biển dựa trên đường đứt đoạn như thể hiện trong bản đồ nói trên là vô giá trị, vi phạm luật pháp quốc tế, nhất là Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982″.
Người phát ngôn nhấn mạnh, Việt Nam khẳng định mạnh mẽ lập trường nhất quán của mình về vấn đề chủ quyền đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, cũng như kiên quyết phản đối mọi yêu sách của Trung Quốc ở Biển Đông dựa trên đường đứt đoạn.
