Trong khi cuộc chiến do Nga khởi binh tấn công quân sự Ukraine tiếp tục căng thẳng, “Bộ tứ Kim cương” nhận rõ vai trò, trách nhiệm của mình và thấy rằng cần phải tỏ rõ thái độ hơn bao giờ hết về sự kiện chấn động thế giới này.
Hôm 3/3 các nhà lãnh đạo của nhóm “Bộ tứ kim cương” (bao gồm Mỹ, Ấn Độ, Australia và Nhật Bản) đã tổ chức họp trực tuyến. Nội dung cuộc họp bàn về sự kiện quân sự nóng bỏng đang xảy ra tại Ukraine – điều mà Đại hội đồng Liên hợp quốc đã phải tổ chức họp đột xuất, thảo luận và bỏ phiếu kín bày tỏ thái độ đối với cuộc chiến này. Tại cuộc họp, các nhà lãnh đạo Bộ tứ thống nhất rằng, mối họa chiến tranh xảy ra đối với Ukraine sẽ không được phép xảy ra ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
Cuộc họp của nhóm Bộ tứ được tổ chức vào thời điểm đáng lo ngại về an ninh, an toàn cho Đài Loan và Biển Đông. Cần đề phòng Trung Quốc “mượn gió bẻ măng”, lợi dụng phương Tây mất tập trung để ra tay. Sau cuộc gặp Tổng thống Mỹ, Thủ tướng Australia và Thủ tướng Ấn Độ, Thủ tướng Nhật Bản Kishida đã gặp gỡ các nhà báo quốc tế. Thông điệp của nhóm Bộ tứ gửi đi là: Chúng tôi cho rằng, diễn tiến này càng cho thấy tầm quan trọng của việc thúc đẩy nhận thức về một khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở.
Tuy nhiên, Ấn Độ có thái độ mềm mỏng hơn đối với Nga. Trong bốn nước Bộ tứ, chỉ có Ấn Độ bỏ phiếu trắng trong tất cả các cuộc bỏ phiếu tại Hội đồng Bảo an và Đại hội đồng Liên Hợp Quốc về vấn đề Ukraine.
Trước đó, hôm 28/2, Điều phối viên của Nhà Trắng về khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương Kurt Campbell cho biết, Mỹ vẫn duy trì tập trung vào khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, bất chấp cuộc khủng hoảng Ukraine. Wasinghton thấy rõ rằng, điều này sẽ gặp khó khăn và tốn kém nhưng không thể chậm trễ.
Vậy là việc Bắc Kinh nêu cao cảnh giác với Bộ tứ là cần thiết, bởi 18 năm qua, bốn quốc gia này đã cụm lại trong ngôi nhà chung, tìm mọi giải pháp để thách thức Trung Quốc, nói cụ thể hơn là kiềm chế âm mưu, hành động thôn tính Biển Đông của nước này.
Hình thành từ năm 2004 nhưng vai trò của Bộ tứ có phần mờ nhạt. Nó chỉ rõ “hình hài” cùng những quyết sách rõ ràng kể từ năm 2020, vào lúc quan hệ giữa các thành viên với Trung Quốc xấu đi. Cái cơ chế an ninh vốn hình thành từ 18 năm trước hơn hai năm qua mới thật sự đi vào vận hành nhằm ứng phó sự trỗi dậy của Trung Quốc tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Bộ Tứ nhiều lần khẳng định không phải là “NATO châu Á” mà chỉ là nhóm có thể cung cấp cho các nước khác trong khu vực một giải pháp thay thế Trung Quốc trong các lĩnh vực ứng phó Covid-19, cứu trợ sau thảm họa và an ninh mạng. Theo tuyên bố nêu trên, bốn nước Mỹ, Ấn Độ, Australia và Nhật Bản lần đầu sát cánh cùng nhau thực hiện hoạt động cứu trợ vào tháng 1/2004. Khi đó động đất kinh hoàng xảy ra ở Indonesia, kéo theo những đợt sóng thần dọc bờ biển phía đông Ấn Độ, khiến khoảng 230 nghìn người thương vong.
Vào năm 2008, thủ tướng Australia Kevin Rudd bất ngờ tuyên bố rút khỏi Bộ Tứ, vì “không muốn nước này là thành viên của một nhóm công khai thách thức Trung Quốc”. Thời điểm đó, Bắc Kinh là đối tác kinh tế quan trọng hàng đầu của Canberra.
Mấy năm gần đây Trung Quốc tỏ rõ sự hung hăng trong việc xây dựng các mạng lưới khu vực và phô trương sức mạnh quân sự, nhất là ở Biển Đông. Không chỉ có vậy, Bắc Kinh còn có những hành động làm gia tăng căng thẳng biên giới với Ấn Độ. Sự thách thức của Trung Quốc khiến cho các nước Bộ Tứ xích lại gần nhau hơn. Đặc biệt, Australia đã quay lại, trở thành thành viên gắn kết chặt chẽ, có nhiều sáng kiến trong nhóm.
Tại cuộc tập trận Malabar 2020 cả bốn nước đều tham gia, chẳng khác nào một liên minh quân sự. Trung Quốc rất bất bình, cáo buộc Bộ Tứ là nhóm hoạt động kiểu “Chiến tranh Lạnh” để kiềm chế, cản trở Bắc Kinh.
Trước khi tham gia Bộ tứ, Ấn Độ thường khẳng định không gia nhập bất cứ liên minh nào liên quan tới cạnh tranh giữa các siêu cường. Vậy nhưng sau cuộc đụng độ đẫm máu với quân đội Trung Quốc tại khu vực biên giới trên dãy Himalaya, New Delhi đã thay đổi quan điểm. Đáp lại, ba thành viên còn lại trong Bộ Tứ đều tăng cường hoạt động ngoại giao và quân sự với Ấn Độ. Điều phối viên an ninh Nhà Trắng phụ trách khu vực châu Á – Thái Bình Dương Kurt Campbell gọi Ấn Độ là “thành viên rất quan trọng của Bộ Tứ”. Trong chiến lược khu vực của mình, Tổng thống Mỹ Joi Biden đã thay cụm từ “châu Á – Thái Bình Dương” bằng “Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương”.
Hội nghị trực tuyến của các nhà lãnh đạo “Bộ tứ Kim cương” diễn ra vào lúc nguy cơ một cuộc chiến tranh nóng hiện hữu. Giới qua sát phân tích và kỳ vọng nhóm bốn nước sẽ xích lại gần nhau hơn, gạt bỏ bất đồng, có những bước đi cứng rắn, cụ thể hơn nhằm gia tăng vai trò trong khu vực.
Trong lúc đang diễn lại con bài tập trận trên Biển Đông kéo dài suốt tháng 3, chắc chắn Bắc Kinh sẽ rất “quan ngại” trước động thái này. Và có thể bớt hung hăng hơn, dịu giọng hơn với các nước đang có tranh chấp chủ quyền biển đảo.
Tổng thống Biden đã không nhắc đến Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương trong Thông điệp Liên bang, báo hiệu chuyển hướng chính sách trước mắt của Mỹ, theo chuyên gia.
Trong Thông điệp Liên bang đêm 1/3, Tổng thống Mỹ Joe Biden không nhắc đến Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, còn từ “châu Á” chỉ xuất hiện một lần, Derek Grossman, chuyên gia phân tích quốc phòng Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tại tổ chức nghiên cứu chính sách chiến lược và tư vấn hàng đầu RAND ở Mỹ, nói với VnExpress.
“Ông Biden nói về ‘Trung Quốc’ hai lần, trong khi ‘nước Nga’ được đề cập đến 18 lần. Nga đã chính thức giữ vị trí trung tâm trong chính sách đối ngoại của chính quyền Biden”, Grossman nhận định.
Grossman lưu ý chính phủ Mỹ qua liên tiếp ba đời tổng thống, từ Barack Obama đến Donald Trump và Joe Biden, đều thể hiện mong muốn đặt khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương là ưu tiên chính sách hàng đầu. Cách chính quyền Biden công bố Chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương vào giữa tháng 2 cũng được đánh giá nhằm trấn an các đối tác khu vực rằng vấn đề Ukraine sẽ không làm chệch định hướng đối ngoại của Mỹ.
“Tuy nhiên, Mỹ hiện phải dành nhiều sự quan tâm hơn cho châu Âu. Câu hỏi quan trọng là chính phủ Mỹ sẽ nỗ lực như thế nào để quay lại với ưu tiên Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương”, Grossman nói. “Mỗi nước đều có giới hạn nhất định trong khả năng bao quát tình hình và vấn đề Ukraine hiện nay đòi hỏi sự tập trung lớn“.
Chuyên gia Mỹ nhận định nếu chính phủ Nga chấp nhận hạ nhiệt căng thẳng hoặc đàm phán thực chất trong thời gian tới, Chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của Washington vẫn còn khả năng được triển khai mạnh mẽ trong năm 2022. Tuy nhiên, ông không quá lạc quan về viễn cảnh này, đặc biệt với diễn biến nhiều ngày qua tại Ukraine.
Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 24/2 tuyên bố mở “chiến dịch quân sự đặc biệt” ở Ukraine với mục tiêu “phi quân sự hóa, phi phát xít hóa” nước láng giềng và bảo vệ vùng ly khai ở Donbass. Chiến sự đã kéo dài sang ngày thứ 9, khi các lực lượng quân đội và dân quân Ukraine chống trả quyết liệt tại nhiều thành phố lớn.
Washington cùng các đồng minh, đối tác đã áp đặt các biện pháp trừng phạt kinh tế lẫn ngoại giao chưa từng có tiền lệ, gây sức ép để Moskva ngừng chiến dịch quân sự, đồng thời rút quân khỏi lãnh thổ nước láng giềng.
Mỹ gia tăng hiện diện quân sự ở châu Âu, trong khi NATO lần đầu tiên triển khai các lực lượng phản ứng khẩn cấp đến những nước thành viên ở sườn đông.
Xe đa dụng Tigr-M của quân đội Nga bị phá hủy tại thành phố Kharkov ngày 28/2. Ảnh: Reuters.
Tuy nhiên, theo Grossman, khủng hoảng Ukraine có thể là cơ hội để các đối tác, đặc biệt tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, đánh giá Mỹ sẽ duy trì các cam kết chiến lược như thế nào khi họ không có hiệp ước phòng thủ chung hay cơ chế hợp tác quân sự.
Trong khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, Mỹ chỉ ký hiệp ước phòng thủ chung với 5 đồng minh, phần còn lại chủ yếu là đối tác với Washington. Grossman cho rằng những đối tác của Mỹ như đảo Đài Loan “hẳn cũng băn khoăn Mỹ sẽ đi xa đến mức nào trong cam kết hỗ trợ của mình”.
Grossman đánh giá trường hợp Ukraine đang mang đến lời đáp rõ ràng nhất cho câu hỏi này. Quốc gia châu Âu này không phải đồng minh của Mỹ và cũng không là thành viên NATO. Mối quan hệ giữa Ukraine và Mỹ ở mức đối tác, tương tự nhiều nước và vùng lãnh thổ tại Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.
Ông nhận định Đài Loan có thể đang theo dõi sát sao các diễn biến ở Ukraine và cách Mỹ cùng đồng minh phản ứng với cuộc khủng hoảng này.
Mỹ chuyển trang thiết bị quân sự hỗ trợ Ukraine lên máy bay vận tải C-17, cất cánh từ căn cứ không quân Travis ở California ngày 14/2. Ảnh: Bộ Quốc phòng Mỹ.
Phát biểu trong Thông điệp Liên bang, Tổng thống Biden nhấn mạnh Mỹ sẽ không triển khai lực lượng quân sự đến tham chiến ở Ukraine, tái khẳng định không muốn để xảy ra xung đột trực tiếp với lực lượng Nga. Những động thái triển khai lực lượng quân sự thời gian qua của Mỹ tại châu Âu chỉ nhằm bảo vệ các đồng minh NATO, đề phòng kịch bản chiến sự vượt khả năng kiểm soát và ảnh hưởng những thành viên NATO liền kề.
Theo Grossman, Washington đang hết sức thận trọng trong cuộc khủng hoảng tại châu Âu. Lần đầu tiên trong lịch sử, Mỹ đang phải cạnh tranh mạnh mẽ cùng lúc với Nga và Trung Quốc, hai cường quốc có tiềm lực quân sự rất mạnh và đang hợp tác chặt chẽ với nhau. Trong khi đó, Trung Quốc đang là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới và được dự báo có khả năng vượt mặt Mỹ trước khi thập kỷ 2020 kết thúc.
Grossman lưu ý Mỹ chưa từng phải ở trong tình thế như hiện nay và Washington chắc chắn rất lo lắng.
“Mỹ có khả năng phân tâm với khu vực và mở ra cơ hội cho Trung Quốc”, chuyên gia của tổ chức RAND cảnh báo. “Tôi không nghĩ điều đó có nhiều khả năng xảy ra, nhưng cũng không phải là bất khả thi”.
Trước đó, thành viên đoàn đại biểu Ukraine Denis Kireev tham gia vòng đàm phán đầu tiên với Nga hôm 28/2 được cho là bị Cơ quan An ninh Quốc gia Ukraine bắn chết vì nghi phản quốc.
Ông Denis Kireev.
Vào đêm ngày 5/3 (theo giờ địa phương), trang thông tin Tổng cục Tình báo Bộ Quốc phòng Ukraine thông báo chính thức, Denis Kireev, một quan chức của Tổng cục Tình báo Ukraine và hai nhân viên tình báo khác đã bị sát hại khi đang thực hiện nhiệm vụ đặc biệt.
Bộ quốc phòng Ukraine cho biết, đây là những con người tận tụy với công việc và là anh hùng của Ukraine.
“Đất nước chúng ta đã mất đi những người con trung thành và những người lính dũng cảm”, Bộ Quốc phòng Ukraine cho biết .
Trước đó, ngày 5/5, truyền thông Ukraine và một số nghị sĩ cho biết, ông Kireev, một thành viên trong đoàn đại biểu Ukraine tham gia vòng đàm phán đầu tiên giữa Nga và Ukraine, đã bị Cơ quan An ninh Quốc gia Ukraine bắn chết do bị tình nghi phản quốc.
“Bộ tứ” thành lập từ năm 2007, theo sáng kiến Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe, cùng sự ủng hộ của Phó Tổng thống Dick Cheney của Hoa Kỳ, Thủ tướng John Howard của Úc và Thủ tướng Manmohan Singh của Ấn Độ. Những vấn đề liên quan sự kiện Ukraine đang khiến các thành viên lâm vào thế khó.
Một cuộc tập trận của nhóm “bộ tứ” trên Vịnh Bengal, tháng 10/2021.
Hiểu cụ thể hơn, “bộ tứ” hay còn còn gọi là “bộ tứ kim cương”, là một diễn đàn chiến lược không chính thức giữa các nước Mỹ, Nhật, Ấn Độ và Úc. Diễn đàn này được duy trì bằng các hội nghị thượng đỉnh bán thường xuyên, trao đổi thông tin và diễn tập quân sự giữa các quốc gia thành viên. Mục tiêu của nó là duy trì trật tự an ninh dựa trên quy tắc tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.
“Một cây làm chẳng nên non”. Biết thế nên dù là cường quốc số 1 như Mỹ, vẫn muốn có thêm các quốc gia, hoặc là đồng minh, hoặc là đối tác, “chụm vào” để tăng thêm sức mạnh. Các quốc gia khác thì đương nhiên rồi. Nhật Bản vốn hằm hè với Trung Quốc trong câu chuyện quần đảo Senkaku mà Trung Quốc gọi là Điếu Ngư. Còn Ấn Độ, quốc gia đông dân thứ hai, sau Trung Quốc, thời điểm đó cũng đã bắt đầu vươn vai cạnh tranh với các nước khác, nhất là Trung Quốc kề cạnh, để thành cường quốc, chí ít là ở Châu Á.
Ra đời không muộn, nhưng phải 14 năm sau, “bộ tứ” dường như mới thực sự xứng với mỹ từ “bộ tứ kim cương” với cuộc họp tháng 2/2021 giữa các nguyên thủ 4 nước thành viên, vạch ra những mục tiêu chiến lược: “giải quyết các vấn đề khu vực và toàn cầu cùng quan tâm, trao đổi quan điểm về các lĩnh vực hợp tác thiết thực nhằm duy trì một khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do, cởi mở và bao trùm”.
Có người ví, mục tiêu đó tuy “mênh mông như đại dương”, nhưng suy cho cùng, lại khá cụ thể: cảnh báo sự trỗi dậy một cách hung hăng, ngang ngược của Trung Quốc trên biển Hoa Đông, và nhất là Biển Đông đang nóng lên từng ngày gắn với yêu sách “đường 9 đoạn” Bắc Kinh đơn phương đưa ra năm 2009.
Senkaku trên biển Hoa Đông có thể ít phức tạp hơn do tranh chấp chỉ diễn ra giữa Trung Quốc và Nhật Bản. Nhưng Biển Đông thì khác: can dự, ngoài “5 nước 6 bên”, còn là Mỹ và nhiều nước khác, với lý do đây là tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất thế giới. Đó là chưa kể, một Biển Đông có thành “ao nhà” của Trung Quốc hay không; một Biển Đông có được duy trì và đảm bảo “tự do hàng hải” hay không, còn nói lên rằng, giữa Trung Quốc và Mỹ, “ai lên ngôi, ai thoái vị” vai trò cường quốc số 1?
Ngỡ đã thành “kim cương” rồi thì cứ thế mà đập cũng không bể. Những cuộc tập trận quy mô lớn của “bộ tứ” trong khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, nhất là Biển Đông thời gian gần đây càng khiến nhiều người tin điều đó. Vậy mà đánh đùng, cuộc chiến Ukraine đẩy Mỹ và Ấn Độ vào tình thế khá éo le, khiến có người lo ngại rằng “kim cương cũng có thể rạn”?
Chuyện liên quan đến sự kiện Ukraine.
Mỹ cùng Nhật, Úc phản đối, cáo buộc Nga xâm lược Ukraine. Ấn Độ thì lặng thinh. Và Ấn Độ cũng một trong số 35 quốc gia bỏ phiếu trắng đối với nghị quyết của LHQ “yêu cầu” Nga “ngay lập tức” rút quân khỏi Ukraine và chấm dứt chiến dịch quân sự ở Ukraine.
Dư luận thừa biết, có là phiếu đó vì Ấn Độ trong thế khó với việc Nga là nhà cung cấp vũ khí chính cho quân đội Ấn Độ; và Ấn Độ cũng là khách sộp mua hệ thống phòng không S-400 của Nga – điều đó có thể khiến New Delhi chịu án phạt của Washington trong bối cảnh Nhà trắng cùng các đồng minh đang thực hiện các biện pháp trừng phạt, cấm vận Nga.
Tuy nhiên, với ai kia, chứ với Ấn Độ thì Mỹ phải tính. Bởi nếu Mỹ nặng tay với Ấn Độ như thông lệ, thì rất có thể khiến Ấn Độ – một thành viên của “bộ tứ” phẫn nộ. Và như thế, ai dám chắc, một “bộ tứ kim cương” có thực sự còn, hay chỉ là hình thức?
Thông báo mới được đăng trên website của Cục Hải sự Trung Quốc (MSA) nói rằng một cuộc tập trận diễn ra ở Biển Đông từ 23 giờ ngày 1.3 đến 12 giờ ngày 2.3.
Tàu đổ bộ Trung Quốc trong một cuộc diễn tập gần đây ở Biển Đông.
Thông báo về cuộc tập trận ở Biển Đông nói trên được đưa lên website của MSA vào lúc 21 giờ 30 phút ngày 1.3, khoảng một tiếng rưỡi trước khi cuộc tập trận bắt đầu. Những thông báo về tập trận thường được đăng trên website của MSA trước khi cuộc tập trận diễn ra từ 1-2 ngày.
Cũng theo thông báo, khu vực tập trận được giới hạn bởi 4 tọa độ: 17o 52,00 vĩ bắc/109o 15,00 kinh đông, 17o 52,00 vĩ bắc/109o 25,00 kinh đông, 17o 46,00 vĩ bắc/109o 25,00 kinh đông và 17o 46,00 vĩ bắc 109o 15,00 kinh đông.
Kết quả đối chiếu 4 tọa độ lên Google Maps cho thấy khu vực tập trận dường như nằm ở phía đông nam đảo Hải Nam của Trung Quốc. Thông báo không nói rõ về quy mô cuộc tập trận, chỉ nói rằng cấm tàu thuyền vào khu vực liên quan.
Trước đó, tờ South China Morning Post (SCMP) ngày 11.2 đưa tin Chiến khu Nam bộ thuộc quân đội Trung Quốc (PLA) ngày 9.2 triển khai một tàu tiếp tế và một tàu quân y tập trận ở Biển Đông để kiểm tra khả năng phối hợp cùng nhau trong các điều kiện tác chiến, tham gia cuộc tập trận bắn đạn thật, tìm kiếm và cứu hộ.
Tính từ đầu năm đến nay, Trung Quốc có thể đã tiến hành ít nhất 6 cuộc tập trận ở Biển Đông, trong đó có ít nhất 1 cuộc tập trận ở vịnh Bắc bộ, theo các thông báo được đăng lên website của MSA và thông tin từ SCMP.
Trong năm 2021, Trung Quốc được cho là đã tiến hành ít nhất 51 cuộc tập trận ở Biển Đông, theo các thông báo được đăng trên website của MSA. Trong đó có ít nhất 20 cuộc tập trận ở vịnh Bắc bộ và ít nhất 1 cuộc tập trận trái phép ở quần đảo Hoàng Sa thuộc chủ quyền Việt Nam.
Tổng thống Mỹ Joe Biden đã đề cập tới cuộc cạnh tranh với Trung Quốc trong thông điệp liên bang vào tối 1/3.
Tổng thống Mỹ Joe Biden đọc thông điệp liên bang hôm 1/3.
Trong thông điệp liên bang vào tối 1/3, ngoài tình hình chiến sự tại Ukraine và mối quan hệ căng thẳng với Nga, Tổng thống Mỹ Joe Biden còn đề cập tới Trung Quốc.
Ông Biden cho biết Mỹ và Trung Quốc đang cùng tham gia vào một cuộc chạy đua để “giành chiến thắng trong cuộc cạnh tranh kinh tế của thế kỷ 21”.
Ông chủ Nhà Trắng tuyên bố Mỹ đang bước vào “thập niên cơ sở hạ tầng”, trong đó chính quyền Mỹ đã lên kế hoạch sửa chữa hơn 100.000 km đường cao tốc và 1.500 cây cầu.
“Tôi đã nói với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình rằng việc đánh cược đối đầu người Mỹ chưa bao giờ là cuộc đánh cược tốt”, ông Biden nói.
Tổng thống Biden cho biết thành công của Mỹ trong việc cạnh tranh để giành lấy “việc làm của tương lai” sẽ phụ thuộc vào việc đảm bảo một “sân chơi bình đẳng với Trung Quốc và các đối thủ khác”.
Bài phát biểu của Tổng thống Mỹ được đưa ra trong bối cảnh một phái đoàn gồm các cựu quan chức quân sự và an ninh cấp cao của Mỹ đang có chuyến thăm đến Đài Loan. Động thái này được cho là nhằm khẳng định các cam kết của Mỹ với Đài Loan và các đồng minh trong khu vực, bất chấp sự phản đối của Bắc Kinh.
Cuộc chiến của Putin ở Ukraine tốn kém đến mức nào? Nga có động cơ kinh tế để sáp nhập Ukraine không? Nhà kinh tế và chuyên gia về Nga Anders Aslund giải thích về cách tiếp cận hung hăng của Putin.
Anders Aslund (70 tuổi) là thành viên cấp cao tại Hội đồng Đại Tây Dương, một viện nghiên cứu chính sách có trụ sở ở Washington. Nhà kinh tế người Thụy Điển này từng là cố vấn cho chính phủ Nga dưới thời Boris Yeltsin, cùng với Jeffrey Sachs và David Lipton, vào đầu những năm 1990. Ông đã làm việc với Phó Chủ tịch hiện tại của Ủy ban EU, Valdis Dombrovskis, trong thời gian ông này làm Thủ tướng Latvia. Aslund được coi là một trong những chuyên gia am hiểu nhất về sự kết thúc của nền kinh tế kế hoạch của Nga.
Hỏi: Thưa ông Aslund, liệu tổng thống Nga Putin có kham nổi cuộc tấn công vào Ukraine không? Cho đến nay, sự thôn tính Crimea đã là một hành động mạo hiểm vô cùng tốn kém.
Đáp: Trong một thời gian dài, Putin luôn phải để ý về chuyện tiền nong. Đầu độc và triệt tiêu những người chống đối chế độ không tốn nhiều tiền. Với việc chiếm đóng Crimea, ông ta đã bước vào một xu hướng với tầm vóc hoàn toàn khác: nước Nga tiêu tốn mỗi năm 5 tỷ đôla Mỹ, trong đó hai tỷ dành cho cơ sở hạ tầng, ở đó tình trạng vô cùng thảm hại.
Hỏi: Những con số này từ đâu ra?
Đáp: Đây là những số liệu chính thức. Khi chiếm Donbass, chúng tôi dựa vào số liệu của cơ quan tình báo quân đội Ukraine, số liệu này khá nghiêm chỉnh. Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Alexei Reznikov đề cập đến con số 4 tỷ đôla một năm.
Hỏi: Putin phải huy động bao nhiêu tiền cho cuộc chiến ở Ukraine?
Đáp: Những gì Putin đang làm ở đây rất tốn kém. Đây là cuộc chiến thực sự đòi hỏi phải có rất nhiều nguồn lực. Tôi không thể định lượng chi phí của cuộc tấn công quân sự này. Nhưng chi tiêu quân sự của Nga chiếm khoảng 6% tổng sản phẩm quốc nội, hiện ở mức tổng cộng khoảng 1,5 nghìn tỷ đôla Mỹ.
Hỏi: Putin không quan tâm đến chi phí hiện nay, khi ông ấy đang ngồi trên khoản tiền dự trữ ước tính khoảng 631 tỷ đô la?
Đáp: Putin coi lượng dự trữ tiền tệ cao là một sự đảm bảo về chủ quyền. Ông ta nhấn mạnh điểm này rất nhiều. Để thích hợp, Nga cần có dự trữ ngoại hối chỉ khoảng 150 tỷ USD. Nếu dự trữ cao quá mức thì điều đó sẽ làm giảm mức sống ở Nga. Putin theo đuổi chính sách thắt lưng buộc bụng cực kỳ không hợp lý về mặt kinh tế. Ông ta đã chuẩn bị để đưa đất nước vào một cuộc chiến tranh.
Hỏi: Vậy chính sách thắt lưng buộc bụng này mang lại cái gì cho ông ta?
Đáp: Putin tập trung vào ổn định kinh tế vĩ mô vì nếu làm khác sẽ gây nguy hiểm cho quyền lực của ông ta. Đó là lý do tại sao ông ta muốn giữ thâm hụt ngân sách ở mức thấp, một khoản nợ quốc gia tối thiểu, chỉ bằng 20% tổng sản phẩm quốc nội.
Hỏi: Tăng trưởng kinh tế không quan trọng đối với ông ta sao?
Đáp: Không, Nga không có tăng trưởng kinh tế từ năm 2014 đến năm 2020. Thu nhập khả dụng thực tế đã giảm 11% trong giai đoạn này. Hồi tháng 7 năm 2021, ông ta công bố một chương trình kinh tế đến năm 2030, dự kiến không tăng trưởng kinh tế và không cải thiện mức sống trong hơn mười năm. Điều này không được viết ra một cách rõ ràng, nhưng cuối cùng thì đó là cách duy nhất để diễn giải nó.
Hỏi: Putin có động cơ kinh tế để sáp nhập Ukraine không?
Đáp: Putin muốn lấy lại ngành công nghiệp vũ khí. Cách đây vài năm, một cố vấn của Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine nói với tôi rằng Ukraine không có tổ hợp quân sự của riêng mình, mà là một phần của tổ hợp quân sự Nga. Ukraine chủ yếu sản xuất các bộ phận để được lắp ráp tại Nga. Trước năm 2014, tất cả các động cơ trực thăng của Nga đều có xuất xứ từ Ukraine. Tên lửa đưa các phi hành gia lên trạm vũ trụ quốc tế được sản xuất ở Dnepropetrovsk. Các bộ phận của hệ thống phòng không S-300 và S-400 được chế tạo ở Kharkov. Máy bay vận tải quân sự Antonov, loại lớn nhất thế giới, được sản xuất ở Kiev.
Hỏi: Người ta có cảm giác Putin không quan tâm đến cái giá phải trả cho cuộc chiến, có đúng thế không?
Đáp: Putin không quan tâm đến chi phí chiến tranh, điều này cực kỳ nguy hiểm. Tại Hội đồng Bảo an và trong bài phát biểu hôm thứ Hai, ông ấy dường như phát biểu vô hồn. Bài phát biểu của ông ta như một dòng chảy, thiếu cấu trúc mạch lạc. Ông ta ngồi vào bàn mà không có bất kỳ một bản ghi chép nào, và rõ ràng là không đọc từ máy nhắc chữ từ xa. Tôi nghĩ ông ta mắc chứng say mê quyền lực quá mức. Ở đây tôi nghĩ chúng ta có thể so sánh Putin với Hitler .
Hỏi: Cho dù có các lệnh trừng phạt, phương Tây vẫn ngại trừng phạt Nga trong lĩnh vực dầu và khí đốt, một nguồn thu rất quan trọng đối với Nga. Điều đó có phải là một việc làm khôn ngoan?
Đáp: Sẽ không phải là một ý tưởng hay, khi người ta cấm vận mặt hàng mà bản thân người ta cần dùng. Nga sản xuất 12% sản lượng dầu toàn thế giới. Các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ sẽ có những hậu quả sâu rộng đến nền kinh tế toàn cầu.
Cựu Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe cho biết, đã đến lúc Mỹ phải công khai nói rõ rằng họ sẽ bảo vệ Đài Loan khỏi cuộc tấn công từ Trung Quốc.
Cựu Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe – Ảnh: Reuters
“Mỹ thực hiện một chiến lược không rõ ràng, có nghĩa là họ có thể can thiệp quân sự hoặc không thể can thiệp quân sự nếu Đài Loan bị tấn công“, ông Abe nói trong một chương trình của Fuji TV được phát sóng hôm 28.2.
Theo cựu thủ tướng Nhật, đã đến lúc từ bỏ chiến lược mơ hồ này và việc Mỹ thể hiện có thể can thiệp sẽ giữ cho Trung Quốc trong tầm kiểm soát.
„Người dân Đài Loan chia sẻ các giá trị chung của chúng ta, vì vậy tôi nghĩ Mỹ nên kiên quyết từ bỏ sự mơ hồ của mình“, ông nói.
Ông Abe cho rằng „kịch bản đối với Đài Loan như một trường hợp dự phòng cho Nhật Bản“ và giải thích rằng hòn đảo Yonaguni có dân cư ở cực tây của Nhật Bản chỉ cách đảo chính của Đài Loan 110 km.
Ông nói, nếu Trung Quốc tiến hành một chiến dịch, trước tiên họ sẽ tìm cách thiết lập ưu thế trên không và trên biển xung quanh Đài Loan.
„Trung Quốc cũng sẽ tiến hành các hoạt động trong và trên vùng biển, vì vậy điều này sẽ ảnh hưởng đến lãnh hải của Nhật Bản, hoặc ít nhất là vùng đặc quyền kinh tế“, ông nói.
Đề cập đến khả năng lưu trữ vũ khí hạt nhân của Mỹ tại Nhật Bản, ông Abe nói: “Trong NATO, Đức, Bỉ, Hà Lan và Ý đã tham gia chia sẻ hạt nhân, lưu trữ vũ khí hạt nhân của Mỹ. Chúng ta cần hiểu cách thức an ninh được duy trì trên toàn thế giới và không nên coi việc thảo luận cởi mở là điều cấm kỵ“.
Theo Nikkei Nhật Bản, nạn nhân của các cuộc tấn công hạt nhân ở Hiroshima và Nagasaki, trong nhiều thập kỷ đã tuân thủ „ba nguyên tắc phi hạt nhân hóa“ – cam kết rằng sẽ không sở hữu hay sản xuất vũ khí hạt nhân, cũng như không cho phép đưa chúng vào lãnh thổ Nhật Bản. Một thỏa thuận chia sẻ hạt nhân với Mỹ sẽ là một sự thay đổi chính sách lớn và có thể đối mặt với sự phản kháng đáng kể trong nước.
Theo cựu thủ tướng Abe, việc chuyển sang chiến lược rõ ràng sẽ không có nghĩa là thay đổi chính sách „Một Trung Quốc“ hiện tại được thực hiện bởi Mỹ, Nhật Bản và nhiều quốc gia khác.
„Các nước phương Tây có quan điểm rằng họ tôn trọng lập trường của Trung Quốc rằng Đài Loan là một phần của Trung Quốc. Nếu mọi thứ được giữ nguyên như hiện tại thì đó là hiện trạng. Chúng ta nên nói rõ rằng „chúng tôi sẽ không cho phép thay đổi hiện trạng bằng vũ lực„‚, ông nói.
Khi được hỏi liệu điều đó có nghĩa là chính sách „Một Trung Quốc“ sẽ được tôn trọng miễn là nguyên trạng được giữ nguyên, ông đồng ý. „Nó có nghĩa là chúng tôi sẽ tôn trọng nó,“ ông nói.
Theo chính sách „Một Trung Quốc“, mà Mỹ đã duy trì trong hơn bốn thập kỷ, Washington „thừa nhận quan điểm của Trung Quốc“ rằng chỉ có một Trung Quốc và Đài Loan là một phần của nó. Washington công nhận chính phủ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa là „chính phủ hợp pháp duy nhất của Trung Quốc“ nhưng không công nhận rõ ràng chủ quyền của Trung Quốc đối với Đài Loan. Điều này khác biệt với nguyên tắc „Một Trung Quốc“ của Bắc Kinh, vốn coi Đài Loan là một tỉnh của Trung Quốc và là một phần trong yêu sách chủ quyền của nước này.
Về tình hình Ukraine, Abe cho biết: „Lập trường của Nhật Bản rõ ràng là không thể dung thứ cho các hành động bạo lực của Nga. „Cùng với Mỹ và G-7, chúng tôi cần hỗ trợ Ukraine theo nhiều cách khác nhau“, ông khẳng định.
Những bình luận của cựu thủ tướng Abe được đưa ra trong bối cảnh Nga đang mở chiến dịch quân sự vào Ukraine, và trong bối cảnh các nước ở Ấn Độ – Thái Bình Dương đang cân nhắc liệu các biện pháp răn đe hiện tại có đủ để ngăn Trung Quốc hành động ở eo biển Đài Loan hay không.
Diễn biến ở Ukraine làm gia tăng tranh luận về chính sách của Mỹ với Đài Loan, vì Washington không nói rõ họ có ủng hộ Đài Loan về mặt quân sự trong trường hợp Trung Quốc dùng vũ lực hay không.
Các chuyên gia chính sách đối ngoại nổi tiếng của Mỹ như Chủ tịch Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Richard Haass cùng một số thành viên quốc hội Mỹ đã kêu gọi Washington cần chuyển sang „sự rõ ràng chiến lược“ đối với Đài Loan.
Tuy nhiên, các nhân vật cấp cao trong chính quyền của Tổng thống Joe Biden đã nhiều lần nói rằng họ vẫn đang chỉ tập trung vào sự mơ hồ chiến lược.
„Cách thông minh và hiệu quả nhất để chúng ta giúp ngăn chặn các hành động gây hấn của Trung Quốc trên eo biển Đài Loan sẽ là tiếp tục với một chính sách đã có“, Đại sứ Mỹ tại Trung Quốc Nicholas Burns cho biết.
Mỹ cử đoàn cựu quan chức cấp cao tới Đài Loan
Tổng thống Mỹ Joe Biden sẽ cử một phái đoàn gồm các cựu quan chức quốc phòng và an ninh cấp cao tới Đài Loan. Đây được cho là dấu hiệu chấn an Đài Bắc sau khi Nga tấn công Ukraine.
Phái đoàn do tướng Mike Mullen, cựu chủ tịch Hội đồng tham mưu trưởng liên quân Mỹ, dẫn đầu – dự kiến sẽ đến Đài Loan vào chiều 1.3 và ở lại cho đến tối 2.3. Trong thời gian này, đoàn dự kiến gặp nhà lãnh đạo Đài Loan Thái Anh Văn – người đứng đầu Cơ quan phòng vệ Khâu Quốc Chính và các quan chức cấp cao khác.
Tuần trước, một tàu chiến Mỹ đã đi qua eo biển Đài Loan, tuyến đường thủy giữa Đài Loan và Trung Quốc. Quân đội Mỹ mô tả hành động của họ là thông thường nhưng Bắc Kinh cho rằng đó là „hành động khiêu khích“.
Việc hai nước chấp nhận ngồi vào bàn đàm phán đã mang lại cơ hội hòa bình không chỉ cho Ukraine, mà rộng hơn là toàn bộ cấu trúc an ninh châu Âu. Cuộc khủng hoảng kéo dài quá lâu tại miền Đông Ukraine cùng quyết định của Nga mở chiến dịch quân sự đặc biệt tại Donbass và phản ứng của các bên liên quan đã khiến châu Âu phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng an ninh chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh.
Cờ Nga và Ukraine.
Phát biểu với báo chí trước khi bước vào đàm phán, nhà đàm phán Nga Vladimir Medinsky khẳng định, Moscow quan tâm đến việc đạt được một thỏa thuận có lợi cho cả hai bên. Trong khi đó, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tuyên bố, đàm phán diễn ra mà không có bất kỳ điều kiện tiên quyết nào.
Trước đó sáng nay (28/2) theo giờ Việt Nam, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc (UNSC) đã thông qua Nghị quyết 2623 kêu gọi một “phiên họp đặc biệt khẩn cấp” của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc để xem xét và khuyến nghị hành động tập thể đối với cuộc khủng hoảng Ukraine. Nghị quyết được thông qua với 11 phiếu ủng hộ, 1 phiếu chống của Nga và 3 phiếu trắng (Trung Quốc, Ấn Độ và Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất). Phiên họp đặc biệt dự kiến sẽ diễn ra ngay ngày hôm nay theo giờ New York, Mỹ.
Theo Đại sứ Trung Quốc tại Liên Hợp Quốc Trương Quân, tất cả các bên liên quan cần thực hiện kiềm chế để tránh làm leo thang hơn nữa tình hình: “Trung Quốc ủng hộ và khuyến khích tất cả các nỗ lực ngoại giao có lợi cho việc giải quyết hòa bình cuộc khủng hoảng Ukraine. Chúng tôi hoan nghênh các cuộc đàm phán trực tiếp giữa Nga và Ukraine, cũng như ủng hộ đối thoại bình đẳng giữa Nga và phần còn lại của châu Âu về các vấn đề an ninh, duy trì khái niệm an ninh không thể chia cắt và cuối cùng hình thành một cơ chế an ninh châu Âu cân bằng, hiệu quả và bền vững.”
Cuộc khủng hoảng Ukraine đã làm thay đổi chính sách của phương Tây đối với Nga và dự báo là cả cấu trúc an ninh châu Âu hơn 30 năm sau Hội nghị thượng đỉnh thời hậu Chiến tranh Lạnh. Bằng cách hứa cung cấp vũ khí và đạn dược cho Kiev, phương Tây dường như đang ngày càng bị lún sâu vào cuộc khủng hoảng, dù Ukraine không phải là thành viên NATO. Cảnh báo các lệnh trừng phạt sẽ tăng dần cấp độ tùy thuộc theo hành động của Nga, Mỹ và các đồng minh đã gấp rút trừng phạt nhằm vào cá nhân Tổng thống Vladimir Putin và đã loại các ngân hàng chủ chốt của Nga ra khỏi mạng lưới thanh toán toàn cầu SWIFT, vốn được xem là xương sống của hệ hống tài chính toàn cầu. Trong sự thay đổi lớn nhất, nước Đức dưới thời Thủ tướng Olaf Scholz đã cam kết vượt qua các mục tiêu của NATO về chi tiêu quốc phòng và không còn dè dặt trong việc gửi vũ khí cho Ukraine. Đức trước đó cũng tạm dừng dự án Dòng chảy phương Bắc 2 với Nga, vốn có vai trò “sống còn” đối với an ninh năng lượng của châu Âu.
Chỉ trích các nhà lãnh đạo NATO luôn tìm cách “o ép” với việc không ngừng mở rộng sang các nước giáp biên giới, Tổng thống Putin đã đặt các lực lượng răn đe của Nga, bao gồm cả vũ khí hạt nhân trong tình trạng báo động cao. Động thái không chỉ là cảnh báo mạnh mẽ nhất gửi tới phương Tây, mà còn làm gia tăng nguy cơ về một sự leo thang căng thẳng lên mức thực sự đáng báo động.
Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitri Peskvov nhấn mạnh: “Các biện pháp trả đũa sẽ tuân theo quy tắc có đi có lại. Vấn đề đối xứng hay không đối xứng sẽ phụ thuộc vào những hạn chế mà Nga gặp phải. Và hiển nhiên, trong quá trình phân tích này, lợi ích của nước Nga sẽ luôn được đặt lên cao nhất. Chúng tôi sẽ nỗ lực đảm bảo khả năng tự cung tự cấp và thay thế nhập khẩu để giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu nước ngoài. Tất nhiên, chúng tôi có thể gặp một số vấn đề, nhưng những vấn đề đó sẽ được giải quyết.”
Trong một diễn biến liên quan, Ngân hàng trung ương Nga hôm nay bắt đầu có những bước đi nhằm phản ứng trước quyết định của Mỹ và một số đồng minh phương Tây loại Nga ra khỏi hệ thống thanh toán quốc tế SWIFT. Theo đó tất cả các lệnh bán từ các pháp nhân và cá nhân nước ngoài đều sẽ bị cấm. Giao dịch sẽ chỉ được phép trên thị trường ngoại hối, thị trường tiền tệ và thỏa thuận mua lại. Ngân hàng Trung ương Nga cũng cho biết sẽ đánh giá tính khả thi của việc mở cửa giao dịch trên các thị trường khác, tùy thuộc vào sự phát triển của tình hình.
Die deutsche Regierung überlässt nun auch Waffen aus den Beständen der Bundeswehr der Ukraine. Außerdem wurde den Niederlanden und Estland erlaubt, Waffen aus deutscher Produktion oder DDR-Beständen an Kiew zu liefern.
Bundeswehrsoldaten mit Panzerfaust
Das Wichtigste im Überblick:
Deutschland gibt Waffen der Bundeswehr für Ukraine frei
Bundesregierung genehmigt den Niederlanden und Estland Waffenexporte an Ukraine
Swift-Ausschluss Russlands rückt näher – auch Deutschland jetzt dafür
Lufthansa meidet Russland – Maschinen verlassen Luftraum
Russische Angriffe konzentrieren sich auf Kiew
NATO verlegt Einheiten der schnellen Einsatztruppe
Deutschland liefert Waffen aus den Beständen der Bundeswehr an die Ukraine. Wie Regierungssprecher Steffen Hebestreit mitteilte, werden die ukrainischen Streitkräfte mit 1000 Panzerabwehrwaffen sowie 500 Boden-Luft-Raketen vom Typ „Stinger“ unterstützt.
Bundeskanzler Olaf Scholz betonte, Deutschland stehe eng an der Seite der Ukraine. Zum Kurswechsel der Bundesregierung bei Waffenexporten betonte der Kanzler im Kurznachrichtendienst Twitter:
Zuvor war bekannt geworden, dass die Bundesregierung dem NATO-Partner Niederlande die Lieferung von 400 Panzerabwehrwaffen aus deutscher Produktion an die Ukraine genehmigt hat. Das Vorgehen sei zwischen Bundeskanzleramt, Auswärtigem Amt sowie Wirtschafts- und Verteidigungsministerium abgestimmt, hieß es. Demnach wurde auch die Ausfuhr von 14 gepanzerten Fahrzeugen für die Ukraine gebilligt. Zudem sollten bis zu 10.000 Tonnen Treibstoff über Polen an die Ukraine geliefert werden.
Wie die Deutsche Welle aus Regierungskreisen erfuhr, genehmigte Deutschland zudem dem NATO-Mitglied Estland die Lieferung von Munition und mindestens neun Haubitzen aus DDR-Altbeständen an die Ukraine. Zudem erfuhr die DW, dass weitere Waffenlieferungen freigegeben werden.
Trotz eindringlicher Appelle der Regierung in Kiew hatte die Bundesregierung noch bis vor kurzem Waffenlieferungen an die Ukraine strikt abgelehnt. Dabei verwies sie auf die restriktiven Waffenexport-Gesetze in Deutschland, die keine Waffenlieferungen in Krisengebiete vorsehen. Zuletzt war der Druck auf Berlin, die Ukraine mit Defensivwaffen zu versorgen, aber immer größer geworden.
Deutschland für „gezielte“ Einschränkung von Swift
Außerdem sperrt sich Deutschland nicht länger dagegen, Russland vom internationalen Zahlungssystem Swift abzuschneiden. Es werde „mit Hochdruck“ daran gearbeitet, wie eine Abkopplung Russlands von Swift so eingegrenzt werden könne, „dass sie die Richtigen trifft“, erklärten Bundesaußenministerin Annalena Baerbock und Bundeswirtschaftsminister Robert Habeck.
Ungarns Ministerpräsident Viktor Orban versicherte bei einem Besuch an der Grenze zur Ukraine, seine Regierung werde alle Sanktionen der Europäischen Union gegen Russland mittragen. „Dies ist die Zeit, um vereint zu sein, es ist ein Krieg.“ Friedensbemühungen seien das Wichtigste, so Orban.
Auch Italiens Regierungschef Mario Draghi sagte in einem Telefonat mit dem ukrainischen Präsidenten Wolodymyr Selenskyj seine volle Unterstützung für EU-Sanktionen zu, „einschließlich der Sanktionen bezüglich Swift“, wie die Regierung in Rom mitteilte.
Appell von Selenskyj
Selenskyj hatte zuvor insbesondere Deutschland und Ungarn aufgerufen, den Ausschluss Russlands aus dem Bankensystem Swift zu unterstützen.
Selenskyj wandte sich wiederholt an seine Landsleute. „Das Schicksal des Landes entscheidet sich gerade jetzt“, erklärte er in einer Videobotschaft. „Der Feind wird alle seine Kräfte einsetzen, um unseren Widerstand zu brechen“, so Selenskyj. Der „Sturm auf Kiew“ stehe bevor. Die Bevölkerung solle alle Markierungen entfernen, die Saboteure an Straßen und Häusern anbringen. „Verbrennt die feindliche Militärtechnik mit allem, was zur Verfügung steht!“
Später meldete er sich mit einer weiteren Nachricht zu Wort, die seine Anwesenheit in der Hauptstadt unter Beweis stellen sollte: „Ich bin hier“, sagt der Präsident in diesem Video. „Wir werden die Waffen nicht niederlegen. Wir werden unseren Staat verteidigen.“
Straßenkämpfe in Kiew
Am dritten Tag des russischen Angriffskriegs gegen die Ukraine erschütterten Straßenkämpfe und Artilleriefeuer die Hauptstadt Kiew und umliegende Gebiete. Russische und ukrainische Kämpfer lieferten sich Gefechte in der Metropole, vor allem aber in Bereichen um die Stadt herum. Ein Wohnhochhaus wurde nach Angaben der Zivilschutzbehörde von einem russischen Geschoss getroffen. Bilder zeigen schwere Schäden, die sich über mehrere Etagen erstrecken.
Die Behörden warnten vor Kampfhandlungen. „Wir bitten darum, Ruhe zu bewahren und maximal vorsichtig zu sein!“, heißt es in einer Mitteilung. Wer in einem Schutzraum sei, solle dort bleiben. Bei Luftalarm sollten die Menschen den nächsten Bunker aufsuchen. „Wenn Sie zuhause sind, dann treten Sie nicht ans Fenster, gehen Sie nicht auf die Balkone.“
Das russische Verteidigungsministerium kündigt eine Ausweitung der Angriffe auf die Ukraine an. Den Streitkräften sei befohlen worden, nunmehr „die Offensive in alle Richtungen zu erweitern“, teilte das Ministerium in Moskau mit. Begründet wurde der Befehl damit, dass die Ukraine angeblich Verhandlungen mit Russland abgelehnt habe. Die Regierung in Kiew widersprach vehement.
Ausgangssperre in Kiew bis Montag – Waffen für Bürger
Aus Sorge vor einem Großangriff russischer Truppen wurde in Kiew die Ausgangssperre erheblich ausgeweitet. Die Behörden verlängerten sie nun bis zum Montag. Nach Angaben von Bürgermeister Vitali Klitschko gilt sie von diesem Samstag ab 17.00 Uhr (Ortszeit, 16.00 Uhr MEZ) bis 8.00 Uhr (7.00 Uhr MEZ) am Montagmorgen. Zuvor galt sie lediglich für die Nachtstunden. Zudem habe die U-Bahn ihren Betrieb eingestellt, schrieb Klitschko im Nachrichtenkanal Telegram. Die Metro-Stationen werden von Einwohnern derzeit als Schutzraum bei Luftangriffen genutzt.
An Kiews Bürger wurden Waffen verteilt. Insgesamt seien 25.000 automatische Waffen sowie zehn Millionen Patronen ausgegeben worden, sagte Innenminister Denys Monastyrskyj in einem Video. Auch Panzerabwehrwaffen seien ausgehändigt worden.
Chiều 24.2, Đại sứ Ukraine Vasyl Bodnar tại Thổ Nhĩ Kỳ cho biết chính quyền Kiev yêu cầu Ankara phong tỏa eo biển Bosphorus và Dardanelles đối với tàu Nga, theo Hãng tin Reuters.
Tàu ngầm Nga Rostov-on-Don đi qua eo biển Bosphorus để đến Biển Đen ngày 13.2
“Chúng tôi kêu gọi phong tỏa các eo biển Bosphorus, Dardanelles và trên không. Chúng tôi đã chuyển yêu cầu trên cho phía Thổ Nhĩ Kỳ. Cùng lúc đó, chúng tôi muốn (thế giới) áp đặt các lệnh cấm vận đối với Nga”, Đại sứ Bodnar phát biểu tại cuộc họp báo ở Ankara.
Eo Bosphorus cùng với eo Dardanelles ở phía nam là hai biển thuộc hệ thống các eo biển Thổ Nhĩ Kỳ kết nối biển Đen với biển Aegea và qua đó là Địa Trung Hải.
Yêu cầu trên đã đẩy Thổ Nhĩ Kỳ, thành viên của Tổ chức Hiệp ước Đại Tây Dương (NATO) và chia sẻ giới tuyến trên biển với Ukraine và Nga ở Biển Đen, vào tình thế khó khăn.
Hiện chính quyền Ankara vẫn duy trì quan hệ tốt với cả Nga và Ukraine. Theo Công ước Montreux 1936 quy định về chế độ các eo biển Thổ Nhĩ Kỳ, Ankara có quyền đơn phương đóng cửa các eo biển đối với các tàu chiến nước ngoài trong thời chiến nếu Thổ Nhĩ Kỳ là một bên tham chiến hoặc cảm thấy bị đe dọa bởi nguy cơ chiến tranh sắp xảy ra.
Theo Sputnik News, vào năm 2015, thời điểm Thổ Nhĩ Kỳ và Nga còn trong giai đoạn đối đầu, hàng chục tàu Nga đã bị buộc phải chờ nhiều giờ liền gần eo biển Bosphorus trước khi được phía Thổ Nhĩ Kỳ bật đèn xanh cho phép đi qua nơi này. Còn tàu bè các nước khác vẫn di chuyển như bình thường.
Thổ Nhĩ Kỳ cũng phản đối cấm vận Nga. Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan cho biết Ankara sẽ nỗ lực tránh tổn hại quan hệ với cả Moscow lẫn Kiev.
Tuy nhiên, nhà lãnh đạo cũng cho rằng việc Nga triển khai chiến dịch đặc biệt tại miền Đông Ukraine là không thể chấp nhận được. Ông Erdogan đã triệu tập cuộc họp khẩn với giới chức hàng đầu về an ninh quốc gia nhằm thảo luận tình hình Ukraine.
Tuần trước, tổng cộng 6 tàu chiến và một tàu ngầm Nga đã đi qua các eo biển Dardanelles và Bosphorus khi trên đường đến Biển Đen để diễn tập hải quân.
Vẫn chưa có phản ứng chính thức của Ankara đối với yêu cầu của Ukraine.
Về phần mình, Moscow cũng thông báo phong tỏa các tuyến hàng hải trên Biển Azov, nằm giữa Ukraine và Nga.
“Liên quan đến chiến dịch chống khủng bố đang được triển khai, hoạt động tàu bè trên Biển Azov sẽ bị ngưng lại từ 4 giờ sáng 24.2 (giờ Việt Nam là 8 giờ cùng ngày) cho đến khi có thông báo thêm”, AFP dẫn lời đại diện Cơ quan Liên bang Nga về Vận tải hàng hải Rosmorrechflot.
Biển Azov có nhiều cảng nước nông, với công suất vận hành hạn chế.
Trong khi phong tỏa Biển Azov, phía Nga thông báo các cảng trên Biển Đen vẫn hoạt động bình thường.
Sáng 24.2, Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố chiến dịch quân sự ở Donbass, miền Đông Ukraine, hai ngày sau khi Hội đồng Liên bang (Thượng viện) của Nga thông qua đề xuất về việc đưa quân ra nước ngoài.
Điểm nóng Ukraine hiện thời đang như phép thử ngoại giao khắc nghiệt đối với các quốc gia. Là một trong những cường quốc hàng đầu, phản ứng của Trung Quốc trước sự kiện này càng được dư luận chú ý.
Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị trong cuộc gặp với người đồng cấp tại Rome ngày 31/10.
Liên quan sự kiện Ukraine, “hai dòng nước” ngược đụng nhau, tung bọt dữ dội trong thời điểm này: một bên là “Gấu Nga” lừng lẫy một thời, một bên là Mỹ và các đồng minh phương Tây như Anh, Pháp, Đức…
Câu chuyện càng trở nên căng thẳng sau quyết định của ông Vladimir Putin, tổng thống Nga, thực hiện điều Kremlin dền dứ từ lâu, là công nhận độc lập cho Cộng hòa Nhân dân Donetsk tự xưng và Cộng hòa Nhân dân Luhansk tự xưng, hai khu vực ly khai gọi chung là Donbass, ở miền Đông Ukraine.
Mỹ và các quốc gia đồng minh lập tức lồng lên, cáo buộc Nga hành động như một kẻ hiếu chiến; rằng: với hành động đó, Moscow đang dọn đường cho việc công khai gửi quân đội vào Donbass với lập luận là đồng minh giúp bảo vệ Donbass trước Ukraine. Để gia thuyết phục dư luận và cộng đồng quốc tế, Mỹ và phương Tây công bố các tấm ảnh cho thấy các đoàn xe quân sự của Nga đang tiến về vùng Donetsk; một số lực lượng, thậm chí, chỉ cách biên giới Ukraine 5km. Điều đó cũng có nghĩa là “việc rút quân” trước đó, như Kremlin tuyên bố, chỉ là động tác giả. Kèm theo đó, Mỹ, Anh, Đức và Liên minh châu Âu (EU) ban hành các trừng phạt nhằm vào Nga để đáp trả các động thái mới nhất của Nga liên quan đến Ukraine mà họ cho là đang ngày một hung hăng, nguy hiểm.
Chuyện bên Tây, nhưng nhiều người không thể không chú ý, theo dõi sát các động thái của một nước bên Đông – nước đó là Trung Quốc.
Dễ hiểu, bàn cờ chính trị thế giới, có chuyện gì mà các cường quốc không xen vào. Thậm chí, để khẳng định vị thế, tranh giành ảnh hưởng và quyền lợi, họ còn đòi mình phải là người “chơi cờ”, bất luận “quân cờ” là các nước nhỏ, gánh chịu hậu quả nghiêm trọng, thảm khốc như thế nào.
Liên quan Trung Quốc, nhiều người nhớ hình ảnh thân thiện giữa ông Tập Cận Bình với ông Putin trong cuộc gặp trước khi khai mạc Olympic Bắc Kinh mùa đông gắn với những tuyên bố đầy hữu hảo giữa hai nhà lãnh đạo về quan hệ hai nước. Hai ông này còn nhất trí kêu gọi NATO hãy từ bỏ cách tiếp cận theo hướng “chiến tranh lạnh” trong các vấn đề quốc tế. Riêng ông Tập Cận Bình to tiếng ủng hộ các yêu cầu của Matxcơva rằng liên minh quân sự NATO không nên kết nạp các thành viên mới…
Họ cũng không thể quên “sự im lặng đáng ngờ” của Bắc Kinh trước diễn tiến ngày càng căng thẳng tại Ukraine.
Tuy nhiên, vẻ như diễn biến ngày một căng thẳng hơn đã khiến Bắc Kinh buộc phải tính toán lại. Cụ thể, ngày 17/2, trong cuộc điện đàm với Tổng thống Pháp Macro, ông Tập nói rằng: các bên liên quan nên bám sát định hướng chung, tận dụng các nền tảng đa phương bao gồm định dạng Normandy và tìm kiếm một giải pháp toàn diện cho vấn đề Ukraine thông qua đối thoại và tham vấn. Nhà lãnh đạo Trung Nam Hải cũng “ca ngợi hành động của Pháp, Đức trong khuôn khổ định dạng Normandy và nhắc lại sự ủng hộ hoàn toàn của ông đối với việc thực hiện Nghị định thư Minsk”.
Tiếp theo ông Tập, phát ngôn gần đây của giới chức ngoại giao Trung Quốc càng thể hiện rõ hơn chiều hướng mới trong quan điểm của Bắc Kinh về điểm nóng Đông Âu này. Tham dự cuộc họp của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, đại sứ Trung Quốc Trương Quân đưa một tuyên bố dài những… 6 dòng dè dặt một cách bí ẩn, tại cuộc họp cuối ngày 21/2: “Tình hình hiện nay ở Ukraine là kết quả của nhiều yếu tố phức tạp. Trung Quốc luôn đưa ra lập trường của mình, tuỳ theo tính chất của từng vấn đề” (?!)
Cuối tuần qua, tại Hội nghị An ninh Munich, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị kêu gọi, “Tất cả các bên đều có quyền nêu lên mối quan ngại của họ. Những quan ngại hợp lý của Nga cũng cần được tôn trọng và chú ý”. Nhưng cũng chính ông khẳng định chủ quyền, độc lập và toàn vẹn lãnh thổ của bất kỳ quốc gia nào cũng cần được tôn trọng và bảo vệ”, kèm theo đó là lời chỉ trích phương Tây “gây hoảng sợ”.
Không khó để hiểu, sự “lựa lời” của nhà ngoại giao “cáo già” này của Bắc Kinh không ngoài mục tiêu “ngư ông đắc lợi”: Không muốn mếch lòng Nga, nhưng cũng không muốn làm căng thẳng thêm với Mỹ và các cường quốc phương Tây. Thậm chí, miệng kêu gọi hai bên kiềm chế, nhưng trong bụng, rất có thể, Bắc Kinh chỉ muốn một cuộc tranh hùng khốc liệt diễn ra khiến cả Mỹ cùng đồng minh và Nga cùng suy yếu để đến thời bá chủ của Trung Quốc.
Trung Quốc đang tận dụng việc bán tàu ngầm để giành quyền tiếp cận quân sự tới một số cảng và căn cứ hải quân trên khắp khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, theo Asia Times.
Việc Trung Quốc bàn giao 2 tàu ngầm như đã cam kết đóng cho Thái Lan, hiện đang được lắp ráp tại Vũ Hán, có thể không sớm thành hiện thực. Nguyên nhân vì Đức từ chối bán các động cơ liên quan cho Trung Quốc vì các tàu này được bán cho nước thứ ba.
Theo Asia Times, bỏ qua cái cớ hạn chế xuất khẩu sang một bên, lý do thực sự có thể là do Đức, cũng như Thái Lan, đang ngày càng cảnh giác với nỗ lực ngoại giao tàu ngầm mới nổi của Trung Quốc.
Năm 2017, Trung Quốc thành lập căn cứ quân sự đầu tiên và duy nhất cho đến nay ở nước ngoài: cơ sở hải quân ở Djibouti thuộc vùng Sừng châu Phi. Điều này làm dấy lên đồn đoán Bắc Kinh đang xây dựng “Chuỗi ngọc trai” quân sự trong khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.
Nhưng giờ đây, rõ ràng là Trung Quốc có một cách tiếp cận quân sự khôn ngoan hơn nhiều để mở rộng ảnh hưởng trong khu vực: bán tàu ngầm cho các nước trong khu vực. Và cùng với đó là việc đào tạo nhân viên hải quân và duy trì sự có mặt của các kỹ thuật viên Trung Quốc tại những nước mua hàng.
Nếu Trung Quốc và các đối thủ trong khu vực như Mỹ và Ấn Độ leo thang căng thẳng, rõ ràng Bắc Kinh có thể tiếp cận các căn cứ nước ngoài nơi mà họ đã có sẵn nhân lực mà không cần phải thiết lập bất kỳ căn cứ riêng nào.
Những diễn biến như vậy đang được tiến hành ở các mức độ khác nhau ở Campuchia, Myanmar, Sri Lanka, Bangladesh, Pakistan, Thái Lan và các nước khác.
Khu vực Đông Nam Á
Trong trường hợp của Thái Lan, nhiều người lo ngại khi thỏa thuận tàu ngầm được chính phủ thời hậu đảo chính ký với Trung Quốc vào năm 2015. Theo quan điểm của hải quân Thái Lan, tàu ngầm Trung Quốc sẽ giúp nước này theo kịp các nước láng giềng đã có tàu ngầm khác.
Tuy nhiên, Vịnh Thái Lan có độ sâu trung bình là 58 m và tối đa chỉ 85 m, điều này khiến nó không phù hợp cho các tàu ngầm như vậy. Theo một nguồn tin theo dõi diễn biến hải quân trong khu vực, Vịnh Thái Lan quá cạn, một tàu ngầm ở đó có thể dễ dàng bị máy bay dò tìm phát hiện.
Nhưng khi hoặc nếu các tàu ngầm thực sự được chuyển giao, Trung Quốc sẽ có thể cử lực lượng đến Sattahip ở phía đông nam Bangkok, căn cứ lớn nhất của Hải quân Hoàng gia Thái Lan, để huấn luyện các đối tác Thái Lan cũng như thực hiện các hoạt động sửa chữa, nâng cấp.
Một số khóa đào tạo đã được tổ chức, nhưng hiện tại là ở Trung Quốc. Theo một nhà quan sát hải quân: “Trung Quốc đang đào tạo các đơn vị Hải quân Hoàng gia Thái Lan về cách sử dụng tàu ngầm và một số lượng lớn các sĩ quan cấp dưới đang học tiếng Quan Thoại khi ở Trung Quốc. Và có vẻ như người Trung Quốc đang có kế hoạch giúp người Thái xây dựng nhiều cơ sở bảo dưỡng và cầu cảng hơn những gì cần thiết hiện nay “.
Vào tháng 10/2017, Tư lệnh hạm đội hải quân Trung Quốc, Chuẩn Đô đốc Shen Hao, đã đến thăm Thái Lan và giám sát cuộc tập trận chung của 4 tàu với hơn 800 binh sĩ.
Trong khi đó, tại Campuchia, Trung Quốc đang hỗ trợ nâng cấp căn cứ hải quân Ream gần cảng Sihanoukville. Báo Washington Post dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên cho biết, thỏa thuận giữa Campuchia và Trung Quốc sẽ cho phép quân đội, vũ khí và tàu Trung Quốc tiếp cận trong 30 năm, với việc tự động gia hạn cứ sau 10 năm. Các quan chức Campuchia bác bỏ các thông tin đó.
Tuy nhiên, Bộ trưởng Quốc phòng Campuchia Tea Banh đã thừa nhận Trung Quốc đang giúp xây dựng cơ sở hạ tầng trong và xung quanh căn cứ hải quân Ream nhưng “không có ràng buộc nào”. Mỹ trước đó đã giúp xây dựng các cấu trúc trên căn cứ, nhưng một số đã bị phá dỡ gần đây.
Ngày 21/1 vừa qua, Sáng kiến Minh bạch Hàng hải Châu Á, một dự án thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) có trụ sở tại Mỹ, đã báo cáo rằng các tàu nạo vét của Trung Quốc được phát hiện qua ảnh vệ tinh tại hải quân Ream.
Báo cáo lưu ý rằng việc nạo vét như vậy là cần thiết để tạo ra một cảng nước sâu cho các tàu quân sự cập cảng lớn hơn so với khả năng tiếp nhận của căn cứ hiện tại. Ba tòa nhà mới đã được xây dựng ở cơ sở này gần đây, một số khu vực được dọn sạch sẽ và một con đường mới dẫn vào đang được xây dựng, báo cáo cho biết.
Campuchia vẫn chưa được cung cấp bất kỳ tàu ngầm nào của Trung Quốc, nhưng vào tháng 12/2021, Myanmar đã nhận một tàu ngầm Type-035 Ming 2.100 tấn từ Trung Quốc.
Sự kiện lan truyền trên mạng xã hội với video cho thấy tàu ngầm đang di chuyển trên sông Yangon được hộ tống bởi tàu tấn công nhanh Type 5 của Hải quân Myanmar.
Không rõ tàu ngầm đã hướng đến đâu nhưng có thể nó đã được neo đậu tại căn cứ hải quân cũ ở Money Point để bảo dưỡng và rất có thể sau này sẽ được chuyển đến một trong những căn cứ hải quân chính của Myanmar.
Căn cứ Kyaukphyu trên đảo Ramree ở bang Rakhine sẽ là một nơi đáng để quan sát vì nó là căn cứ kép, được sử dụng vì mục đích dân sự và quân sự.
Kyaukphyu là điểm cuối trên biển của Hành lang Kinh tế Trung Quốc – Myanmar, chạy từ tỉnh Vân Nam phía nam của Trung Quốc đến Vịnh Bengal và là một thành phần của sáng kiến Vành đai – Con đường (BRI) trị giá hàng tỷ USD của Trung Quốc.
Trung Quốc đã tham gia liên doanh xây dựng cảng biển nước sâu và đặc khu kinh tế gần đó tại Kyaukphyu kể từ đầu năm 2007. Dưới thời chính phủ Liên đoàn Quốc gia vì Dân chủ (NLD), đã bị lật đổ, dự án đã bị trì hoãn vì chính phủ tiền nhiệm của cựu tướng Thein Sein đã trao 85% cổ phần cho nhà phát triển Trung Quốc, thuộc sở hữu nhà nước CITIC.
NLD đã quản lý để tăng thị phần của Myanmar lên 30% và cũng giảm quy mô và chi phí của dự án trong bối cảnh lo ngại cuối cùng có thể bị mắc vào “bẫy nợ” của Bắc Kinh. Dự án ban đầu được định giá 9-10 tỷ USD nhưng sau thu hẹp xuống còn khoảng 1,5 tỷ USD.
Kể từ cuộc đảo chính ngày 1/2/2021, chính quyền quân sự đã cố gắng thúc đẩy Kyaukphyu và các dự án khác do Trung Quốc tài trợ. Vào tháng 6/2021, Tướng Soe Win, Phó Tổng thống chính quyền mới, tuyên bố rằng việc thực hiện thành công dự án Kyaukphyu sẽ “tăng cường hợp tác Trung Quốc – Myanmar, do đó tạo ra việc làm và giúp bang Rakhine phát triển”.
Ngay cả khi tàu ngầm Trung Quốc có thể không đóng ở đó, việc giao hàng chắc chắn đã góp phần “tăng cường” quan hệ giữa Bắc Kinh và Naypyitaw.
Các nước Nam Á
Theo Asia Times, giống Myanmar, Bangladesh đã tham gia BRI của Trung Quốc nhưng phải thận trọng bước đi vì áp lực từ nước láng giềng Ấn Độ.
Trong một dự án BRI, Công ty Kỹ thuật Cảng Trung Quốc đã đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cấp cảng ở Chittagong, một cơ sở thương mại gần căn cứ hải quân BNS Issa Khan chính của Pakistan.
Năm 2015, Reuters dẫn lời một quan chức Bangladesh nói rằng đất nước ông “chưa bao giờ tiếp đón tàu hải quân từ Trung Quốc và cũng không có kế hoạch nào”. Nhưng sau đó, vào tháng 1/2016, ba tàu Trung Quốc gồm các khinh hạm mang tên lửa dẫn đường Liễu Châu và Tam Á và tàu tiếp liệu Qinghaihu đã cập cảng Chittagong.
Chuyến thăm kéo dài 5 ngày là chuyến thăm đầu tiên kiểu này ở Bangladesh và diễn ra vài tháng sau khi Trung Quốc hạ thủy một tàu khu trục nhỏ được chế tạo đặc biệt cho Hải quân Bangladesh.
Tại Sri Lanka, cảng tại Hambantota là một liên kết chiến lược khác trong BRI của Trung Quốc. Giai đoạn đầu tiên của dự án cảng được khánh thành vào tháng 11/2010 và Ngân hàng Exim Trung Quốc cho vay 306,7 triệu USD, tương đương 85% tổng chi phí của dự án. Khi chi phí tăng, sự tham gia của Trung Quốc cũng vậy.
“Vương miện ngọc” trong cái gọi là “Chuỗi ngọc trai” của Trung Quốc chắc chắn là cảng Gwadar ở Pakistan. Cảng này nằm trên bờ biển Arab, gần với các tuyến đường thương mại giữa Trung Quốc và châu Phi, Trung Đông và đến Djibouti, Biển Đỏ, Kênh đào Suez.
Gwadar chịu sự kiểm soát hành chính của Bộ trưởng Hàng hải Pakistan và kiểm soát hoạt động của Công ty Cổ phần Cảng Hải ngoại Trung Quốc. Cảng là một thành phần quan trọng của Hành lang Kinh tế Trung Quốc – Pakistan (CPEC), một liên kết chính trong BRI.
Vào cuối năm 2015, khoảng 2.000 mẫu đất đã được cho Công ty China Overseas Port Holdings Limited thuộc sở hữu nhà nước Trung Quốc thuê trong 43 năm để phát triển khu vực hiện được gọi là Đặc khu kinh tế Gwadar.
Vào tháng 6/2020, các hình ảnh vệ tinh cho thấy một số khu phức hợp mới đã được xây dựng ở Gwadar. Những hình ảnh và an ninh cực kỳ chặt chẽ xung quanh các cấu trúc cho thấy giai đoạn đầu của một dự án xây dựng căn cứ hải quân.
Tháng 1/2021, Cố vấn An ninh Quốc gia Pakistan Moeed Yusuf đã bác bỏ tuyên bố rằng nước ông đã cho phép Trung Quốc đặt căn cứ quân sự tại Gwadar. Mặt khác, căn cứ này có lẽ sẽ không phải do Bắc Kinh chính thức điều hành mà phù hợp với mô hình ngoại giao tàu ngầm của nước này.
Nhưng đến tháng 2/2021, Pakistan thông báo sẽ mua 4 khinh hạm hiện đại và 8 tàu ngầm lớp Hangor từ Trung Quốc.
Vừa qua, có lo ngại cho rằng nhân lúc Mỹ bị cuốn vào khủng hoảng ở Ukraine, Trung Quốc có thể hành động gây quan ngại ở châu Á.
Một số nhà phân tích ở Mỹ nhận thấy sự tương đồng giữa những gì Tổng thống Nga Vladimir Putin đang làm với Ukraine và một kịch bản tiềm năng mà Trung Quốc đại lục sử dụng sức mạnh quân sự thống nhất Đài Loan.
Dù có nhiều điểm tương đồng, nhưng lo ngại về việc Bắc Kinh dùng vũ lực thống nhất Đài Bắc vào năm 2022 hoặc 2023 là không có cơ sở. Bởi ông Tập Cận Bình, Chủ tịch nước Trung Quốc, đang cố gắng củng vị thế nội bộ nhân dịp đại hội toàn quốc của đảng Cộng sản nước này vào năm 2022 và cuộc bầu cử quốc hội nước này vào năm 2023. Trong thời điểm nhạy cảm hiện tại, việc phát sinh tình huống quân sự liên quan Đài Loan sẽ dẫn đến hậu quả kinh tế, ngoại giao và quân sự, gây bất ổn và hỗn loạn cho Trung Quốc và khu vực.
Mặc dù vậy, việc chính quyền của Tổng thống Mỹ Joe Biden và các đồng minh trong NATO ứng phó thế nào trước tình huống Nga gây sức ép với Ukraine sẽ tác động đến lựa chọn của Trung Quốc đại lục trong nỗ lực thống nhất Đài Loan.
Nếu Mỹ cùng đồng minh phản ứng thiếu đồng bộ và yếu ớt trước Nga thì có thể trở thành động lực thúc đẩy Bắc Kinh và những người có quan điểm cứng rắn trong chính quyền Trung Quốc đại lục sẽ sử dụng vũ lực để thống nhất Đài Loan.
Ngược lại, nếu Washington và đồng minh ứng phó thành công trước hành động của ông Putin thì sẽ gây lo ngại cho những người có quan điểm cứng rắn ở Bắc Kinh trong vấn đề Đài Loan.
Cải biến tàu hộ tống cỡ nhỏ thành tàu hải cảnh có thể giúp tăng sức mạnh của lực lượng này và giải quyết những vấn đề nhạy cảm, theo một tạp chí Trung Quốc.
Trung Quốc được cho là đã chuyển đổi tàu Type 056 thành tàu hải cảnh.
“Môi trường thực thi luật biển của Trung Quốc ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn khi nhiều nước ngoài, dẫn đầu bởi Mỹ, làm phức tạp thêm những vấn đề liên quan tới quần đảo Điếu Ngư và các đảo nhạy cảm trên Biển Đông” – bài viết đăng tải trên tạp chí Hàng hải và Tàu thương mại của Trung Quốc, trong đó nhắc tới quần đảo tranh chấp mà Nhật Bản gọi là Senkaku.
Type 056 là một lớp tàu hộ tống chủ yếu được sử dụng trong các nhiệm vụ tầm trung, ở vùng biển nông và các nhiệm vụ ven bờ, thay vì các nhiệm vụ ở vùng nước sâu. Biến thể của nó, Type 056A, còn có khả năng chống ngầm.
Chiếc Type 056 đầu tiên của Trung Quốc được biên chế vào tháng 2/2013 để thay thế các tàu đã lỗi thời như tàu khu trục Type 053. Vào tháng 12/2019, Trung Quốc đã ngừng đóng những con tàu cũ kỹ và tập trung vào các loại chiến hạm lớn hơn để phục vụ cho các nhiệm vụ ở vùng biển lớn. Trung Quốc hiện sở hữu 22 chiếc Type 056 và 50 chiếc Type 056A.
“Mục tiêu của Hải quân Trung Quốc là đi tới những vùng biển lớn và bảo vệ tốt hơn lợi ích của Trung Quốc ở nước ngoài. Hiện tại, một số lượng lớn nhiệm vụ phi quân sự gần bờ biển có thể được xử lý bởi lực lượng hải cảnh” – tạp chí trên cho hay.
Bài viết nói rằng Type056 có thể xử lý các vụ đối đầu tốt hơn nếu so với tàu dân sự và còn có thể chặn sóng điện tử.
“Type 056 gia nhập lực lượng hải cảnh Trung Quốc có thể được xem như một thông điệp rằng Trung Quốc sẽ không ngồi yên và để cho nước khác nhúng tay và những vấn đề hàng hải của họ” – bài viết nêu.
Tuy nhiên, theo bài viết, Type 056 cũng có một số hạn chế – như không thể hoạt động trên biển trong một khoảng thời gian dài, không được trang bị vũ khí có đủ sức sát thương – do đó mà làm giảm tiềm năng của nó.
Song Zhongping, một cựu quan chức của quân đội Trung Quốc và nay là bình luận viên quân sự, nói rằng quyết định cải biến các tàu hộ tống cỡ nhỏ có thể sẽ được đưa ra, một phần là do tầm quan trọng của Type 056 đối với Hải quân Trung Quốc đang giảm dần.
“Trong khi số lượng các tàu mặt nước cỡ lớn đang tăng dần theo các năm, thì giá trị của tàu Type 056, chủ yếu được sử dụng cho các nhiệm vụ gần bờ, không còn quá hữu dụng đối với Trung Quốc” – ông Song nói – “Bởi vậy, việc cải biến nó để trở thành các tàu hải cảnh có thể giúp chúng trở nên hữu dụng hơn.”
Bài viết trên tạp chí nọ có đăng kèm một bức ảnh con tàu Type 056 trên thân có số hiệu 511 và trước đó có tên là Baoding, được cải biến thành một tàu hải cảnh tại xưởng đóng tàu Hỗ Đông-Trung Hoa ở Thượng Hải.
Các ống phóng tên lửa và ngư lôi của con tàu này đã được gỡ bỏ, nhưng khẩu súng chính 76mmm và pháo tự động 30mm vẫn được giữ nguyên, có thể là để duy trì khả năng răn đe của nó; theo một bài đăng của truyền thông Trung Quốc. Các tấm đèn LED được lắp thêm vào cả hai bên của con tàu, cho phép nó đưa ra những thông điệp và cảnh báo một cách rõ ràng hơn.
Đây không phải lần đầu tiên mà Trung Quốc cải biến tàu để phục vụ cho lực lượng hải cảnh. Vào tháng 3/2007, nước này đã cải biến 2 tàu Type 728 – Changde và Shaoxing – thành tàu hải cảnh và đổi số hiệu thành 1002 và 1003.
Die Übung in Belarus sollte an diesem Sonntag enden – der Kreml wollte alle russischen Soldaten abziehen. Beide Seiten begründen die Fortsetzung ihres Manövers mit einer „Eskalation des Konflikts“ in der Ostukraine.
Russische Marineinfanteristen beim Manöver in Belarus
Der Westen hat auf einen Abzug russischer Soldaten aus Belarus gehofft – doch von einem Zeichen leichter Entspannung kann keine Rede sein. Beide Länder setzen das vor zehn Tagen gestartete Militärmanöver für unbestimmte Zeit fort. Staatschef Alexander Lukaschenko und sein russischer Kollege Wladimir Putin hätten vor dem Hintergrund der „Eskalation des Konflikts“ in der Ostukraine entschieden, die „Überprüfung der Kampfbereitschaft der Streitkräfte des Unionsstaates fortzusetzen“, teilte das belarussische Verteidigungsministerium im Messengerdienst Telegram mit. Das Ministerium verwies auf eine „Zunahme militärischer Aktivitäten“ an den Landesgrenzen sowie auf die „Verschärfung der Situation im Donbass“.
Kampfjet-Piloten werfen bei der Übung in Belarus Bomben über einem Feld ab
Russland hatte zuvor zugesichert, seine Soldaten nach dem planmäßigen Ende des Manövers an diesem Sonntag aus Belarus abzuziehen. Nach Erkenntnissen der NATO und der USA hat der Kreml für die Übung etwa 30.000 Soldaten dorthin verlegt.
Ein massiver russischer Truppenaufmarsch an der ukrainischen Grenze sowie das belarussisch-russische Manöver nähren die Sorge vor einem bevorstehenden russischen Großangriff auf die Ukraine. Im umkämpften Osten der Ukraine nimmt die Gewalt seit Tagen zu. Die ukrainische Armee und die pro-russischen Separatisten in den Regionen Donezk und Luhansk warfen sich zuletzt gegenseitig zahlreiche Verstöße gegen die Waffenruhe vor.
Ukrainische Soldaten an einem Frontabschnitt in der Ostukraine
Beim Beschuss des Dorfes Pionorskoje im Gebiet Luhansk wurden nach Berichten der moskautreuen Separatisten zwei Zivilisten getötet. Sie beschuldigten die ukrainische Armee, fünf Wohnhäuser zerstört zu haben. Die Angaben lassen sich nicht unabhängig überprüfen.
Die Separatisten hatten am Samstag eine „Generalmobilmachung“ angeordnet und zugleich Frauen, Kinder und Ältere nochmals zur Ausreise nach Russland aufgefordert. Das Internationale Komitee vom Roten Kreuz (IKRK) zeigte sich angesichts der Entwicklung „sehr besorgt“ und appellierte an die Konfliktparteien, mehr Rücksicht auf die Zivilbevölkerung zu nehmen.
Nach wie vor flüchten viele Bewohner der Ostukraine Richtung Russland
Der russische Zivilschutzminister Alexander Tschuprijan sprach laut der Staatsagentur Tass von mehr als 40.000 Flüchtlingen, die inzwischen in der Region Rostow im Süden des Landes angekommen seien. Sie seien in 92 Notunterkünften untergebracht. Präsident Wladimir Putin wies die Regierung in Moskau an, jedem Geflüchteten aus der Ostukraine 10.000 Rubel (rund 116 Euro) auszuzahlen.
Hiện tại, 6 quốc gia giáp Biển Đông với khoảng 530 triệu cư dân đang bị ảnh hưởng bởi 7 hòn đảo nhân tạo do chính quyền Trung Quốc xây dựng và sử dụng để tuyên bố chủ quyền lãnh thổ.
Biển Đông đã trở thành một điểm nóng toàn cầu đáng chú ý.
Mặc dù các công trình đảo nhân tạo không giúp hợp pháp hóa việc thực thi chủ quyền lãnh thổ, Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) vẫn từng bước tăng cường quân sự hóa khu vực biển rộng lớn xung quanh các đảo này, thậm chí còn cấm các quốc gia khác đi vào các khu vực mà nó tuyên bố có chủ quyền.
Một tỷ lệ lớn khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới vận chuyển qua khu vực Biển Đông, bao phủ hàng triệu km vuông. Trị giá giao dịch thương mại lên tới hàng nghìn tỷ USD. Trữ lượng dầu và khí thiên nhiên hóa lỏng khổng lồ dưới đáy Biển Đông đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của các quốc gia láng giềng. Tất cả những điều này khiến Biển Đông trở thành một điểm nóng toàn cầu đáng chú ý.
Chế độ cộng sản Trung Quốc can thiệp quân sự vào khu vực các đảo nhân tạo này với lời biện bạch rằng “chủ yếu vì mục đích tự vệ”, đồng thời bác bỏ rất nhiều cáo buộc pháp lý khác cho rằng các tuyên bố của phía Trung Quốc là “không có cơ sở pháp lý”, dựa theo một cuộc điều tra của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ (DOS) về Các vấn đề Đại dương, Ngư nghiệp và Địa cực, trong một tuyên bố ngày 12 tháng 1.
Cuộc điều tra này chỉ ra rằng các tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc đối với các vùng lãnh thổ hàng hải chung quanh các đảo nhân tạo là không tuân thủ luật pháp quốc tế, cụ thể là Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982. Theo một thông cáo báo chí giới thiệu tài liệu này của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, “Nghiên cứu gần đây nhất, báo cáo số 150 trong loạt bài về các ranh giới trên biển, kết luận rằng Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (CHND Trung Hoa) đang khẳng định các yêu sách hàng hải bất hợp pháp ở đa phần Biển Đông, kể cả yêu sách các quyền lịch sử cũng là phi pháp”.
Trung Quốc còn khẳng định các yêu sách chủ quyền đối với nội thủy, lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa dựa trên việc coi mỗi nhóm đảo trên Biển Đông mà nước này yêu sách chủ quyền là “một thực thể đơn nhất”. Điều này “không được luật pháp quốc tế cho phép”.
Báo cáo kết thúc với lời kêu gọi CHND Trung Hoa rằng hãy “…điều chỉnh các yêu sách hàng hải của mình sao cho phù hợp với luật pháp quốc tế như đã được phản ánh trong Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển, đồng thời tuân thủ phán quyết về Biển Đông ngày 12/07/2016 của Tòa án Trọng tài Thường trực, và chấm dứt các hoạt động cưỡng chế và trái pháp luật trên Biển Đông”.
Tòa án Trọng tài Thường trực ở La Hay phán quyết rằng yêu sách của Trung Quốc “không có cơ sở pháp lý”, cũng ám chỉ đến Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển mà Bắc Kinh là thành viên. Phán quyết này là kết quả của vụ kiện của Philippines, quốc gia đã phản đối quyền sở hữu của Trung Quốc đối với quần đảo Trường Sa trước tòa. Quần đảo này nằm giữa Philippines và Việt Nam, bao gồm khoảng 100 rạn san hô và đảo nhỏ, cung cấp ngư trường phong phú, các mỏ dầu và khí đốt tự nhiên lớn.
Hơn nữa, các công trình mà CHND Trung Hoa tuyên bố chủ quyền không đáp ứng định nghĩa quốc tế về “đảo”. Không những vậy, chúng nằm ngoài lãnh hải hợp pháp, không phù hợp với luật pháp quốc tế. Những điều này khiến Hoa Kỳ và các quốc gia khác không thể công nhận những khẳng định của Trung Quốc.
Luật pháp quốc tế cũng không công nhận chủ quyền của các quốc gia đối với các thực thể chìm hoàn toàn như Bãi ngầm James, Bãi ngầm Tư Chính và Bãi ngầm Trung Sa, hiện đang bị Trung Quốc chiếm đoạt. Tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc với các thực thể chỉ xuất hiện khi nước thủy triều xuống như Đá Vành Khăn và Bãi Cỏ Mây cũng chỉ là tuyên bố đơn phương.
Cuộc xâm lược của Trung Quốc
Chính quyền Trung Quốc mở màn sự bành trướng trên biển của mình bằng việc phân định một vùng rộng lớn trên bản đồ Biển Đông mà nó gọi là “đường 9 đoạn”, song con đường này không được xác định rõ ràng cả về cơ sở pháp lý lẫn tọa độ địa lý và đã gây ra tranh chấp với các quốc gia láng giềng bao gồm Brunei, Malaysia, Philippines, Đài Loan và Việt Nam. Trước bối cảnh này, Indonesia đã không tuyên bố chủ quyền mặc dù ĐCSTQ đã đánh dấu một khu vực thuộc vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Indonesia là của riêng nó.
Các đảo nhân tạo được xây dựng trong khu vực được đánh dấu bằng 9 đoạn, có tổng diện tích hơn 1.300ha, là nơi hỗ trợ đắc lực nhất cho quân đội Trung Quốc – Quân Giải phóng Nhân dân (PLA). Hành động này đã khiến cán cân quyền lực trong khu vực nghiêng về phía ĐCSTQ.
Trước những ảnh hưởng lâu dài và các hành động quân sự ngày càng gia tăng, một số quốc gia đã cáo buộc chính quyền Trung Quốc có hành vi gây hấn và ép buộc, trái ngược hoàn toàn với hành vi cung cấp tài chính cho các quốc gia cúi đầu trước tham vọng bành trướng hàng hải của nó trên Biển Đông.
Trung Quốc dùng lập luận quyền lịch sử để phân định đường 9 đoạn nhằm bành trướng hàng hải. Tuy nhiên, Philippines đã khởi kiện và tòa đã ra phán quyết có lợi cho họ. Tòa Trọng tài đã bác bỏ tham vọng của chính quyền Trung Quốc trong phán quyết ngày 12/07/2016 về Biển Đông được trích dẫn ở trên.
Phản ứng lại phán quyết trên, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho rằng: “Sự tồn tại [của trọng tài] là bất hợp pháp và bất kỳ phán quyết nào mà nó đưa ra đều vô hiệu, không có hiệu lực ràng buộc nào”, mặc dù Trung Quốc đã là một bên ký kết Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS), theo The Diplomat.
Mặc dù lãnh đạo ĐCSTQ, ông Tập Cận Bình, đã tuyên bố vào năm 2015 rằng “Trung Quốc không có ý định theo đuổi quân sự hóa ở Biển Đông”, song trên thực tế, các căn cứ quân sự đã được thiết lập trên các đảo nhân tạo. Phán quyết của trọng tài rằng các tuyên bố của chính quyền Trung Quốc đối với khu vực biển đó là thiếu cơ sở pháp lý đã bị phớt lờ.
Thậm chí, Bộ Ngoại giao Trung Quốc vào tháng 2 năm 2016 còn tuyên bố rằng “Việc Trung Quốc triển khai các cơ sở quốc phòng hạn chế trên lãnh thổ của mình (quần đảo Trường Sa) là thực hiện quyền tự vệ mà một quốc gia có chủ quyền được hưởng theo luật pháp quốc tế. Nó không liên quan gì đến quân sự hóa”. Tuyên bố này là trái với luật pháp quốc tế.
Trước đó, vào năm 2002, Trung Quốc ký kết với các nước thuộc Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) bản Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông. Ngoài ra, Trung Quốc cũng nhất trí tuân thủ Hiến chương Liên hợp quốc, Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS), Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC) và giải quyết các tranh chấp lãnh thổ bằng biện pháp hòa bình.
Các hiệp ước này đã thiết lập sự kiềm chế trong các hành động có thể dẫn đến xung đột leo thang. Tuy nhiên, ĐCSTQ đã bỏ qua tất cả các cam kết đa phương này bằng cách liên tục thúc đẩy các cuộc xâm phạm lãnh thổ ở Biển Đông.
Một sự kiện khác khiến tranh chấp quyền thống trị các vùng lãnh hải ngày càng leo thang, là việc chính quyền Trung Quốc ban hành Luật Cảnh sát biển Trung Quốc (Luật Hải cảnh hay luật CCG) vào ngày 01/02/2021, sử dụng thuật ngữ “vùng biển thuộc quyền tài phán của Trung Quốc” thay vì “đường chín đoạn”. Sau đó, vào ngày 08/03/2021, ông Lật Chiến Thư, Ủy viên trưởng Ủy ban Thường vụ Quốc hội Trung Quốc, đã tuyên bố trong báo cáo của Ủy ban Thường vụ rằng Luật GCC đã được ban hành “để thực hiện tư tưởng Tập Cận Bình về củng cố quân đội, đáp ứng nhu cầu phát triển quốc phòng và quân đội trong thời kỳ mới”.
Trung Quốc đã cho hạ cánh máy bay dân sự xuống khu vực Đá Chữ Thập, Đá Su Bi và Đá Vành Khăn lần đầu tiên vào năm 2016 và một máy bay vận tải quân sự tại Đá Chữ Thập để sơ tán nhân viên. Tương tự như vậy, nó đã xây dựng các cảng, cơ sở quân sự và đường băng hầu hết trên các quần đảo Hoàng Sa, với 20 tiền đồn và Trường Sa, với 7 tiền đồn.
Nó cũng đã quân sự hóa đảo Phú Lâm (đảo lớn nhất quần đảo Hoàng Sa) với máy bay chiến đấu, tên lửa hành trình và hệ thống radar. Các nhà phân tích đã thấy rõ rằng Cảnh sát biển Trung Quốc (CCG) hay còn gọi là Hải cảnh, đã cấu thành một lực lượng hải quân thứ hai, minh chứng cho việc quân sự hóa Biển Đông.
Còn một sự cố khác liên quan đến việc thả neo của 200 tàu Trung Quốc gần Đá Ba Đầu của Philippines. Nó đã khiến Bộ trưởng Quốc phòng Philippines, Delfin Lorenzana, tuyên bố trong một thông cáo rằng chính quyền cộng sản Trung Quốc rõ ràng có ý định chiếm nhiều khu vực hơn nữa ở Biển Đông. Nhật Bản và Đài Loan đã ủng hộ các tuyên bố này với những cáo buộc tương tự.
“Sự xuất hiện liên tục của các lực lượng dân quân biển Trung Quốc trong khu vực cho thấy ý định của họ nhằm chiếm thêm (các khu vực) ở Biển Tây Philippines”, ông Lorenzana cho biết trong một tuyên bố vào ngày 4/4.
Theo như Reuters đã đưa tin, đây là tuyên bố thứ hai của Lorenzana trong vòng hai ngày, khi ông lặp lại lời kêu gọi của Philippines đối với các tàu Trung Quốc rằng hãy rời khỏi nơi mà Manila gọi là the Julian Felipe Reef (Đá Ba Đầu), nằm trong phạm vi 200 dặm từ lãnh thổ có chủ quyền của họ.
Nhà chức trách ĐCSTQ đã lấy cớ rằng các con tàu đang trú ẩn trong điều kiện thời tiết xấu. Tuy nhiên, ông Lorenzana đã lên tiếng:“Tôi đâu có ngốc. Suốt thời gian qua cho đến hiện tại, thời tiết đều rất tốt, vì vậy họ không có lý do gì để ở lại đó cả”.
Ông Lorenzana tiếp tục công kích các hành động của chính quyền cộng sản Trung Quốc, tố cáo rằng: “Họ đã làm điều này (chiếm các khu vực tranh chấp) trước đây ở Bãi ngầm Panatag, còn gọi là Bajo de Masinloc, và tại Đá Vành Khăn, vi phạm trắng trợn chủ quyền và quyền chủ quyền của Philippines theo luật pháp quốc tế”.
Tầm quan trọng của Biển Đông
Biển Đông có diện tích 3,5 triệu km vuông ở Đông Nam Á. Đây là tuyến đường thủy quan trọng chiếm 1/3 lưu lượng vận chuyển của thế giới và gần 40% lượng thương mại LNG của thế giới, cũng như 80% lượng dầu thô nhập khẩu của Trung Quốc. Nó cũng là một ngư trường phong phú. Giá trị thương mại hàng năm qua vùng biển này ước tính khoảng 5 nghìn tỷ USD.
Theo các ước tính chính thức của Hoa Kỳ, Biển Đông cũng chứa các mỏ dầu và khí đốt tự nhiên dồi dào không kém Mexico, còn theo các ước tính chưa được xác minh khác, có thể nó chỉ đứng sau Saudi Arabia. Các ước tính chỉ ra rằng, Biển Đông có trữ lượng dầu cỡ 11 tỷ thùng và trữ lượng khí đốt tự nhiên là 190 nghìn tỷ feet khối (tương đương khoảng 5.380 tỷ mét khối).
Do đó, theo tạp chí chuyên ngành China Power, giả sử nếu có một cuộc phong tỏa ở eo biển Malacca vì bất cứ lý do gì, có thể sẽ tạo ra sự hỗn loạn trong chuỗi cung ứng toàn cầu, bắt đầu với các tuyến đường thương mại liên vùng và các trung tâm sản xuất đa quốc gia có liên kết địa lý với Biển Đông.
Nguy cơ khủng hoảng toàn cầu
Các cuộc xâm lược gây tranh cãi của Trung Quốc trong khu vực nhạy cảm này, việc xây dựng các đảo nhân tạo bất hợp pháp của nó, cùng với lực lượng quân sự lớn hỗ trợ các hành động trên, chính là nguyên nhân gây ra sự quan ngại của khu vực và quốc tế về nguy cơ tiềm ẩn của một khủng hoảng nguồn cung toàn cầu nếu ĐCSTQ ngăn cản quá trình vận chuyển nhiên liệu và hàng hóa.
Tiến sĩ Malcolm Davis, nhà phân tích cấp cao về Chiến lược và Năng lực Quốc phòng tại Viện Chính sách Chiến lược Úc, chỉ ra một số hàm ý của các quyền được ĐCSTQ tuyên bố ở khu vực Đông Nam Á này.
Đối với Davis, những công trình xây dựng này mang lại cho Trung Quốc quyền lực áp đảo trong việc kiểm soát việc vận chuyển phần lớn thương mại hàng hải của thế giới. Hơn nữa, quyền lực này sẽ cho phép nó cô lập và ép buộc Nhật Bản trong một cuộc khủng hoảng, giống như xung đột quân sự do chính quyền Trung Quốc khởi xướng đối với Đài Loan, theo kênh truyền thông 9News của Úc ngày 26/11.
Ngoài ra, không loại trừ khả năng Trung Quốc tuyên bố vùng nhận diện phòng không ở Biển Đông, đồng nghĩa với việc tất cả các hoạt động di chuyển trên không được đề xuất trong khu vực đều sẽ cần có sự cho phép của nó.
Theo South China Morning Post đưa tin, trên thực tế, vào tháng 8, Cơ quan Quản lý An toàn Hàng hải của ĐCSTQ đã áp đặt các quy tắc mới cho hàng hải qua khu vực đó. Các quy định mới yêu cầu các tàu nước ngoài đi vào cái gọi là “lãnh hải” của Trung Quốc phải báo cáo thông tin về tàu và hàng hóa cho cơ quan hàng hải Trung Quốc, bắt đầu từ thứ Tư ngày 01/09/2021.
Hơn nữa, tàu ngầm, tàu chạy bằng năng lượng hạt nhân, tàu chở vật liệu phóng xạ, tàu chở dầu/hóa chất/khí hóa lỏng/các chất độc hại khác, cũng như các tàu khác được coi là mối đe dọa đối với sự an toàn của giao thông hàng hải của Trung Quốc, cũng bị yêu cầu báo cáo, theo thông báo do chính quyền ban hành vào thứ Sáu, ngày 27/08/2021.
Thông báo của chính quyền bao gồm nghĩa vụ báo cáo thông tin kênh và các yêu cầu khác, chẳng hạn như tên tàu nước ngoài, hô hiệu, vị trí và bất kỳ hàng hóa nguy hiểm nào trên tàu.
Nguy cơ tắc nghẽn giao thông toàn cầu do ĐCSTQ gây ra đã thúc đẩy các nước quan tâm tiến hành các hoạt động diễn tập quân sự trong khu vực như một phần của chiến lược răn đe nhằm vào chính quyền Trung Quốc. Có thể kể đến cuộc tập trận kéo dài 10 ngày do lực lượng hải quân của Hoa Kỳ, Úc, Canada, Đức và Nhật Bản tiến hành ở Biển Philippines, ngoài khơi bờ biển phía nam Nhật Bản vào tháng 11 vừa qua.
Theo VOA đưa tin, Hải quân Hoa Kỳ giải thích rằng một trong những mục tiêu tham gia của các quốc gia đó là “nâng cao kỹ năng giao tiếp hàng hải, hoạt động tác chiến chống tàu ngầm, hoạt động tác chiến trên không, bổ sung trên biển, hoạt động bay xuyên boong và diễn tập can thiệp hàng hải”.
Trong bối cảnh đó, Đại tá Hải quân Mỹ đã về hưu, đồng thời là nhà nghiên cứu cấp cao tại Diễn đàn Nghiên cứu Chiến lược Nhật Bản, ông Grant Newsham, đã ám chỉ đến các mối đe dọa từ Trung Quốc, nói rằng: “Tổng cộng 34 tàu chiến từ 5 nước đã tiến hành một cuộc tập trận kéo dài 10 ngày, chứng tỏ tầm quan trọng của cuộc tập trận này”.
Ông nói thêm rằng mặc dù các cuộc tập trận này đã được lên kế hoạch từ lâu, nhưng “chính bối cảnh rộng hơn mà cuộc tập trận đang diễn ra đã khiến tình hình càng thêm cấp bách” khi mà “Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc ngày càng hung hăng và đe dọa khắp khu vực”.
Cơ quan Phòng vệ Đài Loan hôm nay 15.2 khẳng định một máy bay dân sự nhỏ của Trung Quốc bay rất gần một đảo hẻo lánh do Đài Bắc kiểm soát ở gần bờ biển Trung Quốc trong tháng này.
Cơ quan Phòng vệ Đài Loan cho hay chiếc máy bay nói trên bay rất gần đảo Đông Dẫn thuộc quần đảo Mã Tổ do Đài Bắc kiểm soát gần bờ biển thuộc tỉnh Phúc Kiến của Trung Quốc vào ngày 5.2, theo Reuters.
Cơ quan Phòng vệ Đài Loan lúc đầu không nhận diện được máy bay Trung Quốc, nhưng sau đó khẳng định đó là chiếc máy bay dân sự Y-12. Báo chí Đài Loan đăng hình ảnh chiếc Y-12 bay sát Đông Dẫn và loan tin người dân có thể nhìn thấy rõ chiếc máy bay đó.
Cũng theo Cơ quan Phòng vệ Đài Loan, chiếc máy bay Trung Quốc đã bay vào “vùng phản ứng phòng thủ” của Đài Loan, nhưng không vào không phận ở khu vực. Ông Sử từ chối cung cấp chi tiết về cách lực lượng phản ứng đối với chiếc máy bay Y-12 nói trên.
Phát ngôn viên Cơ quan Phòng vệ Đài Loan Sử Thuận Văn cho hay liên quan vụ việc trên, cơ quan này không loại trừ khả năng Trung Quốc đang dùng máy bay dân sự để kiểm tra khả năng ứng phó của lực lượng phòng vệ Đài Loan.
Ông Sử nhấn mạnh lực lượng phòng vệ Đài Loan chắc chắn sẽ có hành động đối phó tương ứng, nhưng sẽ thực hiện những hành động đối phó tình huống bất ngờ mà không để xảy ra sự cố nhỏ có thể khơi mào chiến tranh.
Trong hai năm qua, Đài Bắc than phiền về những hoạt động quân sự của Trung Quốc gần Đài Loan, chủ yếu máy bay quân sự Trung Quốc bay vào vùng nhận diện phòng không của Đài Loan gần bờ biển phía nam và tây nam của vùng lãnh thổ này.
Các chuyên gia cho rằng, loại tàu ngầm mới Trung Quốc đang phát triển có kích thước nhỏ hơn và có thể mất nhiều năm thử nghiệm nữa..
Theo báo South China Morning Post (SCMP), một đoạn video xuất hiện trên Facebook cuối tuần qua cho thấy hình ảnh được cho là phiên bản tàu ngầm mới của Trung Quốc đang thử nghiệm. Đoạn video cho thấy, thân tàu có hai vạch sơn trắng thường xuất hiện ở các tàu ngầm đang trong giai đoạn thử nghiệm ở Trung Quốc.
Theo chuyên gia về tàu ngầm H. I. Sutton, con tàu ước tính có chiều dài gần 50m, nhỏ hơn tàu ngầm Type 039 lớp Yuan (75m). Ông cũng cho rằng, con tàu dường như được trang bị 4 ống phóng ngư lôi.
“Tháp chỉ huy dường như có hình dáng khác thường, nhưng nó cũng không giống mô hình các tàu không tháp khác từng xuất hiện tại triển lãm quốc phòng của Trung Quốc”, ông Sutton nhận định.
Chuyên gia hải quân tại Bắc Kinh Li Jie nhận định, kích thước nhỏ hơn có thể giúp tăng khả năng cơ động, tàng hình của con tàu, đồng thời giảm chi phí sản xuất. “Kích thước thân tàu nhỏ có thể giúp tăng khả năng cơ động và tàng hình của tàu. Các hãng đóng tàu của Trung Quốc cũng cần phát triển nhiều loại vũ khí dưới nước mới có chi phí thấp để đối phó với các máy bay không người lái giá rẻ”, ông Li nói.
Zhou Chenming, nhà nghiên cứu của Viện Khoa học và Công nghệ quân sự Yuan Wang, cho rằng tàu ngầm trong đoạn video chỉ là một mô hình thử nghiệm với lý do nó được thử nghiệm trong một hồ chứa mà không phải biển. “Giai đoạn này có thể mất ít nhất 5 năm hoặc thậm chí 10 năm”, ông Zhou nói.
Trung Quốc có 56 tàu ngầm trong biên chế, trong đó có 30 chiếc Type-039 với khả năng tàng hình và tác chiến dưới nước được tăng cường.
Theo số liệu của các tổ chức cứu trợ, số liều vắc xin corona không sử dụng mà các nước trong EU đã thải bỏ còn nhiều hơn đáng kể so với số liều được tặng cho các nước châu Phi. Các tổ chức phi chính phủ (NGO) kêu gọi bỏ bảo hộ phát minh sáng chế vắc xin COVID-19, để các cơ sở y tế có đủ điều kiện tiếp xúc và tự sản xuất.
„Liên minh Vắc xin cho Nhân Loại“ (có 100 thành viên) cho biết, Liên minh Châu Âu sẽ thải bỏ 55 triệu liều vắc xin COVID-19 vào cuối tháng Hai, nhiều hơn 25 triệu so với 30 triệu quyên góp được cho các nước châu Phi.
Chính phủ các nước thành viên EU đã tích trữ liều vắc xin cho đến khi hết hạn sử dụng. Chỉ 8% lượng vắc xin xuất khẩu từ EU được dành cho lục địa châu Phi. Đối với Đức, con số này thậm chí còn thấp hơn.
Sáng kiến Vắc xin Covax đã thất bại?
Ở châu Phi đang thiếu vắc xin trầm trọng. Theo Oxfam, chỉ có 11% dân số ở đó đã được tiêm hai mũi vắc xin corona, tổng cộng là 151 triệu người. Trong khi đó, 204 triệu người ở EU đã được chủng ngừa đến mũi thứ 3 (Booster). Để tâm đến châu Phi, các nhà hoạt động cảnh báo: „Tình trạng thiếu vắc xin trầm trọng này đang kéo dài đại dịch vô thời hạn và làm tăng nguy cơ xuất hiện các biến thể vi rút độc hại mới“.
Trước những con số này, „Liên minh Vắc xin cho nhân loại“ tuyên bố sáng kiến tiêm chủng quốc tế Covax, thông qua đó vắc xin được phân phối cho các nước đang phát triển, đã thất bại. Cho nên thay vì phân phối, vắc xin phải được sản xuất ngay tại chỗ và như vậy việc bảo hộ sáng chế phải huỷ bỏ.
Immerhin: Diese Impfstoffdosen werden leer entsorgt, nachdem ihr Inhalt genutzt wurde
Liên minh các tổ chức phi chính phủ (NGO) cho biết: „Mặc dù EU hiện là nơi xuất khẩu vắc xin lớn nhất thế giới và luôn nhấn mạnh quan hệ đối tác với châu Phi, nhưng việc định giá vắc xin chỉ được giao cho các công ty dược phẩm, vốn chỉ nhằm tối đa hóa lợi nhuận“.
Đơn đăng ký sản xuất vắc xin đã được gửi lên Tổ chức Thương mại Thế giới WTO trước đây một năm rưỡi. Hầu hết các quốc gia mới nổi và đang phát triển, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Hoa Kỳ đều ủng hộ đề xuất này. Tuy nhiên sự phản đối cái gọi là „từ bỏ bảo hộ sáng chế“ lại đến từ Đức và EU.
Pia Schwertner của Oxfam giải thích: “Chính phủ Liên bang mới phải từ bỏ việc phong tỏa „quyền miễn trừ“ và ngừng đặt lợi ích lợi nhuận của các công ty dược phẩm lên trên cuộc sống của người dân ở châu Phi“. „Việc phát triển vắc-xin được tài trợ từ quỹ công và bí quyết phải được chia sẻ với thế giới, để tất cả các nhà sản xuất đủ điều kiện có thể bắt đầu sản xuất những loại vắc-xin quan trọng đối với sự sống này.“
