Mới đây, các bộ ngành của Trung Quốc đã xây dựng một kế hoạch hành động đẩy nhanh việc phát triển “thay nhựa bằng tre” trong vòng 3 năm. Theo đó, nước này sẽ phấn đấu bước đầu thiết lập hệ thống công nghiệp “thay nhựa bằng tre” vào năm 2025.
Ảnh minh họa.
Kế hoạch trên được Ủy ban Cải cách và Phát triển quốc gia cùng Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin, Bộ Tài chính, Cục Lâm nghiệp và Thảo nguyên quốc gia Trung Quốc phối hợp xây dựng, nhằm đi sâu thúc đẩy việc xử lý toàn diện ô nhiễm nhựa và đẩy nhanh quá trình phát triển “thay nhựa bằng tre”.
Theo kế hoạch, đến năm 2025, chất lượng sản phẩm, chủng loại sản phẩm, quy mô công nghiệp và hiệu quả tổng hợp của việc “thay nhựa bằng tre” sẽ được nâng cao hơn, thị phần của các sản phẩm chủ lực sẽ tăng đáng kể. So với năm 2022, giá trị gia tăng tổng hợp của các sản phẩm chính “thay nhựa bằng tre” sẽ tăng hơn 20% và tỷ lệ sử dụng tổng hợp của tre cũng tăng 20 điểm phần trăm.
Kế hoạch hành động tập trung xử lý các vấn đề hiện nay như việc “thay nhựa bằng tre” vẫn ở quy mô nhỏ, sản lượng thấp, giá thành cao, công nghệ và trang thiết bị lạc hậu, với việc đưa ra 7 hành động lớn có mục tiêu cụ thể, gồm cải tiến đổi mới khoa học công nghệ, bồi dưỡng hệ sinh thái công nghiệp, thúc đẩy kết nối sản xuất và tiêu thụ, thiết lập kịch bản thay thế trọng điểm, xây dựng các vùng đặc trưng, hướng dẫn tuyên truyền trong xã hội và hợp tác giao lưu quốc tế. Kế hoạch hành động cũng công bố danh mục các sản phẩm chính “thay nhựa bằng tre” (phiên bản 2023).
Kế hoạch nêu rõ, chính quyền địa phương có thể đưa việc trồng rừng tre đạt tiêu chuẩn vào phạm vi hỗ trợ chính sách tài chính trung ương về trồng rừng và cải thiện chất lượng rừng. Hướng dẫn các tổ chức tài chính phát triển các sản phẩm tài chính dành riêng cho “thay nhựa bằng tre”. Đưa các sản phẩm “thay nhựa bằng tre” vào phạm vi hỗ trợ mua sắm chính phủ và tăng cường mua sắm đối với các sản phẩm này. Khuyến khích các tổ chức công tích cực mua các sản phẩm “thay nhựa bằng tre”.
Số liệu do Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) công bố cho thấy, mỗi năm con người sản xuất ra hơn 400 triệu tấn nhựa, trong đó có tới cả chục triệu tấn rác thải nhựa đổ ra đại dương. Để thúc đẩy các nước giảm ô nhiễm nhựa, ứng phó với biến đổi khí hậu và đẩy nhanh thực hiện Chương trình Nghị sự 2030 về Phát triển Bền vững của Liên Hợp Quốc, tháng 11/2022, Chính phủ Trung Quốc và Tổ chức Mây tre đan Quốc tế đã phát động sáng kiến “thay nhựa bằng tre”.
Lực lượng của Nhật Bản và Trung Quốc đều cho biết đã yêu cầu các tàu của đối phương rời quần đảo Senkaku/Điếu Ngư tranh chấp.
Khu vực quần đảo Senkaku/Điếu Ngư tranh chấp
Hãng Reuters ngày 1.11 đưa tin Nhật Bản và Trung Quốc đều cáo buộc lẫn nhau về việc đưa các tàu tuần tra đến khu vực quần đảo Senkaku/Điếu Ngư tranh chấp, đồng thời cho biết đã yêu cầu các tàu của đối phương rời vùng biển này.
Lực lượng Hải cảnh Trung Quốc cho hay có 3 tàu và một số tàu tuần tra của Nhật “xâm nhập trái phép lãnh hải”, nên phía Trung Quốc đã tiến hành “các biện pháp cần thiết theo pháp luật”.
Trong khi đó, Lực lượng Tuần duyên Nhật cho hay các tàu tuần tra của mình đã yêu cầu 3 tàu hải cảnh của Trung Quốc rời khỏi vùng biển trên. Trước đó hôm 17.10, vùng biển này cũng đã xảy ra sự việc tương tự liên quan tàu của 2 nước.
Quần đảo Senkaku/Điếu Ngư hiện do Nhật Bản kiểm soát và Trung Quốc cũng tuyên bố chủ quyền. Vùng lãnh thổ Đài Loan cũng tuyên bố chủ quyền với quần đảo này ở biển Hoa Đông và gọi là Điếu Ngư Đài.
Trong một diễn biến khác, chính quyền Đài Loan ngày 1.11 cho hay Trung Quốc đại lục điều 43 máy bay quân sự và 7 tàu đến gần hòn đảo, theo AP.
Theo Cơ quan Phòng vệ Đài Loan, số máy bay và tàu trên tiếp cận trong vòng 24 giờ tính đến 6 giờ ngày 1.11 (giờ địa phương), trong đó có 37 máy bay đã bay qua đường trung tuyến ở eo biển Đài Loan hoặc đi vào vùng đông nam và tây nam của vùng nhận diện phòng không (ADIZ) Đài Loan.
Trong số các máy bay đi vào ADIZ của Đài Loan có 6 chiếc Su-30, 16 chiếc J-16, 4 chiếc J-10, 4 chiếc H-6, 2 chiếc KJ-500, một chiếc Y-9, một chiếc Y-8, một chiếc WZ-7 và 2 chiếc Y-20.
Phía Đài Loan đã theo dõi tình hình, điều các tiêm kích và tàu, cũng như kích hoạt các hệ thống tên lửa trên bộ theo các biện pháp ứng phó đối với hoạt động của quân đội Trung Quốc đại lục.
Ngày 2-11, Bộ Ngoại giao Philippines cáo buộc tàu Trung Quốc xâm phạm vùng biển của nước này ở Biển Đông, đáp trả lại tuyên bố trước đó của Bắc Kinh: một tàu quân sự Philippines đã di chuyển “trái phép” vào vùng biển gần bãi cạn Scarborough.
Thủy thủ trên tàu Datu Bankaw của Cục Thủy sản và tài nguyên dưới nước Philippines giám sát một tàu hải cảnh Trung Quốc gần bãi cạn Scarborough ở Biển Đông hồi tháng 9 năm nay.
Đầu tuần này quân đội Trung Quốc nói rằng một tàu quân sự Philippines đã di chuyển “trái phép” vào vùng biển gần bãi cạn Scarborough (hiện do Trung Quốc kiểm soát), đồng thời thúc giục Manila “dừng ngay các hành vi xâm phạm và khiêu khích”.
Quân đội Trung Quốc nói rằng họ đã theo dõi, giám sát, cảnh báo và chặn tàu Philippines.
Tuy nhiên, ngày 2-11, Bộ Ngoại giao Philippines đáp trả rằng tuyên bố nói trên của Trung Quốc “không có cơ sở pháp lý và chỉ nhằm mục đích làm gia tăng căng thẳng” ở Biển Đông, theo Hãng tin Reuters.
“Chính Trung Quốc mới đang xâm phạm vùng biển Philippines” – Bộ Ngoại giao Philippines nói.
Bộ Ngoại giao Philippines lập luận bãi cạn Scarborough nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines và nước này có quyền chủ quyền cũng như quyền tài phán đối với Scarborough.
“Philippines yêu cầu các tàu Trung Quốc ở bãi cạn Scarborough rời khỏi khu vực này ngay lập tức” – Bộ Ngoại giao Philippines nhấn mạnh.
Bãi cạn Scarborough nằm cách đảo Luzon của Philippines khoảng 230km và cách bờ biển đông nam Trung Quốc khoảng 1.000km.
Cả Trung Quốc và Philippines đều tuyên bố chủ quyền đối với bãi cạn Scarborough. Năm 2012, Trung Quốc giành quyền kiểm soát bãi cạn Scarborough từ tay Philippines.
Theo Hãng tin Reuters, mối quan hệ giữa Philippines và Trung Quốc gần đây đã xấu đi, phần lớn là do tổng thống Philippines quyết định tăng cường hợp tác quốc phòng với Mỹ, gồm cả việc cho phép Mỹ tiếp cận thêm nhiều căn cứ quân sự ở Philippines.
Hàng ngàn người Palestine ở Gaza đột nhập nhà kho của Liên Hiệp Quốc, giành giật lương thực, nhu yếu phẩm.
Nhân viên Hội Trăng lưỡi liềm đỏ trao hàng viện trợ cho người dân ở Deir al-Balah, Gaza ngày 25-10
Theo Hãng tin Reuters ngày 29-10, Cơ quan Cứu trợ người tị nạn Palestine của Liên Hiệp Quốc (UNRWA) cho biết Dải Gaza đang dần tiến đến chỗ hỗn loạn khi hàng ngàn người dân đột nhập nhà kho, trung tâm phân phối để tranh nhau ngũ cốc, bột mì và “những vật phẩm sinh tồn cơ bản”.
Trong số các địa điểm bị đột nhập có một nhà kho ở Deir al-Balah. Đây là nơi UNRWA cất hàng hóa từ các lô hàng cứu trợ nhân đạo mới đến Dải Gaza trong những ngày gần đây.
“Đã có những dấu hiệu đáng lo ngại rằng trật tự dân sự đang bắt đầu sụp đổ ở Gaza sau ba tuần chiến tranh và phong tỏa”, thông báo của UNRWA nêu rõ.
Trong nhiều năm qua, hầu như toàn bộ hơn 2 triệu người dân Gaza sống phụ thuộc vào nguồn hàng viện trợ từ bên ngoài.
Tuy nhiên, dòng chảy hàng hóa đổ vào đây đã gần như bị chặn đứng sau khi Israel tiến hành chiến dịch không kích dữ dội vùng đất này. Các cuộc không kích nhằm trả đũa cuộc tấn công của phong trào Hồi giáo Hamas vào Israel hôm 7-10, khiến 1.400 người Israel thiệt mạng.
“Nguồn cung trên thị trường đang dần cạn kiệt trong khi hàng cứu trợ nhân đạo đổ vào Dải Gaza từ Ai Cập không đáp ứng đủ”, UNRWA khẳng định, không quên nhấn mạnh cơ chế cấp phép các lô viện trợ đi vào Gaza hiện tại “chắc chắn sẽ thất bại”.
Bên cạnh đó, cơ quan Liên Hiệp Quốc này còn tả rõ tình trạng khẩn cấp ở Gaza: “Nhu cầu của các cộng đồng cho việc sinh tồn căn bản là rất lớn, trong khi số viện trợ chúng tôi nhận được lại ít ỏi và không đều”.
Trước đó, UNRWA từng chia sẻ về khả năng hạn chế trong việc giúp đỡ người dân Gaza của mình, nhất là trong bối cảnh bom đạn của Israel đã cướp đi sinh mạng của hơn 50 nhân viên cơ quan này, cũng như cản trở việc vận chuyển hàng hóa cứu trợ.
Được thành lập năm 1949, UNRWA cung cấp các dịch vụ công, bao gồm trường học, chăm sóc y tế bước đầu và viện trợ nhân đạo cho người dân Dải Gaza, khu Bờ Tây, Jordan, Syria và Lebanon.
Hội thảo khoa học quốc tế về Biển Đông tại TP.HCM ngày 26-10 cho thấy các vấn đề ở Biển Đông luôn sôi động trên nhiều lĩnh vực. Hội thảo cũng tạo không gian cho thế hệ kế cận của các quốc gia liên quan học hỏi và chia sẻ.
Các đại biểu trẻ thảo luận tại buổi hội thảo ngày 26-10
Hợp tác cảnh sát biển
Trong phiên 5 “Vai trò của cảnh sát biển trong tăng cường hợp tác ở Biển Đông”, các học giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hợp tác giữa các lực lượng cảnh sát biển ở khu vực.
Ý kiến của các học giả hầu hết đều nhấn mạnh tầm quan trọng của ngoại giao cảnh sát biển, trong đó các nước vừa và nhỏ nên đẩy mạnh hợp tác, tương tác, hành động nhất quán và đoàn kết dựa trên luật pháp quốc tế để tạo sức mạnh tập thể.
Bên cạnh đó, tham dự hội thảo qua hình thức trực tuyến, bà Paola Pampaloni – quyền vụ trưởng Vụ châu Á và Thái Bình Dương thuộc Cơ quan Đối ngoại châu Âu (EEAS) – phát biểu nhấn mạnh tầm quan trọng của chủ nghĩa đa phương.
Bà Pampaloni cho biết Liên minh châu Âu (EU) có lợi ích chiến lược và kinh tế sống còn gắn liền với an ninh trên không gian biển và sự thịnh vượng của các quốc gia ven Biển Đông. Vì vậy, EU phản đối mạnh mẽ bất cứ hành vi nào làm gia tăng căng thẳng và làm suy yếu trật tự dựa trên luật lệ.
Bà Pampaloni cũng khẳng định Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật biển năm 1982 (UNCLOS 1982) là “ngọn đèn dẫn đường”, “kim chỉ nam” định hướng cho giải quyết hòa bình các tranh chấp tại khu vực.
Tài nguyên và cơ sở hạ tầng đáy biển
Phát triển điện gió ngoài khơi, chuyển đổi năng lượng và khai thác tài nguyên đất hiếm là nội dung được thảo luận tại phiên 6 của buổi hội thảo.
Có ý kiến cho rằng việc khai thác điện gió ngoài khơi cần chú ý quy định của UNCLOS 1982 liên quan đến khu vực an toàn 500m và các “biện pháp phù hợp” để bảo đảm an toàn giao thông hàng hải.
Hội thảo cũng nêu lên vấn đề cho việc tài nguyên biển sâu ở khu vực nằm ngoài vùng tài phán quốc gia là tài sản chung của nhân loại và bên nào sẽ có quyền tiếp cận với nguồn tài nguyên này.
Khai thác tài nguyên biển sâu vì vậy không chỉ là vấn đề môi trường mà còn đang trở thành vấn đề địa chính trị trong cạnh tranh gay gắt giữa các nước lớn.
Ngoài ra, hội thảo cũng bàn về cơ sở hạ tầng dưới đáy Biển Đông, trong đó có hệ thống cáp ngầm để kết nối và truyền tải thông tin, dữ liệu.
Mạng lưới cáp ngầm là hạ tầng cứng, không thể di chuyển, cùng với vị trí nằm dưới đáy biển dẫn đến việc khó giám sát và mất thời gian xử lý sự cố, khiến hệ thống này dễ trở thành mục tiêu tấn công và bị phá hoại.
Vì vậy, có ý kiến cho rằng các quốc gia cần đặt an ninh cơ sở hạ tầng đáy biển là cơ sở hạ tầng thiết yếu, ở mức ưu tiên tương đương với an ninh kinh tế, quốc phòng.
Biển Đông và thế hệ kế cận
Hội thảo năm này dành phiên đặc biệt cho các bài tham luận của đại diện thanh niên từ Úc, Indonesia, Philippines, Việt Nam và Tổ chức Đối tác về quản lý môi trường biển Đông Á (PEMSEA).
Trả lời Tuổi Trẻ Online, đại biểu Nicolás Antonio, sinh viên khoa luật tại Đại học Philippines, nhấn mạnh về các giải pháp hòa bình cho khu vực.
“Chúng tôi không muốn chiến tranh. Điều chúng tôi muốn là đối thoại và luật pháp, với gốc rễ là các nguyên tắc của luật pháp quốc tế”, anh Antonio nói.
Bên cạnh đó, Antonio cho rằng người trẻ cũng có cách riêng để đóng góp cho các vấn đề hiện tại ở Biển Đông.
“Chúng ta là thế hệ của mạng xã hội, chúng ta có thể dùng tiếng nói của mình để lên tiếng cho những người đang phải chịu ảnh hưởng nặng nề. Đến từ một quốc gia mà những ngư dân là nhóm nghèo thứ hai, tôi tin rằng mình có thể dùng mạng xã hội để giúp câu chuyện của họ sáng tỏ”, Antonio nói thêm.
Theo bạn Đinh Thị Tùng Lâm, sinh viên năm thứ tư ngành luật quốc tế, Học viện Ngoại giao (Việt Nam), việc Hội thảo khoa học quốc tế về Biển Đông năm nay dành một phiên để người trẻ được chia sẻ và lắng nghe là rất hữu ích.
“Tôi nghĩ rằng các vấn đề xoay quanh Biển Đông là rất phức tạp, không chỉ giải quyết trong hiện tại mà còn ở tương lai. Vì vậy, tiếng nói của người trẻ rất cần được lắng nghe và tôn trọng”, Lâm chia sẻ.
Phát biểu bế mạc hội thảo, tiến sĩ Nguyễn Hùng Sơn, phó giám đốc Học viện Ngoại giao, nhấn mạnh việc cần hướng tới tương lai, xây dựng đội ngũ chuyên gia, nhà lãnh đạo trẻ khu vực quan tâm, hiểu biết và có thói quen đối thoại và hợp tác.
Trung Quốc cho biết cuộc gặp giữa Tổng thống Joe Biden và Chủ tịch Tập Cận Bình khó diễn ra trừ khi Mỹ bắt đầu tuân thủ thỏa thuận mà hai nhà lãnh đạo đã đạt được vào năm ngoái.
Cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ Joe Biden và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình được kỳ vọng diễn ra bên lề cuộc họp của các nhà lãnh đạo dự Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương tại San Francisco, dự kiến bắt đầu vào ngày 14/11.
Các quan chức Nhà Trắng đã nói với các phương tiện truyền thông Mỹ rằng, cuộc gặp “dự kiến” sẽ diễn ra, nhưng chính phủ Trung Quốc vẫn chưa xác nhận việc ông Tập Cận Bình có cam kết gặp ông Biden hay không.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết con đường dẫn đến cuộc gặp thượng đỉnh ở San Francisco sẽ không “thuận buồm xuôi gió” và chính phủ hai nước không thể tự động biến điều đó thành hiện thực.
“Để đạt được mục tiêu này, hai bên phải quay trở lại Bali một cách hiệu quả”, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết, đề cập đến sự đồng thuận mà ông Tập và ông Biden đã đạt được khi hai nhà lãnh đạo gặp nhau vào tháng 11 năm ngoái ở Indonesia. Tuyên bố của Bộ Ngoại giao Trung Quốc được đưa ra sau chuyến thăm của Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị tới Washington vào cuối tuần trước và có cuộc gặp với Tổng thống Joe Biden, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken và Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ Jake Sullivan.
Ông Vương nói rằng mặc dù Bắc Kinh rất coi trọng việc ổn định quan hệ Trung – Mỹ, nhưng chính phủ hai nước phải thực hiện các cam kết trước đây để “xóa bỏ can thiệp, vượt qua trở ngại, tăng cường đồng thuận và đạt được kết quả”.
Kể từ khi ông Biden nhậm chức vào tháng 1/2021, mối quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc đã xấu đi do căng thẳng thương mại, vấn đề Đài Loan và những bất đồng về cuộc xung đột Nga – Ukraine.
Ngoại trưởng Hàn Quốc nói nước này sẽ trả đũa nếu Nga chuyển giao công nghệ tên lửa cho Triều Tiên, trong bối cảnh Seoul ngày càng lo ngại về khả năng Bình Nhưỡng và Moscow tăng cường hợp tác quân sự.
Ngoại trưởng Park Jin đã nói “Có” khi được một nhà lập pháp hỏi rằng liệu Hàn Quốc có trả đũa nếu Nga chuyển giao công nghệ tên lửa hoặc vũ khí cho Triều Tiên hay không. Tuy nhiên, ông Park không nói cụ thể Hàn Quốc sẽ thực hiện những hành động gì.
Trước đó, Mỹ cáo buộc Bình Nhưỡng đã gửi hơn 1.000 container thiết bị quân sự và đạn dược tới Moscow, sau lần hội nghị thượng đỉnh hiếm hoi giữa nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un và Tổng thống Nga Vladimir Putin vào tháng 9.
Ông Park đưa ra bình luận trên một ngày sau khi Hàn Quốc, Mỹ và Nhật Bản ra tuyên bố chung lên án mạnh mẽ “giao dịch vũ khí” giữa Nga và Triều Tiên vì vi phạm các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc. Tuyên bố chung xác nhận rằng một số lô hàng vũ khí đã được hoàn tất chuyển giao.
Trên mạng xã hội, Bộ Quốc phòng Anh cũng nhận định rằng “gần như chắc chắn” là đạn dược của Triều Tiên đã đến miền tây nước Nga để sử dụng trong cuộc xung đột ở Ukraine. Ông Park từ chối xác nhận tiết lộ từ phía Mỹ về các lô vũ khí với lý do thông tin tình báo nhạy cảm, nhưng ông cho biết có “nhiều tình tiết đáng ngờ”.
Ngoại trưởng Triều Tiên Choe Son Hui đã phản ứng gay gắt trước tuyên bố chung của các Ngoại trưởng Mỹ, Nhật Bản và Hàn Quốc lên án Triều Tiên cung cấp vũ khí và đạn dược cho Nga.
Nhà ngoại giao Triều Tiên gọi tuyên bố chung mới đây của ba nước Mỹ – Nhật – Hàn là “tài liệu chính trị hóa nhất, làm sai lệch nghiêm trọng mối quan hệ hữu nghị và hợp tác” giữa Triều Tiên và Nga.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Nga Lavrov bác bỏ thông tin của Washington về việc Triều Tiên gửi vũ khí cho Nga và gọi đây là ‘những tin đồn không căn cứ’
Ngày 27-10, Israel đã đột kích lần hai vào Dải Gaza, trong khi Mỹ oanh kích hai cơ sở ở miền đông Syria – nơi hoạt động của Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) – nhằm đáp trả loạt tấn công vào quân nhân Mỹ ở Iraq và Syria.
Những động thái trên cho thấy cuộc xung đột giữa Hamas – Israel đã bước sang giai đoạn leo thang mới hết sức nguy hiểm.
Đầy mùi thuốc súng
Ngày 27-10, các lực lượng bộ binh, thiết giáp và công binh thuộc sư đoàn 36 cùng máy bay không người lái và trực thăng chiến đấu của quân đội Israel (IDF) đã xâm nhập vào trung tâm Dải Gaza và tấn công hàng chục mục tiêu của phong trào Hamas. Đây là cuộc đột kích Dải Gaza lần thứ hai trong vòng hai ngày của IDF.
Trong những ngày gần đây, các lực lượng Hezbollah ở Libăng ủng hộ Hamas đã bắn hàng loạt tên lửa từ miền Nam Libăng vào miền Bắc Israel. Phiến quân Houthi ở Yemen cũng đã phóng nhiều đợt tên lửa về phía Israel.
Các chiến binh dân quân Shia ủng hộ Hamas từ Dải Gaza cũng bắt đầu pháo kích vào các căn cứ quân sự của Mỹ ở Syria và Iraq. Tehran tuyên bố không có ý định khơi mào chiến tranh nhưng sẵn sàng đáp trả trong trường hợp Israel gây hấn.
Cùng với việc Israel đổ bộ vào Gaza, đêm 26 rạng 27-10, theo lệnh của Tổng thống Joe Biden, hai máy bay chiến đấu F-16 thuộc các lực lượng vũ trang Mỹ đã tấn công vào hai căn cứ quân sự ở thành phố Abu Kamal giáp biên giới với Iraq. Lầu Năm Góc cho biết hai căn cứ này thuộc IRGC.
Washington nói các cuộc tấn công này được thực hiện là để tự vệ và đáp trả một loạt cuộc tấn công vào các căn cứ quân sự của Mỹ ở Syria và Iraq từ 17-10, không liên quan gì đến xung đột giữa Israel và Hamas và không có sự phối hợp nào với Israel.
Tuy nhiên, dù muốn hay không thì việc Mỹ đưa một lực lượng quân sự lớn gồm tàu sân bay Gerald Ford, tiếp tục điều thêm tàu sân bay thứ hai mang tên USS Dwight D. Eisenhower cùng máy bay chiến đấu và 2.000 quân nhằm tăng cường sức mạnh quân sự cho Israel để đáp trả Hamas cũng như răn đe đối thủ khác trong khu vực là một hành động đổ thêm dầu vào lửa, châm ngòi cho cuộc chiến lan rộng ra toàn bộ khu vực.
Căng thẳng Mỹ – Iran
Đề hỗ trợ Israel đánh nhau với Hamas, Mỹ không cần đến tàu sân bay và một lực lượng quân sự lớn đến như vậy. Mục tiêu chính là nhằm vào Iran. Không phải ngẫu nhiên khi ngày 22-10 Bộ trưởng Kinh tế Israel Nir Barkat tuyên bố các lực lượng nước này sẽ xóa sổ Iran và Libăng nếu Hezbollah mở mặt trận phía bắc trong cuộc xung đột của Hamas với Israel.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran Hossein Amir-Abdollahian nói: “Nếu các tội ác chống người Palestine không chấm dứt ngay lập tức, các mặt trận khác sẽ được mở ra và điều đó là không thể tránh khỏi”.
Israel không thể tiến hành được một cuộc chiến với Iran nếu không có được sự hỗ trợ của Mỹ.
Trong tình hình như vậy, không thể nói việc các căn cứ quân sự của Mỹ tại Iraq, Syria bị tấn công và việc Washington không kích hai căn cứ quân sự được cho là của Iran ở Syria không liên quan gì tới cuộc xung đột giữa Israel và Hamas ở Gaza.
Ngày càng có nhiều lo ngại rằng cuộc chiến ở Gaza có thể lan rộng ra khắp khu vực và biến các lực lượng Mỹ đóng quân ở nhiều căn cứ khác nhau thành mục tiêu.
Tình hình khu vực Trung Đông đang leo thang hết sức nguy hiểm. Ngày 27-10, quân đội Iran đã bắt đầu cuộc tập trận lớn với sự tham gia của hơn 200 máy bay trực thăng, nhiều đơn vị thiết giáp, bộ binh, đơn vị tấn công cơ động, lực lượng phản ứng nhanh, tên lửa, máy bay không người lái và các đơn vị công binh.
Người phát ngôn quân đội Iran Amir Chishak nói quân đội đã chuyển lực lượng và thiết bị quân sự từ bảy tỉnh của Iran sang tiến hành huấn luyện tại căn cứ Nasirabad ở Isfahan, miền trung đất nước.
Ông Chisak nhấn mạnh cuộc tập trận này là nhằm mục đích “đối đầu với các mối đe dọa tiềm tàng” mà Iran có thể gặp phải.
Các nước Mỹ, châu Âu đang tiến hành chiến dịch sơ tán công dân của mình khỏi Israel, Libăng và một số nước khu vực.
Còi báo động vang lên ở Ashdod, Kissufim, Tel Aviv và các khu vực lân cận trùng với thời điểm một loạt tên lửa mới hướng tới một số thành phố của Israel bao gồm Ashkelon và Tel Aviv.
Khu vực Trung Đông đang đứng trước nguy cơ bùng nổ một cuộc chiến tranh lớn. Tình hình này đòi hỏi phải có một cuộc ngừng bắn ngay lập tức và Israel phải rút ngay quân đội khỏi Dải Gaza.
Mỹ tiếp tục cấm vận Hamas
Theo Hãng tin Reuters, Bộ Tài chính Mỹ ngày 27-10 công bố vòng cấm vận thứ hai nhắm vào phong trào Hồi giáo Hamas.
Bộ này cho biết các biện pháp trừng phạt nhằm vào tài sản đầu tư của Hamas và những người hỗ trợ tổ chức này lách qua các lệnh cấm vận trước đây.
Theo lệnh cấm vận, những tài sản của Hamas ở Mỹ cũng bị đóng băng, trong khi người Mỹ bị cấm làm ăn với Hamas.
Không dừng ở đó, bộ này còn cấm vận một cá nhân người Jordan, được cho là đại diện của Hamas tại Tehran. Một nhánh của Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran cũng bị trừng phạt do đã huấn luyện và hậu thuẫn nhiều thành viên Hamas.
Thứ trưởng Bộ Tài chính Mỹ Wally Adeyemo nhấn mạnh các biện pháp trừng phạt trên nhằm “vô hiệu hóa khả năng lợi dụng hệ thống tài chính quốc tế của Hamas”.
Tính đến tối 27-10, cuộc xung đột Israel – Hamas đã khiến 7.028 người Palestine ở Dải Gaza và 1.400 người Israel thiệt mạng
Trong phiên khai mạc Hội thảo khoa học quốc tế về Biển Đông lần thứ 15 tại TP Hồ Chí Minh, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đỗ Hùng Việt đánh giá cao việc lựa chọn chủ đề của hội thảo: “Thu hẹp vùng biển xám, mở rộng vùng biển xanh”. Thứ trưởng nhấn mạnh, chỉ thông qua hợp tác, chúng ta mới có thể giúp Biển Đông chuyển màu sắc từ “xám” sang “xanh”, hướng tới hoà bình và phát triển bền vững.
Hội thảo khoa học quốc tế về Biển Đông lần thứ 15 “Thu hẹp vùng biển xám, mở rộng vùng biển xanh” diễn ra trong hai ngày 25 và 26.10.
Tại lễ khai mạc, chia sẻ về lý do lựa chọn chủ đề của hội thảo năm nay, Quyền Giám đốc Học viện Ngoại giao Phạm Lan Dung cho biết, Ban Tổ chức mong muốn các chuyên gia cùng nhau phân tích về thực trạng Biển Đông và khu vực, làm rõ các quy tắc điều chỉnh chung, xác định các chính sách thúc đẩy lòng tin và hợp tác, làm sáng tỏ những hành vi có tác động tiêu cực tới trật tự dựa trên luật lệ và gia tăng căng thẳng. “Thu hẹp vùng biển xám” hướng tới mục tiêu khiến không gian biển trở nên minh bạch và hoà bình hơn. “Mở rộng vùng biển xanh” nhằm xác định những tiềm năng của biển và tương lai, thông qua việc thúc đẩy những thực tiễn tốt trong những lĩnh vực quan trọng như chuyển đổi xanh, các công nghệ, nghiên cứu và đầu tư liên quan đến năng lượng điện gió, chuyển đổi năng lượng biển…
Hội thảo cũng tập trung trao đổi, thảo luận về cách thức các lực lượng trên biển và các cơ chế khu vực có thể đóng góp một cách xây dựng vì mục tiêu hướng tới một Biển Đông “xanh hơn”, “hoà bình hơn”.
Trong bài diễn văn chính tại phiên khai mạc, Thứ trưởng Đỗ Hùng Việt cho rằng, hiện nay trọng tâm toàn cầu đang tiếp tục chuyển dịch về khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Khu vực này đã và đang trở thành trung tâm của tăng trưởng toàn cầu và là đầu tàu quan trọng cho phục hồi toàn cầu và thịnh vượng tương lai. Nhưng tương lai đó không thể được đảm bảo nếu thiếu đi hoà bình, ổn định bền vững nói chung và trên không gian biển khu vực nói riêng.
Hiện nay, cạnh tranh chiến lược đang tạo ra những “chia rẽ lớn” và “rạn nứt lớn” theo như nhận định của Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Guterres. Xung đột đang diễn ra ở nhiều khu vực trên thế giới; trên không gian biển tại Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, chắc chắn không tránh khỏi nguy cơ đối đầu và xung đột. Tình hình đó buộc chúng ta phải liên tục nhận diện những mối đe doạ tiềm tàng trên biển, rà soát những cơ chế hợp tác hiện hành để giải quyết những thách thức mới nổi và cùng nhau hành động ngăn chặn những mối đe doạ đó. So với 15 năm trước, tình hình Biển Đông ngày càng trở nên phức tạp hơn, nhiều “vùng xám” mới nảy sinh cần phải được làm sáng tỏ. Bên cạnh đó, Biển Đông vẫn là khu vực mang lại nhiều cơ hội hợp tác tiềm năng. Đáng chú ý, hiệp định mới về bảo tồn và sử dụng bền vững đa dạng sinh học tại khu vực nằm ngoài quyền tài phán quốc gia là minh chứng cho thấy các nước có mối quan tâm chung đối với biển. Việt Nam tự hào là một trong những nước tham gia ký kết đầu tiên. Trong bối cảnh đó, Thứ trưởng Đỗ Hùng Việt đánh giá cao việc lựa chọn chủ đề của hội thảo; nhấn mạnh rằng chỉ thông qua hợp tác, chúng ta mới có thể giúp Biển Đông chuyển màu sắc từ “xám” sang “xanh”, hướng tới hoà bình và phát triển bền vững. Để làm được điều đó, điều quan trọng là phải tôn trọng và tuân thủ luật biển quốc tế, được thể hiện trong Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982).
Trong thời gian qua, Việt Nam và các quốc gia ASEAN luôn nỗ lực hướng tới một trật tự khu vực, bao gồm không gian biển ổn định, dựa trên luật lệ. Việt Nam ủng hộ mạnh mẽ việc hiện thực hoá và triển khai hiệu quả Tầm nhìn ASEAN về Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và Tầm nhìn Hợp tác biển vừa mới được ASEAN thông qua. Đồng thời, Việt Nam luôn luôn ủng hộ những sáng kiến mới vì mục tiêu chung, thông qua các cơ chế song phương, đa phương và mới.
Hội thảo quốc tế về Biển Đông lần thứ 15 diễn ra trong hai ngày 25-26.10 với 8 phiên về các chủ đề đa dạng như: Biển Đông: Chặng đường 15 năm qua; Cách tiếp cận đa phương về Biển Đông: Một xu hướng mới?…
Bên cạnh những nguy cơ và rủi ro tiềm ẩn, cuộc xung đột hiện nay giữa Israel và Hamas cũng mang lại lợi ích cho một số bên.
Cuộc xung đột giữa Israel và Hamas tác động không nhỏ tới thế giới.
Hôm 7/10, Hamas triển khai các tay súng bằng đường không, đường bộ và đường biển trong cuộc tấn công nhằm vào Israel. Israel sau đó phong tỏa dải Gaza, tập kích và mở chiến dịch cục bộ nhằm vào khu vực để đáp trả khiến xung đột leo thang, nguy cơ lan rộng ở Trung Đông.
Nhìn chung, phần lớn các nước liên quan, dính líu đến xung đột ở dải Gaza sẽ hứng chịu ảnh hướng ở mức độ nào đó, song cũng có không ít bên hưởng lợi từ tình hình căng thẳng hiện nay.
Giá dầu thế giới tăng
Cuộc chiến giữa lực lượng Hamas và Israel gây ra một trong những rủi ro địa chính trị đáng kể nhất đối với thị trường dầu mỏ kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự ở Ukraine vào năm ngoái.
Trong khi giá dầu vẫn chưa bị ảnh hưởng, các nhà phân tích và quan sát thị trường chỉ ra hai tác động lớn nếu xung đột leo thang.
Đầu tiên, Mỹ có thể thắt chặt hoặc tăng cường thực thi các biện pháp trừng phạt đối với Iran nếu nước này dính líu đến hoạt động của Hamas.
Thứ hai, một thỏa thuận do Washington làm trung gian nhằm bình thường hóa quan hệ giữa Ả Rập Xê-út và Israel, vốn có thể khiến vương quốc này tăng sản lượng dầu, có thể khiến giá dầu thay đổi.
Dầu thô Brent đã tăng khoảng 3,50 USD lên mức 89 USD/thùng trong phiên giao dịch đầu tiên sau khi Hamas phát động cuộc tấn công bất ngờ vào Israel hôm 7/10. Sau đó, giá dầu lại giảm cho đến khi Mỹ áp lệnh trừng phạt lên tàu chở dầu Nga, dựa trên mức giá trần do G7 áp đặt. Với động thái trên, giá dầu thế giới lại tiếp tục tăng lên mức 88 USD.
Các nhà phân tích và người trong ngành so sánh tình hình hiện nay với cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973 – khi Ả Rập Xê-út tiên phong áp lệnh cấm vận nhắm vào các quốc gia đã hỗ trợ Israel trong Chiến tranh Yom Kippur, động thái khiến giá dầu tăng mạnh.
Cụ thể, cả Ả Rập Xê-út và Nga đã tuyên bố cắt giảm nguồn cung nhiên liệu tự nguyện cho đến cuối năm 2023, đẩy giá dầu lên mức cao nhất trong 10 tháng qua vào cuối tháng 9 /2023. Tuy nhiên sau đó, những lo ngại về kinh tế vĩ mô đã góp phần kiềm hãm và kéo mức giá dầu giảm mạnh.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế hồi đầu tháng 10 cho biết, xung đột Israel – Hamas không có tác động trực tiếp đến nguồn cung dầu. Tuy nhiên, ông David Goldwyn, cựu đặc phái viên về các vấn đề năng lượng quốc tế tại Bộ Ngoại giao Mỹ, nhận xét các nguyên tắc cơ bản sẽ vẫn là động lực lớn đối với xu hướng giá dầu hiện nay. Dù vậy, khi xung đột kéo dài, vẫn có nguy cơ ảnh hưởng tới nguồn cung dầu của thế giới và những ông lớn xuất khẩu dầu vẫn có thể hưởng lợi từ vấn đề này
Nga gia tăng ảnh hưởng ở Trung Đông
Theo một số chuyên gia, xung đột tại dải Gaza góp phần chuyển hướng chú ý của phương Tây khỏi xung đột giữa Nga và Ukraine – động thái được xem là có lợi cho Moskva. Sự kiện diễn ra vào thời điểm tương đối thuận lợi cho Nga, đặc biệt khi công chúng phương Tây bắt đầu cảm thấy mệt mỏi với cuộc chiến kéo dài 19 tháng qua.
Các chuyên gia cũng cho rằng, khi xung đột Israel – Hamas kéo dài, dư luận sẽ bắt đầu đặt câu hỏi về quan hệ và sự hỗ trợ của Mỹ dành cho Ukraine. Andrius Tursa, Central Cố vấn về thị trường Đông Âu tại công ty tư vấn rủi ro Teneo, chia sẻ: “Nếu giao tranh giữa Israel – Hamas kéo dài, sẽ xuất hiện những câu hỏi về khả năng Mỹ cung cấp sự hỗ trợ về mặt quân sự cho Ukraine và Israel”.
Ngay cả từ trước khi bạo lực nổ ra ở dải Gaza, nhiều câu hỏi đã được đặt ra về sự ủng hộ “vô điều kiện” của Mỹ dành cho Ukraine, đặc biệt sau khi Quốc hội Mỹ thông qua dự luận chi tiêu tạm thời để ngăn chính phủ đóng cửa, trong đó không bao gồm các khoản viện trợ mới cho Ukraine.
Tuy nhiên, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy sau đó có cuộc gặp với các đồng minh NATO tại Brussels (Bỉ). Tại đây, phương Tây tái khẳng định cam kết ủng hộ Ukraine.
Ngoài ra, Nga là một trong số ít quốc gia có quan hệ tốt với Israel và một số quốc gia ở Trung Đông như Syria. Do đó, Moskva có thể tận dụng những mối quan hệ này để đóng vai trò trung gian hòa giải, giúp Nga tăng cường vị thế tại Trung Đông. Điều này đặc biệt có lợi cho Nga sau khi nước này phải chịu những lời chỉ trích gay gắt từ phương Tây đối với chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine.
Samuel Ramani, chuyên gia phân tích chính trị tại Viện Nghiên cứu quốc phòng và an ninh Hoàng gia Anh (RUSI), nói với CNBC: “Nga có thể coi đây là cơ hội lớn để nâng tầm ảnh hưởng ngoại giao trong khu vực”.
“Nga đã hợp tác với Lebanon để ngăn xung đột lan rộng. Họ đã trao đổi với Iraq, Thủ tướng Iraq đến thăm Nga và 2 nhà lãnh đạo cũng đề cập tới sự hợp tác của OPEC +. Nga cũng hợp tác với Thổ Nhĩ Kỳ và với Ai Cập về lệnh ngừng bắn. Những điều này cho thấy Nga không bị cô lập ở Trung Đông và Nga vẫn duy trì các mối quan hệ đối tác ngoại giao như thời kỳ trước xung đột”, ông Ramani nói thêm.
Tuy nhiên, theo ông Ramani, nếu xung đột lan ra nhiều mặt trận khác như Syria, Iraq hoặc Lebanon, thì điều đó sẽ đem lại rắc rối cho Nga. Do đó, Moskva vẫn sẽ cần phải thận trọng, tránh để lún sâu vào cuộc xung đột.
Iran hưởng lợi về chiến lược
Đánh giá tình hình tại Trung Đông hiện nay, ông François Heisbourg, cố vấn đặc biệt tại Quỹ Nghiên cứu chiến lược, cho rằng Iran là nước hưởng lợi chiến lược. Cựu Phó Cố vấn An ninh Quốc gia Israel Eran Lerman cũng nhận định, Iran đã tận dụng cuộc xung đột Israel – Hamas để đánh lạc hướng thế giới khỏi các dự án hạt nhân và “nước này đã thành công”.
Mặt khác, Iran hiện vẫn có sức ảnh hưởng rất lớn ở Trung Đông. Bất chấp các biện pháp cấm vận kéo dài hàng thập kỷ của Mỹ, Iran vẫn xây dựng được lực lượng quân sự mạnh mẽ, sở hữu nhiều khí tài hiện đại tự sản xuất, giàu kinh nghiệm tác chiến.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng là bên huấn luyện và cung cấp vũ khí cho nhiều phe phái đối địch với Mỹ trong khu vực, trong đó có nhóm Houthi ở Yemen, Hezbollah ở Lebanon, Hamas và nhóm Hồi giáo Jihad ở dải Gaza.
Trong khi đó, theo Financial Times, đến thời điểm hiện tại, các sự kiện ở dải Gaza đã hiện thực hoá một số mục tiêu của Iran: Nâng vị thế của nước này với tư cách là nước đối thoại trong khu vực, ngăn chặn quá trình bình thường hoá quan hệ giữa Israel và Ả Rập Xê-út, điều vốn sẽ khiến Iran bị cô lập hơn nữa và làm suy yếu Israel.
Lãnh đạo tối cao của Iran Ayatollah Ali Khamenei tuyên bố cuộc xung đột là “thất bại không thể khắc phục” đối với Israel, đồng thời nhấn mạnh Israel “sẽ không thể dễ dàng phục hồi sau đòn đánh này”.
Mỹ bội thu?
Bên cạnh Nga và Iran, một số chuyên gia nghiên cứu cũng cho rằng Mỹ sẽ được hưởng lợi từ cuộc xung đột Israel – Hamas hiện nay, đặc biệt khi Mỹ là đồng minh thân thiết nhất và giành sự ủng hộ mạnh mẽ cho Israel trong khu vực.
Được biết, Mỹ cung cấp cho Israel hơn 3 tỷ USD viện trợ quân sự mỗi năm. Tuy nhiên, Quốc hội Mỹ có thể sớm hành động để tăng nguồn tài trợ. Trong khi đó, Israel đã yêu cầu Mỹ viện trợ khẩn cấp 10 tỷ USD hỗ trợ trong bối cảnh xung đột leo thang với Hamas.
Theo nhà phân tích François Heisbourg, Mỹ có thể tái khẳng định vai trò ưu việt của mình tại Trung Đông với sự ủng hộ này dành cho Israel. Qua đó, Mỹ tiếp tục tăng cường vị thế và ảnh hưởng, đặc biệt với các đồng minh phương Tây. Hiện có những thông tin cho rằng Washington đang thảo luận về các biện pháp hỗ trợ song song cả Israel và Ukraine trong thời điểm cả 2 cuộc xung đều đang diễn biến khó lường.
Bên cạnh đó, cuộc xung đột Israel – Hamas đã thúc đẩy thị trường vũ khí toàn cầu. Doanh số bán hàng tăng vọt mang lại cho chính quyền Tổng thống Joe Biden những cơ hội mới để thắt chặt hợp tác quốc phòng giữa Mỹ – nhà xuất khẩu vũ khí lớn nhất thế giới, với các nước.
Cụ thể, Washington đang bắt đầu tiếp cận khách hàng mới như Ấn Độ và Indonesia, đồng thời bán nhiều hơn cho đồng minh và người mua hiện tại. Việc mua các hệ thống vũ khí do Mỹ sản xuất thường đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ với quân đội Mỹ về bảo trì, nâng cấp quan hệ song phương.
Chính quyền Tổng thống Biden cũng đang tận dụng nhu cầu vũ khí do Mỹ sản xuất từ các nước để thúc đẩy ảnh hưởng về mặt ngoại giao, đặc biệt là ở châu Á, nơi Washington đang nỗ lực củng cố các liên minh như một đối trọng trước sức mạnh ngày càng mở rộng của Trung Quốc.
Các thỏa thuận về thiết bị quân sự của Mỹ dưới thời chính quyền Biden cũng đã được thảo luận hoặc ký kết với Philippines, Singapore, Hàn Quốc, Australia và Nhật Bản, thậm chí với một số quốc đảo nhỏ ở Thái Bình Dương. Chỉ riêng Đài Loan (Trung Quốc), các đơn hàng vũ khí Mỹ còn lại hiện có trị giá lên tới 19 tỷ USD.
Tại Trung Đông, bên cạnh Israel, Mỹ cũng có quan hệ buôn bán vũ khí với Ả Rập Xê-út, khách hàng mua vũ khí lớn nhất của Mỹ. Trong 2 năm qua, Ả Rập Xê-út đã đặt hàng mua thêm hàng tỷ USD khí tài, trong đó có cả đơn đặt hàng được đưa ra vào tháng trước về các bộ phận cần thiết để duy trì hoạt động của xe tăng và hệ thống vũ khí do Mỹ sản xuất.
Tàu chiến của 5 quốc gia gồm Mỹ, Australia, Canada, Nhật Bản và New Zealand bắt đầu tập trận chung ở Biển Đông từ ngày 24/10.
Mỹ, Australia, Canada, Nhật Bản và New Zealand tập trận chung ở Biển Đông từ hôm 24/10
Cuộc tập trận Hải quân chung lần này do Mỹ dẫn đầu mang tên “Noble Caribou”.
Đây là cuộc tập trận nhằm mục đích nâng cao kỹ năng chiến thuật và tăng cường hợp tác với hải quân các nước tham gia ở Biển Đông, Lực lượng Phòng vệ Hàng hải Nhật Bản (JDMSF) cho biết.
“Chúng tôi tin rằng thông qua cuộc tập trận đa phương này, chúng tôi có thể nâng cao năng lực chiến thuật và tăng cường hợp tác với hải quân các nước tham gia, cũng như thể hiện ý chí và khả năng mạnh mẽ trong chiến đấu, tạo ra môi trường an ninh không chấp nhận những thay đổi đơn phương về hiện trạng bằng vũ lực”, Tư lệnh lực lượng Nhật Bản Togawa Hisado nêu rõ.
Tư lệnh Hisado nhấn mạnh thêm rằng: “Chúng tôi sẽ tham gia vào các nhiệm vụ sắp tới của mình đồng thời duy trì tư thế sẵn sàng ứng phó nhanh chóng với bất kỳ tình huống khẩn cấp nào”.
Cuộc tập trận hải quân đa quốc gia trên diễn ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang gần đây giữa Trung Quốc và Philippines trên Biển Đông.
Trung Quốc cho biết, tàu thương mại của nước này hoạt động bình thường ở khu vực vào thời điểm xảy ra sự việc vỡ đường ống khí đốt ở biển Baltic.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh
Tại cuộc họp báo ngày 23/10, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh khẳng định: “Vào thời điểm xảy ra sự việc, tàu của Trung Quốc hoạt động bình thường tại vùng biển đó. Vào thời điểm đó, tàu Trung Quốc không phát hiện điều gì bất thường”.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc đồng thời kêu gọi tiến hành một cuộc điều tra “khách quan, công bằng và chuyên nghiệp”.
Bà nhấn mạnh, Trung Quốc luôn ủng hộ việc cộng đồng quốc tế tăng cường hợp tác và đảm bảo an toàn cho các hạ tầng xuyên quốc gia.
Những bình luận trên được đưa ra không lâu sau khi cảnh sát Phần Lan công bố báo cáo, trong đó đặt nghi vấn đề một tàu của Trung Quốc vì con tàu này xuất hiện đúng thời điểm đường ống dẫn khí đốt Balticconnector giữa Phần Lan và Estonia ở biển Baltic bị vỡ hôm 8/10.
Giới chức Phần Lan đánh giá đây là một vụ phá hoại và quyết định tạm ngừng hoạt động của đường ống, xúc tiến điều tra. Theo báo cáo điều tra mới nhất, phía Phần Lan cho hay, trọng tâm của cuộc điều tra hiện nay là tàu hàng Newnew Polar Bear treo cờ Hong Kong.
Vụ vỡ đường ống buộc Phần Lan phải tìm nguồn cung khí đốt thay thế trong mùa đông trong thời gian sửa chữa đường ống. Việc sửa chữa được dự đoán mất đến 5 tháng.
Trong tháng 10, xung đột trên Biển Đông tiếp tục gia tăng. Nhưng do sự bùng phát chiến tranh giữa Hamas và Israel từ ngày 7/10, cho nên, có cảm giác những con sóng Biển Đông như bị chìm khuất trong màn khói của bom đạn trên dải đất Gaza.
Gia tăng xung đột là nói chung như vậy. Thật ra thì căng thẳng nhất là những va chạm giữa Trung Quốc và Philippines. Tàu chiến của hai nước liên tục xảy ra đụng độ. Nhưng khi tố cáo nhau thì không bên nào nhận rằng mình sai mà đều tuyên bố đối phương đã đi vào khu vực thuộc chủ quyền của mình.
Mới đây Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã đưa ra lời cáo buộc, cũng là phản bác trong một thông cáo báo chí. Cáo buộc cảnh cáo Manila: Ngày 22/10 tàu Philippines đã xâm phạm vùng biển tiếp giáp với Đá Nhân Ái thuộc quần đảo Nam Sa của Trung Quốc (!) Phía Trung Quốc đã nhiều lần cảnh báo nhưng Philippines vẫn phờt lờ. Vì vậy, cảnh sát biển Trung Quốc buộc phải điều tàu đến ngăn chặn.
Thông cáo báo chí còn nêu cụ thể: Vào hồi 6 h14’, du thuyền “Yunaza May” 2 của Philippines đã cố tình vượt qua tàu tuần duyên 5203 của Trung Quốc gây đụng độ nhẹ. Lúc 8h13’, tàu cảnh sát biển Philippines 4409 cố tình gây rối, chủ động lùi phương tiện và va chạm với mạn phải của tàu cá Qiongsansha 00003 của Trung Quốc đang neo đậu.
Trung Quốc buộc tội, rằng Manila đã cố tình gây rối, làm cho tình hình tại hiện trường leo thang căng thẳng. Philippines cần nhớ rằng, những hành động đó đã vi phạm nghiêm trọng các quy tắc quốc tế về tránh va chạm trên biển và đe dọa an toàn hàng hải của các tàu Trung Quốc.
Tại một khu vực khác trên Biển Đông – vùng biển quanh Bãi Cỏ Mây của Việt Nam và bãi cạn Scarborough thường xuyên xảy ra sự khiêu khích, đe dọa lẫn nhau giữa tàu Philippines và tàu Trung Quốc. Do có kích thước và trọng tải lớn hơn, cho nên các tàu cảnh sát biển Trung Quốc tìm mọi cách chèn ép, hòng đẩy lùi các tàu Philippines ở vùng biển quanh các đảo và bãi đá đang có tranh chấp.
Căng thẳng nhất là hôm 5/8, tàu bảo vệ bờ biển của Trung Quốc đã bắn “vòi rồng” ngăn cản tàu Philippines vận chuyển hàng tiếp tế tới Bãi cạn Second Thomas. Tới 8/9 cảnh sát biển Trung Quốc lớn tiếng kết tội: Hai tàu tiếp tế của Philippines và hai tàu cảnh sát biển “đã liều lĩnh tiến vào vùng biển tiếp giáp với Đá Nhân Ái thuộc quần đảo Nam Sa của Trung Quốc”.
Mặc cho Trung Quốc la ó, Manila vẫn tai lành tai điếc, sáng 10/10 một pháo hạm của Hải quân Philippines thêm một lần xâm nhập vùng biển tiếp giáp Bãi cạn Scarborough, bất chấp việc Trung Quốc cảnh báo và ngăn chặn.
Không phải bây giờ mà cách đây hơn 20 năm, vào năm 1999, Philippines đã cho tàu đổ bộ BRP Sierra Madre trú ở Bãi cạn Second Thomas. Quân đội nước này đã đóng quân ở đó để khẳng định quyền kiểm soát thực tế.
Qua đây cho thấy chính sách của Manila trước sau không thay đổi. Căng thẳng càng cao từ khi Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. nắm quyền. Thái độ sớm nắng chiều mưa của cựu Tổng thống Rodrigo Duterte trước đây đã bị thay đổi bởi chính sách cứng rắn của Tổng thống đương nhiệm. Philippines đang tìm cách thiết lập quan hệ song phương chặt chẽ hơn với Mỹ, một bước tiến mới là cho phép Mỹ tiếp cận nhiều hơn các căn cứ quân sự của mình.
Những hành động gây căng thẳng trên Biển Đông là “chuyện thường ngày” của các bên. Điều này Trung Quốc có hẳn một “chiến thuật vùng xám” để hóa giải. Trung Quốc cũng kiên trì thực hiện quyền được tiếp cận một cách tự do và không giới hạn đối với các vùng biển quốc tế và các tuyến hàng hải chạy qua đó.
Theo đó, sự hiện diện của riêng hải quân Trung Quốc đã tới mức kỷ lục, nhưng nước này vẫn đang có ý đồ tăng cường sự hiện diện hơn nữa. “Con gà tức nhau tiếng gáy” , ở đây là “tiếng gáy” vang động cả khu vực, dậy sóng cả vùng biển vốn nhiều tranh chấp kéo dài. Mỹ nói rằng, họ buộc phải gia tăng hiện diện hải quân ở khu vực này. Tổng thống Joe Biden đã nói thẳng ý đồ của Nhà Trắng trong việc duy trì vai trò “trọng tài” ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
Không chấp nhận làm quan sát viên, làm kẻ ngoài cuộc, Liên minh châu Âu (EU) đã công bố chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. EU nhấn mạnh nhu cầu tiếp cận tự do và mở đối với các vùng biển và tuyến thương mại quốc tế. Riêng Anh gửi một hạm đội tàu chiến tới vùng này. Đây là hạm đội lớn nhất mà nước này từng triển khai kể từ cuộc chiến Malvinas/Falkland năm 1982.
Những căng thẳng và những hành động can dự của các quốc gia là điềm báo không lành về một kịch bản chiến tranh. Có điều, Trung Quốc rất tinh ranh, luôn tìm cách bác bỏ các giải pháp pháp lý, xổ toẹt các chứng cứ lịch sử, không chấp nhận đàm phán đa phương. Cách “tiếp cận từ từ” của Bắc Kinh là nhằm để tránh xung đột quy mô lớn. Có thể gọi đây là sự trì hoãn chiến lược.
Trong tương lai, Trung Quốc sẽ tiếp tục chiêu thức này, áp dụng chiến thuật “vết dầu loang” để tiến tới biến Biển Đông thành ao nhà của mình.
Sáu tàu chiến của Trung Quốc hoạt động ở Trung Đông trong tuần qua, trong bối cảnh căng thẳng khu vực leo thang vì xung đột Israel – Hamas.
Thủy thủ Trung Quốc và sĩ quan Oman chụp ảnh chung khi nhóm tàu Trung Quốc thăm Muscat.
SCMP ngày 20/10 dẫn thông tin trang web của Bộ Quốc phòng Trung Quốc đưa tin, lực lượng Đặc nhiệm hộ tống hải quân số 44 tham gia các hoạt động thường lệ trong khu vực kể từ tháng 5 và tuần trước có chuyến thăm Oman trong vài ngày, bao gồm một cuộc tập trận chung với hải quân nước này.
Truyền thông nhà nước đưa tin, lực lượng đặc nhiệm rời thủ đô Muscat hôm 14/10 để đến một địa điểm không được công bố.
Trong chuyến thăm, các chỉ huy Trung Quốc gặp quan chức quân sự Oman và thăm các cơ sở quân sự, trong khi thủy thủ hai nước đi tham quan các cửa hàng. Theo Tân Hoa Xã , hai bên còn tổ chức một trận đấu bóng rổ.
Lực lượng đặc nhiệm thuộc Bộ Tư lệnh chiến khu miền Đông thuộc quân đội Trung Quốc thực hiện chuyến thăm cùng tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường Type 052D Zibo, tàu khu trục Jingzhou và tàu tiếp tế tích hợp Qiandaohu.
Đoàn đã tham gia các nhiệm vụ hộ tống vận chuyển từ khi đến Vịnh Aden ở phía bắc Somalia từ 6 tháng trước và bàn giao nhiệm vụ cho lực lượng Đặc nhiệm hộ tống hải quân số 45 vào đầu tháng này.
Đoàn thay thế đến từ Bộ Tư lệnh chiến khu miền Bắc của quân đội Trung Quốc, sử dụng 1 tàu khu trục Type 052 Urumqi, 1 tàu khu trục Linyi và tàu tiếp tế Dongpinghu.
Theo Tân Hoa Xã , tàu Linyi tham gia nhiệm vụ hộ tống một tàu chở hàng của Panama tại địa điểm không được công bố vào đầu tháng này. Đây là nhiệm vụ hộ tống đầu tiên của tàu khu trục Zibo từ khi nó được đưa vào hoạt động từ tháng 1/2020.
Tàu Urumqi được đưa vào hoạt động vào đầu năm 2018 và đã tham gia vào một nhiệm vụ hộ tống khác ở Vịnh Aden hai năm trước. Các tàu khu trục Type 052D được trang bị hệ thống tác chiến điện tử và radar tiên tiến tương đương với hệ thống Aegis của Mỹ và có bệ phóng tên lửa.
Điều đó nghĩa là có sáu tàu Hải quân Trung Quốc hoạt động ở vùng biển Trung Đông khi căng thẳng gia tăng trong khu vực. Sau cuộc tấn công của lực lượng Hamas vào Israel ngày 7/10, Mỹ đã điều tàu sân bay tiên tiến nhất USS Gerald R Ford và tác chiến tới phía đông Địa Trung Hải.
Nhóm tấn công tàu sân bay Dwight D Eisenhower cũng đang trên đường tới khu vực. Ngày 18/10, Lầu Năm Góc thông báo điều thêm tàu chỉ huy USS Mount Whitney tới phía đông Địa Trung Hải.
Một số quốc gia, bao gồm Anh, Đức và Pháp, đã điều động máy bay quân sự hoặc dân sự đến sơ tán công dân của họ khỏi Israel.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết, hơn 1.000 công dân Trung Quốc đã rời khỏi Israel kể từ khi xung đột nổ ra. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mao Ninh cho biết, 280 công dân Trung Quốc mắc kẹt ở thành phố Sderot, miền nam Israel, cũng đã được sơ tán.
Các cuộc di tản trước đây của Trung Quốc ở Trung Đông đều sử dụng tàu chiến hộ tống. Tháng 5 năm nay, Trung Quốc cử một tàu tiếp tế và một tàu khu trục Type 052D tới Sudan để sơ tán hơn 1.000 người Trung Quốc, Brazil và Pakistan khỏi khu vực xung đột vũ trang.
Năm 2015, tàu chiến Trung Quốc sơ tán 225 người nước ngoài và gần 600 công dân Trung Quốc khỏi Yemen.
Am Mittwoch reist Premierminister Pham Minh Chinh nach Saudi-Arabien, um am Gipfel der südostasiatischen Staatengruppe ASEAN und des Golfkooperationsrats teilzunehmen. Die Dienstreise bekräftigt die Verpflichtung Vietnams als zuverlässiger Partner, der die Kooperation beider Blöcke fördern will. Auch der Wunsch zur Verstärkung der Zusammenarbeit zwischen Vietnam und den Golfstaaten wird dabei gezeigt.
Premierminister Pham Minh Chinh und der saudische Außenminister Faisal Bin Farhan Al Saud. (Foto: Duong Giang/VNA)
Der Gipfel zwischen der ASEAN und dem Golfkooperationsrat findet im Zusammenhang damit statt, dass die komplizierte Weltwirtschaft sich verändert. Dialoge und Kooperation werden dringliche Anforderungen der Länder, besonders der kleinen Länder. Die ASEAN will ihre Beziehungen zu Großmächten vertiefen und zugleich die Zusammenarbeit mit anderen Ländern und Organisationen in der Welt erweitern, um Mittel zu mobilisieren und die Gemeinschaft aufzubauen.
In diesem Kontext ist die diesmalige Dienstreise des Premierministers Pham Minh Chinh von großer Bedeutung. Gemeinsam mit den anderen ASEAN-Ländern will Vietnam den Wunsch aufzeigen, die Unabhängigkeit, die Solidarität und das politische Vertrauen zu verstärken. Zugleich will Vietnam die Zusammenarbeit mit den Golfstaaten intensivieren.
Die Rolle Vietnams bei der Förderung der Zusammenarbeit zwischen ASEAN und Golfkooperationsrat Die ASEAN-Länder haben insgesamt 700 Millionen Einwohner und die Golfstaaten 60 Millionen. Beide sind sich dynamisch entwickelnde Organisationen und zugleich die Schwerpunkte des Weltwirtschaftswachstums. Ähnlich wie die ASEAN ist der Golfkooperationsrat eine wichtige regionale Organisation im Nahen Osten. Er besteht aus sechs Mitgliedsländern im Golfgebiet, nämlich Saudi-Arabien, den Vereinigten Arabischen Emiraten VAE, Katar, Bahrain, Kuwait und dem Oman. Der Golfkooperationsrat wurde im Mai 1981 gegründet und hat ihr Hauptquartier in der saudi-arabischen Hauptstadt Riad. Die Golfstaaten führen eine gemäßigte Außenpolitik und interessieren sich für die Kooperation mit Südostasien. Das erste offizielle Treffen zwischen dem Golfkooperationsrat und der ASEAN fand im Jahr 1990 statt, als der Oman, der damalige Vorsitzende des Golfkooperationsrats, offizielle Beziehungen zur ASEAN etablieren wollte. Die erste Ministerkonferenz der ASEAN und des Golfkooperationsrats wurde 2009 in Bahrain abgehalten. Seitdem treffen sich Außenminister beider Organisationen jährlich am Rande der UN–Generalversammlung in New York. Das diesmalige Gipfeltreffen ist der erste Gipfel der ASEAN und des Golfkooperationsrats. Ziel ist es, die Wirtschafts– und Handelsbeziehungen beider Blöcke zu intensivieren, besonders in den Bereichen Energie, kohlenstoffarmer Technologie sowie Finanzen und Banken. Als wichtiges Mitglied der ASEAN will Vietnam zur Verstärkung der Beziehungen zwischen der ASEAN und dem Golfkooperationsrat beitragen. 2018 war Vietnam Koordinator der Beziehungen zwischen beiden Organisationen.
Bilaterale Beziehungen zwischen Vietnam und dem Golfkooperationsrat verstärken Alle sechs Mitgliedsländer des Golfkooperationsrats sind bevorzugte Partner Vietnams. Vietnam und die vier Länder Saudi-Arabien, Kuwait, Katar und die VAE haben Botschaften im jeweiligen Land. Das Handelsvolumen zwischen Vietnam und den Golfstaaten erreicht 12,5 Milliarden US-Dollar. Die Auslandsdirektinvestitionen der Mitgliedsländer des Golfkooperationsrats in Vietnam betragen derzeit etwa eine Milliarde US-Dollar. Gerade arbeiten etwa 11.000 Vietnamesen in diesen Ländern. Vietnam verhandelt derzeit für ein umfassendes Wirtschaftspartnerschaftsabkommen mit den VAE. Die Beziehungen zwischen Vietnam und Saudi-Arabien entwickeln sich gut. Beide Länder tauschen oft Delegationen aus und unterstützen sich gegenseitig auf internationalen Foren. Das bilaterale Handelsvolumen beider Länder im vergangenen Jahr betrug über 2,7 Milliarden US-Dollar, mehr als 32 Prozent höher als im Jahr 2021. Zahlreiche große Firmen Saudi-Arabiens investieren in Vietnam, wie Zamil Steel und Sabic. Außerdem gewährt der saudi-arabische Entwicklungsfonds günstige Kredite für 13 Projekte in Vietnam mit einem gesamten Wert von über 181 Millionen US-Dollar. Derzeit arbeiten etwa 5000 Vietnamesen in Saudi-Arabien.
Der Besuch des Premierministers Pham Minh Chinh in Saudi-Arabien und seine Teilnahme am Gipfel der ASEAN und des Golfkooperationsrats sind eine wichtige außenpolitische Aktivität Vietnams in diesem Jahr. Diese Dienstreise bekräftigt noch mal den Standpunkt Vietnams, eine unabhängige und multilaterale Außenpolitik zu führen. Der Besuch schafft zugleich Impulse für die Beziehungen zwischen Vietnam und Saudi-Arabien.
“Gã khổng lồ” xe điện Trung Quốc BYD cho biết họ kỳ vọng lợi nhuận ròng trong quý III sẽ tăng gấp đôi nhờ doanh số bán hàng tăng vọt và loạt biện pháp kiểm soát chi phí hiệu quả.
Xuất thân là một công ty sản xuất pin, BYD hiện đã trở thành thương hiệu xe bán chạy nhất Trung Quốc.
“Bất chấp sự cạnh tranh ngày càng gay gắt trong ngành ô tô trong quý III, công ty vẫn tiếp tục ghi nhận lợi nhuận tăng mạnh”, Reuters trích thông báo của BYD.
Hãng xe này đồng thời dự báo lợi nhuận ròng trong quý III vừa qua sẽ dao động ở mức từ 9,55 tỷ nhân dân tệ (1,31 tỷ USD) đến 11,55 tỷ nhân dân tệ (1,57 tỷ USD). Tương ứng tăng từ 67% đến 102% so với một năm trước đó.
“Sở dĩ có kết quả tích cực này là nhờ công ty tận dụng sức ảnh hưởng ngày càng tăng của thương hiệu, liên tục mở rộng quy mô và khả năng kiểm soát chi phí trên toàn chuỗi cung ứng hiệu quả”, BYD nêu rõ.
Lợi nhuận ròng trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 9 của BYD dự kiến sẽ tăng 120-142% so với cùng kỳ lên từ 20,50 tỷ nhân dân tệ (2,8 tỷ USD) đến 22,50 tỷ nhân dân tệ (3 tỷ USD), tăng mạnh so với mức lợi nhuận ròng 9,31 tỷ nhân dân tệ cùng kỳ năm trước.
Nhà phân tích Jeff Chung của ngân hàng Citi cho biết các dự đoán trước đó có thể đã không nắm bắt được các yếu tố như lợi nhuận từ xuất khẩu tăng và công ty này tiếp tục cắt giảm mạnh chi phí.
Ông cho biết ông vẫn lạc quan về BYD cho đến năm 2024 nhờ doanh số xuất khẩu mạnh mẽ và khả năng trụ vững trong chu kỳ giảm giá trong nước so với các đối thủ cạnh tranh.
Cổ phiếu BYD đã tăng 6,89% ngay sau khi kết quả kinh doanh được công bố.
Doanh số bán xe năng lượng mới (NEV) của BYD đã đạt mức cao kỷ lục trong quý III, giúp công ty đứng đầu thế giới về doanh số NEV. Dữ liệu của công ty cho thấy công ty đã bán được 824.001 chiếc NEV trong quý III, tăng 53% so với một năm trước.
Tuần trước, BYD cho biết họ đã đồng ý bán 2.000 xe buýt điện cho Uzbekistan và sẽ hợp tác với chính quyền thành phố Tashkent để thúc đẩy điện khí hóa các phương tiện giao thông công cộng ở thủ đô.
Xuất thân là một công ty sản xuất pin, BYD hiện đã trở thành thương hiệu xe bán chạy nhất Trung Quốc và đang trên đà vượt qua Tesla để trở thành nhà sản xuất xe điện hàng đầu thế giới.
BYD dự kiến bán 3,6 triệu xe năm nay (gồm cả xe điện và xe hybrid). Con số này có thể đưa hãng vào top 10 hãng xe lớn nhất thế giới về số xe bán ra.
Trong những tháng gần đây, khi nhu cầu ở Trung Quốc suy yếu, BYD đã đẩy mạnh xuất khẩu, mở rộng hơn nữa sang thị trường châu Âu và Đông Nam Á.
BYD đã gây ấn tượng mạnh tại triển lãm ô tô Munich diễn ra tại Đức hồi tháng 9. Điều này khiến các nhà sản xuất ô tô Đức và nhiều “ông lớn” sản xuất xe hơi khác ngày càng lo ngại về tốc độ tăng trưởng của BYD.
Các quan chức Việt Nam và Trung Quốc đang chuẩn bị cho chuyến thăm có thể diễn ra của Chủ tịch Tập Cận Bình tới Hà Nội vào cuối tháng 10 hoặc đầu tháng 11, ngay sau chuyến đi của Tổng thống Mỹ Joe Biden vào tháng 9/2023.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Nguyễn Phú Trọng vẫy tay chào trong lễ đón tại Phủ Chủ tịch nước ở Hà Nội ngày 12/11/2017.
Bốn nguồn tin am tường nói với Reuters rằng các công tác chuẩn bị cần thiết đang được tiến hành nhằm đưa ra một tuyên bố chung nhân chuyến công du của ông Tập. Hai nguồn tin cho biết các bên đang thảo luận về việc cùng nhau phát triển trong “một cộng đồng có chung vận mệnh”, một cụm từ gây tranh cãi thường được ông Tập sử dụng. Một số nguồn tin khác cho rằng các quan chức Việt Nam cũng tỏ ra khá thận trọng khi bổ sung thông tin này.
Chúng ta đều nhớ rằng ông Tập Cận Bình đã đến thăm Nam Phi vào tháng 8. Theo xác nhận của cảnh sát Nam Phi, ông Tập không chỉ đưa một phái đoàn lên tới 500 người đến Nam Phi mà còn đặt cả đội tiền trạm đi trước. Phái đoàn đến sớm nhất cách đó một tháng để giúp ông Tập Cận Bình trang trí và xây dựng dinh thự của nguyên thủ ở Johannesburg, Nam Phi. Toàn bộ đồ đạc đều được vận chuyển từ Trung Quốc, từ chén bát đến giường, nệm, thảm, và thậm chí rèm cửa cũng được thay. Trong phòng không còn đồ Nam Phi nào cả, chẳng khác gì việc ông Tập ra lệnh xây lại phòng nguyên thủ mới trong khách sạn. Theo giáo sư Chương Thiên Lượng, hành động của ông Tập Cận Bình quá cường điệu, không chỉ ngông cuồng mà còn thực sự không cần thiết.
Đại đa số trong phái đoàn 500 người đó chỉ là vệ sĩ cho ông Tập Cận Bình, tương đương với việc đưa hơn một nửa tiểu đoàn an ninh tới. Theo biên chế quân sự của Trung Quốc, một tiểu đoàn có 500 quân. Nhà lãnh đạo Tập Cận Bình dẫn theo 500 người khi đến Nam Phi, tất nhiên trong đó chắc chắn sẽ có các đầu bếp, bác sĩ y tế, nhân viên hành chính liên quan và một số quan chức chính phủ, v.v. , nhưng hầu hết về cơ bản đều là vệ sĩ riêng của ông Tập.
Lần này ông Tập Cận Bình tới Việt Nam lại càng cường điệu hơn. Theo một nguồn tin, ĐCSTQ đã cử một đoàn tiền trạm đến Hà Nội để thu xếp chỗ ở cho phái đoàn của ông Tập Cận Bình. Một nguồn tin quen thuộc với vấn đề này lưu ý rằng nhóm này đang tìm kiếm khách sạn ở thủ đô Hà Nội và đang cố gắng đặt khoảng 800 phòng. Điều này cho thấy tiêu chuẩn của chuyến thăm Việt Nam lần này cao hơn, đặc biệt là đội ngũ an ninh cũng sẽ đông hơn.
Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc, Vương Nghị dự kiến sẽ tới thăm Hà Nội vào giữa tháng 10 để để giúp hoàn thiện tuyên bố chung nếu hội đủ điều kiện. Thời điểm chuyến thăm của ông Tập sẽ trùng với kỳ họp quốc hội kéo dài một tháng, diễn hai lần trong năm của Việt Nam. Ông Tập từng phát biểu tại kỳ họp này trong chuyến công du đến Hà Nội trước đó vào năm 2015. Các quan chức cho biết chuyến thăm của ông Tập đã được chuẩn bị trong nhiều tháng.
Mỗi lần ông Tập công du thường phải đặt cả một khách sạn, thậm chí là hai khách sạn. Toàn bộ nhân viên phục vụ ở khách sạn ban đầu sẽ được cho nghỉ và được thay thế bằng những người nói tiếng Trung Quốc. Họ chính là đội vệ sĩ, an ninh của ông Tập Cận Bình.
Có hai điểm rất quan trọng cần lưu ý trong chuyến thăm Việt Nam lần này của ông Tập. Thứ nhất là mục đích ông ta muốn đạt được; thứ hai là lý do vì sao ông ta lại chọn đến thăm vào thời điểm này.
Việt Nam được coi là ngày càng quan trọng đối với cả hai siêu cường Mỹ và Trung Quốc, khi mở rộng vai trò của mình trong chuỗi cung ứng toàn cầu, nhập khẩu linh kiện công nghiệp từ Trung Quốc và lắp ráp trước khi xuất khẩu thành phẩm sang Mỹ hoặc châu Âu. Việt Nam ngày càng trở thành trung tâm công nghiệp sản xuất của Đông Nam Á với tốc độ tăng trưởng kinh tế gần như thuộc hàng nhanh nhất châu Á. Việt Nam cũng có dân số đông, với hơn 100 triệu người. Trên thực tế, nhiều nhà sản xuất Trung Quốc cũng đã chuyển nhà máy và thiết bị sang Việt Nam.
Washington đã nâng cấp quan hệ với Hà Nội vào tháng 9/2023, nâng Mỹ lên ngang hàng với Trung Quốc sau nỗ lực ngoại giao kéo dài. Với tư cách là Chủ tịch Trung Quốc, ông Tập đã tới Việt Nam hai lần, trong đó chuyến thăm gần đây nhất là vào năm 2017, khi ông tham dự hội nghị thượng đỉnh châu Á – Thái Bình Dương với ông Donald Trump, Vladimir Putin và các nhà lãnh đạo khác.
Theo dữ liệu của chính phủ Việt Nam, Trung Quốc là nhà đầu tư hàng đầu ở nước láng giềng phía Nam, đã cam kết chi gần 3 tỷ USD vào Việt Nam trong 9 tháng đầu năm nay, gấp 6 lần so với Mỹ trong cùng kỳ và chỉ đứng sau Singapore.
Chúng ta đều nhớ rằng khi Trung Quốc gia nhập WTO, nhiều ngành sản xuất ở các nước châu Âu và châu Mỹ đã chuyển nhà máy sang Trung Quốc vì lực lượng lao động giá rẻ của Trung Quốc. Nước này cũng không có những yêu cầu khắt khe trong việc bảo vệ môi trường, giá nhà đất, mặt bằng cũng rẻ, v.v. Trước đây, nhiều nước phát triển đã chuyển ngành sản xuất sang Trung Quốc, biến nơi này trở thành “công xưởng của thế giới”. Giờ đến lượt Trung Quốc làm điều tương tự, cũng muốn dịch chuyển ngành sản xuất sang Việt Nam.
Nhưng điểm khác biệt là mặc dù các nước châu Âu và châu Mỹ đã chuyển sản xuất sang Trung Quốc nhưng họ vẫn có các công ty công nghệ cao, ngành tài chính và một số ngành dịch vụ để giải quyết vấn đề việc làm. Nhưng bản thân Trung Quốc cũng chỉ là một nước sản xuất lớn, dù là công nghệ cao, tài chính, dịch vụ,… đều khá yếu. Một khi họ đưa ngành chế tạo chuyển sang Đông Nam Á hay Nam Mỹ, Trung Quốc sẽ đối mặt với vấn đề gia tăng thất nghiệp.
Khi Việt Nam ngày càng trở nên hùng mạnh, vai trò của Hà Nội cũng ngày một quan trọng hơn trong bối cảnh địa chính trị của Đông Dương và Đông Nam Á. Trung Quốc hiện nay cảm thấy Việt Nam ngày càng mạnh lên nên họ đặc biệt muốn kìm hãm Việt Nam.
Điều này có hai nguyên nhân. Một là Trung Quốc và Việt Nam cùng chia sẻ một hệ thống chính trị. Bởi vậy ông Tập Cận Bình chắc chắn hy vọng Việt Nam có thể duy trì được sự ủng hộ về mặt chính trị với ĐCSTQ trên trường quốc tế. Dù không hài lòng với việc Việt Nam đang cướp đi ngành sản xuất và vị thế công xưởng thế giới của mình nhưng ông ta vẫn hy vọng sẽ kìm hãm Việt Nam về mặt địa chính trị, không muốn Việt Nam đứng về phía Mỹ, cũng không muốn Việt Nam hùng cường hay thịnh vượng hơn. Trong mắt Trung Quốc, tốt hơn hết là Việt Nam chỉ nên là một nước nhỏ ở châu Á – Thái Bình Dương, không đủ sức gây tổn hại cho Trung Quốc và tốt hơn cả là đứng về phía Bắc Kinh để chống lại Mỹ và đồng minh.
Một nguyên nhân khác là Việt Nam ngày càng xích lại gần Mỹ khiến ông Tập Cận Bình rất lo lắng. Vào tháng 9 năm nay, Tổng thống Joe Biden đã đến thăm Việt Nam và ký thỏa thuận đối tác chiến lược toàn diện. Trước đó, chỉ có 4 nước ký kết quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với Việt Nam là Trung Quốc, Nga, Ấn Độ và Hàn Quốc.
Trong nhiều năm, Việt Nam từ chối ký hiệp định đối tác chiến lược toàn diện với Hoa Kỳ vì sợ mất lòng Trung Quốc. Tuy nhiên, hiện nay Việt Nam đã đột phá được điều này, một lần nhảy 2 cấp đối tác với Mỹ, mối quan hệ song phương đã ấm lên trông thấy. Hai nước đều có nhu cầu dành cho nhau, chẳng hạn Việt Nam mong tiếp nhận công nghệ Mỹ, mong chuyển một số ngành công nghiệp bán dẫn mới nổi của Mỹ vào Việt Nam, thậm chí có thể muốn mua máy bay chiến đấu F-16 của Mỹ. Hà Nội hy vọng sẽ đa dạng hóa chuỗi sản xuất công nghiệp của mình. Để thoát khỏi sự phụ thuộc hoàn toàn vào Trung Quốc, Việt Nam và Hoa Kỳ ngày càng xích lại gần nhau hơn. Vào tháng 9, Biden đã đến thăm Việt Nam và Hà Nội đã đón tiếp ông rất long trọng.
Lần này, ông Tập cũng muốn lấy lòng Việt Nam. Trong bản tuyên bố chung dự kiến giữa hai nước sẽ có cái gọi là “cộng đồng chung vận mệnh”. Nhưng giới chức Việt Nam đang tỏ ra rất thận trọng với tuyên bố này và không muốn đề cập đến mấy chữ đó. Vì ông Tập Cận Bình thường nói về một “cộng đồng chung vận mệnh cho nhân loại”, nên lần này ông ta hy vọng rằng Trung Quốc và Việt Nam cũng sẽ gắn kết thành một cộng đồng chung tương lai, vận mệnh như vậy.
Chuyến thăm của ông Tập hiện vẫn chưa được thông báo và vẫn có thể bị hủy hoặc hoãn lại, nhưng các công tác chuẩn bị hậu cần đã được cân nhắc. Khi được hỏi về chuyến thăm có thể diễn ra, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng nói trong cuộc họp báo hôm 5/10: “Tất cả các hoạt động ngoại giao quan trọng của Việt Nam sẽ được thông báo cho các bạn khi thích hợp”.
Vì vậy, vẫn chưa hoàn toàn xác định được ông Tập có thăm Việt Nam hay không, hay chuyến công du sẽ diễn ra cụ thể khi nào. Chúng ta cũng biết rằng thông thường trước chuyến thăm của ông Tập, Ngoại trưởng Trung Quốc sẽ tới nước đó trước và tổ chức cuộc gặp cấp bộ trưởng với Bộ Ngoại giao nước sở tại để hoàn tất một số vấn đề chi tiết về chuyến thăm. Sau đó, đôi bên sẽ loan báo thông tin và cuối cùng ông Tập mới xuất phát. Bởi vậy, việc Ngoại trưởng Vương Nghị có tới Việt Nam vào giữa tháng 10 như tin đồn hay không đã trở thành một điểm rất đáng chú ý.
Bắc Kinh và Hà Nội có mâu thuẫn về ranh giới ở Biển Đông và có lịch sử xung đột kéo dài hàng thế kỷ. Cuộc chiến gần nhất giữa Trung Quốc và Việt Nam là vào năm 1979. Dù đây không phải là lần đầu tiên ông Tập Cận Bình đến thăm Việt Nam nhưng nhiệm vụ kìm chân Việt Nam và ngăn Việt – Mỹ xích lại gần nhau hơn chưa bao giờ cấp bách như hiện nay.
Cũng trong một diễn biến liên quan đến quan hệ Việt – Mỹ, Phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng vào ngày 5/10 khẳng định với báo giới rằng chưa có thông tin về tin nói Hà Nội và Washington đang đàm phán thương vụ mua bán vũ khí, trong đó Hoa Kỳ dự tính bán một lô chiến đấu cơ F-16 cho Việt Nam.
Bà Phạm Thu Hằng trả lời báo giới tại cuộc họp báo rằng vừa qua trong Tuyên bố chung về nâng cấp quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ thành Đối tác chiến lược vì hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững có đề ra phương hướng lớn cho việc hợp tác trong 10 năm tới và lâu hơn nữa, với 10 trụ cột bao trùm tất cả các lĩnh vực trên bình diện song phương và toàn cầu.
Cũng theo Tuyên bố chung này, lãnh đạo hai nước hoan nghênh việc tăng cường hợp tác nhằm thúc đẩy thương mại quốc phòng, công nghiệp quốc phòng, phù hợp điều kiện của mỗi bên, thông qua cơ chế hợp tác được cả hai phía thống nhất. Phía Hoa Kỳ cam kết tiếp tục hỗ trợ Việt Nam nâng cao năng lực tự cường về quốc phòng, phù hợp với nhu cầu của Việt Nam và các cơ chế đã thiết lập.
Reuters vào ngày 23/9 vừa qua có bài viết dẫn hai nguồn giấu tên nói rằng Chính phủ của Tổng thống Biden đang đàm phán với chính phủ Hà Nội về một thỏa thuận chuyển giao vũ khí lớn nhất trong lịch sử. Cụ thể trong năm tới, một gói vũ khí có thể được thực hiện gồm một thương vụ bán một phi đội chiến đấu F-16 của Mỹ cho Việt Nam khi mà Hà Nội đang phải đối đầu trong căng thẳng tranh chấp ở Biển Đông với Bắc Kinh.
Chuyến thăm của ông Tập Cận Bình tới Việt Nam lúc này cũng diễn ra trong thời điểm ĐCSTQ đang phải đối diện với nhiều khó khăn, thù trong giặc ngoài. Ông Tập vừa mới thực hiện một loạt cuộc thanh trừng nội bộ bên trong hệ thống chính phủ và quân đội. Lần lượt nhiều thân tín do đích thân ông bổ nhiệm đều đã ngã ngựa như: Tần Cương, Lý Ngọc Siêu, Lý Thượng Phúc, v.v. Lần này tới thăm Việt Nam liệu nhà lãnh đạo ĐCSTQ sẽ mang theo thông điệp gì? Chúng ta hãy cùng chờ hạ hồi phân giải.
