Tổng Bí thư Tô Lâm đã trao đổi với Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump về những kết quả tích cực của quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam – Mỹ trong thời gian qua.
Tổng Bí thư Tô Lâm điện đàm với Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump
Tối 11/11, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Tổng Bí thư Tô Lâm đã điện đàm với Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump.
Tổng Bí thư Tô Lâm chúc mừng ông Donald Trump được bầu làm Tổng thống thứ 47 của Mỹ và đánh giá cao những đóng góp của Tổng thống đắc cử trong quá trình phát triển của quan hệ Việt Nam – Mỹ.
Tổng Bí thư Tô Lâm trao đổi với Tổng thống đắc cử Donald Trump về những kết quả tích cực của quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam – Mỹ trong thời gian qua.
Việt Nam sẵn sàng thúc đẩy quan hệ hai nước phát triển ổn định, lâu dài vì lợi ích của nhân dân hai nước, vì hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững của khu vực và trên thế giới.
Tổng Bí thư Tô Lâm cũng trao đổi với Tổng thống đắc cử Donald Trump về một số phương hướng lớn nhằm tăng cường quan hệ kinh tế, thương mại và đầu tư giữa hai nước trong các lĩnh vực hai bên có thế mạnh và nhu cầu.
Tổng thống đắc cử Donald Trump vui mừng một lần nữa có dịp trao đổi với Tổng Bí thư và chuyển lời chào đến nhân dân Việt Nam.
Ông Donald Trump cũng bày tỏ vui mừng về sự phát triển tốt đẹp của quan hệ hai nước, khẳng định sự coi trọng quan hệ với Việt Nam và hợp tác kinh tế Việt Nam – Mỹ, đề cập một số lĩnh vực hợp tác kinh tế, thương mại mà Mỹ quan tâm và mong muốn thúc đẩy.
Ông Donald Trump tin tưởng rằng quan hệ hữu nghị giữa hai nước sẽ tiếp tục phát triển. Ông chia sẻ những ấn tượng tốt đẹp về nhân dân Việt Nam, nhắc lại kỷ niệm với đất nước, con người Việt Nam qua 2 chuyến thăm trước đây.
Ông Donald Trump cũng đánh giá cao những đóng góp của cộng đồng người Việt tại Mỹ.
Nhân dịp này, Tổng Bí thư Tô Lâm mời Tổng thống đắc cử Donald Trump thăm lại Việt Nam. Tổng thống đắc cử Donald Trump vui vẻ nhận lời và mời Tổng Bí thư Tô Lâm sang thăm lại Mỹ vào thời gian thích hợp.
Ngày 10-11, Trung Quốc tái khẳng định chủ quyền xung quanh bãi cạn Scarborough và kiên quyết phản đối Đạo luật Vùng biển được Philippines thông qua hôm 8-11.
Ngày 10-11, Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố nước này kiên quyết phản đối Đạo luật Vùng biển của Philippines và gọi đây là hành vi “xâm phạm nghiêm trọng” đến chủ quyền lãnh thổ và các quyền trên biển của nước này tại Biển Đông.
Động thái này diễn ra sau khi Trung Quốc đưa ra tuyên bố về đường cơ sở lãnh hải xung quanh bãi cạn Scarborough đang tranh chấp – khu vực mà Trung Quốc tuyên bố thuộc lãnh thổ của nước này, theo Hãng tin Reuters.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết nước này sẽ thực hiện mọi biện pháp pháp lý cần thiết để bảo vệ chủ quyền và các quyền trên biển của mình.
Trước đó ngày 8-11, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos đã ký ban hành hai đạo luật nêu rõ những vùng biển thuộc chủ quyền của nước này, cũng như quy định về các tuyến đường cố định dành cho tàu thuyền và phương tiện nước ngoài.
Đạo luật thứ nhất có tên Đạo luật Vùng biển, định rõ lãnh thổ quốc gia trên biển của Philippines, cũng như những khu vực bên ngoài mà Manila được hưởng các quyền được có trên biển, theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS).
Chúng bao gồm một số vùng biển đang xảy ra tranh chấp với Trung Quốc – quốc gia đơn phương tuyên bố chủ quyền với hầu hết Biển Đông, bao gồm các khu vực gần bờ biển Philippines và bác bỏ phán quyết quốc tế nói rằng tuyên bố chủ quyền của Bắc Kinh đối với vùng biển này không có cơ sở pháp lý.
Đạo luật thứ hai có tên Đạo luật Đường biển của quần đảo, cho phép tổng thống Philippines thiết lập các tuyến hàng hải và hàng không cho tàu thuyền, máy bay và các phương tiện nước ngoài có thể đi qua mà “không gây tổn hại đến an ninh quốc gia của Philippines”.
Sau động thái trên, Trung Quốc đã bày tỏ “sự lên án mạnh mẽ” đối với Philippines. Bắc Kinh cho rằng đây là hành động “vi phạm nghiêm trọng chủ quyền lãnh thổ và các quyền trên biển của Trung Quốc”.
Ngay sau đó, Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã triệu đại sứ Philippines tại Bắc Kinh để “truyền tải thông điệp phản đối một cách nghiêm túc” của nước này trước hai đạo luật trên.
“Trung Quốc lên án mạnh mẽ và kịch liệt phản đối động thái này. Nếu Philippines thực hiện bất kỳ động thái xâm phạm hoặc khiêu khích nào ở Biển Đông dựa trên luật này, chúng tôi sẽ kiên quyết đáp trả”, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ning tuyên bố.
Đội ngũ của Tổng thống Mỹ đắc cử Donald Trump được cho là đang lên kế hoạch để đóng băng xung đột Nga – Ukraine.
Báo Wall Street Journal (WSJ) ngày 6/11 dẫn nguồn thạo tin cho hay, đội ngũ của Tổng thống Mỹ đắc cử Donald Trump đang xem xét một số kế hoạch tiềm năng nhằm chấm dứt xung đột Ukraine, điều này sẽ yêu cầu Kiev từ bỏ kế hoạch gia nhập NATO trong tương lai gần và đóng băng các hành động thù địch dọc chiến tuyến hiện tại.
Theo các quan chức và trợ lý nắm rõ tình hình, nhóm của ông Trump vẫn chưa có kế hoạch chi tiết do các phe phái khác nhau “sẵn sàng cạnh tranh để gây ảnh hưởng đến chính sách đối ngoại của đảng Cộng hòa”.
Những đồng minh có tư tưởng truyền thống của ông Trump như cựu Ngoại trưởng Mike Pompeo được cho là đang thúc đẩy một thỏa thuận “dường như không mang lại chiến thắng lớn cho Nga”.
Các nhân vật khác, chẳng hạn như Richard Grenell, người có thể trở thành cố vấn an ninh quốc gia trong chính quyền tương lai của ông Trump, dường như ủng hộ việc chấm dứt xung đột càng sớm càng tốt, ngay cả khi Kiev phải có những nhượng bộ đáng kể, nguồn tin của WSJ cho biết.
Tuy nhiên, theo WSJ, các đề xuất hòa bình “đều khuyến khích đóng băng xung đột và buộc Ukraine phải tạm thời đình chỉ tham vọng gia nhập NATO”.
Ba quan chức giấu tên trong văn phòng chuyển tiếp của ông Trump nói với WSJ rằng một ý tưởng yêu cầu Ukraine cam kết không gia nhập NATO “trong ít nhất 20 năm”, đổi lại, Mỹ sẽ cung cấp cho Kiev nhiều vũ khí để đối phó Nga.
Kế hoạch cũng sẽ thiết lập một khu phi quân sự dọc theo chiến tuyến hiện tại. Tuy nhiên, Mỹ sẽ không điều lực lượng quân sự để duy trì hòa bình ở khu vực này, thay vào đó sẽ tìm cách giao cho các đồng minh châu Âu.
“Chúng ta có thể thực hiện huấn luyện và các hỗ trợ khác nhưng nòng súng sẽ là của châu Âu. Chúng ta không cử người Mỹ đến để duy trì hòa bình ở Ukraine. Chúng ta cũng không trả tiền cho điều đó. Hãy để người Ba Lan, người Đức, người Anh và người Pháp làm điều đó”, nguồn tin nói.
Đội ngũ của Tổng thống Mỹ đắc cử Donald Trump hiện chưa bình luận về thông tin trên.
Ông Trump từng nhiều lần tuyên bố có khả năng chấm dứt xung đột trong vòng 24 giờ nếu tái đắc cử. Hôm 6/11, sau khi giành chiến thắng trong cuộc bầu cử phổ thông, ông Trump khẳng định sẽ nỗ lực chấm dứt các cuộc chiến.
Bình luận về cam kết của ông Trump, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova nhấn mạnh: “Tất nhiên, những tuyên bố đó phải được củng cố bằng các hành động, hành động cụ thể”.
Một số ý kiến từng cho rằng ông Trump có thể sẽ buộc Ukraine chấp nhận đóng băng xung đột theo chiến tuyến hiện tại, hay nhượng bộ lãnh thổ để đổi lấy hòa bình với Nga. Tuy vậy, chính quyền Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky khẳng định không bao giờ nhượng bộ lãnh thổ.
‘Kẻ tạo vua’, theo cách gọi của cánh truyền thông trong cuộc bầu cử Mỹ vừa qua, tỉ phú Elon Musk đã thu lợi nhuận ngay lập tức khi cổ phiếu Tesla tăng trước tin ông Trump chiến thắng.
Tỉ phú Elon Musk trong một lần tham gia tranh cử cùng ông Trump
“Một ngôi sao mới đã ra đời, Elon”, ông Donald Trump phát biểu sáng 6-11, tri ân nhà tài trợ lớn nhất cho chiến dịch tranh cử tổng thống của mình.
Đánh cược vào ứng viên Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử sít sao, Hãng tin Bloomberg gọi tỉ phú Elon Musk là “kẻ tạo vua”.
Thu nhanh lại vốn
Theo hồ sơ của Ủy ban Bầu cử liên bang, đến nay ông Musk đã đóng góp khoảng 119 triệu USD cho một ủy ban chính trị ủng hộ chiến dịch của ông Trump.
Ông cũng xuất hiện cùng ứng viên Đảng Cộng hòa trong các cuộc vận động, tổ chức phỏng vấn ông Trump trên X, cùng nhiều phát ngôn chống lại ứng viên Đảng Dân chủ Kamala Harris trên mạng xã hội.
Theo Đài CNN, “tiền cược” của tỉ phú Musk ngay lập tức đem lại cho ông lãi lớn khi sáng 6-11 cổ phiếu Tesla đã tăng 13%, giúp ông tăng thêm hàng tỉ đô la giá trị tài sản ròng.
Báo Financial Times nhận định chiến thắng của ông Trump mở ra kỷ nguyên mới cho người (đã sẵn) giàu nhất thế giới với khối tài sản 260 tỉ USD. Theo đó, các nỗ lực ủng hộ ông Trump của tỉ phú Musk đang giúp ông trên đường trở thành một trong những cố vấn chính trị và kinh doanh có ảnh hưởng nhất bên cạnh tổng thống Mỹ.
Hồi tháng 9, vị tỉ phú được ông Trump hứa trao vị trí người đứng đầu một ủy ban mới gọi là Ủy ban Hiệu quả chính phủ, nếu ứng viên Đảng Cộng hòa này trở lại Nhà Trắng.
Vị trí này được cho sẽ giúp ông Musk có quyền lực rộng lớn để cắt giảm triệt để những gì ông cho là “bộ máy quan liêu liên bang khổng lồ đang kìm hãm nước Mỹ”.
Tỉ phú Musk cũng tuyên bố sẽ đấu tranh cho việc bãi bỏ các quy định và sẽ tìm kiếm ảnh hưởng trong vấn đề chính sách của Mỹ về trí tuệ nhân tạo (AI), thám hiểm không gian và xe điện – tất cả các lĩnh vực mà ông Musk đang sở hữu cổ phần thông qua việc lãnh đạo các doanh nghiệp như xAI, SpaceX và Tesla.
“Anh ấy là một nhân cách, một chàng trai đặc biệt, một siêu thiên tài. Chúng ta phải bảo vệ những thiên tài của mình, chúng ta không có nhiều người như vậy”, ông Trump đề cập đến tỉ phú Musk trong bài phát biểu chiến thắng.
Người vận động không mệt mỏi cho ông Trump
Tự xưng là “người theo chủ nghĩa tuyệt đối về tự do ngôn luận”, tỉ phú Musk từng bỏ phiếu cho các nhân vật của Đảng Dân chủ như ông Joe Biden, bà Hillary Clinton và ông Barack Obama. Tuy nhiên, tỉ phú gốc Nam Phi đã có sự chuyển đổi mạnh mẽ sang cánh hữu trong những năm gần đây.
Trong những tháng trước ngày bầu cử, tỉ phú Musk đã dùng tài khoản có hơn 200 triệu người theo dõi trên mạng xã hội X do chính ông sở hữu để phát các thông điệp ủng hộ ông Trump.
Trong suốt 24 giờ ngày 5-11, tỉ phú này đã có gần 200 lượt tweet, thu về tổng cộng 955 triệu lượt xem. Trong tháng trước khi diễn ra bầu cử, ông cũng đăng tải mỗi ngày hơn 100 bài đăng trên nền tảng này.
Tỉ phú Musk cũng đồng hành cùng ông Trump trong nhiều cuộc vận động tại bang chiến trường trọng yếu Pennsylvania – bang đã góp một phần quan trọng vào chiến thắng của ứng viên này.
Mỗi ngày ông Musk trao 1 triệu USD cho những cử tri ký vào đơn thỉnh nguyện ủng hộ quyền tự do ngôn luận.
Trong ngày bầu cử 5-11, ông Musk cũng đã đưa đón bằng xe buýt những cử tri thuộc cộng đồng Amish không thể tự lái xe đến điểm bỏ phiếu.
Việt Nam mạnh mẽ phản đối mọi hoạt động xâm phạm chủ quyền và sẽ kiên quyết bảo vệ chủ quyền bằng các biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế.
Phó phát ngôn Bộ Ngoại giao Đoàn Khắc Việt.
Chiều 31/10, trả lời câu hỏi của phóng viên quốc tế về thông tin Trung Quốc triển khai các thiết bị quân sự tại đảo Tri Tôn, thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam, Phó phát ngôn Bộ Ngoại giao Đoàn Khắc Việt cho biết, Việt Nam mạnh mẽ phản đối mọi hoạt động xâm phạm chủ quyền và sẽ kiên quyết bảo vệ chủ quyền bằng các biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế.
“Việt Nam hết sức quan ngại về thông tin này và mạnh mẽ phản đối mọi hoạt động xâm phạm chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa. Việt Nam sẽ kiên quyết bảo vệ chủ quyền bằng các biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là hiến chương Liên hợp quốc và Công ước Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982 (UNCLOS)”, Phó phát ngôn Bộ Ngoại giao Đoàn Khắc Việt nói.
Liên quan đến thông tin các trường hợp ngư dân Việt Nam bị bắt, Phó phát ngôn Đoàn Khắc Việt tái khẳng định lập trường, quan điểm nhất quán của Việt Nam.
“Quần đảo Hoàng Sa thuộc chủ quyền của Việt Nam. Lập trường này đã được Việt Nam khẳng định nhất quán nhiều lần. Việc lực lượng Hải cảnh Trung Quốc bắt giữ trái phép tàu cá và ngư dân Việt Nam tại quần đảo Hoàng Sa là xâm phạm nghiêm trọng chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa, vi phạm các quyền cũng như lợi ích hợp pháp, chính đáng của ngư dân Việt Nam.
Việt Nam kiên quyết phản đối và yêu cầu Trung Quốc tôn trọng đầy đủ chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa, thả ngay toàn bộ tàu cá và ngư dân Việt Nam bị bắt giữ trái phép, bồi thường thỏa đáng các thiệt hại và chấm dứt, không tái diễn các hành động quấy nhiễu, bắt giữ trái phép tàu cá và ngư dân Việt Nam tại quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam.
Nhân dịp ông Donald Trump được bầu làm Tổng thống Mỹ, Tổng Bí thư Tô Lâm, Chủ tịch nước Lương Cường và Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã gửi điện chúc mừng.
Ông Donald Trump
Nhân dịp ông Donald Trump được bầu làm Tổng thống Mỹ, ngày 7.11, Tổng Bí thư Tô Lâm, Chủ tịch nước Lương Cường và Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã gửi điện chúc mừng.
Lãnh đạo cấp cao Việt Nam khẳng định Việt Nam coi Mỹ là đối tác có tầm quan trọng chiến lược và tin tưởng rằng với nền tảng vững chắc đã được gây dựng bởi nhiều thế hệ lãnh đạo hai nước trong gần 3 thập kỷ qua, với sự ủng hộ mạnh mẽ của Tổng thống Donald Trump trong nhiệm kỳ thứ nhất cũng như nhiệm kỳ mới, quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Mỹ sẽ tiếp tục phát triển sâu rộng, hiệu quả, bền vững, vì lợi ích và mong muốn của nhân dân hai nước và vì hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực và trên thế giới.
Cùng ngày, Phó chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân cũng đã gửi điện mừng tới Phó tổng thống đắc cử James David Vance.
Ông Trump đắc cử tổng thống sau khi thắng ở hàng loạt bang chiến trường, đánh bại đối thủ đảng Dân chủ Kamala Harris. Ông là tổng thống Mỹ đầu tiên trong một thế kỷ đảm nhận hai nhiệm kỳ không liên tiếp.
Thế giới hiện nay đổ dồn sự quan tâm vào cuộc chiến tranh giữa Nga và Ukraine khi cuộc chiến này ngày càng có nguy cơ leo thang. Ukraine đã đưa ra kế hoạch tiến sâu vào nội địa Nga và kêu gọi Mỹ cũng như các nước phương Tây hỗ trợ các loại vũ khí tầm xa phục vụ cho cuộc tiến công. Đáp trả điều này, phía Nga tuyên bố sẽ cân nhắc sử dụng vũ khí hạt nhân khi lãnh thổ của đất nước có nguy cơ bị đe dọa. Sự đáp trả mạnh mẽ từ Nga sẽ dẫn đến nguy cơ xung đột trực tiếp với NATO và các nước phương Tây, thậm chí có thể dẫn đến Chiến tranh Thế giới thứ 3 bao gồm cả chiến tranh hạt nhân.
Tên lửa được bắn về phía Israel từ Dải Gaza, Chủ Nhật ngày 8 tháng 10 năm 2023.
Trong tuần qua, thế giới lại chứng kiến cuộc xung đột vũ trang quân sự giữa Iran và Israel. Cuộc chiến có nguy cơ bùng lên thành chiến tranh lan rộng và lan ra toàn vùng Trung Đông. Nhìn qua có thể thấy cuộc chiến không những ẩn chứa nhiều mâu thuẫn không được giải quyết một cách cơ bản mà còn ngày càng tăng trước sự hung hăng hiếu chiến của các bên.
Công bằng mà nói, việc tấn công của Hamas ngày 7/10/2023 là khởi đầu của cuộc chiến. Mặc dù Hamas chỉ là phong trào Hồi giáo và không hoàn toàn đại diện cho Palestine, nhưng tổ chức này đã phát triển thành một lực lượng quân sự đáng kể với nhiều thù hận với Israel. Sự lớn mạnh của Hamas đã khiến tổ chức này có khả năng thực hiện các cuộc trả đũa và điều này dẫn đến cuộc tấn công ngày 7/10/2023. Cuộc giao tranh đến nay đã hơn một năm và không có dấu hiệu kết thúc. Nhưng xung đột không chỉ dừng lại ở Hamas mà sau gần một năm Israel đã “cầy xới” toàn bộ Dải Gaza, làm xáo trộn, hủy hoại nhiều nhà ở và khiến hàng triệu người thiệt mạng. Theo thông tin quan trọng, Israel đã tiêu diệt được lực lượng cơ bản ở Dải Gaza, từ hệ thống chỉ huy tới nhiều binh sĩ của Hamas.
Trước bối cảnh như vậy, trong suốt một năm qua, cuộc tiêu diệt tấn công Hamas đã đưa thế giới vào một tình thế phải chấp nhận những hoạt động được coi là vô nhân đạo, tàn bạo của Israel và không ai ngăn cản điều đó. Từ Liên hợp quốc, Chính phủ Hoa Kỳ đến các nước lớn như Trung Quốc và Nga đều gây áp lực cho Israel để đàm phán chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Dải Gaza nhưng tất cả áp lực này trong suốt bao năm qua đều không có kết quả. Mỹ và châu Âu khẳng định ủng hộ sự độc lập chủ quyền của Israel khi bị tấn công, họ đã hỗ trợ, cung cấp viện trợ cho Israel. Đặc biệt Mỹ đã tăng cường quân sự, viện trợ về tài chính để Israel tiến hành chiến tranh. Những nước khác cũng nhìn nhận Hamas là lực lượng tổ chức khủng bố nên ở mức độ nào đó họ ủng hộ xử lý nhóm Hồi giáo cực đoan này. Họ cũng lên án có mức độ và ủng hộ cho việc thành lập Nhà nước Palestine để xóa bỏ tính chính danh của lực lượng Hamas và nếu Israel đồng thuận theo chiều hướng này thì hòa bình sẽ được lập ra và chiến tranh sẽ kết thúc. Nhưng tất cả điều đó đều chỉ mới dừng lại ở những lời kêu gọi còn Israel vẫn tiến hành những chủ trương mà họ đã vạch định. Có nghĩa là Israel phải cơ bản tiêu diệt Hamas và các lực lượng Hồi giáo khác như Hezbollah, Houthi… và thậm chí cả những nhà nước ủng hộ các phong trào này. Nước này cho rằng đây là thời điểm làm tan rã các lực lượng chống đối, bao gồm tấn công Iran.
Ngày 1/10/2024, một sự kiện làm chấn động dư luận quốc tế là cuộc tấn công của Iran vào Isreal, được coi như sự trả đũa khởi đầu đối với nước này. Các nhà bình luận sơ bộ đưa ra nhận xét nguyên nhân Iran tấn công Israel. Thứ nhất, Israel đã tiến hành nhiều vụ tấn công tàn khốc giết các tướng lĩnh Iran ngay trên đất của Iran. Thứ hai, tiêu diệt lãnh đạo Hamas ngay sau khi ông này đến dự lễ nhậm chức Tổng thống tại Tehran. Thứ ba là các vụ tấn công hầu hết các tướng lĩnh của Liban, các chỉ huy cấp cao và nhiều sĩ quan. Gần đây nhất, ngày 17/9/2024, khoảng 5.000 máy nhắn tin được cho là của các thành viên Hezbollah đã phát nổ. Vụ tấn công đã làm bị thương hơn 2.800 người và khiến 12 người thiệt mạng. Iran và các nước Hồi giáo cho rằng do tình báo của Israel gây ra. Tất cả hoạt động trên đã gây phẫn nộ cho các nhà lãnh đạo của Iran, đặc biệt là ông Khamenei – nhà lãnh đạo tối cao Iran – và quần chúng Iran, Syria đều cho rằng phải trừng trị Israel. Trong đó nhiều nhà bình luận còn suy luận vụ rơi máy bay của Tổng thống Iran là không loại trừ âm mưu do Isreal gây ra, có thể chính từ đây đã dấy lên phong trào chống Israel để trả thù.
Người ta cho rằng Israel đã gây ra quá nhiều tội ác đối với người dân Dải Gaza. Theo thống kê, đến tháng 5 năm 2024 đã có ít nhất 35.000 người thiệt mạng, trong đó phần lớn là trẻ em và phụ nữ. Ngoài cái chết trực tiếp bởi bom đạn, số người tử vong gián tiếp do thiếu lương thực, thuốc men và điều kiện sống thiếu thốn cũng lên tới hơn 60.000 người. Cho đến nay Israel đã từ chối mọi yêu cầu chấm dứt chiến tranh và đàm phán từ cộng đồng quốc tế. Israel được Mỹ và Anh đứng sau hỗ trợ và nếu không ngăn chặn những hành vi này thì không chỉ đe dọa tại Dải Gaza mà họ còn đang mở rộng chiến tranh đến các vùng Trung Đông khác, đặc biệt là tấn công Liban. Trước đó khi Israel tấn công Iran và tiêu diệt thủ lĩnh Hamas, Iran đã đáp trả mang tính chất cảnh báo.
Theo diễn biến cuộc tấn công ngày 1/10, phía Iran đã gây một sự bất ngờ rất lớn với Israel và gây một thiệt hại không hề nhỏ. Chưa có thông tin chính xác nhưng đã có nhiều máy bay quân sự bị phá hủy. Dư luận cho rằng Iran mới chỉ tấn công vào những mục tiêu quân sự của Israel còn các mục tiêu về kinh tế thì chưa phải là mục tiêu tấn công của Iran. Họ cho rằng đó cũng là mức độ kiềm chế đối với Israel. Trong khi đó Israel phản ứng rất mạnh mẽ trước sự kiện bị tấn công. Thủ tướng Israel đã mở cuộc họp nội các và tuyên bố rằng sẽ trả đũa quyết liệt bằng các đòn tấn công nhắm vào các giếng dầu hoặc cơ sở hạt nhân của Iran. Các cuộc tấn công trước đây của Israel vào Iran thường mang tính chất biểu tượng, nhưng lần này tổn thất của Israel là quá lớn và có khả năng quy mô đáp trả cũng sẽ vượt qua những lần trước. Nhận định rằng chỉ trong vài ngày tới, cuộc tấn công trả đũa từ Israel sẽ tiến vào Iran. Trước tuyên bố của Israel, phía Iran cũng đáp trả những thách thức như tuyên bố xóa sổ nhà nước Israel nếu như bị tấn công.
Trước bối cảnh căng thẳng, phản ứng của các nước như Mỹ đã có những ủng hộ bảo vệ chủ quyền của Israel nhưng kêu gọi phải kiềm chế. Bản thân Mỹ không muốn sự kiện này lan rộng ra các nước Trung Đông.
Nga cũng lên tiếng kêu gọi “kiềm chế tối đa” và tránh leo thang bạo lực. Ông Vassily Nebenzia, người đứng đầu phái đoàn Nga tại Liên hợp quốc bày tỏ lo ngại rằng Israel đang cố gắng tạo ra một cuộc xung đột trực tiếp giữa Iran và Mỹ. Xét ở Trung Đông, nếu Israel không có can dự của Mỹ thì cuộc chiến kéo dài rất có thể Israel sẽ thua. Nói chung dư luận thế giới đều lo ngại nếu cuộc chiến lan rộng ra Trung Đông và như tuyên bố của Iran là không chỉ tấn công vào khu quân sự mà còn nhằm vào các mỏ khai thác dầu của Israel. Mỹ lo ngại điều này sẽ đẩy khủng hoảng năng lượng leo thang. Ngoài vấn đề năng lượng cung ứng, đường vận tải bế tắc còn làm ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu.
Điều đáng chú ý là cuộc đáp trả của Iran với Israel ngày 1/10 đã không ngăn chặn ý đồ tấn công của Israel vào Liban và Iran. Với những gì Israel đã gây ra cho lực lượng Hamas, hủy diệt các nhà lãnh đạo và chỉ huy lực lượng Hezbollah, lực lượng tình báo Israel đã chứng tỏ họ đã biết được rất rõ không gian hành động của Iran và các phong trào Hồi giáo.
Các nhà lãnh đạo Israel bộc lộ niềm tin họ đang có cơ hội ngàn năm có một để định hình lại Trung Đông. Trong bài phát biểu mới đây, Thủ tướng Israel Netanyahu hứa với “dân tộc Ba Tư cao quý” rằng ngày mà họ thoát khỏi sự cai trị của “bạo chúa” và chung sống hòa bình với Israel có thể đến “sớm hơn nhiều so với mọi người nghĩ”. Ông cũng cảnh báo rằng “không có nơi nào ở Trung Đông mà Israel không thể tiếp cận”.
Với những lời tuyên bố của Netanyahu, cuộc chiến Israel với Hezbollah, Iran và phong trào Hồi giáo chắc chắn không dừng lại. Netanyahu chỉ dừng lại khi phá vỡ hoàn toàn cấu trúc chỉ huy của Hezbollah. Điều đó có thể dự báo Israel sẽ tấn công vào Liban để tiêu diệt lực lượng Hezbollah. Các quan chức, chỉ huy quân sự và tình báo của Israel cho biết “Đây là cơ hội tiêu diệt Hezbollah để lực lượng này không bao giờ có thể phục hồi và sử dụng quyền lực nhóm này ở Liban nữa”.
Vụ ám sát Hassan Nasrallah, lãnh tụ của Hezbollah đã khiến uy tín của Netanyahu tăng lên đối với cử tri Israel, tạo động lực chính trị để Netanyahu kéo dài cuộc tấn công và phớt lờ lời kêu gọi ngừng bắn được nhắc đi nhắc lại của Mỹ, đồng minh phương Tây và Liên hợp quốc.
Ngày 5/10 vừa qua, Iran và các tiểu Vương quốc Ả rập Thống nhất (UAE) đã tổ chức cuộc họp lần thứ 10 của Ủy ban Lãnh sự chung tại Abu Dhabi, sau đó Ngoại trưởng Iran Hossein Amir-Abdollahian cũng có chuyến thăm tới Ả rập Xê Út vào ngày 8/10. Có thông tin cho biết họ phát hiện tại khu vực biên giới phía Tây Iran có rất nhiều đoàn xe chở các bệ phóng của các loại tên lửa đạn đạo với số lượng lớn di chuyển khắp nơi trong khu vực. Thông tin từ chính phủ nước này cho biết họ đang sẵn sàng chuẩn bị ở mức cao nhất trong trường hợp Israel tấn công đáp trả thì họ cũng sẽ ngay lập tức đáp trả. Iran nói rằng họ không loại trừ khả năng sẽ tấn công vào những mục tiêu sống còn với Israel, trong đó có cơ sở hạt nhân.
Một vấn đề nữa đáng lo ngại, Iran là một nước lớn, đến nay chưa thể biết được tiềm lực quân sự của Iran đến đâu và sản xuất được bao nhiêu vũ khí hạt nhân. Nếu chiến tranh leo thang và Iran sử dụng vũ khí hiện đại như họ công bố thì sẽ là một thảm họa và gây tổn hại lớn. Đây không chỉ là cuộc đối đầu giữa hai lực lượng Iran và Israel mà còn kéo theo cả Liban, Iraq, Syria cũng như các lực lượng Hồi giáo, đồng thời đẩy cả thế giới, bao gồm Mỹ và các cường quốc khu vực vào vòng xoáy chiến tranh. Tình hình này có nguy cơ sẽ hủy hoại toàn cầu.
Trong gần 200 năm, các cuộc bầu cử Mỹ luôn được tổ chức vào thứ Ba sau thứ Hai đầu tiên của tháng 11 với những lý do cực kỳ đặc biệt.
Quốc hội Mỹ đã thông qua một đạo luật vào năm 1845 quy định rằng bầu cử phải diễn ra vào “thứ ba ngay sau thứ hai đầu tiên của tháng 11” trên toàn quốc
Hầu hết các quốc gia trên thế giới tổ chức bầu cử vào cuối tuần để tạo điều kiện thuận lợi cho người dân đi bỏ phiếu. Tuy nhiên, nước Mỹ lại là một ngoại lệ khi ngày bầu cử luôn diễn ra vào thứ ba ngay sau thứ hai đầu tiên của tháng 11.
Diễn ra vào một ngày duy nhất Thực chất, việc tổ chức bầu cử vào mốc thời gian cố định như trên được Quốc hội Mỹ quy định trong một đạo luật thông qua năm 1845. Quyết định này nhằm mang lại sự đồng nhất cho công tác bầu cử trên tất cả các bang.
Trước khi đạo luật trên được thông qua, các bang tự quyết định ngày bầu cử của riêng mình. Điều này dẫn đến sự thiếu đồng nhất, thiếu công bằng lớn về thời gian cũng như kết quả bầu cử.
Các bang bỏ phiếu sớm có thể ảnh hưởng đến kết quả ở các bang bỏ phiếu muộn hơn, đồng thời tạo điều kiện để nạn gian lận và thao túng phiếu bầu hoành hành.
Chính vì thế, để đảm bảo bầu cử công bằng và được kiểm soát chặt chẽ hơn, Quốc hội Mỹ thông qua một đạo luật liên bang vào ngày 23-1-1845, quy định các cuộc bầu cử trên cả nước phải được diễn ra cùng một ngày.
Tại sao phải là thứ ba sau thứ hai đầu tiên của tháng 11?
Theo chuyên trang History.com, việc lựa chọn ngày này chịu tác động của lịch sử, văn hóa và xã hội của Mỹ vào thế kỷ 19.
Khi ấy, Mỹ còn là nước phụ thuộc nhiều vào nông nghiệp và phần lớn cử tri là nông dân. Họ sống trên các nông trại ở xa địa điểm bỏ phiếu và thường phải tốn một ngày để đến nơi bầu cử.
Vì thế, việc chọn ngày bầu cử cần đảm bảo tạo thuận tiện cho đa số người dân, đồng thời không làm gián đoạn công việc đồng áng của họ.
Đầu tháng 11 được chọn làm thời điểm tổ chức bầu cử vì đây là thời điểm vừa kết thúc vụ thu hoạch, đa phần các nông dân đều rảnh rang.
Thông thường vào khoảng thời gian này tiết trời mùa đông cũng chưa quá lạnh lẽo, khắc nghiệt, thuận lợi để người dân đi bầu.
Ngay từ những ngày ấy, Mỹ đã là quốc gia có dân số đa phần là tín đồ công giáo. Do đó, ngày bầu cử không thể diễn ra vào chủ nhật để tạo điều kiện cho người dân đi lễ nhà thờ.
Trong khi đó, thứ tư lại là ngày họp chợ của nông dân, khiến việc tổ chức bầu cử vào ngày này cũng gây ra nhiều bất cập.
Trong bối cảnh đó, giới cầm quyền Mỹ khi ấy cân nhắc phương án một trong hai ngày đầu tuần. Lựa chọn ngày thứ ba cho phép người dân đi lễ chủ nhật, di chuyển đến điểm bỏ phiếu trong suốt thứ hai, bỏ phiếu vào thứ ba và về nhà kịp thứ tư để dự hội chợ.
Đồng thời, quy tắc “thứ ba sau ngày thứ hai đầu tiên” cũng đảm bảo ngày bầu cử không rơi vào ngày 1-11 – một ngày lễ tôn giáo lớn của Thiên Chúa giáo. Bên cạnh đó ngày đầu tháng cũng là ngày các thương nhân thường làm thống kê sổ sách của tháng trước.
Ngày nay, truyền thống lâu đời này vẫn được duy trì cho dù xã hội Mỹ đã có sự thay đổi toàn diện. Một phần vì mô hình chọn thời gian hiện tại chưa mang đến nhiều bất cập, phần khác vì việc thay đổi sẽ yêu cầu một đạo luật mới của Quốc hội, vốn tốn nhiều công sức và giấy mực không cần thiết.
Để giải quyết nhu cầu linh hoạt thời điểm bầu cử của cử tri, trong những kỳ bầu cử Mỹ gần đây, chính quyền liên bang và địa phương đã ngày một nới lỏng yêu cầu để người dân bầu cử sớm trực tiếp hoặc bỏ phiếu qua thư.
Quân đội Mỹ, Hàn Quốc và Nhật Bản đã tiến hành một cuộc tập trận không quân chung hôm nay 3.11 với sự tham gia của máy bay ném bom B-1B.
Quân đội Hàn Quốc cho hay tham gia cuộc tập trận nói trên có máy bay ném bom B-1B của Mỹ, máy bay chiến đấu F-15K và KF-16 của Hàn Quốc và chiến đấu cơ F-2 của Nhật Bản, theo AFP.
“Cuộc tập trận chứng minh cam kết của liên minh Hàn Quốc-Mỹ về việc tăng cường răn đe mở rộng để ứng phó các mối đe dọa tên lửa và hạt nhân đang gia tăng từ Triều Tiên”, Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Hàn Quốc nhấn mạnh trong thông cáo báo chí.
Trong cuộc tập trận mới, máy bay chiến đấu của Hàn Quốc và Nhật Bản đã hộ tống máy bay ném bom chiến lược của Mỹ đến một địa điểm được chỉ định ở phía nam bán đảo Triều Tiên, “thể hiện khả năng áp đảo trong việc tấn công nhanh chóng và chính xác các mục tiêu mô phỏng”, theo AFP trích dẫn thông cáo báo chí.
Quân đội Hàn Quốc cho biết thêm đây là lần thứ tư trong năm nay máy bay ném bom B-1B được triển khai tới bán đảo Triều Tiên và là lần thứ hai tập trận trên không ba bên nhằm chống lại “các mối đe dọa quân sự” của CHDCND Triều Tiên.
Hiện chưa có thông tin về phản ứng của Triều Tiên. Cuộc tập trận diễn ra ba ngày sau khi Bình Nhưỡng phóng một trong những tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) sử dụng nhiên liệu rắn và tiên tiến nhất của Triều Tiên mà các chuyên gia cho rằng có thể vươn tới các mục tiêu ở lục địa Mỹ, theo AFP.
Hãng thông tấn KCNA đã ca ngợi đây là “tên lửa chiến lược mạnh nhất thế giới” và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un “bày tỏ sự hài lòng lớn” về cuộc phóng ICBM thành công mới.
Theo Chánh văn phòng Nội các Nhật Bản Yoshimasa Hayashi, tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) mới nhất của Triều Tiên có khả năng vươn tới bờ biển Mỹ.
Màn hình TV hiển thị hình ảnh vụ phóng tên lửa đạn đạo liên lục địa của Triều Tiên.
“Dựa trên thông tin chúng tôi có được về khoảng cách bay và độ cao của tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) do Triều Tiên phóng, tùy thuộc vào trọng lượng của đầu đạn, tầm bắn của nó có thể vượt quá 15.000 km”, Chánh Văn phòng Nội các Nhật Bản Yoshimasa Hayashi tuyên bố.
Điều này có nghĩa là tên lửa ICBM sở hữu khả năng bay xa tới Mỹ, vì khoảng cách giữa hai quốc gia là khoảng 9.900 km. Ông Hayashi lưu ý thêm nếu phóng theo chiều ngang, tên lửa có thể có tầm bắn xa hơn nhiều.
Liên quan đến vụ phóng tên lửa hôm 31/10, ông Hayashi xem đây là “hành động vô lý làm leo thang căng thẳng trong toàn cộng đồng quốc tế” và tuyên bố “không thể chấp nhận được”. Nhật Bản nộp công hàm phản đối Triều Tiên thông qua đại sứ quán tại Trung Quốc.
Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Gen Nakatani thông tin tên lửa của Triều Tiên đã rơi xuống biển Nhật Bản, bên ngoài vùng đặc quyền kinh tế của nước này và cách Đảo Okushiri khoảng 200 km về phía Tây. Không có thiệt hại nào được báo cáo từ máy bay hoặc tàu thuyền đi qua khu vực này, nhưng tên lửa ICBM của Triều Tiên “có thời gian bay dài nhất và độ cao bay cao nhất từ trước cho đến nay”.
Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của Mỹ cũng lên án vụ thử nghiệm, yêu cầu Triều Tiên “kiềm chế hành động phi pháp, gây bất ổn tiếp theo”. Vụ phóng không gây ra mối đe dọa tức thời đối với nhân sự, lãnh thổ hoặc đồng minh của Mỹ.
Triều Tiên thường xuyên tiến hành các vụ thử tên lửa trong bối cảnh gia tăng căng thẳng với Hàn Quốc và Mỹ. Vụ phóng ICBM trước đó diễn ra vào tháng 12/2023 khi tên lửa bay khoảng 1.000km trong chuyến bay kéo dài 73 phút.
Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un từng tuyên bố cuộc các thử nghiệm tên lửa là “hành động quân sự phù hợp nhằm cảnh báo đối thủ, những kẻ cố tình leo thang tình hình khu vực và gây ra mối đe dọa đến an ninh Triều Tiên”.
Bộ Ngoại giao Việt Nam bày tỏ hết sức quan ngại khi có thông tin Trung Quốc đang hoàn thiện cơ sở hạ tầng để đưa radar ra đảo Tri Tôn, thuộc quần đảo Hoàng Sa.
Chiều 31-10, tại họp báo thường kỳ Bộ Ngoại giao Việt Nam, phó phát ngôn Đoàn Khắc Việt nhận được đề nghị từ truyền thông quốc tế cho biết quan điểm của Việt Nam trước các diễn biến gần đây tại quần đảo Hoàng Sa.
Theo đó, có thông tin Trung Quốc đang hoàn thiện cơ sở hạ tầng trên đảo Tri Tôn thuộc quần đảo Hoàng Sa để triển khai các hệ thống radar tại đây.
Về vấn đề này, ông Việt cho biết Việt Nam “hết sức quan ngại” về thông tin trên và “mạnh mẽ phản đối mọi hoạt động xâm phạm chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa”.
Đại diện Bộ Ngoại giao cũng nhấn mạnh Việt Nam sẽ “kiên quyết bảo vệ chủ quyền” bằng các biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là Hiến chương Liên Hiệp Quốc và Công ước của Liên Hiệp Quốc về Luật Biển năm 1982.
Trước đó, báo The Guardian của Anh dẫn phân tích từ Viện nghiên cứu Chatham House cho thấy có sự gia tăng đáng kể các hoạt động của Trung Quốc trên đảo Tri Tôn của Việt Nam.
Phân tích của Chatham House cho thấy Trung Quốc đang ngang nhiên nâng cấp cơ sở hạ tầng trên đảo, xây dựng những vật thể có thể là điểm phóng cho một khẩu đội tên lửa chống hạm, cũng như hệ thống radar tinh vi.
Cũng theo Chatham House, một khi đi vào hoạt động, hệ thống radar trên đảo Tri Tôn sẽ gia tăng đáng kể khả năng của Trung Quốc trong việc phát hiện và giám sát các tàu đi lại trên Biển Đông.
Các radar chống tàng hình tương tự, được gọi là SIAR, đã được Trung Quốc xây dựng trái phép ở đá Subi, thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam. Nước này cũng triển khai hệ thống tương tự trên đảo Hải Nam nằm hướng ra Biển Đông. Việt Nam khẳng định chủ quyền với quần đảo Hoàng Sa
Tri Tôn là đảo gần bờ Việt Nam nhất trong số các đảo và thực thể thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam. Đây cũng là một trong các đảo có diện tích lớn của quần đảo này.
Năm 1974, Trung Quốc đã sử dụng vũ lực để kiểm soát quần đảo Hoàng Sa và bắt đầu các động thái xây dựng, cải tạo trái phép. Việt Nam đã nhiều lần khẳng định chủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa là phù hợp với luật pháp quốc tế, nhấn mạnh có đầy đủ cơ sở và căn cứ pháp lý cho điều này.
Bộ Ngoại giao Việt Nam luôn phản đối các động thái trái phép của Trung Quốc trên các đảo và thực thể thuộc quần đảo Hoàng Sa thời gian qua.
Quân đội Hàn Quốc cho biết, Triều Tiên đã bắn một tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) hướng ra biển vào ngày 31.10.
Một vụ phóng tên lửa của Triều Tiên.
Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Hàn Quốc (JCS) cho biết đã phát hiện vụ phóng tên lửa vào khoảng 7h10 sáng 31.10 từ khu vực Bình Nhưỡng của Triều Tiên.
Vụ phóng diễn ra chỉ vài giờ sau khi các Bộ trưởng Quốc phòng Hàn Quốc và Mỹ họp tại Lầu Năm Góc ngày 30.10, lên án việc triển khai quân đội của Triều Tiên tới Nga.
Theo Bộ Quốc phòng Nhật Bản, vụ phóng tên lửa đạn đạo liên lục địa của Triều Tiên sáng 31.10 được cho là lần xa nhất từ trước tới nay với một tên lửa Triều Tiên.
Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Gen Nakatani chia sẻ, tên lửa đã bay trong “khoảng 1 giờ 26 phút”. “Thời gian bay là dài nhất từ trước đến nay. Có thể là tên lửa mới nhất từ trước đến nay” – Bộ trưởng Nakatani cho biết.
Đài truyền hình công cộng NHK dẫn nguồn tin từ Bộ Quốc phòng Nhật Bản cho hay, tên lửa rơi ở ngoài vùng đặc quyền kinh tế của Nhật Bản.
Vụ phóng diễn ra chỉ vài ngày trước cuộc bầu cử tổng thống Mỹ và sau những cảnh báo từ cơ quan tình báo Hàn Quốc rằng Bình Nhưỡng có kế hoạch phóng một ICBM vào thời điểm diễn ra cuộc bầu cử để thử nghiệm công nghệ tái nhập.
Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ xác định vụ phóng tên lửa mới nhất của Triều Tiên là tên lửa đạn đạo liên lục địa, gọi đây là hành vi vi phạm nhiều nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc.
Lần gần nhất Triều Tiên bắn nhiều tên lửa đạn đạo tầm ngắn là vào ngày 18.9. Lần gần nhất Bình Nhưỡng bắn tên lửa đạn đạo liên lục địa là ngày 18.12.2023.
Trung Quốc tuyên bố sẽ thực hiện các biện pháp đối phó để bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ quốc gia giữa lúc Mỹ bật đèn xanh thương vụ vũ khí trị giá 2 tỉ USD cho Đài Loan.
Hệ thống tên lửa phòng không tiên tiến (NASAMS)
Trong một tuyên bố đưa ra vào ngày 26.10, Bộ Ngoại giao Trung Quốc lên án mạnh mẽ việc Mỹ bán gói vũ khí 2 tỉ USD cho Đài Loan và đã gửi “lời phản đối nghiêm túc” tới Mỹ. Theo Reuters dẫn lại tuyên bố, Trung Quốc kêu gọi Mỹ ngừng cung cấp vũ khí cho hòn đảo này ngay lập tức và chấm dứt các động thái nguy hiểm làm suy yếu hòa bình và ổn định ở eo biển Đài Loan.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết: “Chúng tôi sẽ có biện pháp đối phó kiên quyết và thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia, an ninh và toàn vẹn lãnh thổ”.
Trước đó, Lầu Năm Góc hôm 25.10 cho biết họ đã phê duyệt gói bán vũ khí trị giá 2 tỉ USD cho Đài Loan, bao gồm việc lần đầu tiên chuyển giao cho hòn đảo này hệ thống tên lửa phòng không tiên tiến (NASAMS).
Theo Cục Các vấn đề chính trị – quân sự thuộc Bộ Ngoại giao Mỹ, gói vũ khí này bao gồm 3 hệ thống NASAMS và các thiết bị liên quan khác có giá trị lên tới 1,16 tỉ USD. Theo Reuters, NASAMS là vũ khí tương đối mới với Đài Loan. Trong khu vực, chỉ có Úc và Indonesia đang vận hành tổ hợp này.
Ngoài ra, gói vũ khí còn có hệ thống radar trị giá ước tính 828 triệu USD. “Thương vụ được đề xuất sẽ giúp cải thiện an ninh của bên nhận và hỗ trợ duy trì sự ổn định chính trị, cân bằng quân sự và tiến bộ kinh tế trong khu vực”, Lầu Năm Góc nhấn mạnh.
Văn phòng lãnh đạo Đài Loan Lại Thanh Đức ngày 26.10 cảm ơn Mỹ vì đã bật đèn xanh cho các hợp đồng bán vũ khí tiềm năng. Theo South China Morning Post, đây là thương vụ vũ khí thứ 17 của chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden cho hòn đảo này.
Phát ngôn viên của lãnh đạo Đài Loan Karen Kuo nói: “Tăng cường năng lực tự vệ của Đài Loan là nền tảng để duy trì sự ổn định trong khu vực”. Đài Loan cho rằng hệ thống NASAMS đã được thử nghiệm thực chiến tại Ukraine và sẽ giúp tăng cường năng lực trên không của lực lượng phòng vệ Đài Loan.
Cơ quan Phòng vệ Đài Loan nói rằng Trung Quốc đã triển khai chiến đấu cơ và máy bay không người lái quanh Đài Loan trong ngày 27.10.
Chiến đấu cơ Trung Quốc thả bom trong một cuộc diễn tập gần đây
Cơ quan Phòng vệ Đài Loan nói rằng họ đã phát hiện 19 máy bay Trung Quốc, trong đó có máy bay chiến đấu và máy bay không người lái, bay gần hòn đảo trong khoảng thời gian gần bốn giờ như một phần của “cuộc tuần tra sẵn sàng chiến đấu chung” của Trung Quốc xung quanh Đài Loan hôm nay 27.10, theo AFP.
Cơ quan Phòng vệ Đài Loan còn nói rằng lực lượng phòng vệ Đài Loan đã theo dõi chặt chẽ tình hình bằng các hệ thống tình báo, giám sát và trinh sát chung, triển khai máy bay, tàu quân sự và hệ thống tên lửa trên bờ như một phản ứng thích hợp.
Đài Loan phát hiện số máy bay trên của Trung Quốc sau khi Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 26.10 ra tuyên bố lên án mạnh mẽ việc Mỹ duyệt gói bán vũ khí 2 tỉ USD cho Đài Loan và đã gửi “lời phản đối nghiêm túc” tới Mỹ. Theo Reuters dẫn lại tuyên bố, Trung Quốc kêu gọi Mỹ ngừng cung cấp vũ khí cho Đài Loan ngay lập tức và chấm dứt các động thái nguy hiểm làm suy yếu hòa bình và ổn định ở eo biển Đài Loan.
Ngoài ra, Văn phòng các vấn đề Đài Loan của Trung Quốc hôm nay nói rằng gói vũ khí mới nhất cho thấy Washington “liên tục mâu thuẫn với lời hứa của các nhà lãnh đạo của mình là không ủng hộ “Đài Loan độc lập”… và gây tổn hại đến hòa bình và ổn định ở khu vực eo biển Đài Loan”.
Trước đó, Bộ Ngoại giao Mỹ hôm 25.10 đã phê duyệt gói bán vũ khí trị giá 2 tỉ USD cho Đài Loan, bao gồm việc lần đầu tiên chuyển giao cho hòn đảo này hệ thống tên lửa phòng không tiên tiến (NASAMS), theo AFP.
Campuchia mới đây đã trải qua tình trạng báo động buộc nước này phải khẩn cấp triển khai hàng nghìn cảnh sát đặc nhiệm để đối phó với các cuộc biểu tình chính trị đang manh nha diễn ra tại đất nước Chùa Tháp. Mục đích những cuộc biểu tình này là gì? Những thế lực đứng sau kích động là ai? Liệu Campuchia có trở thành một “Bangladesh” thứ 2 hay không?
Cảnh sát Campuchia được huy động để bảo đảm an ninh tại Phnom Penh, nhằm đối phó với kế hoạch biểu tình chống Chính phủ do phe đối lập ở nước ngoài kêu gọi
Chuyện gì đang xảy ra tại Campuchia?
Ngày 23/7/2024, nhà hoạt động đối lập Srun Srorn cùng với 3 người khác đã bị cảnh sát tỉnh Xiêm Riệp bắt giữ sau khi đăng một video trực tiếp thảo luận về sự hợp tác giữa khu vực Tam giác phát triển Campuchia – Lào – Việt Nam (gọi tắt là CLV-DTA). Các nhà hoạt động này bày tỏ quan ngại về việc Campuchia có thể bị mất lãnh thổ ở khu vực Đông Bắc hoặc quyền kiểm soát tài nguyên thiên nhiên vào tay Việt Nam.
Không lâu sau đó, nhóm Telegram có tên là “Roub Roum Dermbei Cheat” (“Đoàn kết vì Tổ quốc”) do phe đối lập ở nước ngoài tạo ra nhằm kêu gọi biểu tình trước Cung điện Hoàng gia Campuchia tại thủ đô Phnom Penh vào lúc 16 giờ ngày 18/8. Đáng chú ý, một số phần tử quá khích còn đề xuất trên mạng xã hội về việc người dân nên học theo các cuộc biểu tình vừa diễn ra tại Bangladesh quốc gia đang lâm vào khủng hoảng lâu nay.
Song song đó, ước tính có hơn 16.000 người Campuchia tại Nhật Bản, Hàn Quốc, và Australia đã xuống đường tuần hành và giương cao khẩu hiệu “No CLV With Vietnam”. Ngày 11/8/2024, nhiều người dân Campuchia đang sinh sống và làm việc tại Hàn Quốc đã tổ chức một cuộc biểu tình tại Giao lộ Jonggak, nằm ở thủ đô Seoul, kêu gọi chính phủ đất nước Chùa Tháp rút khỏi dự án Tam giác phát triển Campuchia – Lào – Việt Nam.
Đến ngày 13/8, Phong trào Dân chủ Khmer có trụ sở ở Mỹ đưa ra tuyên bố rằng, việc Phnom Penh tham gia vào Tam giác phát triển Campuchia – Lào – Việt Nam sẽ tạo thành “vỏ bọc” cho phép nước ngoài phá rừng bất hợp pháp, cưỡng chế đất đai và khai thác tài nguyên ở Campuchia. Tổ chức này cũng quan ngại vấn đề người Việt Nam nhập cư trái phép vào 4 tỉnh của Campuchia khiến khu vực này trở thành “chư hầu” nằm dưới sự kiểm soát của chính quyền Hà Nội.
Trước tình hình leo thang đó, chính quyền xứ Chùa Tháp đã triển khai nhiều biện pháp cứng rắn sẵn sàng ứng phó và trấn áp các lực lượng thù địch đang âm mưu kích động người dân, nhất là tại thủ đô Phnom Penh. Trong một thông điệp ghi âm dài 1 giờ chia sẻ trên kênh Telegram vào ngày 12/8, Chủ tịch Thượng viện kiêm Chủ tịch Đảng Nhân dân Campuchia Hun Sen cảnh báo sẽ xử lý mạnh tay các đối tượng có mưu toan kích động gây bạo loạn, đồng thời nhấn mạnh người dân tránh bị lôi kéo vượt “lằn ranh đỏ”.
Song song đó, Thủ tướng Hun Manet cũng tuyên bố nước này sẽ có hành động cứng rắn đối với những kẻ cố gắng chống phá đất nước; khẳng định không cho phép âm mưu do một số ít thế lực thù địch thực hiện hòng chia rẽ đất nước.
Hai ngày sau, người phát ngôn Bộ Tư pháp Campuchia cho biết, lực lượng thực thi pháp luật của nước này đã nắm rõ bằng chứng về kế hoạch kích động người dân trong nước biểu tình gắn với âm mưu tiến hành “Cách mạng màu” nhằm lật đổ chính phủ của các phần tử lưu vong đang sống ở nước ngoài.
Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Nội vụ Campuchia Sar Sokha sau đó đã yêu cầu chính quyền các tỉnh thành và lực lượng chức năng địa phương chú trọng công tác an ninh trên địa bàn, đề cao cảnh giác trước âm mưu biểu tình bạo loạn lật đổ chính phủ, đặc biệt là các hoạt động tụ tập di chuyển vào thủ đô Phnom Penh đến hết tháng 8.
Từ ngày 17/8, hơn 1.000 cảnh sát đặc nhiệm đã được triển khai tại thủ đô Phnom Penh, đáng chú ý là con số này tương đương 50% lực lượng cảnh sát ở thủ đô. Chính quyền đất nước Chùa Tháp không muốn viễn cảnh các cuộc biểu tình bùng phát thành bạo loạn từng diễn ra tại nước này vào năm 2014, khiến ít nhất 4 người thiệt mạng và khoảng 27 người bị thương.
Từ trang web của Cảnh sát Quốc gia Campuchia, Trung tướng Chuon Narin đã trấn an người dân đừng lo lắng về tình hình trật tự và an toàn công cộng khi an ninh tại thủ đô đã được tăng cường trong nhiều ngày qua. Người dân có thể ra vào thủ đô như bình thường vì đường phố không bị chặn, tuy nhiên với những nhóm người có số lượng lớn tập trung sẽ bị kiểm tra rất nghiêm ngặt. Lý giải về việc triển khai lực lượng an ninh đông đảo, ông Narin khẳng định lực lượng này sẽ nhanh chóng trấn áp bất kỳ nhóm cực đoan nào cố gắng tổ chức một cuộc biểu tình bất hợp pháp.
Trong đêm ngày 17/8 cho đến sáng hôm sau, cảnh sát địa phương đã đồng loạt bắt giữ ít nhất 30 người, trong đó có 2 phụ nữ tại nhà riêng hoặc khách sạn. Theo tuyên bố của Tòa án thành phố Phnom Penh, hầu hết họ đều bị cáo buộc âm mưu lật đổ chính phủ, trong khi một số khác được cho là có hành vi kích động gây mất an ninh trật tự. Nổi bật có một số thành viên thuộc Hiệp hội Liên đoàn Sinh viên Khmer Thông minh, 3 viên chức đảng đối lập và 16 nhà hoạt động xã hội. Nhiều vật chứng như xăng, dao, côn, dùi cui, ná cao su và đạn kim loại dùng cho súng hơi đã bị thu giữ. Đồng thời, văn phòng của KLSA cũng bị tòa án yêu cầu đóng cửa.
Đến ngày 19/8, 16 người bị bắt giữ trước đó được phép trở về nhà, trong khi những người còn lại vẫn bị giam giữ để thẩm vấn. Báo chí Campuchia sau đó đã đăng tải thông tin về kế toán viên của KLSA là Lach Tina thừa nhận các sai lầm của mình khi lên kế hoạch tham gia cuộc biểu tình gây ảnh hưởng đến an sinh xã hội. Bà bày tỏ sự hối hận khi một nhóm đối lập ở nước ngoài đã lợi dụng biểu tình để chống lại chính phủ và kêu gọi sự tha thứ từ Hun Sen và Hun Manet.
Trong thông cáo báo chí cùng ngày, Bộ Quốc phòng Campuchia khẳng định không có hoạt động biểu tình hay chống chính phủ nào đã diễn ra ở nước này, mặc dù lực lượng vũ trang nước này đã được đặt trong tình trạng báo động để ngăn chặn bất kỳ hoạt động gây hỗn loạn nào. Theo Tướng Chhum Socheat, những nỗ lực của phe đối lập nhằm châm ngòi cho một cuộc biểu tình đã thất bại, đồng thời cho rằng đây là một thất bại đáng xấu hổ đối với phe đối lập ở nước ngoài, những người mà ông tuyên bố là đang cố gắng lật đổ chính phủ hợp pháp theo cách phi dân chủ. Ông cũng lưu ý rằng, mặc dù không có sự cố nào xảy ra, lực lượng vũ trang Hoàng gia Campuchia vẫn trong tình trạng báo động và sẵn sàng can thiệp nếu có bất kỳ sự cố nào xảy ra có thể đe dọa đến hòa bình và ổn định.
Bên cạnh đó, ông Touch Sokhak, phát ngôn viên Bộ Nội vụ Campuchia, cũng xác nhận rằng, nhà chức trách đang trong quá trình xác định danh tính và tiến hành bắt giữ những đối tượng liên quan. Ông cũng cảnh báo rằng việc đăng tin nhắn trên mạng xã hội với mục đích kích động biểu tình không phải là hành vi tự do ngôn luận mà là hành vi phạm tội.
Ông Sokhak gọi những hành động phản đối là “cách mạng màu” nhằm lật đổ chính quyền hợp pháp, đồng thời khẳng định đây là một trong những hành vi phạm tội nghiêm trọng nhất theo luật pháp Campuchia và kêu gọi những kẻ vi phạm phải chấm dứt hoạt động ngay lập tức.
Theo tờ Khmer Times ngày 21/8, Thủ tướng Hun Manet đã có lời cảm ơn đến lực lượng quân đội, cơ quan thực thi pháp luật và các cơ quan có liên quan khác đã nỗ lực duy trì an ninh trật tự và ổn định xã hội ở nước này. Ông khẳng định chính phủ sẽ không cho phép bất kỳ ai phá hoại hòa bình và gây ra bất ổn cho xã hội.
Mặc dù đa phần người dân đều ủng hộ những hành động cứng rắn của chính phủ Campuchia. Tuy vậy, vẫn có nhiều ý kiến trái chiều xoay quanh sự kiện này. Điển hình như việc ông Yong Kim Eng, Chủ tịch Trung tâm Phát triển và Hòa bình Nhân dân, ông Pa Chanroeun, Viện trưởng Viện Dân chủ Campuchia, cho rằng sáng kiến Tam giác Phát triển Campuchia – Lào – Việt Nam không có gì sai trái, nhưng khẳng định vấn đề diễn ra phát sinh từ việc thiếu hiểu biết và giải thích không đầy đủ cho người dân từ chính phủ.
Trên các diễn đàn quốc tế, vấn đề này cũng sôi nổi không kém. Theo đánh giá của The Diplomat, chính phủ Campuchia đã có những hành động thái quá đối với cuộc biểu tình về sáng kiến Tam giác Phát triển chủ yếu mang tâm lý bài Việt Nam, mặc dù nước này đã có những hành động ngoại giao tách rời khỏi Hà Nội nhiều năm trở lại đây.
Bên cạnh đó, cựu lãnh đạo Đảng Cứu quốc Campuchia là Sam Rainsy cũng đã đăng tải trên X cho rằng đây là những phản ứng thái quá khủng khiếp nhưng quen thuộc trong bối cảnh CPP bắt đầu thắt chặt nghiêm ngặt đối với các bài phát biểu chính trị.
Trong một diễn biến mới nhất vào ngày 22/8/2024, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam đã đưa ra quan điểm chính thức của Việt Nam trước những sự kiện biểu tình diễn ra gần đây tại nước láng giềng liên quan đến Tam giác Phát triển Campuchia – Lào – Việt Nam, mối quan hệ đoàn kết, hữu nghị. gắn bó và tin cậy giữa ba nước Campuchia, Lào và Việt Nam là di sản quý báu đối với cả ba dân tộc và có ý nghĩa chiến lược trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước, và cả ba nước góp phần vào sự phát triển của cộng đồng ASEAN; khẳng định, trải qua 25 năm hình thành và phát triển, hợp tác khu vực Tam giác Phát triển Campuchia – Lào – Việt Nam đã giúp thúc đẩy quan hệ kinh tế, thương mại, giao lưu nhân dân giữa ba nước.
Tam giác Phát triển Việt Nam – Lào – Campuchia
Trải qua nhiều thập kỷ loạn lạc, Campuchia với mối quan hệ gắn chặt với Trung Quốc, hiện đã đạt nhiều tín hiệu khả quan trong phát triển kinh tế và xã hội. Trong một thông báo được công bố vào tháng 5/2024, Thủ tướng Hun Manet cho biết nước này đang theo đuổi kế hoạch phát triển hạ tầng toàn diện với tổng số 174 dự án nhằm nâng cấp mạng lưới vận tải và hậu cần quốc gia chỉ trong một thập kỷ, với chi phí ước tính là 36,6 tỷ USD.
Một trong những công trình tham vọng nhất hiện nay là kênh đào Phù Nam, nhằm kết nối khu vực trung tâm của nước này với Vịnh Thái Lan. Lễ động thổ công trình được nước này tổ chức vào ngày 5/8 vừa qua.
Tiếp đến là kế hoạch mở rộng Cảng nước sâu quốc tế Sihanoukville để tăng công suất gấp 3 lần hiện nay. Hay sân bay quốc tế Techo Takhmao với hệ thống đường băng dài 4.000 m, được xây dựng trên một khu vực rộng 26 km² thuộc địa phận tỉnh Kandal và một phần của tỉnh Takeo, sẽ là một công trình tầm cỡ thế giới nếu đi vào hoạt động trong tương lai.
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng, sự phát triển hiện nay giữa các khu vực của Campuchia là không đồng đều, bởi đa số công trình hạ tầng như đường xá, cầu cống hay các tụ điểm vui chơi giải trí chủ yếu tập trung ở trung tâm phía Tây và phía Nam đất nước.
Ngược lại, khu vực phía Đông Bắc đất nước lại có phần kém phát triển hơn. Vì vậy, không phải tự nhiên mà thủ tướng Hun Sen lại chỉ định khu vực này trở thành một phần của Tam giác Phát triển Campuchia – Lào – Việt Nam.
Đây vốn là sáng kiến mà ông Hun Sen đưa ra tại cuộc họp cấp cao ba thủ tướng Campuchia – Lào – Việt Nam lần thứ nhất tại Viêng Chăn vào năm 1999, với mục tiêu là tạo ra một khu vực ở ngã ba biên giới của ba nước, nơi triển khai các chương trình hợp tác trong nhiều lĩnh vực như giao thông vận tải, viễn thông, năng lượng, nông nghiệp, du lịch, y tế, văn hóa, giáo dục. Qua đó, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, giảm nghèo và tăng cường sự kết nối giữa ba nước láng giềng.
Cụ thể, phạm vi của Tam giác Phát triển Campuchia – Lào – Việt Nam bao gồm 13 tỉnh, đó là Ratanakiri, Stung Treng, Mondulkiri, và Kratie thuộc miền Đông Bắc Campuchia; tiếp đến là Attapu, Salavan, Sekong, và Champasak ở miền Nam Lào; cuối cùng là Kon Tum, Gia Lai, Đắk Lắk, Đắk Nông và Bình Phước ở vùng Tây Nguyên của Việt Nam. Nhìn chung, đây đều là các tỉnh kém phát triển của ba quốc gia, đồng thời là vùng rất nhạy cảm về an ninh, quốc phòng, buôn lậu, chất cấm, tập hợp nhiều đồng bào dân tộc thiểu số và nằm xa những khu vực kinh tế phát triển.
Trong số 4 tỉnh thuộc Tam giác Phát triển của Campuchia, Mondulkiri là tỉnh lớn nhất của Xứ Chùa Tháp hiện nay với diện tích 14.288 km². Tuy nhiên, quy mô dân số tại đây lại tương đối nhỏ, chỉ vào khoảng 102.000 người, trong đó 80% là dân tộc thiểu số bản địa. Vì vậy, tỉnh Mondulkiri cũng là địa phương có mật độ dân số thưa thớt nhất cả nước, khi chỉ có khoảng 7 người/km².
Ở vị trí thứ hai là tỉnh Kratie với diện tích 11.094 km² và dân số là 412.000 người. Còn tỉnh Stung Treng, rộng 11.092 km², hiện là nơi sinh sống của khoảng 183.000 người. Cuối cùng là tỉnh Ratanakiri, với diện tích 10.782 km², đây là tỉnh có diện tích nhỏ nhất trong khu vực Đông Bắc của đất nước Chùa Tháp. Hiện đây là nơi sinh sống của khoảng 239.000 người.
Nhìn chung, vùng Đông Bắc rộng khoảng 47.256 km², chiếm khoảng 26,1% diện tích Campuchia, còn dân số là 936.000 người, chỉ chiếm khoảng 5,3% dân số của đất nước Chùa Tháp, nên đây hiện là khu vực có dân cư thưa thớt nhất cả nước, với mật độ dân số chỉ là 20 người/km².
Vì hạn chế về mặt địa hình và nguồn lực mà cơ sở hạ tầng tại đây cũng không phát triển. Vì vậy, đời sống của người dân tại đây còn nhiều khó khăn và thiếu thốn mọi thứ. Cùng với đó là do là khu vực biên giới nằm xa trung tâm đất nước nên các chính sách an sinh xã hội cũng không được chú trọng. Theo một nghiên cứu được công bố năm 2012, hầu hết cư dân ở bốn tỉnh của Campuchia là nông dân và ngư dân, với tỷ lệ nghèo đói là 46% và tỉ lệ biết chữ là 60%, thấp hơn mức trung bình của cả nước.
Mặc dù đời sống còn khó khăn và đối mặt với nhiều rào cản, nhưng do là một phần của Tam giác phát triển Campuchia – Lào – Việt Nam nên khu vực Đông Bắc của đất nước Chùa Tháp đã và đang đón nhận nhiều dự án tiềm năng, góp phần cải thiện đời sống vật chất và tinh thần của người dân.
Theo thông tin từ Bộ Kế hoạch và Đầu tư Việt Nam, trong khu vực Tam giác phát triển thuộc Lào và Campuchia, Việt Nam có 110 dự án với số vốn đăng ký đầu tư trên 3,7 tỷ USD. Trong đó, đầu tư vào khu vực Đông Bắc Campuchia có 45 dự án với số vốn gần 1,7 tỷ USD. Các dự án đầu tư của Việt Nam tại khu vực này tập trung chủ yếu vào lĩnh vực trồng cây công nghiệp, xây dựng, khai khoáng và thủy điện. Nhiều dự án đã đi vào hoạt động ổn định, có những đóng góp và tác động tích cực đối với phát triển kinh tế của địa phương.
Điển hình như tại tỉnh Kratie, hiện có 6 công ty thuộc Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam đang hoạt động sản xuất kinh doanh có hiệu quả. Nổi bật là Công ty Cổ phần Dầu Tiếng – Kratie đang triển khai dự án trồng và khai thác cao su trên một khu vực rộng 20 km² tại tỉnh Kratie với tổng số vốn đăng ký là 450 tỷ đồng. Vào năm 2022, công ty có sản lượng khai thác gần 2.500 tấn. Điều đặc biệt là các dự án cao su của Việt Nam phát triển tại tỉnh Kratie đều sử dụng 100% công nhân là người Campuchia.
Ngoài các dự án nông nghiệp, Việt Nam cũng dành nhiều sự quan tâm cho lĩnh vực thủy điện. Điển hình như Nhà máy Thủy điện Hạ Sesan 2 nằm trên dòng Sesan, một phụ lưu lớn của sông Mê Kông ở tỉnh Stung Treng. Với công suất lên đến 400 MW, đây hiện là công trình thủy điện lớn nhất đã được xây dựng tại Campuchia. Nhà máy có tổng giá trị đầu tư lên đến 816 triệu USD, trong đó Công ty Năng lượng Quốc tế Hydrolancang của Trung Quốc nắm 51% cổ phần, Tập đoàn Hoàng gia Campuchia nắm 39% cổ phần và Tập đoàn Điện lực Việt Nam nắm 10% cổ phần còn lại.
Bên cạnh các dự án phát triển kinh tế, Việt Nam trong nhiều năm qua luôn triển khai nhiều dự án và chương trình có ý nghĩa. Điển hình như chương trình thăm khám, tư vấn sức khỏe, cấp thuốc cho người dân tỉnh Kratie vào ngày 23/3/2024 do Bệnh viện Chợ Rẫy – Phnom Penh trực tiếp triển khai với sự đồng hành hỗ trợ của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Campuchia – công ty con của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), Hội Khmer – Việt Nam chi nhánh tỉnh Kratie. Đây là hoạt động đầu tiên trong năm 2024 của đội ngũ y bác sĩ Bệnh viện Chợ Rẫy – Phnom Penh hướng tới người dân còn nhiều khó khăn ở địa bàn vùng sâu vùng xa trên đất nước Chùa Tháp, đặc biệt là người dân ở các tỉnh biên giới Việt Nam – Campuchia.
Trước đó, Khánh Hòa cũng là địa phương tiên phong trong việc thúc đẩy tinh thần đoàn kết và hỗ trợ tỉnh bạn khi trao tặng dự án Nhà làm việc Sở chỉ huy Tiểu khu Quân sự tỉnh Stung Treng trị giá gần 15 tỷ đồng. Việc đầu tư xây dựng công trình này đã tạo điều kiện cho cán bộ, chiến sĩ của tỉnh bạn có nơi làm việc, sinh hoạt, học tập và nâng cao tình đoàn kết giữa hai nước cùng nhau giữ vững an ninh chính trị và trật tự biên giới.
Những thế lực nào đang muốn lật đổ cha con ông Hun Sen?
Chính trường đất nước Chùa Tháp đã từng có giai đoạn được ví như một “sàn đấu nảy lửa” giữa Đảng Nhân dân Campuchia của ông Hun Sen và Đảng Cứu Quốc Campuchia nằm dưới sự lãnh đạo của Sam Rainsy và Kem Sokha. Trong suốt nhiều năm, việc kích động chủ nghĩa dân tộc cực đoan, vu cáo và kêu gọi chống Việt Nam là chiêu bài quen thuộc của Sam Rainsy để tìm kiếm phiếu bầu trong các cuộc tranh cử.
Kể từ khi Đảng Cứu Quốc Campuchia bị giải thể, thủ lĩnh Kem Sokha bị chính quyền Phnom Penh bắt giữ với cáo buộc phản quốc và có âm mưu lật đổ chính quyền, trong khi thủ lĩnh còn lại là Sam Rainsy nhanh chân bỏ trốn sang nước ngoài.
Trước tình cảnh đó, nhiều đảng viên của đảng này sau đó gia nhập Đảng Nhân dân Campuchia của Thủ tướng Hun Sen. Tuy vậy, vẫn có một nhóm tách ra, đổi tên thành Đảng Ánh Nến. Kể từ đó, nó nhanh chóng trở thành đảng đối lập lớn nhất với đảng cầm quyền và Đảng Bảo hoàng FUNCINPEC. Bên cạnh Đảng Ánh Nến, còn có 3 đảng đối lập khác nhưng có quy mô nhỏ, đó là Đảng Ý Chí Khmer, Đảng Dân chủ Cơ sở và Đảng Cải cách Campuchia.
Trong bối cảnh đất nước Chùa Tháp tổ chức cuộc bầu cử năm 2023, 4 đảng đối lập này đã tổ chức lễ công bố liên minh nhằm cạnh tranh với Đảng Nhân dân Campuchia. Tuy nhiên, một bước ngoặt đã diễn ra vào ngày 15/5/2023 khi Ủy ban Bầu cử Quốc gia Campuchia tuyên bố Đảng Ánh Nến không được tham gia bầu cử vào hồi tháng 7 vì không cung cấp đầy đủ giấy tờ đăng ký hợp lệ.
Việc đảng đối lập lớn nhất không thể tham dự tranh cử đã khiến mọi việc dường như trở nên dễ dàng hơn rất nhiều đối với Đảng Nhân dân Campuchia. Ông Hun Sen đã giành thêm một nhiệm kỳ 5 năm nữa với tư cách là Thủ tướng Campuchia trong cuộc bầu cử vào tháng 7 năm ngoái, nhưng ông đã nhanh chóng trao lại chức vụ này cho con trai cả của ông, đó là Hun Manet, kết thúc quá trình cầm quyền từ năm 1985 – 2023.
Mặc dù đã rời khỏi vị trí lãnh đạo, nhưng ông Hun Sen vẫn có quyền lực gần như là tối cao, có thể can thiệp trực tiếp vào việc vận hành đất nước nhờ vào chức vụ Chủ tịch Thượng viện Campuchia hiện nay, đồng thời giữ chức vụ Chủ tịch Đảng Nhân dân Campuchia, chính đảng cầm quyền lớn nhất hiện nay.
Những người ủng hộ ông Hun Sen nắm quyền trong thời gian dài đều cho rằng ông đã đưa Campuchia vào thời đại phát triển sau cuộc diệt chủng dưới thời Khmer Đỏ từ năm 1975 – 1979, khiến gần 25% dân số nước này thiệt mạng. Tuy vậy, những người chỉ trích lại khẳng định ông Hun Sen đã lãnh đạo Campuchia như một chế độ độc tài, đàn áp mọi đối thủ chính trị và tổ chức các cuộc bầu cử thiếu tự do và công bằng.
Cho đến nay, dường như không có đối thủ chính trị nào trong nước Campuchia đủ lớn để thách thức CPP. Do đó, các nhân vật chính trị Campuchia ở nước ngoài đã phát động một phong trào ủng hộ dân chủ mới, đó là phong trào Khmer vì Dân chủ. Được thành lập vào tháng 3/2024 tại tiểu bang Massachusetts của Mỹ, phong trào này có ý định hoạt động như một tổ chức đối lập thực tế với Đảng Nhân dân Campuchia, với mục tiêu buộc chế độ Hun Manet phải chịu trách nhiệm về các cuộc đàn áp của chính phủ đối với các tiếng nói chính trị và các nhà hoạt động trong và ngoài nước hiện nay. Phong trào này được lãnh đạo bởi Mu Sochua, người đã từng được đề cử giải Nobel Hòa bình vào năm 2005 và là Phó Chủ tịch của Đảng Cứu Quốc Campuchia trước đây. Bà đã rời khỏi đất nước và sống lưu vong ở Mỹ sau khi Thủ tướng Hun Sen đe dọa sẽ bắt giữ thêm các chính trị gia đối lập tại nước này, Mu Sochua cũng là một trong 118 nhân vật đối lập cấp cao đang thụ án cấm tham gia chính trường trong 5 năm, sau phán quyết của tòa án vào ngày 16/11/2017.
Trong một thông cáo báo chí, bà Mu Sochua cho rằng, tình hình hiện tại ở Campuchia là rất đáng sợ, nơi mà những lời chỉ trích chính phủ phải chịu những hậu quả nghiêm trọng. Vì vậy, vị lãnh đạo của phong trào Khmer vì Dân chủ cho rằng, tiếng nói của người dân Campuchia hiện nay chỉ có thể vang vọng qua cộng đồng người di cư toàn cầu.
Có thể thấy, các nỗ lực biểu tình được diễn ra trong bối cảnh kỷ niệm 25 năm Sáng kiến Tam giác phát triển Campuchia – Lào – Việt Nam được ký kết. Chính sự thiếu hiểu biết và tâm lý “bài Việt Nam” âm ỉ trong một bộ phận cư dân của đất nước Chùa Tháp, cùng vấn đề đàn áp của Đảng đối lập, đã khiến họ dễ bị những phần tử xấu kích động và xúi giục.
Trên thực tế, đây chỉ là một cái cớ để các đảng phái chống đối muốn lật đổ chính quyền của ông Hun Sen và Hun Manet, và đó mới là mục đích thật sự cho những hành vi kích động lần này. Bởi nhìn những gì đã và đang xảy ra tại Bangladesh, không khó hiểu khi những phần tử kích động cũng muốn dựa vào các cuộc biểu tình và tuần hành để tạo sức ép lên chính phủ.
Tuy nhiên cần phải nhấn mạnh rằng, kịch bản này sẽ khó thực hiện được, bởi trên hết, quyền lực và danh tiếng của ông Hun Sen tại chính trường Campuchia sẽ không dễ bị sụp đổ. Đó là còn chưa kể Trung Quốc, nhà đầu tư lớn nhất hiện nay của Campuchia, sẽ không để mọi chuyện đi quá xa.
Xuyên suốt quá trình cầm quyền của ông Hun Sen và hiện tại của con trai ông là Hun Manet, quan điểm nhất quán của hai nhà lãnh đạo này là thắt chặt mối quan hệ với Bắc Kinh. Trong trường hợp một chính phủ mới lên nắm quyền ở đất nước Chùa Tháp, mối lo ngại lớn đối với đất nước tỷ dân sẽ xảy ra, nếu như Campuchia lúc này có xu hướng thân phương Tây hơn. Bắc Kinh không muốn các dự án đầu tư trị giá hàng tỷ đô la của nước này tại Campuchia trở nên vô nghĩa.
Bình Nhưỡng cáo buộc Mỹ – Hàn đẩy bán đảo Triều Tiên vào tình thế “không thể kiểm soát” khi tiến hành tập trận chung.
Mỹ và Hàn Quốc tuần này đã bắt đầu cuộc tập trận không quân chung có tên gọi Freedom Flag (Lá cờ Tự do). Cuộc tập trận dự kiến kéo dài đến ngày 1/11 và có thêm sự tham gia của lực lượng không quân Australia.
Đây là lần đầu tiên diễn ra cuộc tập trận chung Freedom Flag kéo dài 2 tuần. Freedom Flag thay thế cho 2 cuộc tập trận quy mô lớn của Mỹ và Hàn Quốc là Korea Flying Training và Vigilant Defense.
Trong một tuyên bố do hãng thông tấn trung ương Triều Tiên (KCNA) đăng tải hôm 26/10, một quan chức Bộ Ngoại giao Triều Tiên cho biết, cuộc tập trận Freedom Flag là một “hành động khiêu khích quân sự rất nguy hiểm” nhằm tung đòn tấn công “phủ đầu” và “bất ngờ” vào Triều Tiên.
Bình Nhưỡng cáo buộc Mỹ khuyến khích “sự thù địch điên rồ” của Hàn Quốc bằng cách ủng hộ Seoul thả truyền đơn sang Triều Tiên và tiếp tục triển khai các khí tài chiến lược đến bán đảo Triều Tiên.
“Mỹ đang đẩy bán đảo Triều Tiên vào tình huống không thể kiểm soát. Và nếu một tình huống không ai mong muốn xảy ra, Mỹ sẽ phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về việc đó, vì họ là tác nhân làm gia tăng căng thẳng trong khu vực”, KCNA tuyên bố.
Cuộc tập trận của liên minh Mỹ – Hàn diễn ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang trên bán đảo Triều Tiên. Bình Nhưỡng và Seoul đều cáo buộc nhau có những hành động khiêu khích, trong khi Hàn Quốc và Mỹ thường xuyên tập trận chung để đáp trả lại các vụ thử vũ khí của Triều Tiên.
Triều Tiên đã cho nổ tung các đoạn đường bộ và đường sắt ở Gyeongui và Donghae gần khu vực phi quân sự ở biên giới liên Triều. Đây là những tuyến đường nối với Hàn Quốc và từng được xem là sự kết nối giữa 2 miền bán đảo.
Bộ Tổng tham mưu Quân đội Nhân dân Triều Tiên cho hay, đây là phản ứng của Bình Nhưỡng đối với các cuộc tập trận được tổ chức tại Hàn Quốc, cũng như việc Mỹ thường xuyên đưa vũ khí có khả năng tấn công hạt nhân tới khu vực.
Truyền thông nhà nước cho biết, những công trình bị phá bỏ sẽ được thay thế bởi các pháo đài phòng thủ trong tương lai.
Trong chỉ thị gần đây, Triều Tiên được cho đã yêu cầu quân đoàn 1 và 5 “xây dựng mạng lưới phòng thủ kiên cố” để tách biệt lãnh thổ nước này với Hàn Quốc.
Theo nguồn tin, công binh Triều Tiên sẽ tiến hành rải mìn ngẫu nhiên dọc biên giới và hạn chót để hoàn thành là trước ngày 1/12, thời điểm Bình Nhưỡng có thể sẽ tiến hành cuộc tập trận.
Trong thời gian qua, Triều Tiên cũng đã đặt thêm mìn ở khu phi quân sự, một vùng đệm dọc theo cả hai bên biên giới khi căng thẳng với Hàn Quốc không ngừng nóng lên.
Hồi giữa tháng, Triều Tiên đã ra lệnh cho quân đoàn pháo binh gần biên giới với Hàn Quốc chuyển sang tình trạng sẵn sàng khai hỏa.
Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un tuyên bố nước này sẽ nhanh chóng thực hiện các động thái để trở thành cường quốc quân sự sở hữu vũ khí hạt nhân. Tuyên bố này cho thấy mục tiêu của Mỹ và Hàn Quốc về một bán đảo Triều Tiên phi hạt nhân hóa dường như khó thành hiện thực trong tương lai gần.
Ấn Độ và Trung Quốc đã bắt đầu rút binh sĩ khỏi 2 vị trí đối mặt cuối cùng ở vùng biên giới trên dãy Himalaya đang tranh chấp, báo hiệu kết thúc cuộc đối đầu quân sự kéo dài 4 năm.
Ấn Độ và Trung Quốc – hai nước láng giềng và đều sở hữu vũ khí hạt nhân – đã đạt được một thỏa thuận về việc tuần tra biên giới, mở đường cho các cuộc đàm phán chính thức đầu tiên của các nhà lãnh đạo của họ sau 5 năm.
Nguồn tin từ chính phủ Ấn Độ cho biết, sau khi đạt được thỏa thuận hôm 25/10, quân đội của cả hai bên đã bắt đầu rút khỏi các khu vực Depsang và Demchok, những điểm còn lại cuối cùng mà họ vẫn đối mặt.
Bộ ngoại giao Ấn Độ đã không trả lời đề nghị bình luận về thông tin này.
Trong khi đó, tại Bắc Kinh, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm cho biết việc rút quân đang diễn ra suôn sẻ.
“Trên cơ sở giải pháp gần đây đã được thỏa thuận giữa Ấn Độ và Trung Quốc… quân đội tiền tuyến của họ đang thực hiện các công việc có liên quan, với tiến độ suôn sẻ cho đến nay”, ông Lâm Kiếm nêu rõ.
Tuy nhiên, cả hai bên đều chưa công bố nội dung cụ thể của thỏa thuận, vốn được kỳ vọng có thể giúp khôi phục quan hệ chính trị và kinh tế sau những năm lao dốc vì vụ ẩu đả chết người năm 2020.
Hai bên đã rút bớt lực lượng khỏi 5 điểm đối đầu tương tự kể từ năm 2020, lần gần đây nhất cách đây 2 năm.
Ngày 24-10, Indonesia cho biết cảnh sát biển nước này đã hai lần xua một tàu hải cảnh Trung Quốc khỏi vùng biển Bắc Natuna trong những ngày gần đây.
Đây cũng là động thái mới nhất của Indonesia nhằm phản đối các hành động của Bắc Kinh trong vùng nước chiến lược này.
Biển Bắc Natuna là vùng biển phía bắc quần đảo Natuna (Indonesia) gần Biển Đông. Indonesia tuyên bố có vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) tại vùng biển này. Trong khi đó, Bắc Kinh tuyên bố khu vực này là một phần của “đường chín đoạn”.
“Đường chín đoạn” hay “Đường 10 đoạn” (còn gọi là Đường lưỡi bò) là tên gọi để chỉ khu vực tại Biển Đông mà Trung Quốc đơn phương tuyên bố chủ quyền trái phép. Nó đi ngược lại luật pháp quốc tế và phán quyết về Biển Đông của Tòa Trọng tài vào tháng 7-2016.
“Tàu hải cảnh Trung Quốc đã tái xâm nhập vùng tài phán của Indonesia tại biển Bắc Natuna hôm 23-10”, Cơ quan An ninh hàng hải (Bakamla) Indonesia phát thông cáo.
Theo đó, vào hôm 23-10, một tàu của cảnh sát biển Indonesia đã chặn tàu hải cảnh Trung Quốc và xua nó ra khỏi khu vực.
Cũng theo Bakamla, chiếc tàu Trung Quốc kể trên hôm 21-10 cũng đã có lần đi vào vùng biển Bắc Natuna. Khi một tàu Indonesia cố gắng liên lạc với tàu Trung Quốc qua radio, hải cảnh Trung Quốc đã trả lời rằng “khu vực này thuộc một phần quyền tài phán của Bắc Kinh”.
Bakamla cho biết tàu hải cảnh Trung Quốc đã “gây rối hoạt động khảo sát” mà công ty dầu khí nhà nước Indonesia Pertamina đang thực hiện.
Trong sự vụ hôm 21-10, một tàu cảnh sát biển Indonesia cũng đã bám theo tàu Trung Quốc, và xua tàu này ra khỏi vùng biển mà Jakarta tuyên bố chủ quyền.
Năm 2017, Indonesia có động thái đáng chú ý khi đổi tên một vùng biển ngoài khơi đảo Natuna thành “biển Bắc Natuna”, và đây được cho là hành động chọc giận Trung Quốc.
Indonesia không công nhận tuyên bố “đơn phương” của Trung Quốc về “đường chín đoạn” và nhấn mạnh sẽ phối hợp với các bên liên quan để tăng cường bảo vệ vùng đặc quyền kinh tế của mình trên biển Natuna.
Theo Hãng tin AFP, tàu Trung Quốc thỉnh thoảng đi vào các khu vực mà Indonesia tuyên bố chủ quyền ở biển Bắc Natuna, nằm ở rìa phía nam của Biển Đông, khiến Jakarta nhiều lần lên tiếng phản ứng.
Theo AFP, dưới đáy Biển Đông có thể có trữ lượng dầu mỏ và khí đốt khổng lồ chưa được khai thác, tuy các ước tính rất khác nhau.
Các vụ việc trên biển đối với Bắc Kinh này cũng là phép thử cho Tổng thống Prabowo Subianto mới nhậm chức của Indonesia. Ông Subianto cam kết sẽ tăng cường bảo vệ lãnh thổ quốc gia.
Hồi năm 2020, Indonesia đã triển khai máy bay chiến đấu và tàu chiến để tuần tra vùng biển phía bắc quần đảo Natuna, trong lúc nhiều tàu Trung Quốc xâm phạm khu vực này.
Bắc Kinh và Jakarta là những đồng minh kinh tế quan trọng, nhưng Jakarta cũng đang nỗ lực ngăn chặn các tàu nước ngoài đánh bắt cá trong vùng biển của mình, dẫn lý do hoạt động này khiến nền kinh tế của quốc gia vạn đảo thiệt hại hàng tỉ USD mỗi năm.
Ngày 16/11/1994, Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS) chính thức có hiệu lực, xác lập khuôn khổ pháp lý điều chỉnh mọi hoạt động trên biển và đại dương. Một trong những đóng góp quan trọng nhất của UNCLOS đối với sự phát triển của luật biển quốc tế là việc xây dựng được cơ chế toàn diện và bắt buộc để giải quyết các tranh chấp có thể nảy sinh liên quan đến việc giải thích hoặc áp dụng Công ước.
Thực tiễn 30 năm qua cho thấy cơ chế giải quyết tranh chấp của UNCLOS đã từng bước đi vào đời sống, trực tiếp giải quyết nhiều tranh chấp liên quan đến nhiều vấn đề luật biển giữa các quốc gia tại tất cả các khu vực trên thế giới, đóng góp thiết thực vào việc duy trì trật tự pháp lý trên biển dựa trên luật lệ.
Cơ chế giải quyết tranh chấp bắt buộc của UNCLOS
Theo quy định của UNCLOS, khi phát sinh tranh chấp liên quan đến việc giải thích hoặc áp dụng Công ước, các bên có trách nhiệm trao đổi quan điểm nhằm tìm biện pháp hòa bình giải quyết tranh chấp. Nếu không đạt được thỏa thuận, một bên có quyền đưa tranh chấp ra một trong bốn cơ quan gồm Tòa án Luật biển quốc tế (ITLOS), Tòa án Công lý quốc tế (ICJ), Tòa Trọng tài theo Phụ lục VII, hoặc Tòa Trọng tài đặc biệt theo Phụ lục VIII. Bên còn lại có nghĩa vụ tham gia tiến trình giải quyết tranh chấp và chịu sự ràng buộc của quyết định của cơ quan thụ lý, kể cả trong trường hợp không tham gia.
Tính bắt buộc của cơ chế giải quyết tranh tranh chấp của UNCLOS là cơ sở để Philippines đưa tranh chấp Biển Đông với Trung Quốc ra Tòa Trọng tài theo Phụ lục VII và Tòa ra Phán quyết ngày 12/7/2016 bác bỏ các yêu sách biển của Trung Quốc tại Biển Đông dù Trung Quốc không tham gia tiến trình xét xử.
Các điều ước quốc tế về biển trước năm 1982 hoặc là không có điều khoản về giải quyết tranh chấp, hoặc là quy định về giải quyết tranh chấp chỉ mang tính tùy nghi. Do đó, cơ chế giải quyết tranh chấp bắt buộc của UNCLOS được xem là một bước tiến của luật biển quốc tế và luật quốc tế về giải quyết tranh chấp.
Thực tiễn 30 năm sử dụng cơ chế giải quyết tranh chấp của UNCLOS
Trải qua 30 năm từ khi UNCLOS có hiệu lực, cơ chế giải quyết tranh chấp của UNCLOS đã xử lý hàng loạt vụ việc liên quan đến nhiều vấn đề pháp lý trên biển
Tại ITLOS, đến nay đã có 33 tranh chấp được Tòa thụ lý, bao gồm nhiều vụ về thả tàu nhanh, nhiều vụ liên quan đến các biện pháp khẩn nhằm bảo vệ quyền của các bên và ngăn chặn thiệt hại môi trường biển. ITLOS cũng đã giải quyết nhiều tranh chấp về phân định biển như vụ phân định Vịnh Bengal giữa Bangladesh và Myanmar – tranh chấp đầu tiên về phân định thềm lục địa mở rộng được giải quyết bởi một cơ quan tư pháp quốc tế, vụ phân định biên biển Đại Tây Dương giữa Mauritius và Maldives – tranh chấp đầu tiên về phân định biển giữa hai quốc gia quần đảo được giải quyết bởi một cơ quan tư pháp quốc tế, hay vụ phân định biển giữa giữa Ghana và Côte d’Ivoire – tranh chấp đầu tiên về phân định biển được giải quyết thông qua Viện đặc biệt của ITLOS.
Nếu các quốc gia thành viên UNCLOS không tuyên bố lựa chọn cơ quan giải quyết tranh chấp, Tòa Trọng tài theo Phụ lục VII được xem là cơ chế mặc định. Đến nay, đã có 15 tranh chấp được Tòa Trọng tài theo Phụ lục VII giải quyết, trong đó có các tranh chấp phân định biển như vụ phân định giữa Barbados với Trinidad và Tobago, vụ phân định biển giữa Guyana và Suriname và vụ phân định biển ở Vịnh Bengal giữa Bangladesh và Ấn Độ. Tòa Trọng tài phụ lục VII cũng giải quyết nhiều tranh chấp về bảo tồn tài nguyên và bảo vệ môi trường biển như vụ cá ngừ vây xanh phương Nam giữa New Zealand, Australia và Nhật Bản, vụ nhà máy MOX giữa Ireland và Anh, vụ lấn biển giữa Malaysia và Singapore, vụ khu vực bảo tồn biển Chagos giữa Mauritius và Anh; hay các tranh chấp liên quan đến hoạt động của lực lượng chấp pháp và tàu thuyền, như vụ tàu ARA Libertad giữa Argentina và Ghana, vụ tàu Arctic Sunrise giữa Hà Lan và Nga, vụ tàu Enrica Lexie giữa Italy và Ấn Độ, tranh chấp liên quan đến việc giam giữ tàu và lính hải quân Ukraine giữa Ukraine và Nga. Đặc biệt Tòa đã giải quyết nhiều tranh chấp liên quan đến quyền được hưởng vùng biển, quyền và nghĩa vụ của quốc gia ven biển như tranh chấp liên quan đến quyền của các quốc gia ven biển ở Biển Đen, Biển Azov, và Kênh Kerch giữa Ukraine và Nga, và vụ Philippines kiện Trung Quốc ở Biển Đông.
Trong số các tranh chấp đã được đệ trình lên cơ chế bắt buộc của UNCLOS, nhiều tranh chấp liên quan đến các nước châu Á. ITLOS đã giải quyết 3 tranh chấp liên quan đến Nhật Bản, 2 tranh chấp liên quan đến Úc, 1 tranh chấp liên quan đến Ấn Độ, Malaysia, Singapore và Myanmar. Các Tòa trọng tài theo Phụ lục VII của UNCLOS thụ lý 2 tranh chấp liên quan đến Ấn Độ, 1 tranh chấp liên quan đến Trung Quốc và 1 tranh chấp liên quan đến Philippines. Đối với các nước thành viên thường trực Hội đồng Bảo an LHQ, ITLOS đã xử lý 5 tranh chấp về việc giải thích và thực hiện Công ước liên quan đến Nga, 3 tranh chấp liên quan đến Pháp, 1 tranh chấp liên quan đến Anh. Các Tòa trọng tài theo Phụ lục VII của UNCLOS cũng đã thụ lý 2 tranh chấp liên quan đến Nga, 2 tranh chấp liên quan đến Anh, 1 tranh chấp liên quan đến Trung Quốc.
Về nguyên tắc, các tranh chấp liên quan đến việc giải thích và áp dụng Công ước sẽ được giải quyết thông qua cơ chế bắt buộc của UNCLOS. Một số trường hợp ngoại lệ có thể không được giải quyết bằng thủ tục tư pháp bắt buộc, nhưng vẫn thuộc phạm vi giải quyết của thủ tục hòa giải bắt buộc. Điều này được chứng minh trên thực tế qua vụ hòa giải biển Timor Sea giữa Timor-Leste và Australia.
Hiệu quả cơ chế giải quyết tranh chấp của UNCLOS
Hiệu quả của cơ chế giải quyết tranh chấp của UNCLOS đối với việc thúc đẩy trật tự trên biển dựa trên luật pháp quốc tế còn được thể hiện thông qua việc thực thi quyết định của các bên tranh chấp có liên quan. Theo đó, quyết định của các cơ quan giải quyết tranh chấp UNCLOS về cơ bản đều được các bên tôn trọng. Pháp đã ba lần tham gia thủ tục bắt buộc tại ITLOS và trong cả ba trường, Pháp đều tuân thủ quyết định của ITLOS. Nhật Bản có hai tranh chấp do Nga đệ trình lên ITLOS, trong cả hai vụ, Nhật Bản đều thả tàu theo phán quyết của Tòa. Đối với vụ nhà máy MOX, hai tuần sau khi ITLOS ban hành biện pháp tạm thời, Ireland và Anh đều đệ trình lên Tòa báo cáo thực thi. Đối với vụ lấn biển, trên cơ sở quyết định của ITLOS, Malaysia và Singapore đã thành lập nhóm chuyên gia độc lập để xem xét tác động của hoạt động lấn biển của Singapore; khuyến nghị của nhóm chuyên gia đã được hai bên chấp thuận.
Kể cả trong các tranh chấp nhạy cảm như tranh chấp về phân định biển, phán quyết của các cơ chế giải quyết tranh chấp của UNCLOS cũng đều được các bên tuân thủ. Trong vụ phân định biển giữa Barbados với Trinidad và Tobago, sau khi Tòa Trọng tài Phụ lục VII ra Phán quyết phân định biển, hai bên đã ra tuyên bố hoan nghênh và khẳng định sẵn sàng thực hiện Phán quyết. Tương tự, trong vụ phân định biển giữa Guyana và Surinam, sau khi Tòa Trọng tài theo Phụ lục VII ra Phán quyết, hai bên đều khẳng định chấp nhận Phán quyết của Tòa. Đối với tranh chấp liên quan đến phân định biên giới biển ở Vịnh Bengal giữa Bangladesh và Myanmar và giữa Bangladesh và Ấn Độ, tất cả các bên đều tuyên bố sẽ thực thi Phán quyết. Trong vụ Ghana v. Côte d’Ivoire, ngay sau khi Viện đặc biệt của ITLOS ra Phán quyết phân định biển, hai nước đã ban hành Thông cáo chung, nhấn mạnh Phán quyết của Tòa đã củng cố quan hệ giữa hai nước, khẳng định hai nước chấp nhận và tuân thủ quyết định.
Ngay cả trong tranh chấp về phân định biển được đưa ra trước Ủy ban Hòa giải vốn không có tính ràng buộc, các bên liên quan cũng cam kết tuân thủ khuyến nghị của Ủy ban. Ngày 26/9/2016, Australia tuyên bố chấp nhận quyết định về thẩm quyền của Ủy ban Hòa giải. Năm 2018, một hiệp ước về phân định biên giới biển đã được các bên ký kết theo khuyến nghị của Ủy ban Hòa giải.
Ý nghĩa của cơ chế giải quyết tranh chấp của UNCLOS trong trường hợp một bên không tuân thủ
Thực tế cho thấy cũng có một số ít trường hợp nước lớn đã không tuân thủ phán quyết của các cơ quan giải quyết tranh chấp của UNCLOS, nổi bật là vụ kiện trọng tài Biển Đông, trong đó Trung Quốc nhiều lần tuyên bố Phán quyết là vô hiệu, không có giá trị pháp lý. Tuy nhiên, kể cả trong trường hợp này, quyết định của các cơ quan tài phán của UNCLOS cũng không phải là vô nghĩa.
Về pháp lý, quyết định có giá trị ràng buộc của các cơ quan tài phán UNCLOS đã làm rõ nhiều câu hỏi liên quan đến tranh chấp Biển Đông. Chẳng hạn, Phán quyết đã lần đầu tiên giải thích và áp dụng Điều 121(3) liên quan đến quyền được hưởng vùng biển của đảo đá, kết luận không có cấu trúc nổi nào ở Trường Sa có vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa riêng. Phán quyết đã khẳng định tính bất hợp pháp của yêu sách “quyền lịch sử” trong “đường đứt đoạn”. Phán quyết cũng làm rõ quốc gia lục địa không có quyền yêu sách đường cơ sở thẳng đối với quần đảo ngoài khơi.
Với Phán quyết của Toà Trọng tài Phụ lục VII, bối cảnh pháp lý của tranh chấp Biển Đông đã trở nên rõ ràng hơn. Các kết luận của Tòa đã làm sáng tỏ giới hạn của vùng biển mà Trung Quốc có thể hưởng ở phía Nam Biển Đông, thu hẹp rất đáng kể phạm vi vùng biển tranh chấp tại quần đảo Trường Sa; hệ quả là tất cả các hoạt động hoặc tuyên bố của Trung Quốc ở những khu vực không chồng lấn thuộc vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của các quốc gia ven biển khác tại Biển Đông đều không có giá trị pháp lý.
Trên thực tế, chính quyền Philippines cho biết Phán quyết đã tạo đòn bẩy, tăng vị thế pháp lý của Philippines, củng cố lập trường pháp lý của Philippines trong tranh chấp Biển Đông. Phán quyết được nhiều nước trong và ngoài khu vực viện dẫn để thể hiện lập trường liên quan đến những diễn biến phức tạp ở Biển Đông. Phán quyết cũng là cơ sở để nhiều nước lưu hành Công hàm tại Liên hợp quốc thể hiện lập trường về vấn đề Biển Đông, bác bỏ các yêu sách biển không phù hợp với UNCLOS, thúc đẩy việc giải quyết tranh chấp Biển Đông trên cơ sở luật pháp quốc tế.
Kết luận
Thực tiễn sử dụng cơ chế giải quyết tranh chấp của UNCLOS trong 30 năm qua kể từ khi UNCLOS có hiệu lực đã xác nhận tính chất bắt buộc và hiệu quả của cơ chế giải quyết tranh chấp của UNCLOS. Bằng việc phê chuẩn và trở thành thành viên UNCLOS, các quốc gia đã tự nguyện chấp thuận từ trước các cơ chế giải quyết mang tính bắt buộc của Công ước, do đó, việc một bên đơn phương đưa tranh chấp ra giải quyết tại một cơ quan tài phán đã được Công ước trù định là hoàn toàn phù hợp với “nguyên tắc chấp thuận” trong việc giải quyết tranh chấp quốc tế giữa các nước.
Các thủ tục bắt buộc của UNCLOS là khá toàn diện vì bao gồm hầu như đầy đủ các cơ quan tài phán mà các bên tranh chấp có thể lựa chọn sử dụng để giải quyết tranh chấp. Trong một số ít trường hợp, Phán quyết của cơ chế giải quyết tranh chấp không được các bên tuân thủ đầy đủ, nhưng vẫn mang lại giải pháp có tính công bằng, khách quan, ràng buộc, chung thẩm, góp phần củng cố lập luận, hỗ trợ các biện pháp đấu tranh ngoại giao, chính trị và tuyên truyền, tạo thêm thế và lực cho các quốc gia vừa và nhỏ trong việc tìm kiếm giải pháp lâu dài, bền vững, công bằng trong tranh chấp với các nước lớn có ưu thế vượt trội về chính trị, quân sự, kinh tế và tầm ảnh hưởng. Với chế định giải quyết tranh chấp bắt buộc được quy định tại Phần XV, UNCLOS đã tạo ra một “sân chơi” bình đẳng qua đó tất cả các quốc gia dù lớn hay nhỏ đều bị ràng buộc bởi cùng một khung pháp lý và đều có thể sử dụng cơ chế của UNCLOS để giải quyết các tranh chấp liên quan đến việc giải thích và áp dụng Công ước trên cơ sở luật pháp quốc tế nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp và chính đáng của mình theo Công ước. Kể cả châu Á, khu vực thường được xem là “vùng trũng” về giải quyết tranh chấp bằng biện pháp tư pháp, cũng đã có nhiều tranh chấp được đệ trình lên các thủ tục bắt buộc của UNCLOS. Điều này cho thấy, khi mà việc giải quyết tranh chấp biển được quy định cụ thể thông qua cơ chế bắt buộc của UNCLOS, ngày càng có nhiều quốc gia sử dụng cơ chế giải quyết tranh chấp của UNCLOS để giải quyết tranh chấp, qua đó ngăn ngừa xung đột, duy trì hòa bình, ổn định, phát triển và trật tự trên biển dựa trên luật pháp quốc tế.
Hàn Quốc cho đến nay vẫn chỉ gửi vũ khí không sát thương đến Ukraine, nhưng đang xem xét thay đổi nhằm phản ứng với khả năng Triều Tiên gửi quân đến Nga.
Ngày 22-10, các quan chức Hàn Quốc cho biết nước này có khả năng sẽ xem xét việc cung cấp vũ khí trực tiếp cho Ukraine, trong một phần của các biện pháp nhằm đối phó với mối quan hệ quân sự Nga – Triều.
Hồi tuần trước, bộ phận tình báo của Hàn Quốc cáo buộc Triều Tiên đã gửi 1.500 lính đặc nhiệm đến vùng Viễn Đông của Nga cho việc huấn luyện và tập thích nghi tại các căn cứ địa phương, với khả năng sẽ tham chiến tại Ukraine.
Theo đó, một quan chức tại Văn phòng Tổng thống Yoon Suk Yeol tiết lộ Hàn Quốc đang chuẩn bị cho các biện pháp ngoại giao, kinh tế và cả quân sự, phù hợp với các kịch bản khác nhau của mối quan hệ hợp tác quân sự Nga – Triều, bao gồm cả việc gửi đến Ukraine các loại vũ khí sát thương nếu tình hình trở nên tệ hơn.
“Như một phần trong kịch bản đối phó từng bước, chúng tôi sẽ xem xét cung cấp các loại vũ khí với mục đích phòng thủ. Và nếu họ đi quá xa, chúng tôi cũng sẽ xem xét gửi vũ khí cho mục đích tấn công”, Hãng tin Reuters dẫn lời vị quan chức.
Theo Reuters, Hàn Quốc với vai trò là một cường quốc về sản xuất vũ khí, đang chịu áp lực từ một số nước phương Tây và Kiev cho việc cung cấp các loại vũ khí chết người cho Ukraine. Tuy nhiên, Seoul cho đến nay vẫn chỉ cung cấp vũ khí không sát thương cho Kiev, bao gồm thiết bị rà phá bom mìn.
Cùng lúc đó, Hội đồng An ninh quốc gia Hàn Quốc (NSC) vừa tổ chức một cuộc họp khẩn nhằm tìm ra các biện pháp đáp trả việc Triều Tiên tăng cường hợp tác quân sự với Nga.
NSC cáo buộc Bình Nhưỡng hành động như một “tổ chức tội phạm”, khi nước này gửi quân tham chiến tại Ukraine.
“Chính phủ chúng tôi kêu gọi Triều Tiên rút quân ngay lập tức. Và nếu sự hợp tác quân sự hiện nay giữa Triều Tiên và Nga tiếp tục, chúng tôi sẽ không ngồi yên và sẽ có phản ứng nghiêm khắc cùng với cộng đồng quốc tế”, NSC nói trong thông cáo.
Triều Tiên vẫn đang điều tra vụ drone Hàn Quốc xâm nhập
Theo Hãng thông tấn trung ương Triều Tiên (KCNA) ngày 22-10, bà Kim Yo Jong, em gái nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un, cho biết cuộc điều tra đối với việc thiết bị bay không người lái (drone) của Hàn Quốc xâm nhập Triều Tiên vẫn đang được tiếp tục.