Việt Nam đề nghị Trung Quốc xử lý thỏa đáng vấn đề tàu cá, ngư dân; tôn trọng các quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhau.
Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Bùi Thanh Sơn tiếp Đại sứ Trung Quốc Hà Vĩ.
Bộ Ngoại giao cho hay, ngày 22.10.2024, tại trụ sở Bộ Ngoại giao, Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Bùi Thanh Sơn, Chủ tịch Ủy ban chỉ đạo hợp tác song phương Việt Nam – Trung Quốc đã tiếp Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa Hà Vĩ.
Hoan nghênh và chúc mừng đồng chí Hà Vĩ sang nhận nhiệm kỳ công tác tại Việt Nam đúng vào thời điểm quan hệ hai Đảng, hai nước đang phát triển tốt đẹp, đạt nhiều thành quả lịch sử, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn khẳng định Đảng, Chính phủ Việt Nam luôn coi trọng việc củng cố và phát triển quan hệ láng giềng hữu nghị, đối tác hợp tác chiến lược toàn diện Việt Nam – Trung Quốc, đây là yêu cầu khách quan, lựa chọn chiến lược và ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa của Việt Nam.
Nhằm duy trì và phát huy xu thế phát triển tốt đẹp của quan hệ hai Đảng, hai nước thời gian tới, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn đề nghị Đại sứ Hà Vĩ và Đại sứ quán Trung Quốc tại Việt Nam thúc đẩy các cơ quan hữu quan Trung Quốc phối hợp chặt chẽ với các bộ, ban ngành, địa phương Việt Nam triển khai thực hiện hiệu quả thỏa thuận và nhận thức chung cấp cao, duy trì và phát huy truyền thống tốt đẹp của các hoạt động gặp gỡ, trao đổi giữa Lãnh đạo cấp cao và các cấp hai Đảng, hai nước; thúc đẩy các lĩnh vực hợp tác thực chất đạt được nhiều thành quả hơn nữa, mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước; đẩy mạnh giao lưu nhân dân, củng cố nền tảng xã hội vững chắc, tạo động lực mới cho sự phát triển của quan hệ Việt – Trung; tiếp tục duy trì phối hợp, hợp tác chặt chẽ và ủng hộ lẫn nhau trong các cơ chế, diễn đàn đa phương; phối hợp quản lý tốt biên giới trên đất liền và cùng nhau duy trì hòa bình, ổn định ở trên biển.
Đề nghị hai bên thực hiện nghiêm nhận thức chung cấp cao, “Thỏa thuận về những nguyên tắc cơ bản chỉ đạo giải quyết vấn đề trên biển Việt – Trung”; xử lý thỏa đáng vấn đề tàu cá, ngư dân; đặt mình vào vị trí của nhau, tôn trọng các quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhau, giải quyết tranh chấp, bất đồng bằng các biện pháp hoà bình, phù hợp với luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982.
Đại sứ Hà Vĩ bày tỏ vinh dự đảm nhận trọng trách Đại sứ Trung Quốc tại Việt Nam trong bối cảnh quan hệ Đối tác hợp tác chiến lược toàn diện Trung – Việt bước vào thời kỳ mới, xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai có ý nghĩa chiến lược.
Đại sứ trân trọng chuyển đến Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Bùi Thanh Sơn lời thăm hỏi của đồng chí Vương Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ nhiệm Văn phòng Ủy ban công tác đối ngoại Trung ương, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Trung Quốc, Chủ tịch Ủy ban chỉ đạo hợp tác song phương Trung Quốc – Việt Nam.
Nhất trí với các ý kiến của Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn, Đại sứ Hà Vĩ khẳng định sẽ nỗ lực thúc đẩy triển khai cụ thể hóa các thỏa thuận và nhận thức chung cấp cao, đóng góp tích cực xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Trung Quốc – Việt Nam có ý nghĩa chiến lược không ngừng phát triển đi vào chiều sâu, hiệu quả, mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân hai nước; cảm ơn và bày tỏ mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm, ủng hộ và tạo điều kiện thuận lợi của Chính phủ và các bộ ngành, địa phương Việt Nam trong nhiệm kỳ công tác.
Triều Tiên cáo buộc Tổng thư ký Liên hợp quốc “áp dụng tiêu chuẩn kép” sau vụ Bình Nhưỡng phá hủy các tuyến đường kết nối với Hàn Quốc.
“Phát biểu có định kiến của người đứng đầu Liên hợp quốc có thể bật đèn xanh cho Mỹ và Hàn Quốc tìm cách kích động chiến tranh chống lại Triều Tiên”, ông Kim Son-gyong, Thứ trưởng Ngoại giao Triều Tiên phụ trách các tổ chức quốc tế, tuyên bố hôm 20/10.
Ông Kim cảnh báo Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres có thể phải chịu trách nhiệm về việc leo thang căng thẳng trên bán đảo Triều Tiên.
Quan chức Triều Tiên cáo buộc tổng thư ký Liên hợp quốc “áp dụng tiêu chuẩn kép”, khi hối thúc Bình Nhưỡng kiềm chế sau vụ phá hủy các tuyến đường kết nối với Hàn Quốc nhưng giữ im lặng về việc Seoul đưa máy bay không người lái xâm nhập không phận Triều Tiên.
Trước đó, ông Guterres kêu gọi nỗ lực xoa dịu căng thẳng và nối lại đối thoại sau khi Triều Tiên cho nổ tung các tuyến đường bộ và đường sắt ở biên giới chung với Hàn Quốc vào đầu tuần trước.
“Tôi bày tỏ sự bất bình sâu sắc và hoàn toàn bác bỏ những phát biểu can thiệp vào công việc nội bộ của Triều Tiên”, ông Kim cho biết trong tuyên bố được hãng thông tấn trung ương Triều Tiên đăng tải.
Ông Kim tuyên bố việc phá hủy các tuyến đường bộ và đường sắt trong lãnh thổ Triều Tiên là hành động hoàn toàn thuộc “quyền chủ quyền” của Triều Tiên và không thể chịu sự can thiệp của Tổng thư ký Liên hợp quốc.
Ông hối thúc tổng thư ký Liên hợp quốc lên án “sự xâm phạm cố ý” của quân đội Hàn Quốc đối với chủ quyền của Triều Tiên, nhắc lại tuyên bố rằng Hàn Quốc đã điều máy bay không người lái vào không phận Triều Tiên.
Bình Nhưỡng đã cáo buộc Seoul điều máy bay không người lái mang theo truyền đơn chống Triều Tiên qua thủ đô Bình Nhưỡng vào đầu tháng này. Vào ngày 19/10, Triều Tiên tuyên bố phát hiện thêm xác của một máy bay không người lái do Hàn Quốc đưa sang.
Một phát ngôn viên của Bộ Quốc phòng Triều Tiên đã cảnh báo về “cuộc tấn công trả đũa ngay lập tức” nếu Hàn Quốc tiếp tục hành vi xâm phạm lãnh thổ Triều Tiên. Trước đó, Triều Tiên đe dọa “thảm họa khủng khiếp” nếu phát hiện thêm máy bay không người lái khác của Hàn Quốc trên không phận.
Căng thẳng giữa hai miền Triều Tiên đã leo thang kể từ khi Bình Nhưỡng bắt đầu thả bóng bay chứa rác qua biên giới sang lãnh thổ Hàn Quốc vào cuối tháng 5. Seoul đáp trả bằng cách khởi động lại chương trình phát thanh tuyên truyền bằng loa phóng thanh qua biên giới, khiến Bình Nhưỡng tức giận.
Triều Tiên cho biết việc cắt đứt các tuyến đường bộ và đường sắt là “biện pháp tất yếu và hợp pháp được thực hiện theo yêu cầu của Hiến pháp Triều Tiên, trong đó nêu rõ Hàn Quốc là một quốc gia hoàn toàn thù địch”. Đây được cho là lần đầu tiên Hiến pháp Triều Tiên chính thức xác định Hàn Quốc là “quốc gia thù địch”.
Hàn Quốc đã chỉ trích việc Triều Tiên cho nổ tung các tuyến đường liên Triều. Bộ Thống nhất Hàn Quốc cho biết, chính phủ nước này có thể cân nhắc kiện Triều Tiên về vụ nổ bởi vì dự án kết nối đường bộ và đường sắt có khoản vay của Hàn Quốc trị giá 133 triệu USD.
Triều Tiên phát hiện ra phần còn lại của một máy bay không người lái quân sự Hàn Quốc bị rơi, cho rằng đây có thể là chiếc rải tờ rơi ở trung tâm Bình Nhưỡng.
Chiếc UAV bị rơi được Triều Tiên phát hiện.
Hãng thông tấn nhà nước Triều Tiên KCNA ngày 19/10 đưa tin, nước này phát hiện ra phần còn lại của một máy bay không người lái (UAV) quân sự Hàn Quốc bị rơi.
“Dựa trên hình dạng, thời gian bay dự kiến, hộp rải tờ rơi gắn ở phần dưới thân UAV…rất có thể UAV này chính là chiếc rải tờ rơi ở trung tâm thành phố Bình Nhưỡng. Kết luận cuối cùng vẫn chưa được đưa ra”, KCNA cho biết.
Chính phủ Hàn Quốc từ chối bình luận về sự việc này.
“Nếu hành vi vi phạm lãnh thổ trên bộ, trên không và trên biển của Triều Tiên bị phát hiện và xác nhận một lần nữa, thì đó được coi là hành động khiêu khích quân sự nghiêm trọng chống lại chủ quyền của Triều Tiên và Triều Tiên sẽ tấn công đáp trả ngay lập tức”, KCNA cho biết thêm.
Căng thẳng hai bên leo thang kể từ khi Triều Tiên bắt đầu thả bóng bay mang rác qua biên giới sang Hàn Quốc vào cuối tháng 5.
Seoul đáp trả bằng cách khởi động lại chương trình phát thanh tuyên truyền, khiến Bình Nhưỡng tức giận.
Trong những ngày gần đây, Triều Tiên cáo buộc quân đội Hàn Quốc điều khiển UAV bay trên vùng trời Bình Nhưỡng vào các ngày 3/10, 9/10 và 11/10, cảnh báo “thảm họa khủng khiếp” nếu phát hiện thêm UAV nào khác xâm nhập không phận nước này.
Triều Tiên hôm 9/10 tuyên bố sẽ đóng cửa vĩnh viễn biên giới với nước láng giềng phía nam.
Ngày 17/10, Bình Nhưỡng xác nhận việc cho nổ nhiều đoạn trên tuyến đường bộ và đường sắt liên Triều, đồng thời tuyên bố Hàn Quốc là “quốc gia thù địch”.
Bình Nhưỡng đang chơi bài khiến Nga và Trung Quốc mâu thuẫn nhau – và đã từ bỏ mục tiêu bình thường hóa quan hệ với Mỹ.
Tháng Giêng năm nay, hai nhà quan sát Triều Tiên giàu kinh nghiệm Robert Carlin và Siegfried Hecker đã khiến nhiều người ngạc nhiên khi viết rằng nhà lãnh đạo Kim Jong Un đang chuẩn bị cho chiến tranh. Quan ngại này có thể hơi thái quá, nhưng không phải là không có cơ sở. Tôi đã làm việc về vấn đề hạt nhân Triều Tiên ở cả trong và ngoài chính phủ suốt 30 năm qua, và hiện tại, Bán đảo Triều Tiên dường như nguy hiểm và bất ổn hơn bất kỳ thời điểm nào kể từ năm 1950.
Kể từ năm 2019, ba thay đổi chiến lược có liên quan đến nhau, xoay quanh vấn đề hạt nhân Triều Tiên đã làm mất hiệu lực của các giả định cốt lõi vốn định hướng cho ngoại giao Mỹ và Hàn Quốc kể từ năm 1992. Đầu tiên, sau hội nghị thượng đỉnh không thành công giữa Kim và cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump vào năm 2019 tại Hà Nội, Kim đã công bố một kế hoạch 5 năm vào năm 2021 – đặt mục tiêu tăng cường kho vũ khí hạt nhân và tên lửa lớn, bao gồm ICBM nhiên liệu rắn, đầu đạn thu nhỏ, vũ khí hạt nhân chiến thuật, và tên lửa siêu thanh. Việc Triều Tiên đầu tư vào tổ hợp công nghiệp hạt nhân của mình, cùng với tuyên bố mạnh mẽ của Kim rằng họ sẽ không từ bỏ vũ khí hạt nhân (điều đã được thể hiện trong hiến pháp và học thuyết hạt nhân phủ đầu của họ) cho thấy một sự thay đổi tư thế chiến lược.
Những năng lực mới và ý định được nêu này đã làm thay đổi cán cân chiến lược ở Đông Bắc Á, đặt ra những câu hỏi mới về mức độ tin cậy của khả năng răn đe mở rộng của Mỹ, đồng thời thúc đẩy mong muốn sở hữu vũ khí hạt nhân của Hàn Quốc.
Kế đến là việc Bình Nhưỡng tái định vị địa chính trị. Bắt đầu với việc Kim từ bỏ mục tiêu lâu dài của Triều Tiên là bình thường hóa quan hệ với Mỹ, nhằm hướng đến cân bằng giữa các cường quốc. Điều này củng cố logic của ba thập kỷ ngoại giao hạt nhân.
Cùng lúc đó, Bình Nhưỡng cũng hàn gắn quan hệ với Trung Quốc, vốn đã trở nên căng thẳng sau khi Bắc Kinh ủng hộ các lệnh trừng phạt kinh tế của Liên Hiệp Quốc nhắm vào Triều Tiên sau khi nước này tiến hành các vụ thử hạt nhân vào năm 2016 và 2017. Kim đã đến thăm Bắc Kinh vào tháng 1/2019, và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã có chuyến thăm đáp lễ tới Bình Nhưỡng vào tháng 6 cùng năm. Từ đó đến nay, Trung Quốc và Nga đã ngăn chặn các nỗ lực của Mỹ nhằm áp đặt các lệnh trừng phạt mới đối với các cuộc thử nghiệm ICBM của Triều Tiên.
Tình hình địa chính trị càng trở nên biến động khi Nga thiết lập quan hệ đối tác an ninh mới với Triều Tiên sau cuộc xâm lược Ukraine, sử dụng viện trợ kinh tế và quân sự để đổi lấy đạn dược và tên lửa. Động thái này khiến Trung Quốc cảm thấy không thoải mái, như được thể hiện trong các cuộc thảo luận riêng giữa các quan chức Trung Quốc với giới nghiên cứu. Họ lo ngại Tổng thống Nga Vladimir Putin đang trở thành đòn bẩy thay thế Bắc Kinh và tạo ra một tình huống giống như hồi thập niên 1950-1960, khi ông nội của Kim Jong Un, Kim Il Sung, đã khiến hai cường quốc cộng sản chống lại nhau.
Thay đổi thứ ba cũng không kém phần sâu sắc: Vào tháng 1, Kim đã từ bỏ chính sách thống nhất vốn được áp dụng trong vòng 70 năm qua, trong đó Triều Tiên và Hàn Quốc được định nghĩa là một quốc gia có chung huyết thống nhưng bị chia cắt bởi lịch sử, đồng thời tuyên bố Hàn Quốc là “kẻ thù chính.” Ông kêu gọi thay đổi hiến pháp của Triều Tiên – xóa bỏ cam kết thống nhất – giải thể các cơ quan xử lý quá trình hòa giải Bắc-Nam và phá bỏ tượng đài thống nhất ở Bình Nhưỡng mà cha ông đã xây dựng.
Các sự kiện gần đây củng cố những thay đổi này. Đối với Kim, các chu kỳ bầu cử của Mỹ thường là những cơ hội thú vị để truyền tải thông điệp. Vào tháng 9, Bình Nhưỡng đã tiến hành một loạt các cuộc thử tên lửa đạn đạo tầm ngắn, và Kim đã thề sẽ chuẩn bị lực lượng hạt nhân của mình để chiến đấu với Mỹ. Sau đó, như một lời đảm bảo, ông đã công bố một bức ảnh hiếm hoi ghi lại cảnh ông đang đi dạo qua một nhà máy làm giàu uranium tuyệt mật và cam kết chế tạo thêm vũ khí hạt nhân. Nhưng đây chỉ là khúc dạo đầu của những gì chúng ta có thể mong đợi.
Tại sao tất cả những điều này lại quan trọng? Chí ít là ở hiện tại, Kim đã loại bỏ cả phi hạt nhân hóa lẫn thống nhất Bắc-Nam khỏi bàn đàm phán – bất chấp sự thật rằng đây vẫn là mục tiêu chính sách của Mỹ và Hàn Quốc.
Vấn đề Triều Tiên hiện đang nằm trong cuộc cạnh tranh có tổng bằng không giữa các cường quốc. Nhiều khả năng nó sẽ tạo ra hai khối đối lập ở Đông Bắc Á: khối thứ nhất là Trung Quốc, Nga, và Triều Tiên, và khối còn lại là Mỹ, Hàn Quốc, và Nhật Bản. Những mối quan tâm chung về phổ biến vũ khí hạt nhân từng khiến Trung Quốc và Nga chịu hợp tác trong các cuộc đàm phán sáu bên (bao gồm Mỹ, Trung Quốc, Nga, Nhật Bản, Hàn Quốc và Triều Tiên) giờ đây đã không còn. Kim hiện đang trở nên táo bạo hơn bao giờ hết nhờ kho vũ khí hạt nhân và tên lửa đang phát triển của Triều Tiên, sự ủng hộ từ Putin, và tệ nhất, là sự thờ ơ từ Trung Quốc.
Nhưng đừng vội tin lời tôi nói. Một báo cáo năm 2023 của Hội đồng Tình báo Quốc gia về Triều Tiên đã phác thảo một môi trường rủi ro mới. Kết luận của báo cáo là:
Triều Tiên rất có thể sẽ tiếp tục sử dụng tình trạng vũ khí hạt nhân của mình để hỗ trợ cho chính sách ngoại giao cưỡng chế, và gần như chắc chắn sẽ cân nhắc các hành động cưỡng chế ngày càng nguy hiểm hơn khi chất lượng và số lượng kho vũ khí hạt nhân và tên lửa đạn đạo của nước này tăng lên.
Dù báo cáo đánh giá rằng Kim sẽ không sử dụng vũ khí hạt nhân trừ khi ông “tin rằng chế độ đang gặp nguy hiểm,” nó đã ám chỉ nguy cơ xảy ra tính toán sai lầm khi tuyên bố, “Ông ta có thể sẵn sàng chấp nhận rủi ro quân sự thông thường lớn hơn, vì tin rằng vũ khí hạt nhân sẽ ngăn chặn được một phản ứng dữ dội không thể đáp trả được của Mỹ hoặc Hàn Quốc.”
Báo cáo nhận định “một chiến lược tấn công nhằm chiếm giữ lãnh thổ và đạt được sự thống trị chính trị trên Bán đảo Triều Tiên” bằng vũ lực “ít có khả năng xảy ra hơn so với một chiến lược cưỡng chế,” nhưng báo cáo cũng đưa ra một cảnh báo quan trọng mà tôi cho rằng hội đồng có lẽ sẽ xem xét lại:
Chiến lược tấn công sẽ có khả năng xảy ra hơn nếu Kim tin rằng ông ta có thể đánh bại quân đội Hàn Quốc, đồng thời ngăn chặn sự can thiệp của Mỹ và duy trì sự ủng hộ của Trung Quốc, hoặc nếu ông ta kết luận rằng một cuộc khủng hoảng trong nước hoặc quốc tế là cơ hội cuối cùng để thực hiện các mục tiêu xét lại.
Những kịch bản nào có thể xảy ra từ một chiến lược như vậy? Một điểm nóng có thể dẫn đến leo thang là Ranh giới phía Bắc (NLL), tức biên giới trên biển giữa hai miền Triều Tiên. NLL đã được Bộ Tư lệnh Liên Hiệp Quốc phân định vào khoảng thời gian đình chiến năm 1953, nhưng nó đã bị Triều Tiên tranh chấp và trở thành nguồn gốc của những bất bình âm ỉ kéo dài và các đợt đụng độ quân sự rải rác. Năm 2010, Bình Nhưỡng đã nổ súng vào Đảo Yeonpyeong, một trong năm hòn đảo mà NLL xác định là của Hàn Quốc. Cuộc tấn công đã giết chết hai lính Thủy quân Lục chiến Hàn Quốc và đánh chìm một tàu của nước này. Triều Tiên đã một lần nữa bắn đạn pháo gần hòn đảo này vào đầu năm nay.
Trong cùng bài phát biểu vào tháng 1, khi Kim kêu gọi thay đổi hiến pháp và tuyên bố Hàn Quốc là “kẻ thù chính” của mình, ông cũng ám chỉ đến việc sửa đổi các yêu sách đối với NLL tại một cuộc họp trong tương lai của Hội đồng Nhân dân Tối cao (SPA): “Vì biên giới phía nam của đất nước chúng ta đã được vạch ra rõ ràng, nên ‘ranh giới phía bắc’ bất hợp pháp và bất kỳ ranh giới nào khác sẽ không bao giờ được dung thứ, và nếu Hàn Quốc vi phạm dù chỉ 0,001 mm vùng đất, vùng trời, và vùng biển của chúng ta, thì điều đó sẽ bị coi là hành động kích động chiến tranh.” Kim đã lên lịch họp cho SPA vào ngày 07/10.
Những rủi ro phát sinh từ tình hình thực tế trên Bán đảo Triều Tiên và tình hình địa chính trị ở Đông Bắc Á dẫn đến một số kịch bản nguy hiểm, nhưng hoàn toàn có thể xảy ra. Đầu tiên là kịch bản hạt nhân đã được báo trước trong báo cáo của Hội đồng Tình báo Quốc gia và bởi các nhà phân tích Hàn Quốc:
Sau khi lên án cuộc tập trận quân sự Mỹ-Hàn, Bình Nhưỡng có thể bắt đầu một cuộc tập trận bắn đạn thật gần hai hòn đảo, sau đó bắn một loạt đạn pháo, và kế đến là đổ bộ lên Đảo Yeonpyeong. Những nỗ lực của Mỹ nhằm kiềm chế Hàn Quốc có thể thất bại và Seoul sẽ gửi lực lượng không quân và hải quân đến khu vực này, bắn phá các tàu của Triều Tiên và đổ bộ Thủy quân Lục chiến lên đảo. Khi giao tranh xảy ra, Bình Nhưỡng sẽ bắn một vũ khí hạt nhân chiến thuật vào một hòn đảo không có người ở gần đó.
Liệu Mỹ hay Hàn Quốc sẽ có phản ứng quân sự và dẫn đến nguy cơ leo thang? Liệu Trung Quốc sẽ phủ quyết một nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc đối với vụ sử dụng vũ khí hạt nhân đầu tiên kể từ Hiroshima, hay sẽ hợp tác với Mỹ để kiềm chế tình hình? Vào thời điểm mà cả Mỹ và Hàn Quốc đều thiếu các kênh liên lạc ngoại giao hoặc quân sự đáng tin cậy với Bình Nhưỡng, tình hình có thể dễ dàng trở nên mất kiểm soát.
Kịch bản đáng báo động hơn là một cuộc chiến hai mặt trận ở châu Á nếu khủng hoảng đồng thời xảy ra ở cả Triều Tiên và Đài Loan. Trong một báo cáo chuyên sâu năm 2023 dựa trên kết quả từ các trò chơi chiến tranh, các cuộc phỏng vấn với các quan chức, và các hội thảo chuyên đề, Markus Garlauskas, cựu sĩ quan tình báo quốc gia Mỹ về Triều Tiên, đã nêu chi tiết cách mà chính sách răn đe có thể thất bại, cũng như những logic và động lực có thể khiến Kim tấn công Hàn Quốc nếu Trung Quốc xâm lược Đài Loan và Mỹ can thiệp quân sự, theo đó chuyển hướng sự tập trung và nguồn lực. Hoặc ngược lại, khả năng xảy ra các cuộc tấn công đồng thời được phối hợp, trong đó Trung Quốc và Triều Tiên cùng lúc tấn công Đài Loan và Hàn Quốc.
Ba quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân cùng tham gia xung đột (có thể suy đoán Putin sẽ hành động như thế nào) là một điều nghe thật kỳ lạ, hoặc như một số người lo sợ, là dấu hiệu rằng chúng ta đã tiến tới ngày tận thế. Dù những kịch bản tồi tệ nhất khó có thể xảy ra trong tương lai gần, nhưng sự tái định vị về mặt địa chính trị của Triều Tiên đã làm dấy lên khả năng Bình Nhưỡng sẽ có động thái mạnh mẽ trong 6 đến 18 tháng tới.
Cả Mỹ và Trung Quốc đều không thể hiện cảm giác cấp bách cần thiết trong vấn đề Bán đảo Triều Tiên. Các quan chức Trung Quốc nói với tôi rằng Bắc Kinh xem hành động của Bình Nhưỡng là hậu quả do lệnh trừng phạt của Mỹ – chứ không phải vấn đề của Trung Quốc. Xét đến những cuộc xung đột đang diễn ra ở Ukraine và Trung Đông, cũng như ưu tiên dành cho cuộc cạnh tranh có tổng bằng không với Trung Quốc trong chương trình nghị sự, vấn đề Triều Tiên có lẽ sẽ tiếp tục bị xếp sau. Nhưng Kim Jong Un có thể thay đổi điều đó.
Bộ Quốc phòng Triều Tiên đã chính thức lên tiếng xác nhận việc đóng cửa hoàn toàn các tuyến đường bộ và đường sắt kết nối khu vực biên giới phía Nam với Hàn Quốc.
Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc ngày 17/10 dẫn nguồn tin từ Bộ Quốc phòng Triều Tiên xác nhận thông tin trên.
Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Triều Tiên cho biết trưa 15/10, nước này đã phong tỏa hoàn toàn các tuyến đường bộ và đường sắt tại khu vực biên giới với Hàn Quốc tại tỉnh Gangwon và thành phố Kaesong bằng phương pháp nổ mìn.
Theo phía Triều Tiên, đây là biện pháp hợp pháp được nước này thực hiện phù hợp với yêu cầu của Hiến pháp Triều Tiên, trong đó “xác định Hàn Quốc là quốc gia thù địch” và môi trường an ninh nghiêm trọng dẫn đến bờ vực chiến tranh do các hành động khiêu khích chính trị và quân sự nghiêm trọng của các thế lực thù địch.
Theo hãng Yonhap của Hàn Quốc, đây là lần đầu tiên Hiến pháp của Triều Tiên chính thức đề cập Hàn Quốc là quốc gia thù địch.
Người phát ngôn Bộ Đất đai và Bảo vệ Môi trường Triều Tiên cũng tuyên bố, vụ nổ không gây tác động tiêu cực đến môi trường sinh thái xung quanh và từ nay các tuyến đường kết nối giữa Triều Tiên và Hàn Quốc đã hoàn toàn bị tách biệt.
Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Triều Tiên cho biết thêm, nước này sẽ tiếp tục thực hiện các biện pháp nhằm củng cố khu vực biên giới phía Nam đã đóng cửa thành cứ điểm phòng ngự vĩnh viễn.
Trước đó, theo thông tin do Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Hàn Quốc công bố ngày 15/10, Triều Tiên đã cho nổ tung một số đoạn trên các tuyến đường nối Triều Tiên với Hàn Quốc ở phía Bắc đường phân giới quân sự vào khoảng 12h trưa cùng ngày.
Các chuyên gia cho rằng, hạ tầng giao thông mang tính biểu tượng này đã bị đóng cửa từ lâu, nhưng việc phá hủy nó sẽ gửi đi thông điệp rõ ràng rằng lãnh đạo Triều Tiên chưa sẵn sàng đàm phán với Hàn Quốc.
Phía Đài Loan đánh giá các cuộc tập trận của Trung Quốc đại lục quanh hòn đảo này gần đây là biểu hiện cho thấy Bắc Kinh đang xây dựng năng lực để tiến hành đánh thật.
Một quan chức an ninh cấp cao của Đài Loan nói rằng Trung Quốc đang xây dựng năng lực nhằm nhanh chóng biến những cuộc tập trận gần Đài Loan thành một cuộc tấn công toàn diện.
Đây là nhận định của Đài Bắc về ý định chiến lược đằng sau các cuộc tập trận của Bắc Kinh quanh đảo Đài Loan diễn ra hồi đầu tuần, theo Hãng tin Reuters.
Hôm 14-10, Trung Quốc đã tổ chức một cuộc tập trận quy mô lớn quanh Đài Loan, như một lời cảnh báo đối với các hành động ly khai của lực lượng đòi độc lập cho hòn đảo.
Trung Quốc coi Đài Loan là một phần lãnh thổ không thể tách rời và không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để thống nhất.
Theo Reuters, Đài Loan trong 5 năm trở lại đây đã nhiều lần lên tiếng về các hoạt động quân sự với tần suất gần như hằng ngày của Bắc Kinh xung quanh hòn đảo, bao gồm ít nhất 4 đợt tập trận lớn, cũng như các hoạt động tuần tra.
“Họ đang tăng cường xây dựng năng lực nhằm biến các cuộc tập trận thành xung đột”, một quan chức Đài Loan đề nghị không nêu tên phát biểu tại một cuộc họp báo ở Đài Bắc.
Đài Loan ghi nhận con số kỷ lục 153 phi cơ Trung Quốc tham gia vào cuộc tập trận hôm 14-10.
Vị quan chức trên cũng cho biết đây là tình huống chưa từng có tiền lệ khi 25 tàu hải quân và hải cảnh Trung Quốc tiếp cận vùng nước gần Đài Loan.
Theo quan chức trên, cuộc tập trận mới đây của Trung Quốc gây ra mối đe dọa lớn hơn bao giờ hết đối với Đài Loan.
Thông tin thêm, quan chức này nói Trung Quốc trong cuộc tập trận đã phóng hai tên lửa vào một khu vực nội địa không xác định.
“Mặc dù lần này họ không phóng tên lửa về phía Đài Loan, họ đã thực hành phóng tên lửa”, Reuters dẫn lời quan chức này cho biết.
Hiện Bộ Quốc phòng Trung Quốc chưa phản hồi yêu cầu bình luận từ phía Reuters. Sau cuộc tập trận hồi đầu tuần, Bắc Kinh cũng khẳng định sẽ không từ bỏ việc sử dụng vũ lực đối với hòn đảo, nhắm đến nhóm ly khai và sự can thiệp của các thế lực bên ngoài.
Tranh chấp chủ quyền tại Biển Đông là một trong những vấn đề địa chính trị phức tạp và căng thẳng nhất tại khu vực Đông Nam Á, đặc biệt liên quan đến các tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc và các quốc gia khác như Việt Nam, Philippines, Malaysia, Brunei, và Đài Loan.
Bối cảnh Biển Đông có tầm quan trọng chiến lược về kinh tế và quân sự, với vị trí nằm trên tuyến đường hàng hải quốc tế nhộn nhịp, nơi ước tính khoảng 30% thương mại toàn cầu đi qua. Khu vực này cũng được cho là giàu tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là dầu mỏ, khí đốt và nguồn hải sản phong phú. Trung Quốc tuyên bố chủ quyền trên hầu hết Biển Đông dựa trên cái gọi là “đường chín đoạn” (hay còn gọi là đường lưỡi bò), một khu vực rộng lớn chiếm khoảng 80% diện tích Biển Đông. Tuy nhiên, các tuyên bố này không được quốc tế công nhận và đã bị Tòa án Trọng tài Quốc tế tại The Hague bác bỏ trong phán quyết năm 2016, sau khi Philippines khởi kiện. Tòa án khẳng định rằng yêu sách của Trung Quốc không có cơ sở pháp lý theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982. Tình hình căng thẳng gần đây Trong những năm gần đây, Trung Quốc đã gia tăng các hoạt động quân sự và xây dựng đảo nhân tạo tại quần đảo Trường Sa và Hoàng Sa, hai khu vực tranh chấp gay gắt với nhiều quốc gia, trong đó Việt Nam có tuyên bố chủ quyền mạnh mẽ. Trung Quốc đã thiết lập căn cứ quân sự, sân bay và các cơ sở hạ tầng trên các đảo nhân tạo này, tăng cường khả năng kiểm soát khu vực. Các hành động này đã dẫn đến nhiều vụ việc căng thẳng. Điển hình, vào tháng 8 năm 2023, Trung Quốc đã điều tàu khảo sát Hải Dương 8 và tàu hải cảnh vào vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Việt Nam, gây ra sự phản đối từ phía Việt Nam. Tương tự, Philippines cũng liên tục lên tiếng chỉ trích Trung Quốc về các vụ đối đầu tại bãi cạn Scarborough và quần đảo Trường Sa. Ngoài ra, Hoa Kỳ và nhiều quốc gia phương Tây khác, trong đó có Nhật Bản và Australia, cũng tham gia vào vấn đề Biển Đông thông qua các hoạt động tự do hàng hải (FONOPs) để thách thức các yêu sách chủ quyền quá đáng của Trung Quốc. Điều này khiến khu vực Biển Đông trở thành một điểm nóng chiến lược toàn cầu, nơi giao thoa giữa lợi ích của các siêu cường. Giải pháp và thách thức Mặc dù đã có nhiều nỗ lực ngoại giao để giảm căng thẳng, như việc ASEAN và Trung Quốc đang đàm phán về Bộ Quy tắc Ứng xử ở Biển Đông (COC), tiến trình này diễn ra chậm chạp. Các quốc gia trong khu vực tiếp tục phải đối mặt với sự leo thang quân sự và các hành vi cưỡng ép từ Trung Quốc. Việc giải quyết tranh chấp Biển Đông đòi hỏi một giải pháp hòa bình, dựa trên luật pháp quốc tế và sự hợp tác giữa các bên liên quan. Tuy nhiên, với những động thái gia tăng căng thẳng gần đây của Trung Quốc, triển vọng về một giải pháp bền vững vẫn còn mờ mịt.
Từ sau khi Iran tấn công Israel bằng một loạt tên lửa vào ngày 1/10, một cuộc xung đột tiềm tàng giữa hai quốc gia này đã gây ra nỗi sợ hãi trên các thị trường năng lượng.
Bản đồ các mỏ dầu và khí tại Iran
Kịch bản tồi tệ nhất có thể hình dung được là việc Israel tấn công trả đũa vào các cơ sở hạt nhân hoặc cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Iran. Một cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ Iran sẽ đánh sập các hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của nước này, một nguồn tài chính quan trọng đối với Tehran. Cuộc tấn công trả đũa tiềm tàng của Iran có thể ảnh hưởng nghiêm trọng tới sản lượng dầu khí tại các nước láng giềng, giáng một đòn nghiêm trọng hơn nhiều vào thị trường năng lượng toàn cầu. Xuất khẩu dầu mỏ của Saudi Arabia, Kuwait và Iraq được vận chuyển từ các cảng Vịnh Persia và đi qua Eo biển Hormuz dễ bị ngăn chặn. Qatar, cũng là bên trung gian trong cuộc xung đột ở Gaza, nằm hoàn toàn trong Vịnh Persia và là một trong những quốc gia xuất khẩu khí đốt tự nhiên hóa lỏng lớn nhất thế giới.
Tình hình leo thang nghiêm trọng sẽ đặt tất cả vào tình thế rủi ro. Giá dầu và khí đốt cao hơn ảnh hưởng đến người tiêu dùng trên toàn thế giới, không chỉ những người nhập khẩu dầu từ khu vực xung đột. Đã xuất hiện nhiều lo lắng khi phản ứng mạnh mẽ của Israel lên đến đỉnh điểm trong ngày 7/10 – thời điểm kỷ niệm 1 năm Hamas tấn công Israel, khi giá dầu thô tăng vọt hơn 10%, lên hơn 80 USD/thùng. Giá dầu cũng đã giảm phần nào kể từ thời điểm đó. Trong trường hợp xấu nhất, giá dầu sẽ tăng vọt lên hơn 100 USD/thùng và gây ra một cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu. Những lo ngại này đã khiến Mỹ – đồng minh thân cận nhất của Israel – kêu gọi một “phản ứng hợp lý”, tức là không nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng hoặc hạt nhân của Iran. Những lời kêu gọi này có thể một phần xuất phát từ mong muốn duy trì giá xăng ở mức thấp ngay trước thềm cuộc bầu cử tổng thống Mỹ vào ngày 5/11 tới.
Hiện nay, Tehran dường như đã hành động một cách thận trọng. Iran tuyên bố đã nhắm vào 3 căn cứ quân sự, còn Israel khẳng định có thể ngăn chặn hầu hết các tên lửa mà hầu như không gây ra thương vong. Trong bối cảnh nền kinh tế Iran tiếp tục hỗn loạn, nước này đã xoay xở để gia tăng sản lượng và xuất khẩu dầu. Sản lượng dầu trong năm 2022 của Iran là 2,5 triệu thùng/ngày, và đã tăng lên 3,2 triệu thùng/ngày vào tháng 8/2024. Sản lượng gia tăng này đang được bán cho Trung Quốc thông qua Malaysia để tránh các lệnh trừng phạt. Malaysia sản xuất chưa đầy 350.000 thùng dầu/ngày, nhưng xuất khẩu tới 1,5 triệu thùng dầu/ngày sang Trung Quốc. Đó chính là dầu của Iran, được vận chuyển lén lút đến Malaysia để các thương nhân tái xuất dầu cho các nhà máy lọc dầu Trung Quốc.
Việc phục hồi xuất khẩu dầu có thể là lý do khiến Iran tương đối kiềm chế. Một đòn giáng vào nguồn tài chính trọng yếu này có thể dồn Iran vào thế bí, buộc nước này phải ngăn chặn hoạt động sản xuất và buôn bán dầu ở Vịnh Persia.
Tình hình leo thang như vậy cũng đặt ra vấn đề đối với Ấn Độ, quốc gia nhập khẩu hơn 80% nhu cầu dầu của mình. Ấn Độ là quốc gia có mức độ tiêu dùng lớn, và giá dầu cao hơn có nghĩa là mức chi tiêu trong nước sẽ bị ít đi. Mức tăng 25 USD/thùng đồng nghĩa với mức tăng thêm 35 tỷ USD, hoặc 1% Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) mà Ấn Độ phải trả cho năng lượng. Phần lớn cơ sở hạ tầng giao thông của nước này chạy bằng dầu diesel và giá dầu cao hơn sẽ dẫn đến lạm phát toàn diện cao hơn. Giá lương thực chịu ảnh hưởng bởi giá năng lượng cao vì khí đốt tự nhiên là đầu vào trong sản xuất phân đạm ure. Một cuộc xung đột lớn ở Vịnh Persia sẽ có tác động thậm chí còn lớn hơn cả xung đột Ukraine năm 2022, vốn đã ảnh hưởng nặng nề đến nhiều quốc gia đang phát triển.
Một rắc rối khác đặt ra đối với Ấn Độ chính là các quốc gia láng giềng Nam Á của nước này – Bangladesh, Pakistan, Sri Lanka và Maldives – đều đang phải đối mặt với khủng hoảng kinh tế. Các quốc gia trên dễ bị tổn thương hơn Ấn Độ trước tình trạng giá năng lượng và lương thực gia tăng đột biến, và xung đột ở Tây Á sẽ ảnh hưởng đến những nước này sớm hơn và nặng nề hơn so với Ấn Độ. Ấn Độ đã can thiệp với sự hỗ trợ khẩn cấp cho Sri Lanka và Maldives lần lượt trong các năm 2022 và 2024. Liệu Bangladesh sẽ là nước tiếp theo? Khó khăn kinh tế là một trong những động lực thúc đẩy những thay đổi chế độ gần đây và tình trạng bạo lực sau đó, và tình hình tài chính của Dhaka thậm chí còn tệ hơn trước. Một cuộc khủng hoảng tài chính có thể trở thành một cuộc khủng hoảng nhân đạo. Nếu Bangladesh trông chờ vào sự cứu trợ của Ấn Độ, trong bối cảnh một cuộc khủng hoảng Tây Á toàn diện, thì đây có thể là một thảm họa./.
Điểm đầu tiên trong “kế hoạch chiến thắng” của Ukraine là Kiev đề xuất được Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) mời gia nhập liên minh. Tuy nhiên, liệu NATO có sẵng sàng kết nạp Ukraine?
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tại thủ đô London, Anh, ngày 10/10/2024. Ảnh: AA
Phản ứng trước “Kế hoạch chiến thắng” do Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenksy trình bày ngày 16/10, NATO đã chứng tỏ rằng tổ chức này không có dấu hiệu sẵn sàng mời Ukraine gia nhập khối. Tổng Thư ký NATO Mark Rutte đánh giá “Kế hoạch chiến thắng” của Kiev là tín hiệu tốt, nhưng ông không thể ủng hộ toàn bộ kế hoạch này ở thời điểm hiện tại. Ông nói: “Tất nhiên, đây là tín hiệu mạnh mẽ từ (Tổng thống) Zelensky và đội ngũ của ông khi họ xây dựng nên kế hoạch này… Nhưng không có nghĩa là tôi có thể tuyên bố ủng hộ toàn bộ kế hoạch, hành động đó sẽ gặp đôi chút khó khăn vì có nhiều vấn đề mà chúng tôi phải hiểu rõ hơn”.
Ngoài ra, ông Mark Rutte còn cho biết các quốc gia thành viên NATO đang “vững bước trên con đường” thực hiện cam kết viện trợ quân sự 40 tỷ euro (43,53 tỷ USD) cho Ukraine trong năm nay. Tổng Thư ký NATO nêu rõ: “Tôi rất vui khi thông báo chúng tôi đang vững bước trên con đường thực hiện cam kết 40 tỷ euro cho năm nay.
Theo nhà bình luận Marek Hudema của CH Séc, tư cách thành viên NATO sẽ không giúp chấm dứt cuộc chiến tại Ukraine, mà thậm chí có thể gây ra cuộc chiến lớn hơn, lôi kéo một số hoặc tất cả các quốc gia thành viên của khối quân sự này tham gia. Theo nhà bình luận Hudema, Nga vẫn đang đạt được đà tiến chậm nhưng chắc chắn trên chiến trường Ukraine. Cả Ukraine và phương Tây đều mệt mỏi vì chiến tranh nên có quan điểm ngày càng mạnh mẽ rằng Kiev nên có những mục tiêu chiến tranh thực tế và ký kết thoả thuận đình chiến với Nga. Dẫn chứng lịch sử trường hợp của nước Đức sau Chiến tranh Thế giới thứ hai, có ý kiến cho rằng tư cách thành viên NATO của Ukraine sẽ là sự đảm bảo để lệnh ngừng bắn có hiệu lực lâu dài.
Tuy nhiên, trong tình hình hiện tại, phương án này được cho là không có tác dụng đối với Ukraine. Cục diện tại châu Âu hiện nay đã hoàn toàn khác so với thời kỳ sau Chiến tranh Thế giới thứ hai hoặc những năm 1950, khi mà phương Tây có thể ngăn chặn sự bành trướng của Liên Xô và giữ một nửa nước Đức ngoài tầm kiểm soát của Moskva. Liên Xô, dưới sự lãnh đạo của Joseph Stalin, đã cố gắng khôi phục đế chế Nga. Trước Chiến tranh Thế giới thứ hai, Liên Xô đã chiếm vùng Baltic, Bessarabia và một phần Phần Lan, sau đó là Transcarpathian Rus – một phần của Ba Lan và quần đảo Kuril của Nhật Bản sau chiến tranh. Áp lực của Liên Xô sau đó vẫn tiếp tục, thậm chí vượt ra ngoài biên giới của đế chế cũ khi cố gắng giành được một phần Iran, thúc đẩy quyền kiểm soát các eo biển Bosphorus và Dardanelles, muốn tham gia quản lý Libya với tư cách là thuộc địa lấy từ nước Italy bại trận.
Theo nhà bình luận Hudema, nước Nga ngày nay đang lặp lại điều gì đó tương tự. Với cuộc chiến ở Ukraine, Moskva đang cố gắng tiếp quản những gì mà theo Tổng thống Nga Vladimir Putin, luôn thuộc thế giới của Nga, bao gồm Ukraine và Belarus. Nga kiểm soát hiệu quả Belarus thông qua các hiệp ước và nhờ quân đội đồn trú, trong khi đang đạt được tiến bộ về quân sự tại Ukraine. Tuy nhiên, giành lại Ukraine không phải là mục tiêu cuối cùng của Tổng thống Putin. Hãy nhớ rằng ông Putin đã gọi sự sụp đổ của Liên Xô là thảm họa địa chính trị tồi tệ nhất thế kỷ XX. Xem xét các dự thảo hiệp ước mà Nga yêu cầu ký kết với NATO và Mỹ vào mùa Đông năm 2021, chỉ vài tháng trước cuộc xâm lược Ukraine, điều Tổng thống Putin muốn là lấy lại ảnh hưởng ở toàn bộ Đông Âu.
Sau Chiến tranh Thế giới thứ hai, áp lực mà Stalin và những người kế nhiệm ông tạo ra đối với phương Tây đã thúc đẩy sự hợp tác của các nước không theo Liên Xô và sự hình thành của NATO với kết quả một nước Đức bại trận (Tây Đức) gia nhập liên minh quân sự vào năm 1955. Những đảm bảo an ninh của NATO khi đó không áp dụng cho Đông Đức, vốn nằm dưới sự quản lý của Liên Xô.
Một kịch bản tương tự không thể xảy ra với Ukraine ngày nay. Không thể đưa Kiev vào NATO và để một phần lãnh thổ Ukraine dưới sự chiếm đóng của Nga, với thực tế là các đảm bảo an ninh của phương Tây không áp dụng cho phần lãnh thổ đó. An ninh của Ukraine thậm chí không thể được đảm bảo thông qua bất kỳ hiệp ước nào về hỗ trợ quân sự và phòng thủ chung mà không áp dụng cho miền Đông nước này. Lý do là sự khác biệt về bối cảnh. Sau Chiến tranh Thế giới thứ hai, Liên Xô bị suy kiệt một cách thảm khốc: mất đi hàng triệu dân, một phần đáng kể đất nước bị tàn phá. Stalin biết mình không thể chịu đựng thêm chiến tranh nên khi gặp phải sự kháng cự, ông đã rút lui. Người kế nhiệm ông là Nikita Khrushchev cũng hành xử tương tự. Tuy nhiên, nước Nga hiện nay đã khác, và có tham vọng thành công trong cuộc chiến tại Ukraine. Nền kinh tế Nga đang suy thoái, chi tiêu cho chiến tranh rất lớn nhưng không thể so sánh với nền kinh tế kiệt quệ sau Chiến tranh Thế giới thứ hai.
Hoàn cảnh của phương Tây cũng khác so với thời kỳ sau Chiến tranh Thế giới thứ hai. Phương Tây hiện lo sợ đối đầu với một nước Nga hạt nhân, nhưng mặt khác lại không sợ bị Moskva đánh bại về mặt quân sự. Còn sau năm 1945, phương Tây sợ rằng sẽ bị Liên Xô có lực lượng lục quân mạnh hơn đè bẹp. Sau đó việc Liên Xô đạt được thành tựu trong phát triển máy bay ném bom hạt nhân và tên lửa đã giúp nước này có lợi thế hơn so với Mỹ và phương Tây. Điều này dẫn đến sự miễn cưỡng của phương Tây trong việc can thiệp vào phạm vi ảnh hưởng của Liên Xô. Giờ đây, những lo ngại như vậy không tạo ra áp lực phải duy trì nguyên trạng.
Nhà bình luận Hudema đánh giá bối cảnh hiện tại không có sự cân bằng giữa các mối đe dọa và tình trạng cạn kiệt đến mức có thể tạo ra sự phân chia ổn định mới giữa Đông và Tây ở Ukraine. Theo đó, những người nhận thức được điều này đã từ chối kết nạp Ukraine vào NATO, đồng thời bác bỏ các thỏa thuận an ninh có thể có giữa các nước phương Tây và Ukraine, vốn sẽ buộc các nước NATO phải tham chiến với Nga trong trường hợp quân đội nước này vượt qua chiến tuyến hiện tại./.
Khi hải quân các nước điều tàu chiến đi qua Eo biển Đài Loan mà không thông báo, điều mà họ đạt được có thể sẽ hoàn toàn trái ngược với những gì họ mong muốn. Thay vì khẳng định rằng Trung Quốc không phải là nước sở hữu eo biển này, có khả năng họ đang vô tình củng cố cho những nỗ lực của Bắc Kinh nhằm bình thường hóa việc khẳng định quyền tài phán của Trung Quốc.Tàu sân bay Sơn Đông của Trung Quốc. Ảnh: AFP
Trung Quốc lặng lẽ bám sát các tàu nước ngoài trong eo biển này và có lẽ làm như vậy để thể hiện vùng biển này là không có tranh chấp. Điều đó trái ngược với hành vi của Trung Quốc trong các cuộc đụng độ với Philippines về lãnh thổ trên biển. Trong những trường hợp đó, Trung Quốc tỏ ra hung hăng về mặt quân sự và lớn tiếng về mặt ngoại giao để buộc phải dẫn tới kết quả pháp lý có lợi cho mình. Trung Quốc cũng cố gắng thể hiện chủ quyền khi triển khai tàu chiến ở vùng biển xung quanh Đài Loan, chứ không chỉ Eo biển Đài Loan. Bắc Kinh đã đẩy mạnh hoạt động này kể từ khi cựu Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi đến thăm Đài Loan vào tháng 8/2022.
Theo Cơ quan phòng vệ Đài Loan, trung bình có 4,4 tàu chiến Trung Quốc được nhìn thấy quanh hòn đảo này vào bất kỳ ngày nào trong năm 2022. Con số này đã tăng lên 5,2 vào năm 2023 và 6,9 vào năm 2024. Việc Trung Quốc triển khai tàu chiến với số lượng lớn tại khu vực này đã trở nên ngày càng phổ biến: ít nhất là 10 tàu – bằng gần một nửa số tàu chiến đang hoạt động của lực lượng hải quân Đài Loan – đã ở vùng biển quanh đảo Đài Loan trong 6,6% số ngày của năm 2023, và tăng lên 10,1% vào năm 2024.
Kể từ tháng 8/2022, đã có ít nhất 18 tàu chiến không phải của hải quân Trung Quốc qua lại eo biển này (một số chuyến không được công bố). Mặc dù Trung Quốc có thể có những hành động quấy rối dữ dội các tàu chiến nước ngoài ở eo biển này, gợi nhớ đến những gì đã xảy ra ở Bãi Cỏ Mây trên Biển Đông, nhưng các cuộc đối đầu lớn hiếm khi xảy ra. Hơn nữa, Trung Quốc thậm chí còn không phản ứng bằng cách điều thêm tàu khi tàu chiến nước ngoài xuất hiện trên Eo biển Đài Loan, mặc dù nước này thường tổ chức họp báo để phản đối việc các tàu nước ngoài đi qua eo biển này. Thay vào đó, phản ứng đặc trưng của Trung Quốc chỉ là cử các tàu đã ở trong hoặc gần eo biển để theo dõi các tàu nước ngoài.
Các đồng minh và đối tác của Đài Loan đã vô tình củng cố cho những nỗ lực của Bắc Kinh nhằm bình thường hóa việc khẳng định chủ quyền của Trung Quốc. Khi họ âm thầm điều tàu đi qua eo biển, họ đã tạo thêm chứng cớ cho thấy yêu sách của Trung Quốc là không thể bị tranh cãi. Ngược lại, bằng cách tuyên bố thực hiện quyền tự do hàng hải, họ sẽ thể hiện quan điểm rõ ràng rằng những yêu sách của Trung Quốc là không thể chấp nhận được. Nếu Trung Quốc có thể khai thác được bất kỳ manh mối nào chứng tỏ quốc tế chấp thuận thẩm quyền của Bắc Kinh đối với eo biển này, Trung Quốc có thể dần dần thúc đẩy chủ quyền của mình như một thực tế đã rồi. Điều này cũng sẽ dần làm xói mòn yêu sách của Đài Loan đối với phía Đông của đường trung tuyến.
Tại Bãi Cỏ Mây, Philippines tích cực phản đối các yêu sách của Trung Quốc bằng cách duy trì một tiền đồn trên tàu đổ bộ BRP Sierra Madre. Trung Quốc đang tìm cách ngăn cản Philippines vận chuyển vật liệu xây dựng cho con tàu này. Mục đích của Trung Quốc rõ ràng là để tàu này xuống cấp và cuối cùng tự sụp đổ do không được bảo trì.
Eo biển Đài Loan không có các thực thể nhân tạo do các quốc gia khác ngoài Trung Quốc chiếm đóng. Tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc đối với eo biển này dường như dựa trên tuyên bố sở hữu vùng đất ở phía bên kia eo biển là Đài Loan. Vì các quốc gia khác không công khai tranh cãi rằng Đài Loan là một phần của Trung Quốc và thích để vấn đề này mơ hồ, Bắc Kinh rõ ràng đang hy vọng rằng việc kiểm soát vùng biển của họ có thể được bình thường hóa. Việc phản đối các khẳng định của Trung Quốc về quyền kiểm soát Eo biển Đài Loan được dựa trên Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển, theo đó giới hạn lãnh hải trong phạm vi 12 hải lý (22 km) tính từ đất liền. Chiều rộng ở khu vực hẹp nhất của eo biển này là 130 km.
Thỉnh thoảng có những sự cố xảy ra ở Eo biển Đài Loan giúp củng cố nỗ lực của Trung Quốc nhằm thể hiện eo biển này là khu vực không có tranh chấp. Vào tháng 2/2024, một tàu cá Trung Quốc bị lật gần Kim Môn (Kinmen). Vào tháng 7/2024, một tàu cá Đài Loan đã bị Hải cảnh Trung Quốc bắt giữ. Trong cả hai trường hợp, các tàu hải cảnh Trung Quốc đều “có mặt” và thực hiện “các nhiệm vụ của riêng mình” mà không đụng độ dữ dội với lực lượng tuần duyên Đài Loan. Cho đến nay, Trung Quốc cũng không cản trở vận tải đường biển hoặc đường hàng không giữa Đài Loan và Kim Môn.
Hình ảnh mà Bắc Kinh muốn thế giới nhìn thấy là eo biển này nằm dưới quyền tài phán hòa bình của Trung Quốc. Vì vậy, các nước khác nên dùng hải quân của mình để thể hiện rằng Trung Quốc không có quyền như vậy./.
Không quyết liệt như Philippines, lâu nay Malaysia giữ thái độ ôn hòa với Trung Quốc. Thậm chí Kuala Lumpur còn lên án Mỹ và phương Tây “ép” nước này phải chọn bên. Thế nhưng, gần đây chính phủ Malaysia tỏ thái độ khác hẳn.
Theo các nhà bình luận, những diễn biến chính trị gần đây trên trường quốc tế đã có nhiều thay đổi. Thái độ của các nước trong khối ASEAN, nhất là các nước có tranh chấp chủ quyền biển đảo với Trung Quốc đã cứng rắn, kiên quyết hơn, không để Trung Quốc ỷ thế nước lớn chèn ép, bắt nạt. Đặc biệt là, không một quốc gia nào dễ dàng từ bỏ nguồn lợi khổng lồ từ Biển Đông để đổi lấy sự im lặng, tránh mất lòng Trung Quốc.
Hôm 15/10 vừa qua, Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim khẳng định, Công ty năng lượng quốc gia Petronas sẽ tiếp tục tiến hành các hoạt động thăm dò dầu khí tại vùng đặc quyền kinh tế của Malaysia ở Biển Đông. Đây là một thái độ dứt khoát của Kuala Lumpur, không hề “run sợ” trước sự đe dọa của Trung Quốc. “Chúng ta sẽ tiếp tục, nhưng chúng ta sẽ không đóng cửa các cuộc thảo luận với bất kỳ quốc gia nào”, ông Anwar cho biết.
Theo Tuyên bố này Công ty Petronas sẽ tổ chức các hoạt động thăm dò tại mỏ khí đốt Kasawari ngoài khơi bang Sarawak, thuộc đảo Borneo – một khu vực được cho là có trữ lượng khí đốt rất lớn (khoảng 3 nghìn tỷ mét khối) và bắt đầu đi vào sản xuất vào tháng 8 /2024.
Trước đó, trong Công hàm do một hãng tin Philippines đăng tải, Bắc Kinh lớn tiếng phản đối khi cho rằng mọi hoạt động thăm dò, khai thác dầu khí của Malaysia ở Biển Đông đã xâm phạm lãnh thổ của Trung Quốc.
Chính phủ của ông Anwar Ibrahim giải thích, hiện Malaysia có tranh chấp lãnh thổ với một số nước láng giềng, bao gồm Thái Lan, Philippines và Indonesia, trong đó tập trung nhiều hơn là những bất đồng sâu sắc với Trung Quốc. Tuy đang “có vấn đề”, nhưng những vấn đề này không ảnh hưởng đến quan hệ ngoại giao, không ảnh hưởng đến quan hệ thương mại”. Chính phủ sẽ tiếp tục giải thích với Bắc Kinh về lập trường của mình. Malaysia thực hiện đúng luật pháp quốc tế, không xâm phạm biên giới của các nước khác. Đó là một chính sách và nguyên tắc nghiêm ngặt.
Như quý độc giả đã biết, Trung Quốc tuyên bố chủ quyền đối với hầu hết Biển Đông. Họ đã triển khai một đội tàu cảnh sát biển, hoạt động sâu trong vùng Đông Nam Á, bao gồm cả vùng đặc quyền kinh tế của Malaysia, Brunei, Philippines và Việt Nam, làm mất ổn định, phức tạp trong việc hợp tác, thăm dò, khai thác dầu khí và hải sản. Công ty năng lượng nhà nước Malaysia Petronas, hay Petroliam Nasional Berhad, khai thác các mỏ dầu khí ở Biển Đông trong EEZ của Malaysia, và đã có một số cuộc chạm trán với các tàu Trung Quốc.
Các tàu cảnh sát biển Trung Quốc cũng thường xuyên làm khách không mời khi ghé thăm các giếng thăm dò của Malaysia ngoài khơi Sarawak, tiến sát các giàn khai thác khí đốt tại Timi, Kasawari và Jerun trong phạm vi 1.000 mét. Đó là hành động phi pháp, ngang ngược mà Malaysia đã kiên quyết phản đối.
Những hành động bành trướng trên biển của Trung Quốc trước sau không hề thay đổi. Cũng như các nước có tranh chấp lãnh thổ trên Biển Đông, sau một thời gian dài giữ thái độ ôn hòa, Malaysia nhận rõ rằng, Bắc Kinh đã và đang giẵm lên pháp luật, bất chấp mọi phản đối của các nước láng giềng ở khu vực và các nước có tuyên bố chủ quyền trên Biển Đông.
Cùng với những hành động ngăn cản việc khai thác dầu khí, đánh bắt hải sản, Trung Quốc cũng thường xuyên diễu võ giương oai, tổ chức tập trận, nhưng có khi thiên về tuyên truyền và răn đe hơn là phát động chiến tranh, nhất là ở khu vực Eo biển Đài Loan. Các cuộc tập trận gần đây của Trung Quốc có hàm ý rất nhiều. Đối với các quốc gia Đông Nam Á, bên cạnh việc cạnh tranh với Mỹ, Trung Quốc muốn thể hiện sức mạnh là một cường quốc vô địch. Còn ở đây và với mục tiêu độc chiếm Biển Đông, thì những cuộc tập trận “khoe cơ bắp” có hàm ý rằng, nếu quốc gia nào ở khu vực mà có hành động phản kháng, thì sẽ có thể phải đối diện với sức mạnh quân sự của Trung Quốc.
Thế nhưng các nước lân cận đã bắt được “bài”. Nếu đơn độc, các nước nhỏ như sẽ không bao giờ xử lý được những vấn đề lớn liên quan tới các cường quốc. Nhưng nếu 10 nước ASEAN đồng lòng, cùng chung sức thì không cường quốc nào có thể đe dọa được.
Và cái cách phản kháng của mỗi nước không giống nhau. Chúng ta cùng chờ xem, sau một thời gian dài nhẫn nhịn, lần này những con sóng biển Malaysia đã nổi giận, chắc chắn Bắc Kinh sẽ tiếp tục tính đến đòn trừng phạt, nhưng chả lẽ lại dằn mặt bằng con bài tập trận để mang đến “lời cảnh báo nghiêm khắc” vốn đã nhàm chán?
Cơ quan Phòng vệ Đài Loan vừa thông báo đã phát hiện 153 máy bay quân sự Trung Quốc tham gia cuộc tập trận tác chiến xung quanh Đài Loan hôm 14.10.
Chiến đấu cơ Trung Quốc trong một cuộc tập trận
Trung Quốc hôm 14.10 nói rằng cuộc tập trận kéo dài một ngày nói trên là lời cảnh báo chống lại “các hành vi ly khai” sau khi Bắc Kinh lên án bài phát biểu vào tuần trước của lãnh đạo Đài Loan Lại Thanh Đức, theo Reuters.
Sau khi tiến hành cuộc tập trận trên, Bộ Quốc phòng Trung Quốc hôm 14.10 tuyên bố họ sẽ có hành động tiếp theo chống lại Đài Loan nếu cần.
Trong bản cập nhật hằng ngày về hoạt động quân sự của Trung Quốc quanh Đài Loan hôm nay 15.10, Cơ quan Phòng vệ Đài Loan nói đã phát hiện 153 máy bay quân sự, vượt qua con số kỷ lục trước đó là 125 máy bay/ngày đã ghi nhận vào hôm 14.10.
Một bản đồ do Cơ quan Phòng vệ Đài Loan công bố cho thấy 28 trong số những máy bay trên đã vượt qua đường trung tuyến nhạy cảm trên eo biển Đài Loan.
Những khu vực khác đã ghi nhận hoạt động của máy bay quân sự Trung Quốc là vùng biển gần bờ biển phía đông nam, nơi có một căn cứ không quân lớn của Đài Loan, và ở phía tây nam, tại phần trên cùng của Biển Đông, nơi có quần đảo Đông Sa do Đài Loan kiểm soát.
Cơ quan Phòng vệ Đài Loan cho biết thêm là đã phát hiện 14 tàu hải quân Trung Quốc và 12 tàu thuộc lực lượng hải cảnh và những lực lượng tương tự của Trung Quốc.
Cuộc tập trận mới của Trung Quốc đã bị Lầu Năm Góc chỉ trích là “vô trách nhiệm, không cân xứng và gây mất ổn định”, theo Reuters.
Ngoài ra, Phó chánh văn phòng Nội các Nhật Bản Kazuhiko Aoki hôm nay 15.10 thông báo Nhật Bản đã chuyển đến Trung Quốc mối quan ngại của mình về cuộc tập trận được tiến hành xung quanh Đài Loan hôm 14.10, theo Reuters.
Quân đội Trung Quốc bắt đầu loạt cuộc tập trận mới bằng tàu chiến và máy bay gần khu vực này.
Trung Quốc tăng cường hoạt động quân sự xung quanh đảo Đài Loan.
Phát ngôn viên Bộ Tư lệnh chiến khu Đông của quân đội Trung Quốc Shi Yi cho biết cuộc tập trận mang tên Joint Sword – 2024B diễn ra ở “khu vực phía bắc, phía nam và phía đông đảo Đài Loan”. Cuộc tập trận “tập trung vào chủ đề tuần tra sẵn sàng chiến đấu trên không và trên biển, phong tỏa các cảng và khu vực quan trọng”, bao gồm “một cuộc tấn công vào mục tiêu trên biển và trên bộ”.
Cuộc tập trận là “hoạt động hợp pháp và cần thiết để bảo vệ chủ quyền quốc gia, sự thống nhất dân tộc”. Tuy nhiên, ông Shi Yi không tiết lộ cuộc tập trận diễn ra trong bao lâu.
Cơ quan phòng vệ Đài Loan lên án mạnh mẽ “hành động phi lý và khiêu khích” của Trung Quốc và cho biết đã “điều động lực lượng thích hợp để đáp trả nhằm bảo vệ tự do, dân chủ và bảo vệ chủ quyền” của hòn đảo này.
Trong những năm gần đây, Trung Quốc tăng cường hoạt động quân sự quanh Đài Loan.
Cuộc tập trận mới nhất diễn ra sau phát biểu gần đây của lãnh đạo Đài Loan Lại Thanh Đức tuyên bố chống lại mọi “cuộc sáp nhập hoặc xâm phạm” và cho rằng Bắc Kinh không có quyền đại diện 23 triệu người dân của hòn đảo này.
“Nhiều dự đoán Trung Quốc sẽ tiến hành tập trận quân sự sau bài phát biểu Ngày Quốc khánh. Các cuộc tập trận chứng minh với người dân Trung Quốc rằng chính quyền quyết tâm bảo vệ lãnh thổ. Chúng cũng nhằm mục đích cảnh báo Đài Bắc và Washington không vượt qua ranh giới đỏ của Bắc Kinh”, Giám đốc điều hành chương trình Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của Quỹ Marshall Đức, ông Bonnie Glaser nói.
Bắc Kinh không loại trừ khả năng sử dụng vũ lực để thống nhất Đài Loan và cho biết cuộc tập trận là lời cảnh báo đối với “hành động ly khai của lực lượng đòi độc lập cho Đài Loan”.
Lầu Năm Góc ngày 11.10 thông báo đề xuất bán vũ khí cho Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Ả Rập Xê Út, với trị giá hơn 2 tỉ USD.
Cơ quan hợp tác an ninh quốc phòng (DSCA) của Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết quốc hội đã phê duyệt việc bán cho Ả Rập Xê Út tên lửa Hellfire và Sidewinder, đạn dược dùng cho pháo, xe tăng và súng máy, trị giá hơn 1 tỉ USD. Vào tháng 8, Tổng thống Mỹ Joe Biden đã dỡ bỏ hạn chế bán vũ khí tấn công cho Ả Rập Xê Út, thúc giục Riyadh tăng sức ép chống lại lực lượng Houthi ở Yemen, Bloomberg đưa tin ngày 11.10.
Hồi đầu tuần, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin đã khẳng định với người đồng cấp Ả Rập Xê Út Khalid bin Salman cam kết của Mỹ cho nỗ lực quốc phòng của Riyadh.
Lầu Năm Góc cũng thông báo về việc phê duyệt gói vũ khí cho UAE trị giá khoảng 1,2 tỉ USD, bao gồm hệ thống rốc két phóng loạt dẫn đường (GMRLS) M31A1 và tên lửa ATACMS.
Các công ty sản xuất vũ khí nêu trên của Mỹ giờ đây có thể thương thảo hợp đồng với UAE và Ả Rập Xê Út. Về lý thuyết quốc hội Mỹ có thể ngăn thương vụ mua bán nếu không đồng ý với một số chi tiết trong hợp đồng.
Trong thông cáo ngày 11.10, Lầu Năm Góc khẳng định đề xuất bán vũ khí nêu trên sẽ không làm thay đổi cán cân quân sự cơ bản trong khu vực, cũng như không có tác động tiêu cực nào đến khả năng sẵn sàng phòng thủ của Mỹ.
Năng lực công nghiệp quốc phòng của TQ ngày càng lớn mạnh trên đà át Mỹ.
Trong bối cảnh lưỡng đảng ngày càng nhất trí rằng Mỹ cần phải làm nhiều hơn để kiềm chế Trung Quốc, phần lớn cuộc tranh luận chính sách tại Washington tập trung vào sức mạnh kinh tế và công nghệ của Trung Quốc. Hiện nay, xét đến các vấn đề kinh tế của Trung Quốc – tỷ lệ thất nghiệp cao ở thanh niên, thị trường bất động sản gặp khó khăn, nợ công tăng, xã hội già hóa, và tăng trưởng thấp hơn dự kiến – một số học giả và nhà hoạch định chính sách dự đoán rằng Bắc Kinh sẽ buộc phải hạn chế chi tiêu quốc phòng. Những người khác thậm chí còn nói rằng quân đội Trung Quốc được đánh giá quá cao, tin rằng họ sẽ không thể thách thức sự thống trị của Mỹ trong thời gian tới.
Tuy nhiên, những đánh giá này đã không nhận ra được mức độ phát triển thực sự của cơ sở công nghiệp quốc phòng Trung Quốc. Bất chấp những thách thức kinh tế hiện tại, chi tiêu quốc phòng của nước này đang tăng vọt và ngành công nghiệp quốc phòng của nước này đang ở trong bối cảnh thời chiến. Thật vậy, Trung Quốc đang nhanh chóng phát triển và sản xuất các hệ thống vũ khí được thiết kế nhằm răn đe Mỹ, và nếu răn đe thất bại, chúng sẽ được dùng để giành chiến thắng trong một cuộc chiến giữa hai cường quốc. Trung Quốc đã bắt kịp Mỹ về khả năng sản xuất vũ khí hàng loạt. Ở một số lĩnh vực, Trung Quốc thậm chí đang dẫn đầu: nước này đã trở thành nhà đóng tàu lớn nhất thế giới, với công suất lớn gấp khoảng 230 lần so với Mỹ. Từ năm 2021 đến đầu năm 2024, cơ sở công nghiệp quốc phòng của Trung Quốc đã sản xuất hơn 400 máy bay chiến đấu hiện đại và 20 tàu chiến lớn, tăng gấp đôi kho đầu đạn hạt nhân, tăng hơn gấp đôi kho tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình, đồng thời phát triển một dòng máy bay ném bom tàng hình mới. Cùng lúc đó, Trung Quốc cũng tăng số lần phóng vệ tinh lên 50%. Nước này hiện đang mua các hệ thống vũ khí với tốc độ nhanh gấp năm đến sáu lần so với Mỹ. Đô đốc John Aquilino, cựu chỉ huy Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Mỹ, mô tả sự mở rộng quân sự này là “bước phát triển sâu rộng và nhanh chóng nhất kể từ Thế chiến II.”
Trung Quốc rõ ràng đã trở thành một thế lực quân sự nặng ký, trong lúc cơ sở công nghiệp quốc phòng của Mỹ đang không theo kịp. Trước đây, khi chứng kiến các cường quốc phe Trục tiến quân ở Châu Âu và Châu Á, Tổng thống Franklin Roosevelt đã huy động cơ sở công nghiệp quốc phòng Mỹ, gọi đó là “kho vũ khí của nền dân chủ.” Ngày nay, người Mỹ cũng cần một nỗ lực tương tự. Sản xuất quốc phòng của Mỹ đã suy giảm, và hệ thống cũng thiếu năng lực và tính linh hoạt cho phép quân đội Mỹ ngăn chặn Trung Quốc và cho phép họ chiến đấu và giành chiến thắng trong một cuộc chiến kéo dài ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương hoặc một cuộc chiến hai mặt trận ở Châu Á và Châu Âu. Washington phải khắc phục những điểm nghẽn quan trọng và phải hành động nhanh chóng nếu muốn bắt kịp đối thủ. Nói đơn giản, Mỹ cần dành nhiều sự chú ý và nguồn lực hơn để chuẩn bị cho quân đội của mình nếu họ muốn thành công trong việc xây dựng một kho vũ khí mới cho nền dân chủ.
CỦNG CỐ QUÂN SỰ NHANH CHÓNG
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã nói rõ rằng phát triển một quân đội đẳng cấp thế giới là trọng tâm trong mục tiêu theo đuổi “sự phục hưng vĩ đại của dân tộc Trung Hoa trên mọi mặt trận.” Một phần quan trọng trong quá trình này là xây dựng một cơ sở công nghiệp quốc phòng đủ khả năng sản xuất phần cứng (như tàu, máy bay, xe tăng, và tên lửa) lẫn phần mềm (như công nghệ và các hệ thống chỉ huy, kiểm soát, liên lạc, và tình báo) mà lực lượng vũ trang cần. Trong vòng 10 năm, việc Trung Quốc có thể sản xuất tàu mặt nước và tàu ngầm, máy bay, hệ thống phòng không, tên lửa, hệ thống đổ bộ, tàu vũ trụ, và vũ khí mạng đã giúp nước này trở thành đối thủ cạnh tranh thực sự của Mỹ.
Động lực thúc đẩy sản xuất là các doanh nghiệp nhà nước khổng lồ của Trung Quốc, nhóm chịu trách nhiệm phát triển và xây dựng các hệ thống vũ khí của đất nước. Ngày nay, bốn trong số mười công ty lớn nhất thế giới về doanh thu kết hợp quốc phòng và phi quốc phòng là công ty Trung Quốc, bao gồm hai công ty lớn nhất: Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Trung Quốc (AVIC) và Tập đoàn Đóng tàu Nhà nước Trung Quốc (CSSC). Đây là một sự thay đổi lớn so với một thập kỷ trước, khi không một công ty Trung Quốc nào lọt vào top 100 công ty quốc phòng hàng đầu thế giới. Nếu xét riêng doanh thu quốc phòng, Trung Quốc hiện có năm công ty nằm trong top 12 toàn cầu, cũng tăng từ con số không cách đây mười năm. Các công ty quốc phòng Trung Quốc hiện đang cạnh tranh với những gã khổng lồ của Mỹ như Lockheed Martin, RTX (Raytheon), Boeing, Northrop Grumman, và General Dynamics về quy mô và năng lực sản xuất.
Nhưng năng lực sản xuất quốc phòng không phải là yếu tố duy nhất thúc đẩy sự trỗi dậy của quân đội Trung Quốc. Bắc Kinh cũng đã cải thiện quy trình nghiên cứu, phát triển, và mua sắm các hệ thống vũ khí, theo đó cho phép Quân Giải phóng Nhân dân (PLA) sản xuất các nền tảng tiên tiến trong các lĩnh vực phức tạp như hàng không tàu sân bay, vũ khí siêu thanh, và hệ thống đẩy. Ngoài phần cứng quân sự, PLA còn xây dựng hạ tầng kiến trúc kỹ thuật số mà trong trường hợp xảy ra chiến tranh, sẽ giúp quân đội phối hợp các mạng lưới chỉ huy, kiểm soát, liên lạc, máy tính, mạng, tình báo, giám sát, trinh sát, và triển khai hỏa lực với sự trợ giúp của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, cùng nhiều công nghệ mới nổi khác.
Ví dụ rõ ràng nhất cho sự thống trị của quân đội Trung Quốc là lực lượng hải quân của nước này. Nhờ năng lực đóng tàu vượt trội, Hải quân PLA đã trở thành lực lượng lớn nhất thế giới. Hải quân Mỹ ước tính rằng chỉ một xưởng đóng tàu của Trung Quốc – chẳng hạn như xưởng trên Đảo Trường Hưng, nằm dọc theo bờ biển phía đông của Trung Quốc – hiện có năng lực lớn hơn tất cả các xưởng đóng tàu của Mỹ cộng lại. Phạm vi sản xuất của hải quân Trung Quốc bao gồm mọi thứ từ động cơ turbine khí và động cơ diesel đến vũ khí trên tàu, hệ thống điện tử, tàu ngầm, tàu chiến mặt nước, và hệ thống không người lái. Trong thập kỷ qua, Hải quân PLA cũng đạt được những tiến bộ lớn trong việc chế tạo tàu hộ tống, đóng tám tàu khu trục, và hoàn thiện hai tàu sân bay Sơn Đông và Phúc Kiến. Tàu Phúc Kiến được trang bị hệ thống phóng máy bay điện từ, cho phép thực hiện các hoạt động trên không toàn diện hơn, giúp tàu sân bay này mạnh hơn hẳn các mẫu trước đây của Trung Quốc. Nó có thể triển khai tới 70 máy bay, bao gồm máy bay chiến đấu và trực thăng chống ngầm.
Dù vậy, Hải quân PLA vẫn tụt hậu so với Hải quân Mỹ trong một số lĩnh vực. Trung Quốc có nhiều tàu hơn Mỹ, nhưng các tàu này đều nhỏ hơn. Trung Quốc cũng gặp bất lợi về hỏa lực; hạm đội của họ chỉ có thể mang theo số lượng tên lửa bằng khoảng một nửa so với hạm đội của Mỹ. Mỹ cũng sản xuất nhiều tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân tiên tiến hơn Trung Quốc. Nhưng khả năng đóng tàu của Trung Quốc có lẽ sẽ mang lại cho họ lợi thế trước Mỹ trong một cuộc chiến kéo dài và khoảng cách này dự kiến sẽ còn tăng lên. Số xưởng đóng tàu thương mại của Trung Quốc không chỉ nhiều hơn của Mỹ, mà nhiều xưởng trong số đó còn được sử dụng cho cả mục đích quân sự lẫn dân sự, nghĩa là Trung Quốc có thể tăng cường năng lực đóng tàu quân sự của mình dễ dàng hơn Mỹ.
Ngành công nghiệp quốc phòng Trung Quốc cũng đang cho ra đời những chiếc máy bay tiên tiến hơn. Dù Mỹ vẫn đang vận hành đội máy bay chiến đấu thế hệ thứ năm lớn nhất và tiên tiến nhất thế giới, bao gồm F-22 và F-35, nhưng Trung Quốc đang dần bắt kịp. Công ty máy bay quân sự lớn nhất của nước này, Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Trung Quốc, đang sản xuất gần như toàn bộ máy bay chiến đấu, máy bay vận tải và huấn luyện, máy bay ném bom, máy bay trinh sát, máy bay không người lái và trực thăng của nước này. AVIC giám sát tới 86 phòng thí nghiệm và trung tâm nghiên cứu ứng dụng, đồng thời sở hữu hàng trăm công ty con và hơn 100 thực thể ở nước ngoài. Vào năm 2023, các công ty Trung Quốc đã sản xuất hơn 2.000 máy bay chiến đấu thế hệ thứ tư và thứ năm, tăng gấp đôi so với mức 800 máy bay được sản xuất vào năm 2017. Dù Mỹ vẫn dẫn đầu, sản xuất hơn 3.350 máy bay chiến đấu thế hệ thứ tư và thứ năm vào năm 2023, Trung Quốc đang theo rất sát. Trung Quốc cũng đang đẩy mạnh sản xuất máy bay không người lái, loại máy bay mà nước này đã sử dụng trong các cuộc tập trận xung quanh Đài Loan. Tập đoàn Công nghiệp Bắc Trung Quốc, hay Norinco, gần đây đã công bố một loại máy bay không người lái cảm tử mới có tầm hoạt động 200 km và tốc độ bay 145 km/h.
Bên cạnh đó, Trung Quốc còn đang hiện đại hóa kho vũ khí tên lửa chiến lược của mình. Nước này đang trên đà tiến đến mốc hơn 1.000 đầu đạn hạt nhân hoạt động vào năm 2030 – tăng từ con số 200 vào năm 2019. Hai công ty chính sản xuất tên lửa của Trung Quốc, Tập đoàn Khoa học và Công nghệ Hàng không Vũ trụ Trung Quốc và Tập đoàn Khoa học và Công nghiệp Hàng không Vũ trụ Trung Quốc, đã mở rộng cơ sở sản xuất và thuê thêm công nhân trong những năm qua. Với năng lực gia tăng này, Trung Quốc đang xây dựng kho vũ khí tên lửa đạn đạo, tên lửa hành trình, và tên lửa siêu thanh của mình. Chỉ riêng trong năm 2021, số tên lửa đạn đạo mà Trung Quốc phóng để thử nghiệm và huấn luyện nhiều hơn tất cả các quốc gia khác cộng lại. Năm 2020, Trung Quốc cũng đã đưa vào sử dụng tên lửa đầu tiên có phương tiện lướt siêu thanh, DF-17, đủ khả năng tấn công các căn cứ và hạm đội của Mỹ và các nước khác ở Tây Thái Bình Dương. Trong khi đó, người Mỹ lại chật vật với tên lửa siêu thanh khi không có bản mẫu nào mà họ dự định đưa vào sử dụng năm 2024 đã được sản xuất.
Ngoài các năng lực trên không và trên biển đang phát triển nhanh chóng này, Trung Quốc còn đạt được những tiến bộ đáng kể trong lĩnh vực không gian. Vào năm 2023, Trung Quốc đã thực hiện 67 vụ phóng không gian – mức cao nhất trong một năm trong lịch sử của nước này. Các tên lửa phóng, năng lực vệ tinh định vị toàn cầu, thông tin liên lạc vệ tinh, hệ thống cảnh báo tên lửa, tình báo, giám sát, và trinh sát của Trung Quốc đều đang được cải thiện. Các công nghệ của nước này nhằm chống lại năng lực không gian của đối thủ, bao gồm vũ khí gây nhiễu, vũ khí năng lượng định hướng, và vũ khí chống vệ tinh, cũng đang tiến bộ. Trung Quốc gần đây đã phóng một vệ tinh mới, Vệ tinh Viễn thám Số 41 (Yaogan-41), có khả năng xác định và theo dõi các vật thể có kích thước chỉ bằng một chiếc xe hơi trên bề mặt trái đất, theo đó gây nguy hiểm cho các tài sản hải quân, lục quân, và không quân của Mỹ và đồng minh trên khắp khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương .
Cuối cùng, Quân đội PLA đang là lực lượng mặt đất lớn nhất thế giới. Họ vận hành nhiều xe tăng chiến đấu và pháo binh hơn Quân đội Mỹ. Các công ty quốc phòng Trung Quốc đã tăng sản lượng ở hầu hết mọi hạng mục: xe tăng chiến đấu chủ lực và hạng nhẹ, xe bọc thép chở quân, xe tấn công, hệ thống phòng không, và hệ thống pháo binh.
TRẠNG THÁI THỜI BÌNH
Việc Trung Quốc củng cố quốc phòng là mối đe dọa nghiêm trọng đối với Mỹ và các đồng minh và đối tác, bao gồm Australia, Nhật Bản, Philippines, Hàn Quốc, và Đài Loan. Trung Quốc sở hữu hàng nghìn tên lửa, một vài trong số đó có thể tấn công vào lãnh thổ Mỹ, trong khi những tên lửa khác có thể tấn công các căn cứ ở nước ngoài của Mỹ, nơi có máy bay, đường băng, tàu, kho nhiên liệu, kho đạn dược, cảng, cơ sở chỉ huy và kiểm soát, cùng các cơ sở hạ tầng khác của Mỹ. Tên lửa đạn đạo chống hạm của Trung Quốc có thể đe dọa các tàu mặt nước của Mỹ hoạt động ở Biển Đông, Biển Hoa Đông, và xa hơn nữa. Nhìn vào loạt năng lực quân sự này của Trung Quốc, Bộ trưởng Không quân Mỹ Frank Kendall III đã thẳng thắn nhận xét rằng, “Trung Quốc đang chuẩn bị cho một cuộc chiến và cụ thể là một cuộc chiến với Mỹ.”
Đứng trước mối đe dọa rõ ràng như vậy, thật khó hiểu khi Mỹ lại không huy động cơ sở công nghiệp quốc phòng của riêng mình để theo kịp đối thủ. Quân đội Mỹ không có đủ đạn dược và các thiết bị khác cho một cuộc chiến kéo dài chống lại Trung Quốc ở Eo biển Đài Loan, Biển Đông, hoặc Biển Hoa Đông – những nơi mà các tranh chấp lãnh thổ giữa Trung Quốc với các đối tác và đồng minh của Mỹ, như Nhật Bản, Philippines, và Đài Loan, hoàn toàn có thể trở nên bạo lực. Ví dụ, trong các trò chơi chiến tranh mô phỏng xung đột ở Eo biển Đài Loan, phía Mỹ thường cạn kiệt kho tên lửa chống hạm tầm xa của mình ngay trong tuần đầu tiên. Những vũ khí này đóng vai trò rất quan trọng trong một cuộc chiến thực sự, vì chúng có thể tấn công lực lượng hải quân Trung Quốc từ bên ngoài phạm vi phòng không của nước này. Đặc biệt là trong giai đoạn đầu của một cuộc xung đột, hệ thống phòng thủ của Trung Quốc nhiều khả năng sẽ tìm cách chặn hầu hết các máy bay di chuyển đủ gần để thả bom ở tầm ngắn.
Cơ sở công nghiệp quốc phòng của Mỹ thiếu sự linh hoạt và khả năng tăng sản lượng đột biến để bù đắp cho những thiếu sót này. Mỹ có một quy trình mua sắm lỗi thời, chỉ phù hợp với nhịp độ nhàn nhã của thời bình hơn là sự cấp bách của thời chiến. Như một nghiên cứu của Bộ Quốc phòng Mỹ năm 2009 đã chỉ ra, “các chương trình quốc phòng lớn vẫn mất mười năm hoặc hơn để cung cấp ít sản lượng hơn so với kế hoạch, và thường tốn gấp hai đến ba lần chi phí đã định.” Sự mong manh của chuỗi cung ứng trong ngành công nghiệp quốc phòng lại là một vấn đề khác. Các công ty quốc phòng Mỹ chỉ sản xuất một lượng hạn chế các thành phần chính, chẳng hạn như động cơ tên lửa rắn, bộ xử lý, khuôn đúc/rèn, ổ bi, vi điện tử, và đầu dò đạn. Một số loại thiết bị, chẳng hạn như động cơ và máy phát điện, có thời gian giao hàng rất lâu. Tệ hơn, Trung Quốc đang thống trị chuỗi cung ứng pin tiên tiến của thế giới và độc quyền trên thị trường toàn cầu đối với một số loại nguyên liệu thô được sử dụng trong lĩnh vực quốc phòng, chẳng hạn như một số kim loại sắt và hợp kim fero, phi fero, và khoáng sản công nghiệp. Nếu căng thẳng leo thang hoặc chiến tranh nổ ra, Trung Quốc hoàn toàn có thể ngăn Mỹ tiếp cận các vật liệu này và làm suy yếu hoạt động sản xuất kính nhìn ban đêm, xe tăng, cùng nhiều thiết bị quốc phòng khác của Mỹ.
Thách thức cuối cùng là lực lượng lao động. Thị trường lao động Mỹ không thể cung cấp đủ công nhân có kỹ năng phù hợp để đáp ứng nhu cầu sản xuất quốc phòng. Vấn đề này đặc biệt nghiêm trọng ở các xưởng đóng tàu, nơi đang thiếu trầm trọng kỹ sư, thợ điện, thợ lắp ống, thợ lắp tàu, và thợ kim loại. Năm 2024, Hải quân Mỹ thông báo rằng khinh hạm tên lửa dẫn đường lớp Constellation đầu tiên của họ sẽ hoàn thành trễ ít nhất một năm vì công ty đóng tàu Fincantieri đang thiếu vài trăm công nhân, bao gồm cả thợ hàn, tại xưởng đóng tàu Marinette Marine ở Wisconsin. Khinh hạm đóng vai trò quan trọng trong các nhóm tác chiến tàu sân bay vì chúng là tàu hộ tống bảo vệ các đơn vị liên lạc trên biển. Việc đóng phiên bản Block V của tàu ngầm tấn công nhanh lớp Virginia, vốn rất quan trọng để tấn công các tàu đổ bộ của Trung Quốc trong trường hợp nổ ra chiến tranh, cũng bị chậm tiến độ ít nhất hai năm vì những lý do tương tự. Một số tàu khu trục tên lửa dẫn đường mới, có khả năng phòng không, thậm chí còn chậm tiến độ tới ba năm.
KHO VŨ KHÍ MỚI CỦA NỀN DÂN CHỦ
Cơ sở công nghiệp quốc phòng của Trung Quốc không phải là không có vấn đề. Nó dựa vào các doanh nghiệp nhà nước khổng lồ với các cấu trúc tổ chức phức tạp và lan rộng, do đó làm suy yếu hiệu suất, khả năng cạnh tranh, và sự đổi mới. Nó cũng bị ảnh hưởng bởi nạn tham nhũng đáng kể. Cuối năm ngoái, Bắc Kinh đã sa thải ba quan chức cấp cao trong ngành công nghiệp quốc phòng trong một cuộc thanh trừng dường như có liên quan đến tham nhũng trong quá trình đánh giá thầu. Trung Quốc cũng đang phải vật lộn với một số lỗ hổng trong chuỗi cung ứng, đặc biệt là liên quan đến động cơ, chip cao cấp, mạch tích hợp, và thiết bị sản xuất. Việc một tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân của Trung Quốc được báo cáo là đã chìm tại xưởng đóng tàu Vũ Xương vào đầu năm nay cho thấy Trung Quốc vẫn còn nhiều việc phải làm trước khi có thể sản xuất những hệ thống phức tạp. Và dù quân đội Trung Quốc lớn và được trang bị tốt, nhưng họ không có kinh nghiệm chiến đấu lớn nào kể từ Chiến tranh Trung-Việt năm 1979. Ngay cả thế, những thách thức này sẽ không ngăn cản cơ sở công nghiệp quốc phòng của Trung Quốc vượt qua Mỹ trong một số lĩnh vực quan trọng.
Mỹ hiện cần thu hẹp khoảng cách. Bước đầu tiên là nhận ra tính cấp bách của vấn đề và quy mô của giải pháp cần thiết. Một sáng kiến do tổng thống lãnh đạo nhằm phục hồi cơ sở công nghiệp quốc phòng có thể giúp đạt được mục tiêu này, lấy cảm hứng từ các mô hình trong lịch sử như Ủy ban Sản xuất Chiến tranh của Roosevelt, Văn phòng Huy động Quốc phòng của Harry Truman, và Ủy ban Chuẩn bị Huy động Khẩn cấp của Ronald Reagan. Thay vì chỉ giao cho Bộ Quốc phòng nhiệm vụ mua sắm và sản xuất vũ khí, cơ quan mới này nên đưa ra chỉ đạo cấp cao, đặt ra các ưu tiên, và giám sát các chính sách, kế hoạch, cũng như thủ tục của các bộ liên bang tham gia vào sản xuất quốc phòng. Một cấu trúc như vậy cũng sẽ giúp tích hợp Hội đồng An ninh Quốc gia, Văn phòng Quản lý và Ngân sách, Bộ Ngoại giao, Bộ Thương mại, và Quốc hội, cũng như khu vực tư nhân và các tổ chức khác đóng vai trò quan trọng trong cơ sở công nghiệp quốc phòng.
Washington cũng phải giải quyết những điểm yếu rõ ràng trong hệ thống công nghiệp quốc phòng hiện tại của mình. Bộ Quốc phòng – bao gồm cả các lực lượng quân sự – cần một quy trình ký kết hợp đồng và mua sắm vũ khí nhanh hơn, linh hoạt hơn, và ít rủi ro hơn. Trước tiên, họ nên rút ngắn thời gian để lựa chọn ký kết các hợp đồng và giúp các công ty sáng tạo chuyển nhanh từ nguyên mẫu sang thành phẩm. Quốc hội cũng cần tài trợ cho việc mua sắm trong nhiều năm đối với các loại đạn dược quan trọng. Để giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động, Lầu Năm Góc nên cung cấp các ưu đãi tài chính cho các công ty quốc phòng nhằm nâng cao và đào tạo lại kỹ năng cho người lao động. Bộ Quốc phòng và Quốc hội cũng nên đầu tư nhiều hơn vào các trường trung học, trường dạy nghề, trường đại học, và các tổ chức khác chuyên đào tạo và giáo dục nhân lực cho các công việc cơ sở công nghiệp quốc phòng. Và Mỹ chắc chắn phải phục hồi ngành đóng tàu của mình. Việc khôi phục lại các khoản trợ cấp đã ngủ yên từ lâu có thể thúc đẩy đầu tư vào các xưởng đóng tàu thương mại, hiện đại hóa và mở rộng ngành đóng tàu, đồng thời phát triển lực lượng lao động có năng lực và cạnh tranh hơn trong lĩnh vực này.
Một năm trước khi Nhật Bản tấn công Trân Châu Cảng và buộc Mỹ tham gia Thế chiến II, Roosevelt đã kêu gọi đất nước “hãy xây dựng ngay bây giờ, với tốc độ nhanh nhất có thể mọi máy móc, mọi kho vũ khí, mọi nhà máy mà chúng ta cần để sản xuất vật liệu quốc phòng.” Việc Trung Quốc tái vũ trang nhanh chóng và các cuộc chiến đang diễn ra ở Ukraine và Trung Đông chính là những dấu hiệu cho thấy một tương lai u ám. Để sẵn sàng cho môi trường thời chiến, người Mỹ một lần nữa phải làm theo lời khuyên của Roosevelt.
Ngày 9-10, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã cùng lãnh đạo các nước ASEAN và Timor-Leste tham dự phiên họp hẹp, trao đổi về các vấn đề quốc tế và khu vực cùng quan tâm.
Ngày 9-10, tiếp tục chương trình làm việc của Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 44, 45 và các hội nghị liên quan tại Vientiane, Lào, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã cùng lãnh đạo các nước ASEAN và Timor-Leste tham dự phiên họp hẹp, trao đổi về các vấn đề quốc tế và khu vực cùng quan tâm.
Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, phát biểu tại phiên họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính chia sẻ các nhận định và đánh giá về tình hình thế giới hiện nay, trong đó nhấn mạnh dù hòa bình là xu hướng lớn, nhưng xung đột và chiến tranh cục bộ vẫn tiếp diễn, ảnh hưởng tới tất cả các nước trên thế giới, trong đó gây đứt gãy chuỗi cung ứng, chuỗi sản xuất, tăng chi phí nguyên liệu, năng lượng và vận tải.
Thủ tướng đề nghị ASEAN cần đoàn kết, phát huy tiếng nói chung kêu gọi chấm dứt chiến tranh, xung đột và tìm kiếm các giải pháp mang lại hòa bình trên cơ sở tôn trọng luật pháp quốc tế.
Thủ tướng cũng nhấn mạnh ASEAN cần chủ động hơn trong việc nắm bắt và tận dụng các thời cơ, động lực tăng trưởng, thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển xanh, ứng phó biến đổi khí hậu cũng như nhiều lĩnh vực hợp tác tiềm năng mới nổi khác.
Chia sẻ về vấn đề Biển Đông, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định tranh chấp chủ quyền biển đảo ở Biển Đông phải được giải quyết bằng các biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, nhất là UNCLOS 1982, đề nghị các bên tôn trọng lợi ích và quyền chủ quyền của các nước có liên quan.
Thủ tướng nêu rõ cần phải bảo đảm an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông, tuyến giao thông vận tải quan trọng hàng đầu, chiếm 60% lưu lượng hàng hóa trên thế giới và có tác động tới tất cả các nước, nhất là các nước trong khu vực. Theo đó, Thủ tướng đề nghị các nước thành viên ASEAN cùng đoàn kết, củng cố vai trò trung tâm và lập trường chung về Biển Đông.
Về Myanmar, Thủ tướng đánh giá cao vai trò của Chủ tịch Lào năm 2024 và các chủ tịch luân phiên tiền nhiệm trong hỗ trợ Myanmar tìm kiếm giải pháp trên cơ sở đồng thuận 5 điểm, song hiệu quả triển khai đến nay còn hạn chế. Thực tế đó đòi hỏi ASEAN cần có cách tiếp cận mới.
Bày tỏ tán thành với nhiều giải pháp các nước đưa ra, Thủ tướng khẳng định giải pháp cho Myanmar phải do nhân dân Myanmar quyết định; mong muốn các bên liên quan tại Myanmar đối thoại, đàm phán để chấm dứt xung đột, không để ảnh hưởng đến người dân cũng như gây ra các hệ lụy về an ninh đối với khu vực, trong đó có tội phạm xuyên quốc gia, lừa đảo trực tuyến.
Trên cơ sở đó, Thủ tướng đề nghị các bên liên quan tại Myanmar cần cùng nhau tìm kiếm giải pháp.
ASEAN cần phát huy vai trò, làm cầu nối tạo điều kiện cho các bên liên quan đối thoại, đàm phán. Trong các nỗ lực đó, ASEAN cần củng cố đoàn kết, thống nhất và phát huy vai trò trung tâm. Đây cũng chính là những giá trị đã làm nên thành công và uy tín của ASEAN, đưa ASEAN vượt qua khó khăn, thử thách, trở thành tâm điểm của hòa bình và hợp tác. Thúc đẩy kết nối và tự cường
Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, tại phiên họp, các nước đánh giá những chuyển động sâu rộng trong môi trường an ninh quốc tế và khu vực đặt ra cho ASEAN nhiều cơ hội và thách thức đan xen.
Căng thẳng địa chính trị, xung đột, bất ổn bùng phát ở nhiều nơi, rủi ro kinh tế thường trực, cùng nhiều thách thức khác nổi lên ngày càng gay gắt như biến đổi khí hậu, thiên tai, an ninh mạng. Bên cạnh đó, các động lực tăng trưởng mới mở ra những tiềm năng và cơ hội phát triển mới cho ASEAN cũng như hợp tác giữa ASEAN và các đối tác.
Trong bối cảnh đó, lãnh đạo các nước nhấn mạnh ý nghĩa chiến lược của thúc đẩy kết nối và tự cường, chia sẻ tầm quan trọng của việc duy trì đoàn kết, thống nhất và vai trò trung tâm của ASEAN, tăng cường năng lực của ASEAN để tự tin nắm bắt các cơ hội và tự cường vượt qua các thách thức.
Về các vấn đề quốc tế, khu vực cùng quan tâm, các nước nhất trí củng cố lập trường nguyên tắc của ASEAN về Biển Đông, nhấn mạnh thượng tôn luật pháp quốc tế, giải quyết hòa bình các tranh chấp trên cơ sở luật pháp quốc tế và Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) 1982.
Lãnh đạo các nước đánh giá cao nỗ lực của Chủ tịch Lào và đặc phái viên của chủ tịch về Myanmar, nhấn mạnh đồng thuận 5 điểm là văn kiện định hướng cho các nỗ lực của ASEAN hỗ trợ Myanmar.
“Bán đảo Triều Tiên căng thẳng” – điều ấy ai cũng biết! Nhưng những động thái mới nhất vừa qua cho thấy, sức nóng tại khu vực này gần như đã đến đỉnh điểm.
Triều Tiên thông báo cắt hoàn toàn các tuyến đường bộ cao tốc và đường sắt kết nối với Hàn Quốc kể từ ngày 9/10/2024
Động thái mới nhất đó là thông báo của Quân đội Triều Tiên. Họ cho biết: đã cắt đứt hoàn toàn các tuyến đường bộ cao tốc và đường sắt kết nối với Hàn Quốc kể từ 9/10, và củng cố các khu vực ở phía bên biên giới của Triều Tiên.
“Củng cố…” trong trường hợp này là gì? Là gài mìn và dựng rào chắn; là tạo ra khu vực đất trống dọc theo biên giới đã quân sự hóa ở mức độ cao.
Thực ra, Bình Nhưỡng đã ráo riết triển khai điều gọi là “củng cố” từ nhiều tháng qua. Điều đó cho thấy, nút thắt của câu chuyện dường như đã được “bờ Bắc” lên kịch bản từ trước, một cách chủ động. Nếu điều đó đúng, đồng nghĩa cú “tuyệt giao” đường sá này sớm muộn gì cũng xảy ra. Một người quyết đoán như nhà lãnh đạo Kim Jong-un chẳng cần quá để ý đến phản ứng của dư luận. (Nếu thế, ông đã chẳng làm những chuyện kinh thiên động địa cả thế giới).
Thời điểm này, trong tư duy của nhà lãnh đạo tối cao Triều Tiên, quyết định cắt giao thông với “bờ Nam” là phù hợp. Bởi nó cần để đáp trả lại việc làm “không biết điều” của Seoul và Washington: tổ chức liên tiếp các cuộc tập trận từ trung tuần tháng 8 và cả tháng 9 vừa qua (chưa kể các cuộc tập trận bắn đạn thật trước đó, cũng trong tháng 8).
Trước hết, là cuộc tập trận mang tên Lá chắn Tự do Ulchi diễn ra từ ngày 19 đến 29/8. Lá chắn Tự do Ulchi bao gồm hơn 40 khoa mục trên thực địa, trong đó có diễn tập bắn đạn thật và các buổi mô phỏng tác chiến trên máy tính. Kết quả của nó được coi là sự phản ánh kinh nghiệm thu được từ những cuộc xung đột vũ trang gần đây.
Có lẽ, để thu lượm kinh nghiệm một cách đầy đủ hơn, Seoul đã cử tới 19 nghìn binh sĩ tham gia. Washington không tiết lộ, nhưng trong con mắt Bình Nhưỡng, số binh sĩ Mỹ nếu có ít hơn, thì cũng không thể quá chênh lệch so với đồng minh Bắc Á.
Bộ Ngoại giao Triều Tiên còn chưa dứt lời nhận định Lá chắn Tự do Ulchi “là cuộc tập trận khiêu khích phục vụ mục đích xâm lược” vào ngày ngày 19/8, thì một ngày sau mở màn một cuộc tập trận mới Mỹ – Hàn, từ ngày 20 đến 25/8, có quy mô lớn nhằm tăng cường hoạt động không quân và năng lực ứng phó trong những tình huống khẩn cấp trên không, trên bộ và trên biển. Tham gia, có tới 200 máy bay, gồm các chiến đấu cơ F-15K, FA-50 and KF-16 của Hàn Quốc cùng các máy bay chiến đấu F-16 và A-10 của Mỹ.
Tiếp đó, là cuộc tập trận đổ bộ quy mô lớn tại thành phố Pohang ở phía Đông Nam và bờ biển phía Đông bán đảo Triều Tiên, với tên Ssangyong (Rồng đôi), từ ngày 26/8 kéo dài đến ngày 7/9. Thông báo phát đi, Seoul và Washington cho biết, sự kiện Ssangyong huy động lực lượng đổ bộ cấp sư đoàn và khoảng 40 tàu, trong đó có 2 tàu tấn công đổ bộ của Hàn Quốc là ROKS Dokdo và ROKS Marado, cùng tàu đổ bộ tấn công USS Boxer của Hải quân Mỹ. Sự kiện cũng có sự tham gia của khoảng 40 máy bay, trong đó có máy bay phản lực tàng hình F-35B và khoảng 40 xe tấn công đổ bộ…, với mục đích để xây dựng năng lực sẵn sàng chiến đấu và khả năng tương tác của các đồng minh.
Có lẽ vì mục đích đó, điểm mới của Ssangyong là bắt đầu từ năm nay, lực lượng Thủy quân Lục chiến của Hàn Quốc và Mỹ sẽ tổ chức một nhóm tham mưu chung, cùng chỉ huy cuộc tập trận đổ bộ trên tàu ROKS Marado. Trong khi đó, Bộ Chỉ huy quân sự chung giám sát các hoạt động máy bay không người lái, được thành lập vào tháng 9/2023 giữa hai đồng minh cũng sẽ tham gia Ssangyong lần đầu tiên, tiến hành các hoạt động giám sát triển khai máy bay không người lái…
Khi cuộc tập trận Ssangyong còn chưa dứt, thì ngay trong những ngày đầu tháng 9, hải quân và thủy quân lục chiến của Mỹ và Hàn Quốc đã tiến hành các cuộc tập trận đổ bộ đường biển, tại khui vực thành phố Pohang thuộc tỉnh Gyeongsang Bắc – cách Seoul 273 km về phía Đông Nam. Mục đích là nhằm kiểm tra khả năng bảo vệ các khu vực mục tiêu…
Quy mô ngày càng lớn; mục tiêu rõ, không úp mở: tăng cường khả năng sẵn sàng đối phó với “các mối đe dọa khác nhau từ Triều Tiên”…đã khiến khiến Bình Nhưỡng giận dữ. Chính thế, Bình Nhưỡng gần như buộc phải có động thái tương xứng, là “cắt đường” nhằm đáp trả những hành động khiêu khích từ một “quốc gia thù địch chính và kẻ thù không thay đổi” – như tuyên bố ngày 9/10 vừa qua.
Nếu tính thêm tuyên bố lần thứ 2 trong vòng 1 tuần của nhà lãnh đạo Kim Jong Un, trong đó, nhấn mạnh Triều Tiên “sẽ không ngần ngại dùng đến mọi lực lượng hiện có. Điều này không loại trừ vũ khí hạt nhân”, cộng đồng thế giới càng thêm có lý do để lo lắng, „sức nóng” mới đang gia tăng sẽ phá hủy kết quả của những gắng gượng kiềm chế gần như cuối cùng hiện nay.
Báo chí Nga hôm nay 8.10 đưa tin các tàu chiến Nga và Trung Quốc đã thực hiện cuộc tập trận chung chống tàu ngầm ở tây bắc Thái Bình Dương.
Hãng tin Interfax dẫn thông tin từ Hạm đội Thái Bình Dương của Nga cho hay một nhóm tàu chiến Nga và Trung Quốc lập đội hình để tổ chức phòng thủ chống ngầm.
Tham gia cuộc tập trận mới có hai tàu khu trục chống ngầm cỡ lớn Đô đốc Panteleyev và Đô đốc Tributs thuộc Hạm đội Thái Bình Dương của Nga. Phía Trung Quốc thì triển khai hai tàu khu trục, một tàu hộ vệ và một tàu tiếp tế, theo Interfax.
Cũng theo Interfax, các tàu hải quân Nga và Trung Quốc đã bắt đầu tuần tra chung sau khi tham gia một cuộc tập trận hải quân vào tháng 9.
Một số buổi huấn luyện và diễn tập tác chiến đã được lên kế hoạch trong các nhiệm vụ tuần tra, bao gồm cả việc tổ chức phòng thủ chống tàu ngầm và cứu hộ trên biển. Interfax không cung cấp lịch trình của cuộc tập trận.
Trước đó, Hãng tin TASS ngày 9.7 đưa tin khinh hạm Sovershenny của Nga và một số tàu chiến Trung Quốc đã tiến hành diễn tập huấn luyện khi tuần tra ở biển Philippines.
“Khinh hạm Sovershenny của Hạm đội Thái Bình Dương, cùng với một đội tàu chiến của hải quân PLA (Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc)… đã tiến hành huấn luyện kiểm tra một tàu đáng ngờ trong cuộc tuần tra hải quân chung ở biển Philippines”, TASS dẫn thông báo từ Hạm đội Thái Bình Dương của Nga.
Ngoài ra, tờ PLA Daily ngày 2.7 đưa tin Trung Quốc và Nga đã tiến hành một cuộc tập trận chung tập trung vào chủ nghĩa khủng bố xuyên biên giới.
Vào tháng 8.2023, đội tàu chiến Nga và Trung Quốc đã tuần tra chung tại Thái Bình Dương và tổ chức diễn tập hải quân ở biển Hoa Đông, theo Bộ Quốc phòng Nga.
