Trung Quốc đã đưa ra bản dự thảo sửa đổi Luật Quốc phòng nhằm tăng cường an ninh trong những lĩnh vực chủ chốt như mạng không gian, cải thiện thông tin liên lạc giữa chính phủ và quân đội, theo tin từ SCMP.
Bộ trưởng QP Trung Quốc Nguỵ Phương Hoà
Bản dự thảo đã được cân nhắc trong gần hai năm và mới đây được Ban thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc công bố hôm thứ Tư (21/10). Dự thảo này sẽ để ngỏ cho công chúng đóng góp tới ngày 19/11.
Trong bản dự thảo, một “cơ chế phối hợp” để thảo luận những vấn đề quốc phòng quan trọng sẽ được thiết lập giữa Quốc vụ viện và Uỷ ban Quân sự Trung ương đảng Cộng sản.
Những lĩnh vực quan tâm chủ yếu là an ninh mạng, không gian và công nghệ liên quan tới điện từ học.
Tài liệu cũng cho biết rằng Trung Quốc sẽ “tham gia vào quản trị an ninh toàn cầu và hỗ trợ các nỗ lực toàn cầu để kiểm soát vũ khí quốc tế.” Nó cũng nêu bật sự cần thiết việc nghiên cứu sâu hơn các công nghệ quốc phòng; đồng thời khuyến khích các công ty và tổ chức bên ngoài đầu tư vào lĩnh vực quân sự.
Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Wei Fenghe (Nguỵ Phụng Hoà) cho biết những thay đổi được đưa vào trong dự thảo “vô cùng cấp bách” vì tình trạng cạnh tranh chiến lược trên thế giới đã tăng cao.
“Luật cần được sửa đổi để bảo vệ chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ và các lợi ích phát triển của đất nước và bảo vệ các lợi ích ở nước ngoài,” truyền thông nhà nước trích dẫn lời ông Wei.
Ông nói Trung Quốc “đang đối diện với những đe dọa và thách thức an ninh phức tạp ngày càng gia tăng” và “những điều chỉnh trong chính sách quốc phòng” là cần thiết để giải quyết chúng.
Song Zhongping, một nhà bình luận quân sự tại Hồng Kông, nhận định việc sửa đổi dựa trên cơ sở điều chỉnh của Bắc Kinh trước tình hình an ninh bên ngoài.
Trung Quốc đang đối mặt với “áp lực chiến lược khổng lồ” từ Mỹ trên nhiều vấn đề như Đài Loan và biển Đông, ông nói.
Việc công bố bản dự thảo được đưa ra sau khi Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Mark Esper tuần trước đã kêu gọi Mỹ dành nhiều hơn cho chi tiêu quốc phòng để chống lại “những thách thức mà chúng ta đang phải đương đầu, đặc biệt từ Trung Quốc.”
John Mearsheimer, một học giả về quan hệ quốc tế tại Đại học Chicago, nói tuần trước rằng Mỹ sẽ không chấp nhận việc Trung Quốc trở thành một “đối thủ ngang tầm” và nói “có khả năng thật sự sẽ xảy ra chiến tranh giữa hai nước.”
Nhà nghiên cứu Nicholas Ross Smith cho rằng nếu không cân bằng hai “cuộc chơi” trong nước và quốc tế, tham vọng đi đầu thế giới của Trung Quốc sẽ còn xa vời.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Theo nghiên cứu của Trung tâm Nghiên cứu Pew được công bố tháng 10, nhiều quốc gia – chủ yếu là phương Tây – có “quan điểm tiêu cực” với Trung Quốc.
Trong số 14 quốc gia được khảo sát, tỷ lệ người trả lời “không tin tưởng vào việc Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ làm điều đúng đắn liên quan đến các vấn đề thế giới” dao động từ 70% ở Hà Lan đến 84% ở Nhật Bản. Đây là một bước nhảy vọt đáng kể so với năm 2019 (50-60% đối với hầu hết các quốc gia).
Một nghiên cứu khác gần đây của Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu cho thấy 48% công dân EU được khảo sát có cái nhìn tồi tệ hơn về Trung Quốc, kể từ COVID-19. Các nghiên cứu của Gallup, YouGov và Viện Thay đổi Toàn cầu vẽ ra một bức tranh tương đồng: Nhận thức toàn cầu về Trung Quốc ngày càng tiêu cực.
Dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Trung Quốc được xem là thể hiện rõ ràng mong muốn có vai trò lãnh đạo toàn cầu. Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới năm 2017 tại Davos, ông Tập nói Trung Quốc sẽ “dang rộng vòng tay với các nước khác và chào mừng họ lên chuyến tàu siêu tốc trên hành trình phát triển của Trung Quốc”. Tham vọng này có vẻ “đúng lúc” khi chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump trở nên bớt mặn mà với các thể chế quốc tế.
Nhưng không chỉ có vai trò lãnh đạo, tham vọng của Trung Quốc còn là tái lập lại trật tự quốc tế. Trong mắt Bắc Kinh, Mỹ có vẻ đang có lợi thế hơn, và Trung Quốc muốn cùng với Nga thúc đẩy một trật tự quốc tế “đúng đắn và công bằng”.
Chuyến tàu vắng khách
Theo nhà nghiên cứu Nicholas Ross Smith, Đại học Nottingham Ningbo, Trung Quốc, các sáng kiến như Ngân hàng Đầu tư Cơ sở hạ tầng Châu Á (IDB) và Sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc, dường như đã đặt nền móng cho một trật tự có thể thay thế, hoặc thậm chí đối đầu với trật tự do Mỹ dẫn đầu.
Tuy nhiên, để có thể định hình lại trật tự quốc tế, Trung Quốc cần có các đối tác “chung” tầm nhìn.
Trật tự quốc tế được xây dựng thông qua việc phát triển tình bạn bền chặt với các cường quốc nổi bật. Việc này không chỉ bao gồm các liên kết chiến lược và quy tắc, mà còn cả sự hiểu biết văn hóa cũng như nền tảng lịch sử vững chắc. Vấn đề đối với Trung Quốc là, ngoài Nga, Pakistan và một số quốc gia có thể xem như “khách hàng” ở châu Phi, dường như rất ít quốc gia sẵn sàng bước lên “chuyến tàu tốc hành trên hành trình phát triển của Trung Quốc”.
Nhận về cái nhìn tiêu cực trong nhận thức toàn cầu là một “đòn” giáng mạnh vào các mục tiêu và mong muốn của Trung Quốc ở quốc tế.
Và họ không kiểm soát được hết. Với vị thế là một cường quốc đang lên, nhưng lại “không đến từ phương Tây”, bất cứ điều gì họ làm, sẽ bị bên ngoài nhìn vào với sự nghi ngờ, đặc biệt là trong trật tự mà phương Tây là trung tâm như hiện nay.
Ban đầu, “ngoại giao khẩu trang” của Trung Quốc dường như đã hiệu quả, đặc biệt là ở Italy, Tây Ban Nha và Serbia. Trung Quốc như đang vươn lên là một nhà lãnh đạo toàn cầu và giúp đỡ các nước khi Liên minh châu Âu và Mỹ không làm được như vậy. Có những khoảnh khắc như khi Tổng thống Serbia Aleksandar Vucic công khai hôn quốc kỳ Trung Quốc, và người dân ở Rome hát cảm ơn Trung Quốc từ ban công nhà họ trong khi áp dụng các lệnh phong tỏa.
Nhưng, chính sách ngoại giao khẩu trang của Trung Quốc sớm lộ những phần “thô”. Các vấn đề về chất lượng nguồn cung cấp, cũng như cáo buộc rằng họ đang bán cho người trả giá cao nhất, thay vì làm vì mục đích nhân đạo, đã cản trở nỗ lực của Bắc Kinh.
“Trò chơi hai cấp”
Việc Trung Quốc không có khả năng sử dụng đại dịch như một bàn đạp để khẳng định vị trí lãnh đạo toàn cầu của mình một phần là do thiếu uy tín quốc tế. Mặt khác đây cũng là thách thức của Trung Quốc trong việc điều hướng “trò chơi hai cấp” ở trung tâm chính sách đối ngoại của họ.
Theo nhà khoa học chính trị người Mỹ Robert Putnam, một quốc gia phải cân bằng giữa “trò chơi” mà họ “chơi” với người dân (nghĩa là chính trị trong nước) và trò chơi mà họ “chơi” với các quốc gia khác (tương tác quốc tế).
Đối với Trung Quốc, dường như có một khoảng cách khá lớn giữa hai vấn đề này. Trung Quốc đưa ra câu chuyện về việc trở thành một nhà lãnh đạo toàn cầu nhân từ và đồng cảm. Nhưng trong nước, câu chuyện lại tập hợp nhiều hơn xung quanh chủ nghĩa dân tộc, khẳng Trung Quốc như một cường quốc quốc tế đang phát triển.
Với áp lực trong nước, danh tiếng của Trung Quốc có thể ảnh hưởng tiêu cực. Một ví dụ là hiện tượng “cảm xúc bị tổn thương”: Công chúng Trung Quốc có xu hướng phản đối kịch liệt những hành vi được cho là xúc phạm của người nước ngoài.
Điều này thể hiện rõ trong thất bại của NBA năm ngoái, khi tổng giám đốc của Houston Rockets đăng tweet ủng hộ những người biểu tình ở Hong Kong, dẫn đến sự lên án rộng rãi và tẩy chay NBA ở Trung Quốc.
Tóm lại, nếu Trung Quốc muốn phục hồi động lực thúc đẩy vị trí lãnh đạo toàn cầu, họ cần các đối tác quốc tế cùng chung tầm nhìn về trật tự và chính trị quốc tế. Nhưng “lấy lòng” khán giả quốc tế và giới tinh hoa chỉ là một trong những thách thức – việc thuyết phục khán giả trong nước cũng quan trọng không kém.
Cho đến khi Trung Quốc có thể cân bằng cuộc chơi quốc tế và trong nước, mọi khát vọng về vị trí lãnh đạo toàn cầu của họ sẽ tiếp tục xa rời thực tế.
Điều đáng lo ngại là nghiên cứu có thể “làm phong phú thêm chương trình sinh học tấn công tiềm năng”.
Anthony Klan, Tổng biên tập của The Klaxon., người đã chia sẻ các thông tin điều tra gây sốc
về hợp tác giữa Trung Quốc và Pakistan
Theo lời của ông Anthony Klan – Tổng biên tập của The Klaxon nói với India Today: Các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Virus Vũ Hán đã hợp tác với các nhà khoa học địa phương ở Pakistan, đồng thời ông cáo buộc hai bên có thể đã cùng phát triển vũ khí sinh học gây chết người. Kể từ năm 2015, họ đã tiến hành nghiên cứu 5 mầm gây bệnh cấp độ cao khác nhau, điều này đã thu hút sự chú ý chặt chẽ của các cơ quan tình báo.
Theo India Today, Phòng thí nghiệm Virus Vũ Hán cũng đã ký một thỏa thuận bí mật với Tổ chức Khoa học và Công nghệ Quốc phòng Quốc gia Pakistan (DESTO) để hợp tác nghiên cứu các bệnh truyền nhiễm mới và các nghiên cứu trước về kiểm soát sinh học đối với các bệnh lây truyền.
Theo một báo cáo khác trên The Klaxon, Pakistan và Trung Quốc đã ký một thỏa thuận bí mật kéo dài 3 năm để mở rộng khả năng chiến tranh sinh học, bao gồm tiến hành một số dự án nghiên cứu liên quan đến bệnh than. Theo các nguồn tin tình báo có độ tin cậy cao, chương trình này đang được Trung Quốc tài trợ hoàn toàn và có tên chính thức là “Hợp tác cho các bệnh truyền nhiễm mới nổi và các nghiên cứu về kiểm soát sinh học đối với các bệnh lây truyền qua đường truyền”.
Tất cả các dự án nghiên cứu đang được Trung Quốc tài trợ dưới sự bảo trợ của Hành lang Kinh tế Trung Quốc-Pakistan (CPEC) nằm trong Sáng kiến Vành đai và Con đường của Trung Quốc, theo báo cáo.
Ông Kan, “Nó đang được thực hiện dưới sự bảo trợ của hành lang kinh tế trong khuôn khổ Sáng kiến Vành đai và Con đường (BRI) và quỹ 63 tỷ đô la Mỹ … Rất khó để có được con số chính xác nhưng số tiền cho mỗi nghiên cứu này, khi chúng tôi theo dõi, gắn liền với sáng kiến BRI ở Pakistan. Hầu như tất cả đều do Trung Quốc tài trợ… rất nhiều trong số đó là một phần của dự án BRI”.
Theo một báo cáo khác của The Klaxon, kết quả của 5 nghiên cứu do các nhà khoa học Vũ Hán và Pakistan thực hiện đã được công bố trên các bài báo khoa học, mỗi nghiên cứu liên quan đến việc “phát hiện và xác định đặc điểm” của “mầm bệnh từ động vật”.
Các nghiên cứu liên quan đến các thí nghiệm và giải trình tự bộ gen của virus Tây sông Nile, virus MERS-Corona, virus Sốt xuất huyết Crimean-Congo, virus Hội chứng giảm tiểu cầu và virus Chikungunya. Những virus này là một trong những mầm bệnh lây nhiễm nguy hiểm và gây chết người nhất trên thế giới, hiện chưa có vắc xin hoặc phương thức điều trị.
Theo tiết lộ của The Klaxon, các nguồn tin tình báo có độ tin cậy cao tin rằng Trung Quốc, thông qua Viện Vi rút học Vũ Hán, đang thử nghiệm các tác nhân sinh học gây chết người ở Pakistan và cung cấp “đào tạo sâu rộng về thao tác với mầm bệnh và tin học sinh học” cho các nhà khoa học Pakistan, điều này có thể “làm phong phú thêm chương trình sinh học tấn công tiềm năng”.
Tuy nhiên, do Pakistan không có đủ công nghệ lưu trữ dẫn đến những lo ngại rằng mầm bệnh chết người này có thể vô tình bị rò rỉ ra ngoài từ phòng thí nghiệm, và vũ khí sinh học cùng chủ nghĩa khủng bố sẽ đem đến một mối đe dọa vô cùng to lớn.
Báo cáo điều tra chỉ ra rằng, có khoảng 78.000 mẫu nghiên cứu của người và 4.000 đến 5.000 mẫu nghiên cứu của động vật. Những động vật này chủ yếu là lạc đà hoặc các động vật đã được thuần dưỡng khác. Có rất nhiều người Pakistan tham gia vào cuộc thử nghiệm như vậy, tại sao tin tức không hề bị rò rỉ?
Ông Klan cho biết, nhiều người là nông dân ở vùng sâu vùng xa và họ chỉ cung cấp các mẫu nghiên cứu, họ không biết nội dung của nghiên cứu mà họ tham gia. “Điều này thật đáng sợ”, Klan nói.
Báo cáo cũng tiết lộ rằng, toàn bộ dự án nghiên cứu do chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) hợp tác với quân đội Pakistan hoàn thành, họ giữ bí mật hoàn toàn về các địa điểm và hành động.
Trước đó, Klan đã từng báo cáo vụ việc liên quan nhưng chính phủ Pakistan, ông nói: “Sau khi chúng tôi báo cáo điều này lần đầu tiên, chính phủ Pakistan đã ra mặt và nói rằng không có bí mật gì về các phòng thí nghiệm an toàn sinh học cấp độ 3, điều này rõ ràng đã xác nhận rằng nó đang xảy ra trên đất Pakistan”.
Thời báo Hoàn cầu của Trung Quốc cho biết vào lúc 8 giờ sáng 20-8 (giờ địa phương), đập Tam Hiệp đạt đỉnh lũ lớn nhất kể từ khi xây dựng hồ chứa, với lưu lượng dòng chảy đạt 75.000 m3 nước/giây. Theo Thời báo Hoàn cầu, 11 cửa xả của hồ chứa đập Tam Hiệp đã được mở, xả lượng nước kỷ lục 49.200 m3 nước/giây.
Đập Tam Hiệp đạt đỉnh lũ lớn nhất kể từ khi xây dựng hồ chứa: 75.000 m3 nước/giây.
Theo Thời báo Hoàn cầu, 11 cửa xả của hồ chứa đập Tam Hiệp đã được mở, xả lượng nước kỷ lục 49.200 m3 nước/giây.
Tính đến sáng 21-8, mực nước tại hồ chứa Tam Hiệp đạt 165,6 m, tăng hơn 2 m qua đêm và cao hơn gần 20 m so với mức cảnh báo chính thức. Reuters cho biết mực nước chứa tối đa tại hồ chứa đập Tam Hiệp là 175 m.
Bất chấp việc đập Tam Hiệp đạt đỉnh lũ lớn nhất cùng lượng nước xả kỷ lục, các chuyên gia thủy lợi Trung Quốc vẫn trấn an công chúng rằng lưu lượng nước lũ dự kiến cao hơn nhưng con đập được thiết kế với khả năng chịu tải lớn hơn vậy.
“Đỉnh lũ cao giống hôm 20-8 chỉ có thể gây ra rủi ro cho con đập trong trường hợp lũ kéo dài. Điều đó sẽ không xảy ra vì có thể dự đoán lũ sẽ xuống sau 2 hoặc 3 ngày nữa” – ông Gao Jianguo, thành viên của ủy ban chuyên gia thuộc Ủy ban Giảm trừ Thiên tai Quốc gia Trung Quốc, nói với Thời báo Hoàn cầu.
Tập đoàn Tam Hiệp, Bộ Thủy lợi và các cơ quan chức năng khác của Trung Quốc đã tiến hành một hoạt động chung để giúp ngăn chặn lũ lụt, theo tuyên bố của Tập đoàn Tam Hiệp. Tuyên bố cho biết thêm nước lũ ở hạ lưu sẽ giảm khoảng 2 tỉ m3sau nỗ lực chung kể trên. Ngoài ra, hoạt động này sẽ làm giảm đáng kể áp lực kiểm soát lũ lụt của dự án Tam Hiệp và giảm bớt áp lực phòng chống lũ lụt cho tỉnh Tứ Xuyên và TP Trùng Khánh.
Đối mặt với một loạt những thử thách phức tạp cả bên trong lẫn bên ngoài ở nhiều lĩnh vực, sự trỗi dậy của Trung Quốc có lẽ đã tới ngưỡng.
Ảnh: The Australian
Trong một bài viết đăng trên tạp chí National Interest, tác giả Merrick “Mac” Carey chỉ ra rằng Trung Quốc đang bị cả thế giới quay lưng. Ông Carey từng là cựu trợ tá cấp cao ở Quốc hội Mỹ và hiện là giám đốc điều hành Viện Lexington, một tổ chức tư vấn chính sách công.
Theo Carey, dân số Trung Quốc đang già hóa với tốc độ và quy mô chưa từng có trong lịch sử. Cường quốc số 2 thế giới dự kiến sẽ mất đi 400 triệu người ở độ tuổi lao động trong thế kỷ này. Trong khi đó, mất cân bằng giới tính trong dân số Trung Quốc đang ở mức 18%, với tỷ lệ sinh chưa bao giờ hồi phục do áp dụng chính sách “một con” suốt nhiều thập niên.
Dù quan điểm chủ đạo của phương Tây hiện nay cho rằng Trung Quốc là một sức mạnh kinh tế và quân sự đang vượt lên trên Mỹ, nhưng thế giới dường như đang quay lưng lại với cường quốc châu Á. Vụ đụng độ biên giới mới đây với Ấn Độ ở dãy Himalaya và quyết sách với Hong Kong là những biểu hiện gần nhất.
Tốc độ trỗi dậy của Trung Quốc để trở thành một cường quốc kinh tế toàn cầu và một sức mạnh quân sự trong khu vực thuộc diện nhanh nhất trong lịch sử. Trung Quốc tăng trưởng nhanh hơn Mỹ trong 4 thập niên liên tiếp. Nước này đã xây dựng được các nền tảng công nghiệp và khoa học để nhanh chóng mở rộng quân đội, bao gồm những năng lực tầm cỡ thế giới trong phóng tàu vũ trụ, và phiên bản GPS của riêng mình.
Kinh tế trọng thương của Trung Quốc đã tiếp quản toàn bộ các lĩnh vực của các nền kinh tế khác, trong đó có của Mỹ.
Tuy nhiên, mọi thứ đã thay đổi theo thời gian. Giờ đây, Ấn Độ nhiều khả năng sẽ vượt qua Trung Quốc trở thành nước đông dân nhất thế giới trong thập niên này. Và lần đầu tiên sau nhiều năm, Trung Quốc đã phải thu bớt mục tiêu tăng trưởng kinh tế.
Các tập đoàn quốc tế lớn như Samsung và Sony bắt đầu thu hẹp hoạt động của họ ở Trung Quốc. Apple cũng đang lên kế hoạch chuyển 20% chuỗi cung ứng tại Trung Quốc sang Ấn Độ. Ấn Độ đã cấm 59 ứng dụng di động sau vụ đụng độ biên giới kể trên.
Trong khi đó, tập đoàn công nghệ viễn thông Trung Quốc Huawei xuất hiện trong danh sách đen của chính quyền Tổng thống Donald Trump, và mất đi Google trên các điện thoại thông minh của mình – khiến doanh số bán hàng bên ngoài Trung Quốc bị thiệt hại. Anh đã thông báo các kế hoạch loại bỏ Huawei hoàn toàn khỏi hạ tầng viễn thông vào năm 2023.
Các thị trường xuất khẩu của Trung Quốc không còn sức sống và họ tức giận với Trung Quốc về đại dịch Covid-19. Châu Âu chiếm tới 16% xuất khẩu của Trung Quốc nhưng đang loay hoay ứng phó với sụt giảm kinh tế và tài chính. Mỹ chiếm 19% nhưng thái độ của Tổng thống Trump đối với Bắc Kinh rất rõ ràng, và những quan điểm đó đang nhận được sự ủng hộ ở cả hai đảng trên Đồi Capitol.
Xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ đang lao dốc nhanh, tụt 17% từ mùa hè 2018 đến tháng 1/2020. Tình hình càng xấu hơn vì đại dịch Covid-19. Và không ai nghĩ rằng “sự li hôn kinh tế” này lại có thể diễn ra nhanh chóng đến vậy. Đầu tư nước ngoài trực tiếp toàn cầu của Trung Quốc cũng giảm từ 260 tỷ USD năm 2017 xuống còn 125 tỷ USD năm 2019.
Chưa hết, yêu sách “Đường 9 đoạn” của Trung Quốc đã xâm phạm trắng trợn biên giới biển của tất cả các nước ở Biển Đông. Và theo tác giả Carey, đó không phải là cách kết bạn.
Chống tiếp cận/ngăn chặn xâm nhập (A2/AD) là chiến lược biển được xây dựng nhằm ngăn không cho lực lượng hải quân đối phương tự do di chuyển trong một không gian chiến đấu. Bài viết sẽ phân tích những thuận lợi và khó khăn khi Trung Quốc thực hiện A2/AD tại Biển Đông.
A2/AD còn được người Nga gọi là “chiến lược pháo đài” và “chống tiếp cận biển” theo thuật ngữ an ninh biển. Các lực lượng hải quân hùng mạnh có truyền thống theo đuổi chiến lược kiểm soát biển bằng cách triển khai tàu sân bay, cùng máy bay chiến đấu và tàu mặt nước có kích thước lớn. Tuy nhiên, “chống tiếp cận biển” là chiến lược thiên về phòng thủ nhiều hơn, trong đó sử dụng hệ thống phòng không và phòng thủ biển, tàu ngầm tấn công nhanh, máy bay chiến đấu, bệ phóng tên lửa và hệ thống giám sát đại dương được đặt trên đất liền để theo dõi mục tiêu.
Trong thập kỷ qua, Trung Quốc đã phát triển khái niệm này tại Biển Đông, biển Hoa Đông và khu vực xung quanh eo biển Đài Loan. Tham vọng của Bắc Kinh là phá hoại quyền tự do hàng hải của Hải quân Mỹ và các nước đồng minh khác, đồng thời làm gia tăng rủi ro đối với các tàu chiến hoạt động tại các vùng biển tranh chấp và ngày càng căng thẳng này. A2/AD thách thức khả năng triển khai sức mạnh hải quân vô song của Mỹ tại các khu vực lợi ích cốt lõi. Chiến lược này của Trung Quốc cũng nhằm khiến các đồng minh Thái Bình Dương của Mỹ nghi ngờ về khả năng của Bộ Tư lệnh Thái Bình Dương Mỹ (USPACOM) trong việc đối phó với các quan ngại an ninh.
Sử dụng các đảo tự nhiên và nhân tạo
Trung Quốc đã mở rộng phạm vi hoạt động trên Biển Đông bằng cách thiết lập một loạt cơ sở hạ tầng quân sự mới dưới dạng các đảo nhân tạo được trang bị đường băng, hầm chứa tàu ngầm và các cơ sở neo đậu nhằm hỗ trợ hậu cần cho các đội tàu của nước này, cũng như hệ thống phòng không cần thiết để bảo vệ các cơ sở này.
Tốc độ triển khai chương trình xây dựng cơ sở hạ tầng quân sự của Trung Quốc trên các đảo nhân tạo là rất ấn tượng. Mô hình cơ sở hạ tầng A2/AD được phát triển trên các đảo ở Biển Đông là bằng chứng cho thấy Trung Quốc nhận chuyển giao công nghệ từ Nga và sao chép hiệu quả “chiến lược pháo đài” vốn được Moskva sử dụng tại các vùng biển của mình. Tiếp theo hành động quân sự hóa các hòn đảo này vào năm 2013 bằng việc triển khai các hệ thống vũ khí, Trung Quốc đã thành lập Vùng nhận dạng phòng không (ADIZ) trên biển Hoa Đông và gần quần đảo Senkaku.
Trung Quốc đã thực sự gặp khó khăn trong việc thực thi ADIZ một cách đúng nghĩa do thiếu trang thiết bị hàng không và bị Nhật Bản, Mỹ và Hàn Quốc bác bỏ. Điều này rất quan trọng khi các báo cáo gần đây tiết lộ rằng Trung Quốc có kế hoạch thiết lập ADIZ ở Biển Đông trong tương lai gần và đang chờ thời điểm thích hợp để triển khai. Xuất phát từ kinh nghiệm ở biển Hoa Đông, thách thức trong việc thực thi ADIZ ở Biển Đông sẽ còn khó khăn hơn nhiều. Hơn nữa, kế hoạch này còn có khả năng đối mặt với các động thái đáp trả tương tự từ các nước như Việt Nam bằng cách áp đặt các ADIZ trên các hòn đảo tranh chấp.
Một trong những yếu tố chính đảm bảo hiệu quả của chiến lược A2/AD là việc sở hữu một hệ thống phòng không tầm xa đáng tin cậy nhằm hỗ trợ thực thi ADIZ. Máy bay cảnh báo sớm KJ-2000 của Quân giải phóng nhân dân Trung Quốc (PLA) cùng máy bay chiến đấu chống ngầm và trinh sát điện tử Y-9 dường như sẽ đóng vai trò chính trong việc cung cấp thông tin cảnh báo sớm cho Trung Quốc trong tương lai gần và là chìa khóa đảm bảo thành công tại Biển Đông.Một trụ cột khác giúp Trung Quốc đạt được mục tiêu này là trang bị hệ thống tên lửa đạn đạo chống hạm DF-21/DF-26 cho các đảo nhằm hoàn thiện khả năng chống tiếp cận và chống lại mối đe dọa từ các tàu mặt nước của Mỹ, trong đó có các tàu sân bay Nimitz và Ford. Các căn cứ hải quân ở Biển Đông cũng có thể được sử dụng để triển khai các tàu khu trục lớp Type 052 – còn được gọi là phiên bản tàu chiến Aegis của Trung Quốc. Phiên bản mới nhất sắp được Trung Quốc đưa vào sử dụng và sẽ xuất hiện tại các vùng biển tranh chấp là tàu khu trục Type 055 – được phương Tây xếp loại là tàu tuần dương do kích thước và hệ thống vũ khí của nó.
Tàu khu trục Type 055 đầu tiên đã được hạ thủy vào tháng 1/2020 và 5 chiếc khác sắp được đưa vào sử dụng. Vai trò chính của các tàu này là hợp thành nhóm tàu sân bay tấn công. Ngoài ra, các tàu khu trục Type 055 còn tham gia phòng không/mặt nước để bổ sung cho chiến lược A2/AD. Năm 2019, Trung Quốc đã cho ra mắt một quân đoàn thủy quân lục chiến ngày càng mạnh mẽ có khả năng vận chuyển/viễn chinh đáng tin cậy với sự hộ tống của tàu tấn công đổ bộ, trong đó có tàu đổ bộ LPD phiên bản mới – lực lượng có thể đóng vai trò chưa được xác định trong chiến lược của Trung Quốc ở Biển Đông.
Tàu ngầm là nhân tố tiếp theo và có khả năng là nhân tố chính trong chiến lược A2/AD của Bắc Kinh tại Biển Đông. Các căn cứ hải quân của PLA tại Đại lục có thể che giấu ngầm hạt nhân – lực lượng có vai trò chính trong thời chiến là chống lại các tàu mặt nước thù địch ở Biển Đông và cung cấp khả năng răn đe hạt nhân trên biển nhằm hỗ trợ các mục tiêu an ninh biển nằm ngoài không gian chiến đấu. Việc triển khai tàu ngầm đến các đảo trên Biển Đông sẽ mang lại lợi thế lớn cho Trung Quốc vì các đảo này giúp rút ngắn khoảng cách di chuyển, qua đó tạo điều kiện triển khai nhanh dựa trên các kịch bản chiến thuật.
Đảo Hải Nam
Nằm gần lục địa Trung Quốc và là địa điểm đặt căn cứ hải quân Ngọc Lâm, đảo Hải Nam sẽ là một tài sản trên biển quan trọng trong việc triển khai chiến lược A2/AD. Căn cứ có thể che giấu nhiều tàu ngầm hạt nhân chiến lược và sở hữu một bến cảng lớn có thể cùng lúc neo đậu hai nhóm tác chiến tàu sân bay hoặc tàu tấn công đổ bộ.
Một căn cứ tàu ngầm khác đặt tại Long Ba, ở phía Đông Nam đảo Hải Nam. Đây là một cảng nước sâu với các cầu tàu dành cho tàu ngầm và một cơ sở ngầm với các lối vào đường hầm. Long Ba cũng có các cầu tàu dành cho các tàu chiến mặt nước, biến nơi đây trở thành một căn cứ đa năng quan trọng của Hải quân Trung Quốc. Các cơ sở tàu ngầm và tàu chiến mặt nước tại đảo Hải Nam cho thấy hòn đảo này sẽ đóng vai trò trung tâm trong chiến lược A2/AD của Trung Quốc.
Hải Nam có thể được xem là thành trì đầy tiềm năng của các tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo (SSBN) thuộc lực lượng răn đe hạt nhân dưới biển của Trung Quốc. Trong đó, các tàu ngầm tấn công và hạm đội tàu mặt nước cung cấp vỏ bọc bảo vệ cho SSBN với sứ mệnh tung loạt tấn công thứ hai hoặc được sử dụng trong kịch bản được nêu ở trên, nhằm thực thi chiến lược A2/AD thông qua các phương tiện hạt nhân. Dưới góc độ tấn công, đảo Hải Nam đóng vai trò là căn cứ để Trung Quốc triển khai khả năng kiểm soát biển rộng lớn hơn và các chiến dịch chống tiếp cận biển tại Biển Đông. Với những hành vi gần đây của Bắc Kinh trong các cuộc tranh chấp trên biển, có thể giả định một cách logic rằng Hải quân Trung Quốc đang theo đuổi đồng thời hai khái niệm của chiến lược A2/AD.
Đảo Phú Lâm
Đảo Phú Lâm cũng có thể đóng vai trò quan trọng cùng với đảo Hải Nam trong việc thực thi chiến lược A2/AD tại Biển Đông. Đây là hòn đảo lớn nhất thuộc quần đảo Hoàng Sa – địa điểm có vị trí chiến lược và một đường băng được nâng cấp có thể dùng để giám sát các yêu sách chủ quyền của Trung Quốc tại các nơi xa như quần đảo Trường Sa. Trung Quốc được cho là đã triển khai tiêm kích J-11 tại đảo Phú Lâm, qua đó mở rộng phạm vi hoạt động tiềm năng thêm 360km tại Biển Đông, bổ sung lực lượng cho căn cứ của hải quân trên đảo Hải Nam.
Các bức ảnh vệ tinh đã được công bố cho thấy các cơ sở hạ tầng quân sự rộng lớn đang được xây dựng trên đảo Phú Lâm bao gồm các đường băng và các cơ sở hậu cần phục vụ các đơn vị không quân đang được triển khai tại đây. Đảo Phú Lâm cũng sẽ đóng vai trò là địa điểm tiềm năng để triển khai các bệ phóng di động dành cho tên lửa đạn đạo DF, qua đó cho phép Trung Quốc tấn công các tài sản hải quân trên khắpBiển Đông. Các căn cứ mới của Trung Quốc tại đá Chữ Thập, đá Subi và đá Vành Khăn – vốn đang dần tiến tới sở hữu các năng lực tương tự như đảo Phú Lâm – cũng có thể cung cấp năng lực không quân để thực thi ADIZ tại Biển Đông với mục đích hỗ trợ cho một chiến lược A2/AD rộng lớn hơn. Những diễn biến trên đảo Phú Lâm có thể gợi ý về các động thái tương lai của Bắc Kinh trong khu vực.
Lợi thế và rủi ro cho Trung Quốc
Các đảo tiền đồn mang lại cho Trung Quốc ưu thế quyết định trước bất kỳ thế lực thách thức nào tại Biển Đông. Ngoài triển khai sức mạnh quân sự, các đảo này còn có nhiệm vụ tích hợp thông tin tình báo thu thập được từ các tiền đồn ở Biển Đông vào hệ thống chỉ huy đầu não của PLA ở cấp độ chiến lược.
Để đạt được mục tiêu trên, khái niệm “đường 9 đoạn” và việc xây dựng các cơ sở quân sự trên các đảo nhân tạo khẳng định tầm nhìn chiến lược dài hạn là phát triển các không gian biển thành “sân sau” của PLA. Các cơ sở thông tin liên lạc của Trung Quốc trên các đảo này được cho là gồm các tuyến cáp quang dưới biển, hệ thống liên lạc vệ tinh đa băng tần, dải cao tần băng thông rộng, và các ra đa vi sóng vượt đường chân trời.
Tất cả các hệ thống này có một vai trò quan trọng: Ngăn chặn lực lượng thù địch tiếp cận thông tin, đồng thời bảo đảm khả năng tiếp cận thông tin tình báo của chính PLA theo thời gian thực tại Biển Đông. Hơn nữa, các tiền đồn này có thể chỉ huy và kiểm soát lực lượng dân quân biển của Trung Quốc. Về mặt địa lý, các căn cứ này có vị trí phù hợp để cung cấp cho Trung Quốc chiều sâu chiến lược hơn bất kỳ đối thủ nào thách thức vị thế của nước này. Điều này giúp Trung Quốc phòng thủ tích cực, đồng thời có thể tung ra các đòn tấn công.
Mặc dù chiến lược A2/AD phù hợp với đặc điểm địa lý của Biển Đông song nó cũng có những rủi ro lớn quá trình thực thi. Khả năng của Trung Quốc và các loại vũ khí của PLA chưa được chứng minh trong thực chiến và các binh sĩ của nước này có ít kinh nghiệm chiến đấu ngoài việc tham gia các hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc, chưa sẵn sàng đối mặt với một kẻ thù có kinh nghiệm, công nghệ tiên tiến như Mỹ. Tương tự như vậy, Trung Quốc khó có thể sở hữu các binh sĩ có trình độ chuyên môn cao và có khả năng theo kịp các kế hoạch phát triển quân sự của nước này.
Khả năng quản lý các khu vực biển của PLA bằng cách tích hợp tất cả các yếu tố đầu vào trong một trung tâm chỉ huy chiến thuật toàn diện là một khía cạnh đầy bí ẩn khác. Việc PLA không thể áp đặt một ADIZ có giới hạn ở biển Hoa Đông là đáng chú ý vì điều này gây nghi ngờ về khả năng áp đặt một ADIZ trên toàn bộ Biển Đông.
Cuối cùng, các tranh chấp trên biển hiện nay đã khiến các nước trong khu vực mất niềm tin nghiêm trọng đối với Trung Quốc. Mục tiêu chi phối khu vực mà không cần can dự ngoại giao với các nước có thể sẽ không đạt được những kết quả mà Bắc Kinh hằng mong muốn. Chiến lược A2/AD không thể thay thế cho một chính sách ngoại giao khu vực hiệu quả. Chừng nào tranh chấp ở Biển Đông vẫn còn là một vấn đề gây tranh cãi và Trung Quốc vẫn tỏ ra coi thường các chuẩn mực quốc tế, thì chừng đó mục tiêu trở thành nhà lãnh đạo châu Á của Bắc Kinh sẽ thất bại.
Ngay cả khi Trung Quốc áp đặt thành công chiến lược A2/AD trong trường hợp xảy ra đối đầu trực tiếp, các quốc gia trong khu vực có thể sẽ tìm kiếm sự hỗ trợ từ phía Mỹ. Trong trường hợp đó, Trung Quốc có nguy cơ bị cô lập và bị coi là kẻ xâm lược. Chỉ khi Bắc Kinh xây dựng được lòng tin với các quốc gia Đông Nam Á và thiết lập các liên minh mạnh mẽ trong khu vực, thì chiến lược A2/AD mới có thể bổ trợ cho sức mạnh của Trung Quốc. Khi đó, các động lực ở Biển Đông sẽ thực sự thay đổi theo hướng có lợi cho Bắc Kinh.
Phó Đề đốc Vengalil Venugopal (nghỉ hưu)– người từng có 30 năm phục vụ trong lực lượng Hải quân Ấn Độ. Bài viết được đăng trên 9dashline.
Đới Húc và Kiều Lương, hai tướng lĩnh Trung Quốc trước đây bị coi là “diều hâu”, gần đây đã viết bài về cuộc xung đột Trung-Mỹ, đều có cùng một quan điểm cốt lõi: thực lực Trung Quốc hiện nay không thể đối đầu với Mỹ.
Giáo sư Đới Húc cho rằng thực lực Trung Quốc hiện nay không thể đối đầu với Mỹ, lối thoát duy nhất cho Trung Quốc là hòa bình chứ không phải chiến tranh (Ảnh: Huanqiu).
Theo trang tin Hoa ngữ Backchina ngày 8/7, hai viên tướng này mức độ nào đó đại diện cho suy nghĩ của tầng lớp những người ra quyết định. Họ cho rằng, trong tình hình quốc tế hiện nay, tư duy kiểu “Chiến Lang” sẽ chỉ mang đến những thảm họa bất tận cho Trung Quốc. Lối thoát duy nhất cho Trung Quốc là hòa bình chứ không phải chiến tranh…
“Năm 2020, 4 điều không ngờ tới và 10 nhận thức mới về nước Mỹ”
Trong bài viết có tên như trên, Đới Húc, Giáo sư Viện nghiên cứu chiến lược Đại học Quốc phòng Trung Quốc viết: Năm 2020 là một năm khó khăn cho quan hệ Trung-Mỹ. Loại khó khăn này có thể kéo dài trong vài năm hoặc thậm chí lâu hơn vì hiện không có thuốc giải. Đối với mối quan hệ Trung-Mỹ hiện tại, người Trung Quốc có mấy điều không ngờ tới:
Điều không ngờ đầu tiên: Mỹ hận thù lớn đến thế với Trung Quốc.
Ông Trump không có một chút ấn tượng tốt nào về Trung Quốc. Ông mô tả Trung Quốc là một “kẻ khủng bố thương mại”, một “kẻ xâm lược kinh tế toàn cầu”, một “kẻ lừa dối” và một “kẻ trộm”, thậm chí là “kẻ phá hoại mọi quy tắc”. Đây là điều mà người Trung Quốc chưa bao giờ nghĩ tới. Chính phủ Mỹ đã kích hoạt tất cả các bộ máy tuyên truyền, ma quỷ hóa Trung Quốc đến mức độ lớn nhất trên thế giới, biến Trung Quốc thành một “đại lưu manh mậu dịch” gian ác tột cùng và việc tuyên truyền về “thuyết mối đe dọa của Trung Quốc” được đẩy lên một tầm cao mới.
Ông Đới Húc cho rằng Trung Quốc cần từ bỏ lối tư duy hiếu chiến kiểu phim “Chiến Lang” (Ảnh: Sina).
Điều không ngờ tới thứ hai: chính phủ Mỹ xuống tay quá mạnh, thời gian quá gấp và không có thời gian cho đàm phán; điều này vượt ngoài dự đoán của hầu hết các quan chức và chuyên gia Trung Quốc.
Bởi vì theo quan niệm truyền thống, thương mại Trung-Mỹ rất chặt chẽ, có thể nói không thể tách rời, người Mỹ không thể ra tay nặng. Các mức thuế 30 tỷ, 50 tỷ, 200 tỷ USD tăng liên tục, đều chưa từng có trong lịch sử nước Mỹ và cũng chưa từng xảy ra trong lịch sử thương mại thế giới. Rốt cục tại sao như thế? Mặc dù chính quyền Trump có “lý do đầy đủ”, nhưng người dân Trung Quốc vẫn không thể hiểu nổi, vì mô hình thương mại này đã được hình thành trong hơn mười năm và không phải là một hành vi ngắn hạn trừ khi người Mỹ tức tối và thực sự nổi điên.
Điều không ngờ tới thứ ba: không có quốc gia nào đứng ra bày tỏ đồng tình và ủng hộ Trung Quốc.
Nhiều quốc gia đều đang phản đối chính sách thương mại của chính phủ Mỹ, nhưng đối với Trung Quốc, nạn nhân lớn nhất, không có quốc gia nào đứng ra cùng Trung Quốc thành lập một liên minh thống nhất chống Mỹ. Trung Quốc đã viện trợ rất nhiều quốc gia và các quốc gia này cũng đã được hưởng nhiều lợi ích từ Trung Quốc, nhưng vào thời điểm quan trọng, các quốc gia này đã không có hành động thống nhất với Trung Quốc.
Điều không ngờ tới thứ tư: trong nước Mỹ hình thành một mặt trận thống nhất
Mặc dù hai đảng Cộng hòa và Dân chủ, có sự khác biệt về việc tăng thuế toàn cầu, nhưng quan điểm hai đảng về cuộc chiến thương mại với Trung Quốc là thống nhất. Có thể nói rằng trong Quốc hội Mỹ hiện nay, không hề có chính trị gia nào lên tiếng nói giúp cho Trung Quốc. Đối với một chính sách thương mại lớn, hai đảng của Mỹ đã thống nhất một cách đáng ngạc nhiên. Điều này thực sự làm tổn thương tất cả người dân Trung Quốc.
Đọ sức Mỹ – Trung trên mọi lĩnh vực ngày càng quyết liệt (Ảnh: sina).
Kết hợp bốn điều không ngờ tới ở trên, Trung Quốc cần phải nhận thức lại về nước Mỹ. Nếu chúng ta không điều chỉnh cách nhận thức về Mỹ trong quan niệm tư tưởng, chúng ta chắc chắn sẽ đi chệch khỏi chiến lược và chiến thuật của mình và có thể mắc sai lầm lớn.
Nhận thức lại thứ nhất: Đừng nghĩ rằng Mỹ là một con “Hổ giấy”. Đó là một con Hổ thực sự và nó có thể ăn thịt người.
Đừng cho rằng các chính trị gia Mỹ đều là những quý ông. Họ không phải là nhà từ thiện. Họ cực kỳ trung thành với đất nước và cử tri. Họ không dễ bị mua chuộc. Đối tượng trung thành duy nhất của họ là cử tri. Để được lòng cử tri, họ sẽ làm mọi thứ.
Nhận thức lại thứ hai: đừng mong Mỹ sẽ phạm sai lầm mãi mãi. Mỹ có một cơ chế sửa sai hoàn hảo và không thể mãi mãi thực thi “chính trị đúng đắn”.
Mỗi tổng thống đều có một khái niệm và phương pháp cai trị khác nhau, nhưng mọi thứ đều không thể tách rời. Một trong những đặc điểm lớn của Mỹ là nếu phát hiện chiến lược quốc gia là sai, chính phủ mới sẽ ngay lập tức thay đổi 180 độ mà không cần nể mặt và lật mặt nhanh hơn lật sách.
Điều nhận thức lại thứ ba: người Mỹ không coi trọng ý thức hệ và giá trị, họ chỉ coi trọng lợi ích kinh tế và thương mại.
Cốt lõi của Mỹ là ngoại thương, vì vậy đừng lấy quá nhiều món hời của người Mỹ, nhất là đừng mù quáng theo đuổi thặng dư thương mại. Khi bạn kiếm được lợi nhuận tốt, phải nhìn vào nét mặt của người ta, đừng nuốt một mình!
Ông Đới Húc cho rằng Trung Quốc cần phải nhận thức lại về nước Mỹ (Ảnh: Sina).
Nhận thức lại thứ tư: đừng ầm ĩ kéo đến cửa nhà người Mỹ và nói rằng “tôi muốn vượt qua anh, tôi muốn thay thế anh, tôi muốn trở thành người số một trên thế giới”.
Nếu ta thực sự có khả năng và mong muốn, cũng nên che đậy và thậm chí cần bớt giọng. Người Mỹ đặc biệt sợ những người khác muốn chiếm lấy vị trí của họ. Điều này, người Nhật Bản đặc biệt có kinh nghiệm, vì vậy bây giờ Nhật Bản đặc biệt thấp giọng và kiếm được nhiều tiền.
Nhận thức lại thứ năm: Mỹ không quan tâm đến việc xúc phạm người khác. Họ có nhiều đồng minh, nhưng sẽ không bao giờ hy sinh lợi ích để làm hài lòng các đồng minh.
Do đó, đừng cố gắng lấy lòng người Mỹ, càng không nên lấy lòng các đồng minh của Mỹ, những đồng minh này chỉ thân với người Mỹ chứ không bao giờ thực lòng thân thiện với ta; một là hai, hai là hai, đặc biệt là không nên chơi con bài thân tình.
Biển Đông trở thành nơi đọ sức quan trọng giữa Mỹ và Trung Quốc (Ảnh: US Navy).
Nhận thức lại thứ sáu: Cần thừa nhận sự thật Mỹ là “ông trùm” của thế giới, mặc dù về mặt cảm xúc không thể chấp nhận được, nhưng cảm xúc không thể thay thế sự thật.
Tài nguyên trong tay người Mỹ vượt xa chúng ta. Chúng ta có thể “đi đường tắt”, nhưng “đường tắt” chỉ là tạm thời và ta vẫn là một kẻ đuổi theo trên đường thẳng. Mỹ nắm giữ công nghệ cao, chúng ta chỉ là người tiêu hóa và hấp thụ công nghệ của Mỹ, đừng thổi phồng “tiêu hóa và hấp thụ” thành “sáng tạo” gì đó, ta không thể dọa được Mỹ, mà chỉ tự lừa dối mình.
Nhận thức lại thứ bảy: đừng nói đến “chia sẻ thông tin” trước mặt người Mỹ
Mỹ đặc biệt coi trọng việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ. Nếu ta suốt ngày khoe khoang kết quả của việc “chia sẻ công nghệ”, thì trong mắt người Mỹ ta là một kẻ “đạo chích”. Cũng đừng nói về nền kinh tế Internet trước mặt họ. Điều này tương đương với việc “múa đao trước Quan Công” (hay múc rìu qua mắt thợ). Internet mà ta sử dụng được phát minh bởi người Mỹ. Nếu ta xây nhà trên nền nhà của người khác, thì chớ nói rằng ta có quyền sở hữu. Hạ giọng sẽ không chết người, khoe khoang mới làm mọi người sợ hãi.
Nhận thức lại thứ tám: người Mỹ là bậc thầy về chiến lược; đừng để người Mỹ chơi trò chiến lược với ta
Một khi Mỹ nghĩ rằng ta là “kẻ thù” của họ, thì sẽ rắc rối lớn. Người Mỹ thuộc loại “không dừng cho đến khi đạt được mục tiêu”, giống như Mỹ chống khủng bố, chỉ cần họ coi ai đó là mối đe dọa của họ, thì Mỹ sẽ sử dụng tất cả các nguồn lực để tiêu diệt, cả mấy thế hệ tổng thống cùng đấu tranh cho một chiến lược quốc gia.
Cuộc chiến công nghệ là lĩnh vực đọ sức quyết liệt giữa Mỹ và Trung Quốc (Ảnh: 6park).
Nhận thức lại thứ chín: đừng hy vọng cuộc bầu cử Mỹ sẽ thay đổi chiến lược quốc gia của họ
Chiến lược cốt lõi của Mỹ sẽ không thay đổi. “Hãy để nước Mỹ vĩ đại trở lại” không chỉ là ý tưởng của Donald Trump, mà là phản ánh triết lý chung của cả nước Mỹ. Hệ thống bầu cử Mỹ có thể cho phép điều chỉnh chiến lược ở một mức độ nhất định, nhưng lợi ích quốc gia của Mỹ quyết định rằng họ muốn tìm kiếm quyền bá chủ. Do đó, ta đừng nên trông chờ nước Mỹ sẽ co lại và rút hoàn toàn khỏi đấu trường quốc tế; đừng bị lừa bởi chiêu “rút lui khỏi cộng đồng” của Donald Trump.
Nhận thức lại thứ mười: Đừng ngây thơ nghĩ rằng ta chỉ đang chiến đấu với một mình người Mỹ
Mọi hành động của Mỹ đều có “hiệu ứng cánh bướm” vì Mỹ có một liên minh chiến lược khổng lồ. Họ đại diện cho một loại quan niệm giá trị phổ quát. Chỉ cần Mỹ hành động, các lực lượng khác trên thế giới sẽ làm theo. Có thể một số quốc gia miễn cưỡng và không sẵn lòng, nhưng cuối cùng họ sẽ đồng hành với người Mỹ. Hãy nhớ rằng: Mỹ áp dụng thuế quan đối với thương mại 30 tỷ USD sản phẩm của ta ngày hôm nay và hiệu ứng của nó nhất định là 60 tỷ, 90 tỷ hoặc nhiều hơn. Đây chính là điều Mỹ thực sự mạnh mẽ, chúng ta cần phải thay thế sự tức giận bằng lý trí và phải đấu trí đấu dũng với họ.
Trung Quốc tiến hành cùng lúc 3 cuộc tập trận ở 3 vùng biển châu Á gồm Biển Đông, Hoa Đông, Hoàng Hải, trong bối cảnh Bắc Kinh đối mặt nhiều chỉ trích về sự bành trướng ảnh hưởng trên biển.
Ảnh minh họa.
Hãng tin Nikkei Asian Review của Nhật Bản đưa tin ngày 6/7, truyền thông nhà nước Trung Quốc đã ngang nhiên gọi các vùng biển này là “3 mặt trận chính”.
Đài truyền hình trung ương Trung Quốc CTV đăng tải hình ảnh cho thấy một tàu khu trục mang tên lửa và hai trực thăng của Trung Quốc diễn tập bắt giữ các tàu “lạ” ở vùng biển Hoa Đông. Cuộc tập trận này bị cho là được thiết kế cho các vùng biển gần Đài Loan và quần đảo Senkaku (Điếu Ngư) tranh chấp với Nhật Bản.
Quân đội Trung Quốc cũng tập trận bắn đạn thật ở Biển Đông và Hoàng Hải. Trong thời gian tập trận, Bắc Kinh đã ngang ngược cấm các tàu thuyền dân sự đi vào khu vực gần quần đảo Hoàng Sa từ ngày 1-5/7. Dư luận quốc tế đã chỉ trích hành động “cực kỳ khiêu khích” này của Trung Quốc ở Biển Đông.
Trong khi đó, Hải quân Mỹ cũng đang tiến hành các cuộc diễn tập quân sự quy mô lớn ở Biển Đông có sự tham gia của hai biên đội tàu do tàu sân bay USS Nimitz và the USS Ronald Reagan dẫn đầu. Một máy bay B-52 của Mỹ cất cánh từ Mỹ cũng tham gia cuộc tập trận này. Động thái này của Washington được cho là nhằm phát đi thông điệp cứng rắn với Bắc Kinh.
Việc quân đội Trung Quốc và Mỹ tập trận ở cùng một khu vực hiếm khi xảy ra, cho thấy căng thẳng ngày càng leo thang ở vùng biển này. “Giới chức Trung Quốc ngày càng lo ngại về căng thẳng leo thang với các nước như Mỹ, Ấn Độ”, Nikkei Asia Review dẫn một nguồn tin quân sự Trung Quốc cho biết.
Ủy viên Quốc vụ Trung Quốc Dương Khiết Trì tháng trước đã tới thăm một căn cứ quân sự của Mỹ ở Hawaii và hội đàm với Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo. Tuy nhiên, hai bên đạt được ít tiến triển trong việc cải thiện quan hệ song phương.
Căng thẳng Mỹ – Trung tiếp tục leo thang sau khi Bắc Kinh thông qua luật an ninh quốc gia gây tranh cãi áp dụng với cả đặc khu Hong Kong. Thượng viện Mỹ đã thông qua một dự luật cho phép Washington trừng phạt các quan chức Trung Quốc và cả các định chế tài chính bị cho là liên quan đến luật an ninh làm suy yếu cơ chế “một quốc gia, hai chế độ” dành cho Hong Kong.
Bắc Kinh gia tăng các hoạt động trên biển kể từ tháng 3 sau khi qua Trung Quốc qua đỉnh dịch Covid-19 trong khi các nước trong khu vực vẫn bận đối phó với đại dịch. Tàu Trung Quốc bị cáo buộc đi vào vùng đặc quyền kinh tế của Nhật Bản, hay đối đầu với tàu của Indonesia và Malaysia.
Giới chuyên gia nói rằng, Bắc Kinh đã lập ra một biên đội gồm cả tàu hải cảnh và tàu đánh có có thể triển khai ở Biển Đông để có thể ngang ngược quấy rối tàu của nước ngoài ở các khu vực nhạy cảm bất cứ lúc nào. Bắc Kinh từng nhiều lần bị lên án vì các hành động gây hấn với các tàu nước ngoài ở Biển Đông, chủ yếu là với tàu của Việt Nam, Philippines và cả của Malaysia và Indonesia.
Theo các chuyên gia, việc Bắc Kinh gia tăng các hành động hung hăng ở khu vực gần đây một phần là do đại dịch Covid-19 đã giáng một đòn nặng nề vào tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc, làm xấu đi hơn nữa hình ảnh của Bắc Kinh. Do tác động của Covid-19, GDP quý I của Trung Quốc tăng trưởng âm 6,8%, đánh dấu quý tăng trưởng âm đầu tiên trong gần 30 năm.
Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, đập Tam Hiệp thuộc tỉnh Hồ Bắc (Trung Quốc) cách Vũ Hán khoảng 70km và nếu đập này có sự cố cũng không ảnh hưởng đến Việt Nam.
Liên quan đến tình hình mưa lũ lịch sử ở Trung Quốc và những lo ngại của người dân về nguy cơ có thể ảnh hưởng đến Việt Nam, ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo Khí hậu, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia khẳng định: “Các khu vực mưa lũ lớn đang diễn ra hiện nay bên Trung Quốc chủ yếu tập trung ở khu vực Đông và Đông Nam Trung Quốc và không ảnh hưởng tới Việt Nam”.
Còn theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (NN&PTNT) Nguyễn Hoàng Hiệp, mưa lũ ở miền nam Trung Quốc hiện nay không ảnh hưởng đến Việt Nam, toàn bộ nước lũ đổ ra biển phía Nhật bản, không đổ ra biển Đông.
Nói về những nguy cơ khi nước lũ đang đổ về đập Tam Hiệp (Trung Quốc), Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết: “Đập Tam Hiệp thuộc tỉnh Hồ Bắc (Trung Quốc), cách Vũ Hán khoảng 70km, sẽ không ảnh hưởng đến Việt Nam. Nếu xảy ra mưa lũ ở Vân Nam thì có thể ảnh hưởng tới Việt Nam”.
Lưu ý các hồ chứa ở phía Bắc của Việt Nam về một số vấn đề khi bước vào mùa mưa lũ, Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp cho rằng: “Các hồ thủy điện lớn của Việt Nam có dung tích phòng lũ nên cơ bản lũ theo tần suất thiết kế thì kiểm soát được. Nhưng hồ thủy điện nhỏ không có dung tích phòng lũ nên nếu điều hành xả nước trước lũ không tốt sẽ dẫn đến nguy cơ lũ chồng lũ. Vì vậy đề nghị các ngành, các địa phương cần hết sức chú ý đến vấn đề này”.
Theo China Daily, đập Tam Hiệp đã lần đầu tiên xả lũ trong năm 2020 tại Nghi Xương, Hồ Bắc vào hôm 29/6, trong lúc có những lo ngại về nguy cơ vỡ đập. Tam Hiệp là đập thủy điện lớn nhất thế giới và đợt mưa lũ trong tháng qua đã khiến mực nước trong hồ dâng cao. Mục đích của động thái xả lũ nhằm giữ mực nước trong hồ giảm xuống ngưỡng an toàn, 145 mét, theo CGTN.
China Daily dẫn thông báo của Bộ Quản lý Khẩn cấp Trung Quốc hôm 29/6 cho hay, tính tới cuối tuần qua, gần 14 triệu dân tại 26 tỉnh, thành phố bị ảnh hưởng bởi lũ lụt nghiêm trọng. Mưa lớn liên tục từ đầu tháng 6 đã gây ra lụt lội, lở núi, tàn phá nhà cửa, làng xóm, khiến gần 750.000 người phải sơ tán khỏi nơi ở.
Chính quyền Trung Quốc cho biết 78 người đã thiệt mạng hoặc bị mất tích do lũ lụt và thiệt hại kinh tế trực tiếp là 27,8 tỷ nhân dân tệ (gần 4 tỷ USD).
Các nhà lập pháp từ nhiều nước hôm thứ Sáu (5/6) đã công bố việc thành lập một liên minh mới để chống lại các “thách thức” do sự trỗi dậy của Trung Quốc trên trường quốc tế.
Liên minh Nghị viện về Trung Quốc (IPAC) bao gồm 18 chính trị gia từ các quốc gia gồm Mỹ, Úc, Canada, Đức, Nhật Bản, Na Uy, Thụy Điển, Vương quốc Anh và Nghị viện Châu Âu, theo tờ Time.
Theo thông tin trên trang chủ, nhiệm vụ của Liên Minh này là tăng cường hợp tác giữa “các nhà lập pháp có cùng chí hướng” để xây dựng “một cách thức tiếp cận chiến lược” đối với các vấn đề liên quan đến Trung Quốc.
“Trung Quốc, dưới sự cai trị của Đảng Cộng sản Trung Quốc, đã tạo nên một thách thức toàn cầu”, Thượng nghị sĩ Rubio – một thành viên Liên Minh – nói trong một video đăng tải trên Twitter thông báo việc thành lập Liên Minh này. “Chúng tôi Liên minh Nghị viện về Trung Quốc sẽ phối hợp với nhau để ứng phó với thách thức to lớn này”.
Tài khoản Twitter của Liên minh Nghị viện về Trung Quốc đăng tải video giới thiệu quyết định thành lập. Trong ảnh là Thượng nghị sĩ Mỹ Marco Rubio (ảnh chụp màn hình Twitter).
Tổ chức này mô tả các mục tiêu của mình là bảo vệ trật tự dựa trên luật pháp quốc tế, bảo vệ nhân quyền, thúc đẩy tính công bằng thương mại, tăng cường an ninh.
“Chúng tôi đã từng nghĩ rằng Trung Quốc sẽ mở cửa và thích ứng theo thời gian [hội nhập với thế giới để trở thành một quốc gia dân chủ]. Nhưng điều đó đã không xảy ra”, Elisabet Lann, một thành viên Liên Minh đến từ Thụy Điển, nói trong video.
Liên minh mới xuất hiện tại thời điểm mối quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc đang ở mức thấp nhất và rơi vào tình trạng bế tắc xoay quanh cách thức Trung Quốc xử lý dịch Covid-19 tại đại lục.
Washington cũng đã duy trì lập trường cứng rắn đối với động thái thông qua luật an ninh mới của Bắc Kinh đối với lãnh thổ bán tự trị Hồng Kông, một bước tiến được giới quan sát cho là về thực chất đã xóa sổ nền dân chủ và tự trị của thành phố này.
Tháng trước, Washington đã phát hành một tài liệu chính sách chủ chốt liên quan đến Trung Quốc, trong đó lập luận rằng 40 năm gắn kết ngoại giao giữa hai nước đã thất bại trong việc tạo ra “một trật tự quản lý đất nước lấy dân làm gốc, tự do và cởi mở, và dựa trên luật lệ” mà Mỹ đã kỳ vọng ở Trung Quốc.
Tài liệu này tuyên bố rằng Mỹ sẽ áp dụng một “cách tiếp cận cạnh tranh” với Trung Quốc “dựa trên một đánh giá rõ ràng về ý định và hành động của nước này”.
Phát biểu bên lề kỳ họp thứ 3, khóa 13 của Đại hội Nhân dân toàn quốc Trung Quốc (NPC), Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (26/5) yêu cầu quân đội nước này tăng cường huấn luyện, chuẩn bị cho chiến tranh và xử lý các tình huống phức tạp đúng lúc và hiệu quả.
Ông Tập Cận Bình đưa ra yêu cầu trên trong phiên họp với phái đoàn thuộc Quân giải phóng Nhân dân và Lực lượng cảnh sát vũ trang nhân dân tại kỳ họp thường niên của Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc (tức quốc hội) Trung Quốc đang diễn ra ở Bắc Kinh. Ông Tập còn yêu cầu quân đội Trung Quốc bảo vệ cái gọi là “chủ quyền quốc gia, an ninh và các lợi ích phát triển” cũng như đảm bảo sự ổn định chiến lược tổng thể của nước này; nhấn mạnh cần phải khám phá những cách huấn luyện theo tình hình kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Covid-19, tăng cường chuẩn bị cho các cuộc đấu tranh quân sự, thực hiện linh hoạt huấn luyện tác chiến và nâng cao một cách toàn diện khả năng thực hiện các sứ mệnh quân sự.
Bên cạnh đó, Chủ tịch Trung Quốc cũng đánh giá cao nỗ lực cũng như đóng góp của quân đội Trung Quốc trong việc kiểm soát và phòng ngừa Covid-19. Ông nói rằng dịch bệnh có tác động sâu sắc tới sự phát triển và an ninh của Trung Quốc; nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đạt được những mục tiêu và sứ mệnh tăng cường quốc phòng và lực lượng vũ trang cho năm 2020 trong lúc duy trì kiểm soát Covid-19 hiệu quả.
Trong vài năm trở lại đây, ông Tập Cận Bình đã nhiều lần đưa ra yêu cầu quân đội tăng cường huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu. Theo đó, phát biểu trong chuyến thị sát Quảng Đông, Tổng tư lệnh quân đội Trung Quốc Tập Cận Bình (25/10/2018) đã yêu cầu Bộ Tư lệnh Chiến khu Nam, vốn có nhiệm vụ giám sát Biển Đông và Đài Loan, “phải tăng cường chuẩn bị để sẵn sàng ứng chiến, tăng cường diễn tập chung và diễn tập tác chiến để tăng khả năng chiến đấu và chuẩn bị cho chiến tranh”; cho rằng Bộ Tư lệnh Chiến khu Nam phải gánh vác một “trách nhiệm quân sự nặng nề”, phải “nắm vững mọi tình huống phức tạp và dựa trên đó để đề ra các kế hoạch khẩn cấp phù hợp”, đồng thời ca ngợi quân nhân khi cho rằng “Các bạn đã liên tục làm việc ngoài tuyến đầu, đóng vai trò quan trọng trong nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và các lợi ích biển. Tôi hy vọng các bạn có thể hoàn tất các sứ mạng thiêng liêng ấy”.
Tại một phiên họp Quốc hội Trung Quốc, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (20/3/2018) tuyên bố: “Bất cứ hành động nào nhằm chia cắt Trung Quốc chắc chắn sẽ thất bại, gặp phải sự lên án của mọi người cũng như sự trừng phạt của lịch sử; Người dân Trung Quốc đã luôn kiên cường và bất khuất, chúng ta có đủ ý chí để chiến đấu đẫm máu với kẻ thù cho đến cùng”; đồng thời ông Tập Cận Bình cũng tuyên bố Bắc Kinh sẵn sàng “chiến đấu đẫm máu” cho vị trí chính đáng của mình trên trường quốc tế.
Trước đó, tại cuộc tổng diễn tập quân sự toàn quân năm 2018, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (3/1/2018) kêu gọi: “Chúng ta phải xây dựng một quân đội hùng mạnh, sẵn sàng đợi lệnh, sẵn sàng chiến đấu và giành chiến thắng trong bất kỳ cuộc chiến tranh nào”.
Việc Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình liên tục yêu cầu tăng cường huấn luyện quân đội và kêu gọi binh lính sẵn sàng chiến đấu diễn ra trong bối cảnh quân nhân Trung Quốc bị chỉ trích là thiếu đào tạo bài bản bằng các chương trình huấn luyện tiên tiến, hiện đại và thiếu năng lực tác chiến, cũng như kinh nghiệm trong chiến tranh.
Để khắc phục một phần điểm yếu, từ năm 2015 cho tới nay PLA cải cách cấu trúc toàn diện mạnh mẽ nhất kể từ những năm 1950. Các cải cách này có tác động sâu rộng tới cấu trúc, cũng như phương thức điều hành và chỉ huy của PLA. Có thể kể tới việc loại bỏ bốn tổng cục cũ và tái cấu trúc bảy đại quân khu trở thành các chiến khu và bộ chỉ huy tác chiến hỗn hợp. Quy trình chỉ huy và kiểm soát cũng được làm mới nhằm tránh chồng chéo. Trong hệ thống chỉ huy mới, Quân ủy Trung ương giữ quyền lãnh đạo tối cao, tư lệnh các chiến khu đóng vai trò là chỉ huy tác chiến, trong khi các quân binh chủng chỉ giữ nhiệm vụ phát triển lực lượng. PLA cũng thành lập hai lực lượng mới, cho thấy rõ tầm quan trọng của khoa học công nghệ và của các thành tố mới trong chiến tranh hiện đại: Biến lực lượng tên lửa chiến lược trở thành một quân chủng độc lập có bộ chỉ huy riêng và thành lập quân chủng hỗ trợ chiến lược bao gồm các bộ chỉ huy về tác chiến không gian và trên mạng.
Tuy nhiên, các thách thức khác vẫn còn ở trước mắt. Thách thức lớn nhất với quân đội Trung Quốc là sự thiếu vắng kinh nghiệm tác chiến. PLA chưa từng tham gia vào một cuộc chiến thật sự nào kể từ năm 1979. Điều này có khả năng làm giảm đi tính hiệu quả của quá trình hiện đại hóa và tái cấu trúc đang diễn ra trong PLA. Ngoài ra, PLA còn thiếu vắng kỷ luật cũng như vấn đề tham nhũng trong quân đội. Thách thức này hiện rõ qua công cuộc chống tham nhũng mạnh mẽ của ông Tập Cận Bình trong suốt những năm vừa qua nhắm vào các quan chức cấp cao của quân đội. Không những vậy, mặc dù đã đầu tư rất lớn để hiện đại hóa quân đội, đặc biệt là không quân và hải quân, vẫn còn những điểm nghẽn rất lớn mà PLA phải vượt qua. Công nghệ động cơ máy bay là ví dụ điển hình. Bên cạnh đó là cạnh tranh với các cường quốc khác trên không gian mạng và vũ trụ. Cần phải nhớ rằng đầu tư cho quốc phòng là khoản đầu tư cực kỳ tốn kém.
Ngoài ra, vấn đề Đài Loan và việc cộng động quốc tế, nhất là Mỹ và các nước đồng minh tăng cường các hoạt động tuần tra tự do hàng hải và hiện diện quân sự ở Biển Đông nhằm ngăn chặn các hoạt động phi pháp của Trung Quốc cũng khiến Bắc Kinh lo ngại. Thông qua việc yêu cầu quân đội tăng cường huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu cũng được cho là thông điệp cứng rắn của ông Tập Cận Bình muốn gửi tới Mỹ và các nước đồng minh. Các chuyên gia quân sự Trung Quốc nhận định những động thái nhằm củng cố thanh thế quân đội gần đây của Bắc Kinh là thông điệp gửi tới Đài Loan, và cũng là phản ứng trước chính sách ngày càng cứng rắn hơn về thương mại, chính trị và quân sự của Mỹ.
Ni Lexiong, một chuyên gia quân sự ở Thượng Hải, cho rằng những động thái này của Bắc Kinh dường như là một lời cảnh báo cho bất cứ lực lượng nào cản trở kế hoạch của Trung Quốc nhằm thống nhất Đài Loan. Ông Tập nói rằng ông muốn thống nhất Đài Loan “một cách hòa bình” nhưng rất ít chuyên gia cho rằng Bắc Kinh sẽ giảm bớt sức ép quân sự lên hòn đảo này. Trong khi đó, Yue Gang, một cựu quan chức quân đội đã về hưu của Trung Quốc, cho rằng lời kêu gọi của ông Tập dành cho quân đội không phải chỉ liên quan đến căng thẳng leo thang hiện nay giữa Trung Quốc đại lục và Đài Loan mà còn là sự sẵn sàng ứng phó với căng thẳng địa chính trị giữa Mỹ và Trung Quốc; khẳng định Trung Quốc đang tăng cường huấn luyện quân đội để sẵn sàng cho tình huống xấu nhất liên quan đến Mỹ và tình hình ở eo biển Đài Loan. Trong năm tới, Mỹ có thể dùng Đài Loan và Biển Đông là quân bài để gây sức ép đàm phán với Trung Quốc trong chiến tranh thương mại.
Có ý kiến cho rằng trong bối cảnh tình hình căng thẳng ở Biển Đông ngày càng gia tăng và việc Mỹ tăng cường hiện diện quân sự trong khu vực, thúc đẩy quan hệ quốc phòng với các nước đồng minh (Nhật Bản, Đài Loan, Australia…) khiến Trung Quốc lo ngại sẽ bị đe dọa về “an ninh quốc gia”. Những lần ông Tập Cận Bình kêu gọi quân đội Trung Quốc chuẩn bị chiến tranh là nhằm thúc đẩy tinh thần tự hào dân tộc và nhắc lại các tuyên bố lãnh thổ (vô lý và phi pháp) của Bắc Kinh ở Biển Đông. Nhà nghiên cứu Collin Koh từ Singapore nhận định: “Đây có thể là thông điệp cho Mỹ nói riêng và bất kỳ bên nào mà Bắc Kinh đang cảm thấy khiêu khích (ở Biển Đông)”. Cùng quan điểm trên, nhà phân tích Zhou Chenming ở Bắc Kinh cho rằng “Mỹ sẽ thực hiện quyền tự do hàng hải ở Biển Đông bởi Washington không công nhận chủ quyền của Bắc Kinh đối với các đảo nhân tạo và có thể sẽ xảy ra đụng độ quân sự giữa hai nước tại vùng biển này”. Cùng quan điểm trên, Hãng tin Reuters nhận định, Trung Quốc đang tập trung tăng cường lực lượng vũ trang trong bối cảnh tranh chấp Biển Đông và leo thang căng thẳng với Mỹ về các vấn đề từ thương mại đến Đài Loan.
Nhiều quốc gia có tranh chấp biên giới với các nước láng giềng sẽ luôn có bản đồ quốc gia phản ánh những lập trường của riêng họ. Tuy nhiên riêng Trung Quốc đã đưa điều này lên một mức khác thường, bằng cách lập ra một chiến dịch để đảm bảo rằng, hầu hết các bản đồ trên thế giới đều hiển thị ranh giới của Châu Á theo cách mà Bắc Kinh muốn.
Trong nhiều thập niên, Trung Quốc và Ấn Độ đã tranh chấp nhau về bang Arunachal Pradesh của Ấn Độ, mà Trung Quốc gọi là “Nam Tây Tạng”, và nó cũng là nguyên nhân khiến 2 quốc gia đông dân nhất thế giới xảy ra một cuộc chiến vào năm 1962.
Bên cạnh đó, Trung Quốc cũng tranh chấp với Việt Nam, Đài Loan, Philippines và các quốc gia khác về chủ quyền trên Biển Đông, đồng thời tranh chấp với Nhật Bản và Hàn Quốc về phạm vi vùng đặc quyền kinh tế tại Biển Hoa Đông.
Theo tờ Daily Mail, vào năm 2019, Hải quan Trung Quốc đã tịch thu và hủy gần 30.000 bản đồ thế giới được cho là ‘có vấn đề’, vì chúng vẽ các đường ‘biên giới sai’, trong đó mô tả Đài Loan là một quốc gia độc lập và ‘miêu tả sai’ biên giới Trung – Ấn ở rìa cao nguyên Tây Tạng. Các bản đồ này sau đó được tiêu hủy tại một địa điểm bí mật ở thành phố Thanh Đảo trước khi xuất khẩu sang nước khác.
Các công ty trên toàn thế giới thường chọn Trung Quốc để in bản đồ do chi phí thấp. Sau khi Bắc Kinh lập ra quy định rằng, bản đồ và quả địa cầu sản xuất tại Trung Quốc sẽ thể hiện các đường biên giới theo quyết định của chính phủ nước này, gần như tất cả các bản đồ được xuất khẩu từ Trung Quốc đều cho thấy bang Arunachal Pradesh của Ấn Độ và Biển Đông là một phần của lãnh thổ Trung Quốc. Vì vậy, khi mua bản đồ ở Hoa Kỳ, Thụy Điển, Iran, hoặc bất cứ nơi nào khác trên thế giới, có thể chúng ta sẽ mua phải bản đồ phiên bản Trung Quốc.
Một kiến nghị trên trang Change.org cho biết: “Đây là cuộc chiến bản đồ của Trung Quốc. Mục tiêu của họ là dần dần thay đổi cách người Mỹ nhìn nhận lãnh thổ hợp pháp của Trung Quốc. Các công ty như Oregon Scientific và Discovery Education hiện đang bán các quả địa cầu do Trung Quốc sản xuất tại Mỹ, dạy cho trẻ em Mỹ những tuyên bố lãnh thổ sai lầm của Trung Quốc. Đừng để Trung Quốc thành công trong ‘cuộc chiến bản đồ’. Đừng để thế hệ người Mỹ tiếp theo bị lừa bởi tuyên truyền này”. Kiến nghị yêu cầu Nghị viện Mỹ thông qua một đạo luật cấm nhập khẩu bản đồ và quả địa cầu được sản xuất tại Trung Quốc và đến ngày 9/3 đã thu được hơn 11.000 chữ ký.
Trước đó, vào tháng 2, Awa Press, một nhà xuất bản từ New Zealand, đã phải trì hoãn việc xuất bản một cuốn sách vì các bản đồ ở Nam Cực cần phải được chính quyền Trung Quốc chỉnh sửa.
“Chúng tôi sẽ phải suy nghĩ về việc chúng tôi có nên tiếp tục in ở Trung Quốc hay không. Máy in ở các nước khác cũng là máy in tốt và sẽ không yêu cầu thêm thời gian… Tôi cảm thấy tiếc cho các nhà in ở Trung Quốc vì tôi chắc chắn họ sẽ mất khách hàng vì điều này”, Mary Varnham, Tổng biên tập của Awa Press, nói với trang Inkstone.
Quy tắc tất cả các bản đồ được xuất bản tại Trung Quốc phải được Cục Khảo sát và Bản đồ Nhà nước phê duyệt được áp dụng vào năm 2018. Các bản đồ không đáp ứng các tiêu chí sẽ bị sửa đổi trước khi được xuất bản và xuất khẩu. Các nhà xuất bản từ chối thực hiện sẽ không được cấp phép để in sách ở Trung Quốc.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc thu hồi thẻ nhà báo đối với 3 ký giả của tờ Wall Street Journal thường trú tại Bắc Kinh và trục xuất họ về nước.
“Ngày 3/2, Wall Street Journal xuất bản bài báo của tác giả Walter Russell Mead có tựa đề ‘Trung Quốc – bệnh nhân thực sự của Châu Á’. Bài báo phá hủy những nỗ lực của chính phủ và người dân Trung Quốc trong việc ngăn chặn dịch bệnh, gây ra sự phẫn nộ cực độ của người dân Trung Quốc và bị cộng đồng quốc tế lên án”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Cảnh Sảng nói trong cuộc họp báo chiều 19/2.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói thêm rằng Trung Quốc đã bày tỏ thái độ của họ với WSJ, giải thích rõ lập trường cứng rắn của mình, đồng thời yêu cầu ấn phẩm này nhận thức được mức độ nghiêm trọng của bài báo để đưa ra lời xin lỗi công khai cũng như điều tra và trừng phạt những người có trách nhiệm.
“Tuy nhiên, đáng tiếc là WSJ vẫn đang trốn tránh trách nhiệm, tìm cách từ chối. Tờ báo không đưa ra lời xin lỗi công khai và cũng không trừng phạt những người có trách nhiệm liên quan”, ông này cho hay.
Ông cũng nhấn mạnh người dân Trung Quốc không hoan nghênh các phương tiện truyền thông cho phép các nhà báo đưa ra ý kiến phân biệt chủng tộc, thực hiện các cuộc tấn công độc hại nhằm bôi nhọ Trung Quốc.
“Dựa trên điều này, Trung Quốc quyết định thu hồi thẻ báo chí của 3 nhà báo WSJ làm việc tại Bắc Kinh”, ông nói.
Không lâu sau cuộc họp báo này, Jonathan Cheng, Chánh văn phòng tạp chí WSJ cho biết 3 nhà báo có liên quan bị yêu cầu rời khỏi Trung Quốc trong vòng 5 ngày.
Quyết định của Trung Quốc được đưa ra không lâu sau khi Washington thông báo sẽ siết chặt quy định đối với 5 cơ quan truyền thông lớn của Trung Quốc.
5 cơ quan truyền thông của Trung Quốc được Bộ Ngoại giao Mỹ xác định là “phái bộ nước ngoài” bao gồm Tân Hoa Xã, Mạng lưới Truyền hình Toàn cầu Trung Quốc thuộc Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV), Đài Phát thanh Quốc tế Trung Quốc, Công ty Phát hành Nhật báo Trung Quốc thuộc Nhật báo Trung Quốc, phiên bản tiếng Anh dành cho cộng đồng người gốc Hoa và Công ty Phát triển Hải Thiên tại Mỹ (Hai Tian Development USA) chịu trách nhiệm phân phối Nhân dân Nhật báo.
Tuần trước, hai mẹ con tôi được tận hưởng một kỳ nghỉ ở Istanbul. Kỳ nghỉ trở nên tuyệt vời hơn bởi chúng tôi được nâng cấp phòng có giá 1.000 euro dù chỉ trả 250 euro. Điều này xảy ra chủ yếu vì khách sạn chúng tôi ở, nơi thường được đặt kín chỗ bởi khách du lịch Trung Quốc, giờ gần như trống không.
Ở khắp nơi trong thành phố, các cửa tiệm trưng các bảng hiệu “Chúc mừng năm mới Trung Hoa” nhiều hơn bình thường để mời chào du khách vãng lai. Điều này dễ hiểu vì không có nhiều người như chúng tôi, theo lời lễ tân. “Vào dịp này năm ngoái, mọi nơi đều chật kín khách. Năm này thì không có ai.”
Chúng ta có thể đang quan sát một hiện tượng mới, đó là sự giảm tốc kinh tế toàn cầu do Trung Quốc chứ không phải Mỹ gây ra. Bốn đợt suy thoái toàn cầu vừa qua đều có nguyên nhân từ người tiêu dùng Mỹ. Nhưng vị thế của Trung Quốc trong nền kinh tế toàn cầu đã tăng một cách mạnh mẽ thời gian qua. Trung Quốc ngày nay đóng góp khoảng 1/3 tăng trưởng toàn cầu, tỷ lệ lớn hơn Mỹ, châu Âu và Nhật cộng lại.
Cho dù rõ ràng tốc độ tăng trưởng của Trung Quốc đã chậm lại trong những năm gần đây, quy mô nền kinh tế Trung Quốc cũng đã tăng mạnh. Theo chuyên gia đầu tư vào Trung Quốc Andy Rothman, một nhà phân tích chiến lược đầu tư của công ty Matthews Asia, cho dù tỷ lệ tăng trưởng đạt mức 9,4 % một thập niên về trước, nền tảng cho mức tăng trưởng 6,1% năm ngoái vẫn lớn hơn nền tảng 10 năm về trước tới 188%. Điều này có nghĩa là người tiêu dùng và nhân công Trung Quốc giờ đây đóng vai trò quan trọng hơn trước kia. “Người tiêu dùng Trung Quốc đã thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thế giới vào năm 2019,” theo ông Rothman, tương tự như tình hình mấy năm về trước.
Mức giảm GDP của các nước nếu tăng trưởng GDP của Trung Quốc chậm lại 1%.
Vì thế không có gì bất ngờ khi ngành nhà hàng, du lịch, lữ hành và bán lẻ đang rất lo lắng về ảnh hưởng của dịch virus corona. Khách du lịch Trung Quốc cực kỳ giá trị bởi họ thường ở lại lâu hơn và tiêu nhiều tiền hơn khách đến từ các nước khác. Ví dụ, ở Mỹ, khách du lịch Trung Quốc ở trung bình 18 ngày và tiêu 7.000 đôla trong mỗi chuyến thăm trong năm ngoái, theo một báo cáo từ 13D Global Strategy and Research.
Khi mức tiêu dùng của khách Trung Quốc ở Mỹ chậm lại vì thương chiến, bây giờ Châu Á lẫn Châu Âu cũng sẽ chịu ảnh hưởng. Điều này sẽ gây tác động dây chuyền đến các ngành phụ thuộc vào du lịch, bao gồm bán lẻ, nhà hàng, các mặt hàng và dịch vụ xa xỉ.
Goldman Sachs dự báo mức tăng trưởng GDP của Trung Quốc vào năm 2020 sẽ giảm 0,4%, và một mức giảm tương tự đối với Mỹ trong Quý I. Những người lạc quan sẽ nhắc lại rằng trong khoảng thời gian dịch SARS hoành hành vào năm 2003, tăng trưởng kinh tế Trung Quốc giảm trong một thời gian ngắn trước khi bật tăng đến 10%. Nhưng lúc bấy giờ Trung Quốc chỉ chiếm 4% GDP toàn cầu, so với 16% ngày nay. Lúc đó, tiêu dùng vẫn chưa phát triển nhiều, và ngành du lịch Trung Quốc đa phần phụ thuộc vào khách nước ngoài. “Hệ quả là ảnh hưởng tiêu cực hiện tại lên tăng trưởng toàn cầu có thể cao hơn năm 2003,” theo một báo cáo của ING.
Không chỉ khách du lịch Trung Quốc là tác nhân dẫn tới sự chậm lại của nền kinh tế. Khu vực tỉnh Hồ Bắc là một khu vực rất quan trọng trong chuỗi cung ứng. Các lệnh cấm đi lại đã gây khó khăn cho hoạt động của công nhân và việc duy trì vận hành các nhà máy. Có khả năng là những gián đoạn về chuỗi cung ứng sẽ làm Trung Quốc không thể tuân theo các cam kết mua hàng trong thỏa thuận thương mại với Mỹ.
Điều này dĩ nhiên sẽ có các ảnh hưởng địa chính trị, đặc biệt trong những ngành như công nghệ, vốn liên quan chặt chẽ nhất tới các doanh nghiệp Trung Quốc, bất chấp sự tách rời đang xảy ra giữa Mỹ và Trung Quốc. (Đây là một xu hướng mà thỏa thuận thương mại giai đoạn một sẽ không làm thay đổi). Nếu ngành công nghệ có biến chuyển xấu, nó sẽ ảnh hưởng đến ngành năng lượng và nguyên vật liệu đầu vào, châm ngòi cho sự sụt giảm thị trường lớn hơn mà rất nhiều người trong chúng ta đã dự báo.
Tất cả những điều này làm cho sự bùng phát virus trở thành một sự kiện châm ngòi khủng hoảng bất ngờ mà những người tham gia thị trường đều lo sợ, bên cạnh những lo ngại về biên lợi nhuận của các tập đoàn Mỹ, mức nợ kỷ lục, các vấn đề thanh khoản, và lợi suất âm.
Dĩ nhiên, các thị trường vẫn có thể chịu đựng được một thời gian nữa. Có thể Donald Trump sẽ tuyên bố trước thềm cuộc bầu cử vào tháng 11 rằng chính ông làm Tổng thống Mỹ khi chỉ số Dow đạt mức 30.000 điểm. Nhưng mức điểm kỷ lục này đã được thúc đẩy bởi chính sách tiền tệ và tài khóa mở rộng (gây thâm hụt ngân sách) chứ không phải là bất kỳ chiến lược hiệu quả nào của Nhà Trắng.
Điều này nhấn mạnh một điểm bao quát hơn, đó là bất kể điều gì xảy ra với virus corona, thì Mỹ đã đánh mất một cơ hội, không chỉ dưới thời Tổng thống Trump mà còn từ thời khủng hoảng kinh tế năm 2008, để làm mới chiến lược tăng trưởng, một chiến lược dựa vào tăng trưởng thu nhập hơn là lạm phát giá tài sản. Đó là cách duy nhất để đảm bảo ổn định kinh tế trong dài hạn.
Trung Quốc cũng đã phụ thuộc rất nhiều vào nợ trong giai đoạn hậu khủng hoảng 2008. Họ đã tạo nên bong bóng trong nhiều lĩnh vực từ bất động sản đến trái phiếu địa phương. Mức tiêu dùng và thị trường lao động đã yếu đi trước khi virus corona bùng phát. Sự tin tưởng vào thể chế, điều đã suy giảm dưới thời Tập Cận Bình, càng bị ảnh hưởng thêm vì việc đảng ban đầu xem nhẹ khủng hoảng.
Dù vậy, bất kể mức độ ảnh hưởng của virus lên kinh tế toàn cầu là gì, thực tế rằng những lo lắng về suy thoái, điều dường như là không tưởng một tuần trước, giờ lại dậy sóng nói lên một điều rất quan trọng.
Đó là nước Mỹ vẫn có ảnh hưởng rất lớn đến nền kinh tế toàn cầu, nhưng không còn được như trước. Trung Quốc giờ có ảnh hưởng lớn hơn nhiều. Mức ảnh hưởng cụ thể sẽ được chứng minh qua tình hình virut corona diễn biến trong những tuần và tháng tới đây.
Toàn cảnh thế giới năm 2019 có nhiều biến động lớn, đặc biệt căng thẳng là thương chiến Mỹ – Trung và biểu tình ở Hồng Kông. Nhưng điều thực sự khiến Bắc Kinh lo lắng hơn cả lại chính là 5 dự ngôn liên quan đến ông Tập Cận Bình.
Dự ngôn thứ nhất: Xung đột quân sự sẽ nổ ra trong vòng 5 năm
Năm 2018, Thời báo Tài Chính đăng tải bài báo với tựa đề: “Trung Quốc tìm cách dùng đặc phái viên để quản lý quan hệ Trung – Mỹ”. Bài viết cho rằng, ông Tập Cận Bình đồng ý hủy bỏ hạn chế về nhiệm kỳ của vị trí chủ tịch nước, bởi ông dự đoán trong vòng 5 năm tới các vùng biên giới có thể bùng phát xung đột quân sự.
Bài viết dẫn lời từ “người kiến nghị chính sách” của Bắc Kinh: “Tập Cận Bình tán thành việc hủy bỏ hạn chế về nhiệm kỳ chủ tịch nước, bởi vì ông dự đoán 5 năm tới tình trạng căng thẳng chính trị ở các khu vực dọc biên giới Trung Quốc có thể dẫn tới bùng phát xung đột quân sự. Ông không thể làm giống như Vladimir Putin, để người đại diện đảm nhiệm chức nguyên thủ quốc gia”.
Hiện nay, Hồng Kông đang ở vào tình thế vô cùng nguy hiểm, đặc biệt sau ngày quốc khánh Trung Quốc thì tình hình lại càng thêm căng thẳng. Trong lễ duyệt binh ĐCSTQ đã trình diện tên lửa siêu vượt âm Đông Phong 17 (DF-17), thứ vũ khí trực tiếp nhắm vào nước Mỹ, khiến nhiều người cảm thấy khả năng chiến tranh rất có thể sẽ nổ ra.
Dự ngôn thứ hai: Chấp nhận sự thật vong đảng và hủy hoại đất nước
Sau khi nhậm chức, ông Tập đã nhiều lần đề cập đến nguy cơ mất đảng. Tháng 6/2015, Bộ Chính trị ĐCSTQ tổ chức hội nghị sinh hoạt mở rộng lần thứ nhất, lúc ấy ông Tập Cận Bình đã bày tỏ rằng Trung Quốc đang phải đối mặt với thoái hóa, biến chất, dẫn đến nguy cơ vong đảng, mất nước, và rằng mọi người phải dũng cảm đối mặt, chấp nhận sự thực này.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (ảnh chụp màn hình video của White House/ You Tube).
Tạp chí chính luận “Tranh Minh” của Hồng Kông từng tiết lộ: Trong kỳ họp của Ủy ban Thường vụ 52 thuộc Ủy ban Kiểm tra kỷ luật Trung ương, ông Vương Kỳ Sơn từng công khai thừa nhận hệ thống của ĐCSTQ đang trên bờ vực sụp đổ.
Theo ông Vương thì tình trạng tham nhũng, sa đọa, hủ bại ở bên trong đảng, về quy mô và mức độ đã đạt đến độ nghiêm trọng của sự suy thoái và sụp đổ. Ông nói: “Đây không phải là thừa nhận hay không thừa nhận, tiếp thu hay không tiếp thu sự thực nghiêm trọng này”, mà “vấn đề lớn xuất hiện ở đây chính là từ thể chế, cơ chế”.
Dự ngôn thứ ba: Tất cả quan chức không có ai chạy thoát
Tháng 6/2019, ông Tập Cận Bình xuất hiện ở Đại hội khen ngợi Nhân viên công vụ ĐCSTQ tổ chức ở Bắc Kinh. Theo đó, đây là lần đầu tiên vị lãnh đạo tối cao của ĐCSTQ xuất hiện ở đại hội loại này, các hội nghị trước đây đều là do thủ tướng quốc vụ viện của ĐCSTQ tham dự.
Tính đến nay chính quyền Trung Quốc đã thành lập được 70 năm. Trong dân gian lưu truyền câu nói “Phùng cửu tất loạn” (gặp 9 tất loạn) và “Thất thập đại hạn” (đại nạn 70). Cộng thêm cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung và dân oan nổi dậy ở trong nước, Trung Quốc đang loạn trong giặc ngoài, quan trường tràn ngập bầu không khí tận thế, hoàn cảnh ảm đạm trước nay chưa từng có. Lần này ông Tập đích thân đến khen ngợi quan viên, có thể hiểu là để trấn an tinh thần.
Trong hội nghị Bộ Chính trị ĐCSTQ vào tháng 2 năm 2019, ông Tập Cận Bình lại cảnh cáo: Trung Quốc đang gặp phải “nguy hiểm to lớn”, nếu như nguy cơ tăng lên đến mức uy hiếp thực sự thì tất cả quan chức không ai có thể chạy thoát.
Dự ngôn thứ tư: ‘Quân chủ’ cuối cùng của ĐCSTQ
Vào Đại hội toàn quốc lần thứ 18 tổ chức từ ngày 8 đến ngày 14/11/2012, Tập Cận Bình chính thức trở thành người đứng đầu ĐCSTQ. Ngày 6/11, kênh tin tức của Đức là DPA có bài viết: “Tập Cận Bình trở thành quân chủ cuối cùng”, trong đó có đoạn: “ĐCSTQ tổ chức một đại hội đảng then chốt và tiến hành chuyển đổi lãnh đạo lần thứ nhất trong vòng 10 năm, giờ đang phải đối mặt với một vấn đề rất lớn là liệu có thể nắm quyền được 10 năm nữa hay không”.
Bài viết nhấn mạnh: Tại đại hội toàn quốc lần thứ 18, tầng lớp trung lưu ngày càng đông của đất nước này đang hy vọng sự thống trị của ĐCSTQ sẽ kết thúc trong nhiệm kỳ 10 năm của Tập Cận Bình.
DPA dự đoán có hai khả năng khiến ông Tập là “quân chủ cuối cùng”: Một là ông Tập chủ động hủy bỏ đảng, trước mắt thì cơ hội này là rất nhỏ. Thứ hai là tình thế chuyển biến đột ngột làm cho ĐCSTQ bị diệt vong, như vậy ông Tập tự nhiên trở thành người lãnh đạo cuối cùng của đảng.
Ngày 13/3/2016, trên Tân Hoa Xã xuất hiện một bài viết kỳ lạ: “Lãnh đạo cuối cùng của Trung Quốc (ĐCSTQ) Tập Cận Bình”, sau đó sửa thành “Người lãnh đạo tối cao của Trung Quốc Tập Cận Bình”. Đây có phải chỉ là chuyện đùa? Có thể câu tiên tri này sẽ được xác minh vào tương lai.
Cho đến năm 2019, càng ngày càng có nhiều người thất vọng về Tập Cận Bình, tình trạng cô độc của vị lãnh đạo cuối cùng của đảng ngày càng rõ ràng, bên cạnh không có lấy một người chân thành, xung quanh toàn là yêu ma quỷ quái.
Dự ngôn thứ năm: Tiên tri “Thiết bản đồ”
Có một dự ngôn khác tên gọi “Thiết bản đồ”. Tại sao lại gọi là “Thiết bản đồ”? Bởi vì mỗi một dự ngôn trong bức hình đều là thế cục đã định hệt như cái đinh đã được đóng chết trên tấm sắt không cách nào thay đổi được.
Hình vẽ minh hoạ lời dự ngôn trong “Thiết Bản Đồ”. Trong đó hình ảnh con chim lông trắng bay cuối cùng va vào vách đá ám chỉ Chủ tịch đương nhiệm Trung Quốc Tập Cận Bình (ảnh: Chinanewscenter).
Như tấm hình ở trên thì có thể thấy: Trên bầu trời ở giữa hai ngọn núi cao, trước sau có 4 con chim màu đen đã bay qua được, và có một con chim màu trắng bị đụng chết ở giữa sườn của ngọn núi bên phải, máu phun ra, còn tấm thân thì đang rơi xuống vách núi. Bên dưới tấm hình có dòng chữ: “Con chim với bộ lông màu trắng bị đụng chết ở bên ngọn núi này”.
Có người giải bức tranh này đã nói rằng: “Ở đây đã nói rõ hai điều: Một là, ĐCSTQ sẽ bị diệt vong trong tay một người đứng đầu được ví là ‘con chim với bộ lông màu trắng’. Hai là, người đứng đầu này cuối cùng sẽ trở thành vật bồi táng của ĐCSTQ. Chữ ‘Vũ – 羽’ (bộ lông) bên trên chữ ‘Bạch – 白’ (màu trắng), đó không phải là ‘Tập – 習’ hay sao?”.
Như ĐCSTQ thường nói, Tập Cận Bình là người kế tục đời thứ 5 (4 con chim đen và 1 con chim trắng). Trước mắt khí số của ĐCSTQ sắp hết, sau ông Tập Cận Bình thì thật khó mà tìm ra vị lãnh đạo đời thứ 6 được nữa.
“Hãy để Trung Quốc ngủ yên, khi nó thức giấc nó sẽ làm rung chuyển cả thế giới” – Napoleon.
Con sư tử Trung Quốc tỉnh giấc sau một giấc ngủ dài với những chứng nội thương như “Đại cách mạng văn hoá”, “Đại nhảy vọt…và đặc biệt sau sự kiện Thiên An Môn năm 1989 và đã bị các nước phương Tây cô lập.
Trước đó, Trung Quốc dưới thời Mao Trạch Đông đã “thể hiện sức mạnh” thông qua các chiến trường Triều Tiên, Kim Môn, Mã Tổ để “đọ sức” với Hoa Kỳ. Và Mao Trạch Đông đã dặn lại với hậu nhân “tránh đối đầu trực tiếp với Hoa Kỳ, đặc biệt là trên biển”.
Tiếp nối chính sách của Mao, Đặng Tiểu Bình hiểu những điểm yếu trong sức mạnh Trung Quốc, nên đã đưa ra chính sách “giấu mình chờ thời”. Với chính sách này, “mèo trắng hay mèo đen không quan trọng, miễn là bắt được chuột”, Đặng đã đưa kinh tế Trung Quốc đạt được những thành tựu lớn.
Sau Đặng, tới thời Hồ Cẩm Đào, Trung Quốc đã nhân sự “lơi lỏng” từ Hoa Kỳ và các đồng minh, cảm thấy rằng mình đã đủ sức mạnh, nên cần “lấy số” với thế giới, và vì thế, Trung Quốc đã “nhe nanh múa vuốt” tại khu vực châu Á, vốn là “sân nhà” của Trung Quốc xưa nay.
Từ năm 2007 trở đi, biển Đông đã trở nên một khu vực chất chứa đầy nguy hiểm rình rập, Trung Quốc đã đơn phương tuyên bố một lệnh cấm đánh bắt cá trên biển Đông, vào tháng 5 hàng năm. Lệnh cấm đơn phương này được Trung Quốc tuyên bố từ 1999 nhưng bắt đầu được Trung Quốc “ra tay” thực hiện từ 2007 trở đi. Trung Quốc đã dựa vào một bản đồ “vu vơ” của một cá nhân, biến nó thành “một yêu sách trên biển chính thức” của chính quyền Trung Quốc với cái tên gọi “đường lưỡi bò”. Gọi là “yêu sách” nhưng nó chưa bao giờ được Trung Quốc tuyên bố chính thức và công khai, mãi cho tới năm 2009, khi Trung Quốc phản đối Báo cáo mở rộng thềm lục địa mở rộng của Việt Nam, và Báo cáo chung về thềm lục địa mở rộng giữa Việt Nam với Malaysia, thì Trung Quốc mới chính thức “trình làng” lên Liên Hợp Quốc bản đồ có “đường lưỡi bò” đó, nhưng cũng chẳng giải thích nó là cái gì, bản chất pháp lý của nó như thế nào.
Hình minh họa. Hình ghép: Hình trên Đặng Tiểu Bình duyệt quân ở Bắc Kinh hôm 16/9/1981. Hình dưới: Chủ tịch Tập Cận Bình duyệt quân tại lễ diễu bình ở Quảng trường Thiên An Môn hôm 1/10/2019 AFP
Lần lượt các quốc gia đã lên tiếng phản đối “cái gọi là yêu sách đường lưỡi bò” này, Việt Nam phản đối ngay sau khi Trung Quốc gửi bản đồ có “đường lưỡi bò” lên Liên Hợp Quốc. Indonesia gửi công hàm chính thức phản đối đường lưỡi bò năm 2010, Philippines gửi công hàm phản đối năm 2011. Còn Hoa Kỳ năm 2014 đã công bố nguyên một báo cáo nghiên cứu về “đường lưỡi bò” này, và đương nhiên, Hoa Kỳ không thể chấp nhận một thứ yêu sách vô lý như vậy.
Tuy nhiên, Trung Quốc biết cách làm thế nào để có thể hiện thực hoá tham vọng trên biển Đông của họ. Trung Quốc cũng rất giỏi để tìm cách xoa dịu và chia rẽ các nước ASEAN. Với các lợi ích khổng lồ từ kinh tế, Trung Quốc dưới thời Tập Cận Bình tiếp tục tiến hành chính sách “chia để trị” đối với ASEAN thông qua “Sáng kiến Một vành đai, Một con đường”. Và lần lượt, một số quốc gia ASEAN đã “ngã vào vòng tay Trung Quốc”.
ASEAN dường như đã phân rã thành hai nhóm, một nhóm có lợi ích trực tiếp hoặc liên quan đến biển Đông. Nhóm còn lại không có lợi ích trực tiếp hoặc lợi ích liên quan nào. Nhóm thứ nhất bao gồm Việt Nam, Malaysia, Philippines, Indonesia, Brunei và Singapore. Nhóm thứ hai bao gồm Lào, Campuchia, Myanmar.
Các nước láng giềng Đông Dương truyền thống của Việt Nam dần dần đã tiến lại gần Trung Quốc, lánh xa ảnh hưởng của Việt Nam. Campuchia là trường hợp rõ nhất, khi luôn luôn bảo vệ cho các quan điểm và lợi ích của Trung Quốc, thậm chí năm 2012, khi Campuchia là Chủ tịch điều phối ASEAN, nước này đã ngăn cản các Ngoại trưởng ASEAN ra một tuyên bố chung có những nội dung liên quan đến biển Đông.
Indonesia vẫn luôn có vai trò tích cực trong ASEAN và vấn đề biển Đông, nhưng cũng có những lợi ích riêng và bị nhiều quốc gia phản ứng với chính sách “đánh chìm tàu”. Indonesia và Việt Nam có những vùng chồng lấn tại vùng đặc quyền kinh tế của cả hai bên, và hai bên cũng vẫn chưa sẵn sàng cho việc phân định. Hậu quả là nhiều tàu cá Việt Nam bị cảnh sát biển Indonesia bắt giữ và đánh chìm cho dù nhiều ngư dân Việt Nam khẳng định là họ không vi phạm vùng đặc quyền kinh tế của Indonesia.
Malaysia thì dưới thời Rajib Narak đã duy trì chính sách ngoại giao được Trung Quốc ca ngợi là “chính sách ngoại giao im lặng”.
Philippines thì dưới thời Duterte áp dụng chính sách “Hướng về Trung Quốc” hòng thu lượm những lợi ích kinh tế to lớn từ quốc gia này.
Tuy nhiên, có vẻ gần đây, các quốc gia ASEAN đang “thức tỉnh” trước các tham vọng “sỗ sàng” từ Trung Quốc.
Ngày 12/10/2019, Malaysia đã chủ động gửi bản yêu sách về thềm lục địa mở rộng của mình lên Liên Hợp Quốc. Với bản yêu sách này, Malaysia đã trực diện bác bỏ “cái gọi là yêu sách đường lưỡi bò” của Trung Quốc. Ngoài ra, Malaysia cũng thông qua đó, gián tiếp thừa nhận Phán quyết năm 2016 của Toà trọng tài trong vụ Philippines kiện Trung Quốc. Theo phân tích của Nguyễn Hồng Thao trên tờ The Diplomats, thì hành động này của Malaysia bao hàm rất nhiều tính toán, trong đó có việc phản ứng lại các hành động quấy phá, sách nhiễu các tàu thăm dò của Malaysia tại khu vực bãi Luconia, vốn thuộc EEZ của Malaysia, đồng thời cũng đặt bước phòng ngừa cho lợi ích của Malaysia trước khi COC được ký kết dưới áp lực của Trung Quốc.
Mới đây nhất thì Indonesia đã tăng cường tàu hải quân và phi cơ chiến đấu tại khu vực Natuna, nơi nhiều tàu Trung Quốc đang xâm phạm EEZ của Indonesia. Tổng thống Widodo đã ra tín hiệu rằng Indonesia sẽ không lùi bước trước các hành động ngang ngược này của Trung Quốc.
Các tàu hải cảnh của Trung Quốc đã tiếp tục xuất hiện tại khu vực gần Bãi Tư chính của Việt Nam, nơi các tàu Trung Quốc quấy phá liên tục hồi năm 2019. Việt Nam vẫn luôn là quốc gia trực tiếp đối đầu với các hành động hung hăng, thù nghịch của Trung Quốc trên khu vực biển Đông.
Báo chí hôm nay cũng cho biết, nhiều tàu Trung Quốc đang xuất hiện gần khu vực Thị Tứ (thực thể mà Philippines đang chiếm giữ, thuộc Trường Sa).
Những dự đoán cho thấy, trước các áp lực kinh tế suy giảm, ảnh hưởng từ thương chiến Mỹ – Trung, Tập Cận Bình đang tìm cách hướng các vấn đề nội bộ ra bên ngoài, trong đó, biển Đông là vấn đề thu hút rất lớn dư luận trong nước. Thêm nữa, tình hình thế giới đang phức tạp và bất ổn. Căng thẳng giữa Hoa Kỳ và Iran khiến thế giới nín thở từng ngày. Đồng thời cũng sẽ là cuộc tranh cử Tổng thống ở Hoa Kỳ, nên sẽ khiến Hoa Kỳ lơi lỏng chú ý ở biển Đông, và đó sẽ là cơ hội cho Trung Quốc tiếp tục “gặm nhấm” các khu vực trên biển Đông, biến thành sự đã rồi.
Các quốc gia Đông Nam Á cũng đang “bừng tỉnh” trước “giấc mộng Trung Hoa” thông qua các khoản đầu tư. Mới đây, Indonesia lên tiếng cảnh báo về các khoản đầu tư từ Trung Quốc. Việt Nam thì đang “khóc hận” bởi các chiêu “lẩn tránh thương mại” và có nguy cơ trở thành “bãi rác công nghệ” từ Trung Quốc. Người dân Campuchia thì “khóc ròng” khi các bãi biển Shihanoukvile, Koh Kong tràn ngập các băng đảng tội phạm từ Trung Quốc tràn sang.
Cũng đã đến lúc các quốc gia châu Á, trong đó có ASEAN cần phải thức tỉnh trước các “hấp lực” từ Trung Quốc. Các quốc gia này cần đoàn kết để bảo vệ lợi ích lâu dài của chính họ, chính điều ấy mới có thể bảo vệ được họ trước một con sư tử “sống trong rừng rậm, đói khát lâu ngày, hành xử hoang dã” như Trung Quốc.
Một nhà nghiên cứu tại R Street Institute, một viện nghiên cứu phi đảng phái – phi lợi nhuận có trụ sở tại Washington DC, hôm 13/1 đã có bài bình luận trên báo National Interest về vấn đề nhân quyền ở Trung Quốc.
Ảnh chụp màn hình bài viết của nhà nghiên cứu Kathryn Waldron đăng trên National Interest.
Bài viết có tựa đề được tạm dịch: “Kháng cự là vô ích: Lý do thực sự khiến Trung Quốc tìm kiếm các đối tác dễ bảo”.
Trong bài viết này, nhà nghiên cứu Kathryn Waldron đã chỉ ra thực tế rằng khi cựu lãnh đạo Trung Quốc Đặng Tiểu Bình ban hành chính sách mở cửa kinh tế Trung Quốc vào năm 1978, nhiều người phương Tây tưởng rằng việc tự do hóa nền kinh tế sẽ dẫn đến tự do hóa chính trị ở nước này, và rằng người dân Trung Quốc khi đã quen với tự do kinh tế sẽ yêu cầu chính quyền mở cửa và nhận được tự do chính trị.
Bà Waldron nhận định: “Cho đến nay, những yêu cầu này đã không được đáp ứng”. Bà cho biết, thay vì nắm lấy thời cơ về cởi mở kinh tế và chính trị, Đảng Cộng sản Trung Quốc đã tăng cường kiểm soát đất nước bằng cách bịt miệng bất cứ ai có quan điểm trái ý họ. Bà lấy ví dụ là cuộc đàn áp của chính quyền Trung Quốc đối với các nhóm thiểu số Hồi giáo sống ở tỉnh Tân Cương. Theo báo cáo của Liên Hợp Quốc, chính quyền Trung Quốc đã bắt giữ khoảng 1 triệu người Hồi giáo, giam cầm họ trong các trại tập trung ở Tân Cương. Bà cũng đề cập đến báo cáo điều tra của The New York Times về mạng lưới các trại tập trung này.
Nhà nghiên cứu đặt câu hỏi: “Vậy làm sao mà phương Tây tưởng nhầm về Trung Quốc như vậy? Câu trả lời là có quá nhiều người ở phương Tây đánh giá thấp sức mạnh của một phương châm chính trị [của chính quyền Trung Quốc], đó là đảm bảo sự tồn tại của ĐCSTQ”.
Bà Waldron cho biết, để giành quyền kiểm soát mà không khiến phương Tây cảnh cáo, Bắc Kinh đã tiến hành một phương pháp cẩn mật, cho phép đàn áp để đảm bảo đường lối của chính quyền, trong khi chi tiền để xoa dịu các mối quan tâm của phương Tây về quyền tự do và nhân quyền.
Nhà nghiên cứu cho rằng việc chính quyền Trung Quốc mở rộng quyền lực đã được củng cố nhờ áp dụng công nghệ một cách “nham hiểm hơn”. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu sinh trắc học, thu thập mẫu ADN, mở rộng giám sát nhận dạng khuôn mặt và giọng nói, chấm điểm tín nhiệm, … những thứ đó đã trở thành công cụ để kiểm soát và trừng phạt người dân. Hệ thống chấm điểm tín nhiệm đối với công dân, kết hợp với luật An ninh mạng năm 2016 cho phép chính quyền Trung Quốc truy cập vào bất kỳ dữ liệu nào họ muốn, đã dẫn đến một luồng dữ liệu lớn cho ĐCSTQ.
Bà Waldron cho biết các nước phương Tây đã nhận ra sự nguy hiểm của việc chính quyền Trung Quốc nắm giữ các dữ liệu và quyền giám sát, sau khi có thông tin về những rủi ro an ninh quốc gia từ các công ty Trung Quốc như Huawei. Tuy nhiên, các doanh nghiệp và các nhà hoạch định chính sách ở Hoa Kỳ không đạt được đồng thuận về tính cấp bách của vấn đề và các chiến lược để giảm thiểu rủi ro an ninh quốc gia do Trung Quốc gây ra.
Bà cho rằng khi sự kìm kẹp của ĐCSTQ đối với Trung Quốc mạnh lên, Bắc Kinh đã mạnh tay hơn trong việc buộc người khác phải chấp nhận luận điệu của mình. Chẳng hạn, năm 2018, Cục Hàng không Dân dụng Trung Quốc đã cáo buộc một số hãng hàng không quốc tế vi phạm luật pháp Trung Quốc khi liệt kê Đài Loan, Hồng Kông và Ma Cao là các quốc gia riêng biệt trên trang web của họ. Sau áp lực mạnh mẽ từ chính quyền Trung Quốc, các hãng hàng không đã phải lên tiếng đính chính.
Việc các công ty nước ngoài cúi đầu theo yêu cầu của Bắc Kinh, theo bà Waldron, thực chất chỉ khiến chính quyền Trung Quốc cải thiện tính hợp pháp của họ. Nhà nghiên cứu cho rằng: “Các nhà hoạch định chính sách và các công ty phương Tây cần phải nhận ra rằng cuộc đàn áp của ĐCSTQ đối với bất kỳ ai mà họ coi là mối đe dọa đối với Đảng và việc họ sẵn sàng sử dụng áp lực kinh tế để buộc các công ty quốc tế phải phục tùng đường lối của Đảng là nảy sinh từ bản chất cơ bản của ĐCSTQ”.
Các nhà phân tích của Ngân hàng Thế giới cho rằng, cuộc suy thoái trong tương lai sẽ làm lu mờ tất cả các cuộc suy thoái trước đó.
Hơn 10 năm trôi qua kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, các nhà phân tích của Ngân hàng Thế giới cảnh báo: thế giới đang bên bờ vực cuộc khủng hoảng mới. Cuộc suy thoái trong tương lai sẽ làm lu mờ tất cả các cuộc khủng hoảng kinh tế trước đó.
Lu mờ các cuộc suy thoái quá khứ
11 năm trước, một sự suy thoái toàn cầu xảy ra trước cuộc khủng hoảng thế chấp ở Mỹ. Khi đó, các ngân hàng Mỹ, trước sự sụt giảm mạnh về nhu cầu vay vốn, đã đưa ra một sản phẩm mới – “thế chấp dưới chuẩn” với những yêu cầu thấp hơn đối với người vay.
Để giảm thiểu rủi ro nợ xấu, đặc biệt trong lĩnh vực cho vay nhà ở, các công cụ phái sinh – chứng khoán hóa – bắt đầu được phát hành cho trái phiếu thế chấp. Có nghĩa là, có thêm những nghĩa vụ mới gắn liền với mức độ rủi ro của chứng khoáng thông thường: các công cụ phái sinh cho phần ít rủi ro hơn có khả năng sinh lời thấp hơn và ngược lại.
Các nhà đầu tư đã mua sạch các công cụ “rủi ro thấp” cho đến khi người ta thấy rằng, sự tăng trưởng nợ xấu trong các khoản vay thế chấp đạt mức kỷ lục. Hoảng sợ, các ngân hàng đình chỉ phát hành các khoản vay thế chấp mới, và việc mua nhà dừng lại.
Một trong những ngân hàng lớn nhất thế giới, Lehman Brothers, trong nửa đầu năm 2008 đã ghi nhận khoản lỗ hàng trăm triệu USD từ các hoạt động liên quan tới trái phiếu thế chấp. Ngân hàng đầu tư lớn thứ tư trên thế giới với tài sản trị giá 639 tỷ USD đã đệ đơn phá sản lên tòa án và yêu cầu được bảo vệ khỏi các chủ nợ. Tin tức này gây ra sự hoảng loạn trên thị trường thế giới, và cuộc khủng hoảng tại thị trường thế chấp Mỹ biến thành thảm họa toàn cầu.
Một cú sốc tương tự là “cuộc khủng hoảng châu Á” bùng nổ cách đây 3 thập kỷ. Khi đó, các quỹ đầu tư quốc tế đã tổ chức một cuộc tấn công đầu cơ quy mô lớn vào đồng Baht của Thái Lan, kết quả khiến thị trường chứng khoán nước này sụp đổ. Sự sụp đổ lan sang Indonesia, Philippines, Malaysia, Hàn Quốc và cuối cùng dẫn đến sự vỡ nợ ở Nga. Các nhà đầu tư ồ ạt rút khỏi các nghĩa vụ nợ rủi ro của các nền kinh tế đang phát triển.
Hệ thống cho vay không rõ ràng, thâm hụt thương mại phình ra và thị trường vốn kém phát triển ở các quốc gia được gọi là “con hổ châu Á” vào những năm 70 đã gây ra một thảm họa: các sàn chính của châu Á gần như ngừng hoạt động và các đồng tiền mạnh bị mất giá.
Hai thảm họa này cùng với cuộc khủng hoảng Mỹ Latinh những năm 1980 được Ngân hàng Thế giới gọi là lớn nhất trong 50 năm qua. Sau khi phân tích xu hướng kinh tế hiện tại ở vài chục quốc gia, các nhà phân tích của WB đưa ra kết luận rằng, một cuộc khủng hoảng mới, không giống với tất cả các cuộc khủng hoảng trước đó và tạo ra hậu quả tàn khốc hơn nhiều, đang đến gần.
Ngân hàng Thế giới nhìn thấy vấn đề chính trong gánh nặng nợ đang gia tăng nhanh chóng trên toàn thế giới trong cả khu vực tư nhân và khu vực công. Nợ thế giới đã lên tới 246 nghìn tỷ USD. Đây là một kỷ lục tuyệt đối, cao hơn 3 lần so với GDP toàn cầu – giá trị của tất cả các sản phẩm và dịch vụ trên thế giới.
Nghĩa vụ chưa thanh khoản của các nước đang phát triển đang là mối quan tâm đặc biệt. Tỷ lệ nợ (EM) so với GDP trong giai đoạn 2010-2018 đã tăng hơn một nửa – lên tới 168%. Tốc độ này là nhanh hơn nhiều so với tốc độ tăng nợ trong cuộc khủng hoảng Mỹ Latinh.
Viện Tài chính Quốc tế chỉ ra trước đó, chính các thị trường mới nổi là đóng góp nhiều nhất vào sự gia tăng nợ toàn cầu. Mức tăng trưởng tương đối cao nhất được ghi nhận ở Chile, Hàn Quốc, Brazil, Nam Phi và Pakistan. Hơn nữa, một phần đáng kể rơi vào khu vực doanh nghiệp, gần như bắt kịp với khoản nợ của GDP tổng hợp từ 30 quốc gia đang phát triển, chiếm 92,6%.
Tâm chấn bùng nổ khủng hoảng mới
Ngân hàng Thế giới nhấn mạnh rằng, Trung Quốc là nước tạo ra nợ mới chính trong 10 năm qua. Kể từ năm 2010, tỷ lệ nghĩa vụ chưa thanh khoản so với GDP của nước này đã tăng gần ba phần tư – lên tới 255% và tổng giá trị vượt quá 20 nghìn tỷ USD.
Do đó, theo các chuyên gia của Ngân hàng Thế giới, chính xác là ở Trung Quốc, một cuộc khủng hoảng toàn cầu mới sẽ bùng nổ. Nó sẽ có quy mô lớn hơn và hậu quả nặng nề hơn tất cả những cuộc khủng hoảng trước đó.
Nợ doanh nghiệp của Trung Quốc là lớn nhất trên thế giới. Khi sự sụp đổ tài chính xảy ra vào năm 2008, Bắc Kinh đã phản ứng bằng cách mở rộng cho vay. Vào năm 2016, mức nợ doanh nghiệp là khoảng 160% GDP, trong khi tổng nợ là 230%.
Là một phần của chiến lược “Made in Chian-2025”, trong những năm gần đây, Bắc Kinh bắt đầu ồ ạt mua các công ty phương Tây để tiếp cận các công nghệ mới nhất. Để làm được điều này, các doanh nhân Trung Quốc rất tích cực vay tiền. Theo đó, chỉ tính riêng trong năm 2018, theo số liệu của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế, nợ doanh nghiệp của Trung Quốc đã tăng 3,8 điểm phần trăm. Để so sánh, nợ công của nước này tăng 0,8 và nợ hộ gia đình tăng 0,9 điểm phần trăm.
Hệ thống ngân hàng vô hình đang cho phép các công ty Trung Quốc nhận các khoản vay: lĩnh vực này đã được mở rộng đến mức đáng báo động. Vì nhiều khách hàng đã quá tải với các khoản vay và theo quy định không được phép tiếp cận các khoản vay mới, các ngân hàng Trung Quốc đang bơm tiền cho các công ty môi giới tài chính và bên cho vay – bên trung gian giữa ngân hàng và doanh nghiệp.
Kể từ khoảng năm 2012, chính các ngân hàng vô hình như vậy đã liên tục vượt qua các tổ chức tài chính truyền thống về tổng giá trị và tốc độ phát hành các khoản vay và cung cấp dịch vụ quản lý tài sản. Các cơ chế này cho phép các nhà đầu tư đưa ra mức lợi nhuận cao, nhưng cũng đi kèm với rủi ro lớn. Nhờ các ngân hàng vô hình, gánh nặng nợ của các công ty Trung Quốc đang tiếp tục gia tăng.
Hiện tại, tổng giá trị của lĩnh vực này ở Trung Quốc đã đạt gần 7 nghìn tỷ USD. Quỹ Tiền tệ Quốc tế cảnh báo: bong bóng này có thể phá sập nền kinh tế của nước này và gây ra một cuộc khủng hoảng mới ở châu Á, tương tự như cuộc khủng hoảng năm 1997.
Trong một cuộc phỏng vấn gần đây, chuyên gia Arthur Waldron về vấn đề quan hệ Mỹ – Trung tiết lộ, một nhân viên trợ tá cấp cao thân cận với lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) Tập Cận Bình đã chia sẻ rằng: Chúng tôi đã đi đến đường cùng. Ông Arthur Waldron kiến nghị Ngoại trưởng Mỹ Pompeo và đội ngũ của ông ấy cần xem xét chuẩn bị cách ứng phó với vấn đề ĐCSTQ sụp đổ cùng việc quy hàng của những thế lực nội bộ ĐCSTQ.
Hôm 29/11, trang Twitter GlobalHimalaya đã tweet một video phỏng vấn của “Kênh lãnh đạo tư tưởng Mỹ” (American Thought Leaders). Theo đó trong bài phỏng vấn chuyên gia Arthur Waldron – Giáo sư Quan hệ Quốc tế và Lịch sử Trung Quốc tại Đại học Pennsylvania (Mỹ), đã nhận định tình hình hiện tại của Trung Quốc: “Tôi nghĩ rằng Trung Quốc đang bước vào thời kỳ tương tự như sự tan rã của Liên Xô trước đây. Vấn đề không phải một khi chế độ ĐCSTQ sụp đổ là đồng nghĩa sụp đổ của Trung Quốc, mà ĐCSTQ sụp đổ thì nước Trung Quốc vẫn còn đó, nhưng hệ thống chính trị thay đổi mà thôi.”
Chuyên gia Arthur Waldron cho rằng, vì thiếu hiểu biết đúng đắn thực tế, về cơ bản không biết gì về tình hình thực tế của người dân nên Chính phủ ĐCSTQ làm việc theo kiểu nghĩ đâu làm đó, rất tùy tiện và vô lối.
Ông nhận định rằng Chính phủ của ĐCSTQ hiểu rất rõ rằng ngày hấp hối đã cận kề. Ông tiết lộ thông tin một trợ tá cấp cao thân cận của ông Tập Cận Bình đã thẳng thắn chia sẻ với ông: “Arthur Waldron, chúng tôi đã đi đến đường cùng. Mọi người đều biết rằng thể chế này đã kết thúc. Những bước đi tiếp theo chúng tôi không biết phải đi như thế nào, vì giống như có mìn ở khắp nơi, bước sai một bước là có thể tan xương nát thịt.”
Ông chỉ ra vấn đề đau đầu thực sự là làm thế nào để thoát ra khỏi vũng lầy của chủ nghĩa cộng sản, qua đó đề nghị Ngoại trưởng Mỹ Pompeo và đội ngũ của ông ấy nên nghiên cứu cách đối phó khi ĐCSTQ sụp đổ, vấn đề quy hàng của các thế lực trong ĐCSTQ và chuyện chuyển đổi thể chế chính trị tại Trung Quốc.
Trong phần kết phỏng vấn, chuyên gia Arthur Waldron cho biết, ông từng nghĩ chuyến đi lần trước đến Trung Quốc là chuyến cuối cùng, nhưng giờ đây những thay đổi về thế cuộc đã khiến ông thay đổi suy nghĩ. Ông mong muốn sau khi hoàn thành công việc sẽ có thể cùng người vợ trở về Trung Quốc, để nhìn thấy một “Trung Quốc mới”.
Kể từ năm ngoái, cuộc chiến thương mại Trung-Mỹ đã khiến nền kinh tế Trung Quốc suy thoái, nguồn vốn nước ngoài chảy ra, tỷ lệ thất nghiệp gia tăng, cùng với dịch tả lợn châu Phi khiến giá cả trong nước tăng vọt, người dân khắp nơi than oán. Trong khi tình trạng hủ bại trong ĐCSTQ thì ngày càng không thể hóa giải, bộ máy hành chính đấu đá rệu rã khiến chính lệnh khó lọt khỏi Trung Nam Hải. Còn bộ máy chính trị vì gia cố chế độ độc tài toàn trị nên thắt chặt quản chế xã hội bằng bóp nghẹt nhân quyền, khiến cộng đồng quốc tế liên tục phải lên tiếng chỉ trích.
Một số sự kiện lớn gần đây đã khiến chính quyền Bắc Kinh căng thẳng hơn, trước tiên là cựu đặc vụ Vương Lập Cường của ĐCSTQ quy hàng Úc và tiết lộ thông tin gây sốc trong công luận, bao gồm tuyên bố đã tham gia vào kế hoạch thao túng bầu cử Đài Loan và Hồng Kông, bắt cóc nhà bất đồng chính kiến với ĐCSTQ. Vợ chồng ông chủ Hướng Tâm, chủ tịch Công ty Đầu tư sáng tạo Trung Quốc (China Innovation Investment) cũng đã bị bắt giữ để điều tra tại Đài Loan.
Các tài liệu bí mật liên quan đến đàn áp nhân quyền ở Tân Cương lần lượt được đưa ra trước cộng đồng quốc tế, bác bỏ biện bạch của ĐCSTQ tuyên bố rằng Tân Cương chỉ có các trung tâm dạy nghề chứ không có trại tập trung. Thêm nữa là thảm bại của phe kiến chế thân ĐCSTQ trong bầu cử Hội đồng quận Hồng Kông đã làm nhà cầm quyền Bắc Kinh mất mặt.
Hôm 25/11, kết quả bầu cử của Hội đồng quận Hồng Kông cho thấy, trong số 452 khu vực bầu cử thì phe dân chủ đã giành được 388 ghế Hội đồng quận tại Hồng Kông, chiếm hơn 85% tổng số ghế. Phe kiến chế thân ĐCSTQ chỉ giành được 13% số ghế với 59 ghế. Có truyền thông thân ĐCSTQ cho biết, kết quả bầu cử đã khiến nhà cầm quyền Bắc Kinh bị sốc, vì họ không ngờ sức mạnh của “cơn sóng thần” lại lớn đến thế.
Cùng ngày (25/11), biên tập viên kỳ cựu James Palmer của tạp chí Chính sách đối ngoại (Foreign Policy) của Mỹ đã viết bài nhận định trên Washington Post chỉ ra rằng bầu cử tại Hồng Kông đã phá tan ảo tưởng chiến thắng của Bắc Kinh, cho rằng đảng phái nằm dưới kiểm soát của họ sẽ giành chiến thắng. Như thường lệ, bộ máy truyền thông của ĐCSTQ đã chuẩn bị sẵn những bản thảo đăng tải ăn mừng chiến thắng, thế nhưng kết quả bầu cử đầy bất ngờ đã gây hoảng loạn các phòng tin tức ở Bắc Kinh. Lý do ở đây rất đơn giản, vì cách truyền thông sai lệch của bộ máy tuyên truyền ĐCSTQ, chỉ dám dẫn những nội dung làm vui lòng lãnh đạo, vì mọi thông tin tiêu cực có thể bị quy kết là “không trung thành”.
Tác giả liệt kê một loạt các sự kiện quốc tế làm bẽ mặt ĐCSTQ nêu trên (đặc vụ của ĐCSTQ bỏ trốn, rò rỉ các tài liệu bí mật về Tân Cương, thất bại của phe thân ĐCSTQ trong bầu cử ở Hồng Kông) khiến chính giới Bắc Kinh thêm khốn đốn. Những cú đánh này đã một lần nữa châm ngòi cho những đồn đoán về cuộc chiến nội bộ của lãnh đạo Trung Quốc (ĐCSTQ), bối cảnh khiến cuộc chiến thương mại với Mỹ đang diễn ra càng như khó khăn hơn trong tìm phương án để có thể sớm giải tỏa.
