Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo hôm thứ Ba (26/11) cho biết, các tài liệu bị rò rỉ gần đây xác nhận Trung Quốc đang vi phạm nhân quyền nghiêm trọng đối với người Hồi giáo Duy Ngô Nhĩ và hàng loạt các nhóm thiểu số khác, theo Reuter.
Hiệp hội Nhà báo điều tra quốc tế đã công bố các tài liệu “lưu hành nội bộ” của chính quyền Trung Quốc vào Chủ nhật (24/11), mô tả hoạt động đàn áp bên trong các trại cải tạo ở Trung Quốc ở khu vực phía Tây của Tân Cương.
“Những báo cáo này phù hợp với những bằng chứng càng ngày càng rõ nét, cho thấy nhà cầm quyền Trung Quốc đang vi phạm nhân quyền và có những hành động đàn áp dã man với những người bị giam giữ,” ông Pompeo nói trong một cuộc họp báo, kêu gọi Bắc Kinh thả tự do cho tất cả những người Duy Ngô Nhĩ này.
Ông nói các thông tin trong các tài liệu đã xác nhận rằng việc vi phạm nhân quyền rất nghiêm trọng đối với người Hồi giáo tại Tân Cương.
New York Times đã đăng toàn bộ các tài liệu của Hiệp hội Nhà báo Điều tra Quốc tế (ICIJ) vào ngày 16/11, trong đó có nhiều bản báo cáo bí mật tiết lộ chi tiết về chính sách đàn áp của Trung Quốc đối với người Duy Ngô Nhĩ và những người Hồi giáo khác trong khu vực.
Các chuyên gia và nhà hoạt động của Liên Hợp Quốc cho biết, ít nhất 1 triệu người Duy Ngô Nhĩ và các thành viên của các nhóm thiểu số Hồi giáo khác đã bị giam giữ trong các trại ở Tân Cương.
ICIJ cho biết họ đã nhận được một tập tài liệu hướng dẫn nội bộ năm 2017, về “cách hiệu quả để vận hành các trại cải tạo”, như cách ngăn chặn trốn thoát, giữ bí mật về sự tồn tại của trại,’ truyền bá tư tưởng và làm mọi việc đều qua kiểm duyệt và quy định khắt khe.
Các tài liệu khác cho thấy cảnh sát đã được hướng dẫn sử dụng hệ thống thu thập dữ liệu khổng lồ, sử dụng trí thông minh nhân tạo để theo dõi, ghi nhận dữ liệu của toàn bộ các cư dân Tân Cương.
Chính quyền Bắc Kinh phủ nhận mọi hành vi ngược đãi người Duy Ngô Nhĩ hoặc những dân tộc khác ở Tân Cương, nói rằng họ đang đào tạo nghề và dạy các kỹ năng mới, để giúp “dập tắt chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan và ly khai”.
Vụ rò rỉ thông tin xảy ra trong bối cảnh cộng đồng quốc tế đang gia tăng cáo buộc Trung Quốc vi phạm nhân quyền tại Tân Cương. Hơn 30 nước với sự dẫn đầu của Mỹ đã lên án Trung Quốc “đàn áp” người Duy Ngô Nhĩ tại Tân Cương trong một sự kiện bên lề cuộc họp của Đại hội đồng LHQ (UNGA) hồi cuối tháng 9.
Trong quá trình thực hiện chiến lược độc chiếm Biển Đông, Bắc Kinh đã đưa ra các khái niệm phá triển gồm “Con đường tơ lụa trên biển” và “Cộng đồng chung vận mệnh trên biển” nhằm lôi kéo các nước tham gia các sáng kiến do Trung Quốc dẫn dắt, đồng thời để che đậy cho mục đích thực sự đằng sau.
“Con đường tơ lụa trên biển” và ý đồ của TQ
Tháng 10/2013, trong chuyến thăm chính thức Malaysia và Indonesia, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã đưa ra sáng kiến phục hồi cái gọi là “Con đường tơ lụa trên biển, nhằm ba mục đích gồm hỗ trợ mạng lưới sản xuất chung của khu vực, thúc đẩy trao đổi thương mại và nâng cao vai trò của Trung Quốc như một cơ hội đầu tư, nguồn vốn trong mắt các nước ASEAN; mở rộng và liên kết hệ thống các cảng biển, tăng cường vai trò các cộng đồng người Hoa tại nước ngoài và tăng cường độ tin cậy giúp giảm những căng thẳng khu vực về tranh chấp lãnh thổ và những nhạy cảm lịch sử.
Việc phục hồi “Con đường tơ lụa trên biển”nằm trong tổng thể chiến lược tiến ra Biển Đông, mở rộng ảnh hưởng của Trung Quốc. Ngay sau khi kết thúc phân chia đàm phán Vịnh Bắc Bộ với Việt Nam năm 2000, phía Trung Quốc đã kêu gọi thành lập vành đai kinh tế Vịnh Bắc Bộ, một bộ phận của chương trình hợp tác kinh tế “hai hành lang, một vành đai” mà phạm vi của nó gồm ba thành phố cấp địa khu của tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc gồm: Bắc Hải, Khâm Châu, cảng Phòng Thành; một thành phố cấp địa khu của tỉnh Quảng Đông là Trạm Giang; tỉnh đảo Hải Nam; và 10 tỉnh, thành Việt Nam gồm Quảng Ninh, Hải Phòng, Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình và Quảng Trị. Nội dung hợp tác bao gồm thương mại, đầu tư, khai thác kinh tế biển, du lịch và bảo vệ môi trường.
Tháng 7/2006, tại diễn đàn Hợp tác kinh tế Vịnh Bắc Bộ tổ chức tại Nam Ninh. Bí thư khu Uỷ Quảng Tây Lưu Kỳ Bảo đưa ra ý tưởng chiến lược về hợp tác kinh tế vịnh Bắc Bộ mở rộng. Đây là ý tưởng thiết lập hợp tác trên biển giữa Trung Quốc và ASEAN. Theo các chuyên gia Trung Quốc ý tưởng này có lợi cho việc mở rộng không gian phát triển kinh tế và thị trường trong khu vực, tạo ra những điểm kinh tế mới, có lợi cho phát huy sức mạnh, sức cạnh tranh tổng thể của toàn khu vực. Hợp tác sẽ tạo điều kiện để ổn định hơn khu vực Biển Đông (tuyến vận tải quan trọng đối với nhiều nước) và làm cho quan hệ Trung Quốc – ASEAN thêm gắn bó khăng khít trên tinh thần “cùng bù ưu thế, cùng hưởng lợi ích, cùng nhau phát triển” trên cả lục địa và trên biển.
Ý tưởng “Con đường tơ lụa trên biển” nhằm củng cố sự hiện diện của Trung Quốc ở Biển Đông, củng cố yêu sách phi lý đường lưỡi bò. Sáng kiến này được đưa ra trong bối cảnh một loạt các sự kiện gần đây trên Biển Đông đã làm cho các nước trong khu vực nghi ngại nhiều hơn là ủng hộ. Các nước đều cảnh giác trước những hành động của Trung Quốc trong thời gian gần đây như: tuyên bố Biển Đông với “đường lưỡi bò” là lợi ích cốt lõi của Trung Quốc (3/2010); thành lập thành phố Tam Sa (24/7/2012) mà ranh giới bao trùm các quần đảo và bãi ngầm ở Biển Đông, bao gồm cả Hoàng Sa, Trường Sa của Việt Nam; cắt cáp tàu Bình Minh, tàu Vi King (2011, 2012); xâm chiếm Scarborough tranh chấp với Philippines (4/2012). gọi thầu 9 lô dầu khí trên thềm lục địa miền Trung Việt Nam (6/2012); in “đường lưỡi bò” trong Hộ chiếu điện tử (12/2012); các luật, quy định về cấm đánh bắt cá, về kiểm soát tàu thuyền nước ngoài của tỉnh Hải Nam, thiết lập chế độ tuần tra sẵn sàng chiến đấu của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) ở Biển Đông; tuyên bố lập vùng cảnh báo bão; hạ đặt trái phép dàn khoan HD 981 vào sâu trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa Việt Nam (5/2014); xuất bản bản đổ khổ đứng (6/2014); đưa tàu Hải dương 8 vào Bãi Tư Chính (7/2019). Sáng kiến “Con đường tơ lụa trên biển” không nằm ngoài chiến thuật ba hướng của Trung Quốc là hợp thức hóa “đường lưỡi bò” trong các văn bản quốc gia và tranh thủ đăng ký tại các tổ chức và diễn đàn quốc tế; triển khai các hoạt động quấy phá, thăm dò dọc theo đướng lưỡi bò để áp đặt quyền sở hữu và quản lý toàn Biển Đông; tuyên truyền phản ứng mạnh mẽ đối với những phát biểu phê phán Trung Quốc của các nước và kiên trì thử thách sự chịu đựng của cộng đồng quốc tế.
“Cộng đồng chung vận mệnh trên biển” và ý đồ của TQ
Năm 2018, tại cuộc duyệt binh tại căn cứ hải quân đảo Hải Nam, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tuyên bố rằng, Bắc Kinh sẽ sát cánh cùng với hải quân của các nước bạn bè hoặc đối thủ thúc đẩy đối thoại và bảo đảm hòa bình trên biển. Vừa qua, truyền thông Trung Quốc lúc đó nhanh chóng loan tải những thông điệp của Chủ tịch Tập Cận Bình như “Hải quân Trung Quốc sẽ trước sau như một tăng cường giao lưu hợp tác với hải quân các nước, tích cực thực hiện trách nhiệm nghĩa vụ quốc tế, bảo đảm an ninh các tuyến hàng hải quốc tế, nỗ lực cung cấp nhiều hơn sản phẩm an ninh chung trên biển”. Ông Tập Cận Bình cũng nhắc đến việc hải quân các nước sẽ tổ chức một cuộc hội thảo cấp cao “cùng xây dựng Cộng đồng chung vận mệnh biển” với hy vọng sẽ tập trung đóng góp trí tuệ để thúc đẩy xây dựng “Cộng đồng”. Trong khuôn khổ kỷ niệm 70 năm thành lập Hải quân Trung Quốc (24/4/2019), tại Thanh Đảo đã diễn ra Hội thảo cấp cao “Xây dựng Cộng đồng chung vận mệnh trên biển”, với ba chủ đề thảo luận gồm: “Cộng đồng chung vận mệnh nhân loại và hải dương – vai trò và trách nhiệm của hải quân”; “Cùng đối phó với thách thức, đe dọa trên biển – thực tiễn và cống hiến của hải quân” và “Cùng trao đổi, cùng xây dựng và cùng chia sẻ trong quản lý biển toàn cầu – hợp tác và hành động của hải quân”. Cùng ngày, phát biểu tại một diễn đàn ở Thanh Đảo, sau lễ diễu binh kỷ niệm 70 năm thành lập Hải Quân Trung Quốc, Tư lệnh Hải quân Trung Quốc Thẩm Kim Long cho rằng “tất cả mọi người cần tuân theo các quy tắc, bảo vệ tốt trật tự trên biển. Tự do hàng hải là nguyên tắc được cộng đồng quốc tế thừa nhận rộng rãi. Tuy nhiên không thể được sử dụng làm cái cớ để vi phạm các quyền hợp pháp và lợi ích của các quốc gia ven biển”. Ông Thẩm Kim Long cho biết Trung Quốc sẽ tiếp tục đàm phán với ASEAN về COC. Ông nói “Trung Quốc cam kết sẽ xây dựng Biển Đông trở thành vùng biển của hòa bình, hữu nghị và hợp tác”.
Trung Quốc đang tích cực phát đi tín hiệu về “ý muốn tốt đẹp của việc phát triển hải quân ra bên ngoài”, sự khoa trương của Hải quân Trung Quốc đối với nước khác được các nước nhìn nhận theo những cách thức khác nhau. Các nước đối thủ cạnh tranh chiến lược ở khu vực không tránh khỏi coi lễ duyệt binh lần này là sự “khoe cơ bắp” của Hải quân Trung Quốc. Trung Quốc đề xướng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực Hải quân, khái niệm “Cộng đồng chung vận mệnh biển” trùng hợp với “Con đường Tơ lụa trên biển”, nhấn mạnh hợp tác kinh tế xanh, khoa học biển và an ninh biển. Trong bối cảnh một số nước còn cảnh giác đối với sự lớn mạnh về thực lực của Hải quân Trung Quốc, khái niệm “Cộng đồng chung vận mệnh biển” là nhằm giảm lo ngại của bên ngoài đối với ý đồ chiến lược của Hải quân Trung Quốc.
Nhìn chung, ý tưởng “Con đường tơ lụa trên biển” và “Cộng đồng chung vận mệnh trên biển” của Trung Quốc đều nhằm củng cố sự hiện diện của nước này ở Biển Đông và củng cố yêu sách phi lý “đường lưỡi bò”. Hai sáng kiến này được đưa ra trong bối cảnh một loạt các sự kiện gần đây trên Biển Đông đã làm cho các nước trong khu vực nghi ngại nhiều hơn là ủng hộ, buộc các nước phải cảnh giác trước những hành động mới, mời gọi lôi kéo của Trung Quốc.
Trong lễ kỷ niệm 70 năm ngày thành lập nước CHNN Trung Hoa chính quyền Bắc Kinh đã phô diễn một cách hoành tráng tất cả những gì thuộc về sức mạnh quân sự với rất nhiều loại vũ khí được cho là bí mật. Quân đội của họ mạnh đến mức nào? Phải nói là rất mạnh, mạnh tương đương với cường quốc quân sự số 1 thế giới ngày nay – USA. Chính vì thế Mỹ đang nóng lòng sớm „dìm“ Trung Quốc xuống trước khi quá muộn.
Ngay trước buổi diễu hành quân sự được cho là lớn nhất trong lịch sử Trung Quốc, Siemon Wezeman thuộc Viện nghiên cứu hòa bình Stockholm Sipri đã cảnh báo: „Có nhiều nhà quan sát quân sự, trong đó có cả Mỹ đã thốt lên rằng: Họ (Trung Quốc) đang tiến ngày càng gần hơn (với công nghệ của chúng ta). Mọi người thực sự bắt đầu lo lắng“.
Các chuyên gia đều choáng ngợp về sự phô diễn sức mạnh của Trung Quốc
Hồi tháng Một, trong báo cáo của Cơ quan Tình báo Quốc phòng Hoa Kỳ cũng đã nêu rõ: „Trung Quốc đã phát triển năng lực hạt nhân, hàng không vũ trụ và không gian mạng, điều này cho phép họ tiếp cận đối thủ bất kỳ nơi đâu trên địa cầu này“. Và chuyên gia hạt nhân Hans Kristensen thuộc „Liên đoàn các nhà khoa học Mỹ“ gọi màn trình diễn quân sự Trung Quốc hôm thứ ba là „chóng mặt“ và cơ hội hiếm hoi để được xem chương trình vũ khí bí mật của nước này.
Trên trời là bom hạt nhân
Lần đầu tiên, Trung Quốc trình bày máy bay ném bom chiến lược mới tự sản xuất, được gọi là H-6N. Ngoài ra, máy bay ném bom tầm trung và tầm xa chiến lược H-6K đã bay qua Quảng trường Thiên An Môn ở Bắc Kinh. Máy bay ném bom H-6 có khả năng mang bom hạt nhân và bom hydro.
JL-2 sự đe doạ từ biển – tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm
Những vũ khí này cũng lần đầu tiên được trình chiếu diễn trước công chúng. Đây là những tên lửa JL-2 được bắn từ tàu ngầm thuộc lớp Jin. Mỗi tên lửa JL-2 có thể mang 1 đầu đạn. Trung Quốc đã phát triển thế hệ kế nhiệm của JL-2, được gọi là tên lửa JL-3 và có thể được bắn bởi các tàu lớp Jin thế hệ mới.
Tổ hợp tên lửa đạn đạo mang đầu đạn siêu thanh – một bất ngờ lớn
Đối với chuyên gia hạt nhân Hans Kristensen, việc phô diễn vũ khí này „có lẽ là bất ngờ lớn nhất“, như ông đã viết trong một bài đăng trên blog. Theo Tân Hoa Xã, DF-17 là tên lửa siêu thanh có thể đi được 1.400 km mà vẫn có thể bắn trúng mục tiêu của kẻ thù một cách chính xác.
DF-17 được gắn trên một tàu lượn cho phép các tên lửa bay thấp hơn nhiều. Với sự bổ sung này, tên lửa có thể sẽ chậm hơn một chút. Tuy nhiên, nó có một lợi thế lớn rất nhiều so với các tên lửa đạn đạo khác, được bắn vào không gian và sau đó mới đi vào khí quyển trái đất. DF-17 rất khó hoặc thậm chí không thể phát hiện từ các hệ thống phòng thủ hiện có.
Đó cũng là lý do Adam Ni, chuyên gia quân sự am hiểu Trung Quốc từ Đại học Macquarie ở Sydney, Australia, gần đây đã cảnh báo: „Cuộc chạy đua vũ trang dẫn đến việc phát triển vũ khí mới như DF-17 đang đe dọa và gây mất ổn định khu vực (được cho là nhắm đến khu vực Ấn Độ – Thái Bình Dương).“
Tên lửa đạn đạo tầm trung có thể nhắm vào lãnh thổ Hoa Kỳ
Những tên lửa đạn đạo tầm trung này vốn rất quen thuộc với giới chuyên môn. 65 DF-26 đã từng được sử dụng, chuyên gia hạt nhân Kristensen viết. Với tầm bắn lên tới 5.400 km, Trung Quốc có thể sử dụng những vũ khí này trang bị đầu đạn hạt nhân, để nhắm vào lãnh thổ của Mỹ trong đó có đảo Guam.
Tên lửa đạn đạo DF-5B có thể mang nhiều đầu đạn
Từ lâu các chuyên gia đã biết đến những tên lửa đạn đạo xuyên lục địa này. Chúng đã được trình diễn tại cuộc diễu hành quân sự năm 2015. Tân Hoa Xã của Trung Quốc đưa tin, tên lửa DF-5B có thể mang nhiều đầu đạn bao gồm cả đầu đạn hạt nhân. Tên lửa này được cho là đã được thử nghiệm, như Kristensen đã viết cho „Liên đoàn các nhà khoa học Mỹ“ vào đầu tháng 9.
DF-31AG: Tên lửa cũ nhưng mới
Tên lửa liên lục địa trên mặt đất di động này không phải là mới. Tân Hoa Xã đưa tin rằng tên lửa DF-31AG đã được „sửa đổi nâng cấp“. Những viên đạn này cũng đã được bắn thử, theo như báo cáo của Kristensen hồi đầu tháng 9 cho „Liên đoàn các nhà khoa học Mỹ.“
DF-41 – Tên lửa đạn đạo xuyên lục địa di động
Phải mất một thời gian dài. Năm 1997, Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ lần đầu tiên báo cáo sự phát triển của DF-41. Bây giờ, chính phủ Trung Quốc tự hào trình bày nó. DF-41 là tên lửa xuyên lục địa di động đầu tiên của Trung Quốc có khả năng mang nhiều đầu đạn hạt nhân. Về mặt lý thuyết, bằng các phương tiện vận chuyển thích hợp, nó có thể được đưa đến các nơi trên lãnh thổ Trung Quốc khi cần thiết và các hệ thống phòng thủ của đối phương rất khó có thể chống đỡ.
Tên lửa DF-41 đạt tầm bắn 13.000 – 15.000 km, vì vậy nó có thể nhắm mục tiêu toàn bộ lục địa Mỹ và tấn công bất cứ mục tiêu nào trên thế giới. Ngoài ra, DF-41 có thể mang tới mười đầu đạn. „Việc nghiên cứu và phát triển tên lửa đạn đạo xuyên lục địa này đã rất thành công“, chuyên gia hạt nhân Trung Quốc Yang Chengjun tiết lộ với tờ báo thân thiện nhà nước Trung Quốc „Global Times“ và cho biết thêm „Tính năng kỹ thuật của nó rất hoàn hảo.“
Trung Quốc muốn thể hiện điều gì qua cuộc diễu hành này?
Mạnh mẽ và đáng sợ như những thứ vũ khí mà họ đưa qua đường phố của Bắc Kinh, nhưng Trung Quốc đã rất cẩn thận trong lời hùng biện sau cuộc diễu hành ấy. Trong Thời báo Hoàn cầu, một tờ báo tiếng Anh được xuất bản bởi Đảng Cộng sản Trung Quốc, xuất hiện những tiêu đề vào tối thứ ba theo giờ châu Âu như „Sức mạnh quân sự của Trung Quốc nhằm đảm bảo hòa bình và ổn định thế giới“, hoặc: „Lễ kỷ niệm lớn thể hiện ý chí hòa bình, đoàn kết của xã hội Trung Quốc“.
Thông điệp thứ nhất: Trung Quốc muốn tự bảo vệ mình bằng những vũ khí này và để đảm bảo quyền lực của chính mình. Họ thậm chí không nghĩ đến các cuộc chiến tranh xâm lược.
Thông điệp thứ hai: Ngay cả khi Mỹ cố gắng kiềm chế Trung Quốc về kinh tế và quân sự, Bắc Kinh cũng không muốn thu mình nhu nhược. Họ không muốn bị chia nhỏ. Họ cảm thấy mình là một cường quốc thế giới, mai này có thể còn lớn mạnh hơn Mỹ và sau đó bảo đảm gìn gữa hòa bình thế giới còn tốt hơn Mỹ.
Ngày 1/10, Bắc Kinh tổ chức hàng loạt các sự kiện chào mừng 70 năm Quốc khánh Trung Quốc.
Lễ kỷ niệm 70 năm diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc không “yên bình”
Năm 2019, Trung Quốc đang phải đối diện với nhiều khó khăn, thách thức chưa từng có. Từ quan hệ quốc tế, an ninh chính trị nội bộ, đến kinh tế, quân sự đều gặp nhiều trở ngại. Đặc biệt là cuộc chiến thương mại Mỹ – Trung chưa có hồi kết; tình hình căng thẳng ở Hồng Công tiếp tục có nhiều diễn biến phức tạp; vấn đề Đài Loan đang bế tắc; vấn đề người Duy Ngô Nhĩ tiếp tục bị phương Tây lên án, chỉ trích năng nệ; Trung Quốc gia tăng các hoạt động phi pháp trên Biển Đông, khiến Bắc Kinh bị cộng đồng quốc tế chỉ trích; nền kinh tế trong nước chịu áp lực suy giảm tăng trưởng nặng nề, năng suất lao động sụt giảm kéo dài khiến Bắc Kinh đối mặt với nhiều hệ lụy kinh tế và xã hội…
Cuộc chiến thương mại giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới nổ ra từ giữa năm ngoái và vẫn chưa có dấu hiệu chấm dứt, ảnh hưởng đến các doanh nghiệp và hoạt động kinh tế trên toàn cầu. Theo một khảo sát gần đây của Reuters, khoảng 80% các nhà kinh tế tham gia cho rằng chiến tranh thương mại sẽ giữ mức hiện tại hoặc trầm trọng hơn cho đến hết năm sau. Các cuộc đàm phán thương mại hai bên thời gian qua đều rơi bế tắc sau khi Bắc Kinh được cho là đi ngược với các cam kết trước đó, bao gồm việc thay đổi luật pháp để tăng cường các biện pháp bảo vệ sở hữu trí tuệ, hạn chế ép buộc doanh nghiệp Mỹ chuyển giao công nghệ cho các công ty Trung Quốc và tạo thuận lợi để doanh nghiệp Mỹ tiếp cận thị trường Trung Quốc. Sau đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra lệnh áp thuế bổ sung lên 200 tỷ USD hàng nhập khẩu Trung Quốc, đồng thời lên kế hoạch tăng thuế đối với hầu hết các mặt hàng Trung Quốc nhằm tăng cường thế và lực của Washington trên bàn đàm phán. Mới đây nhất, hai bên liên tục tung thuế ăn miếng trả miếng đẩy thương chiến lên nấc thang mới. Washington ngày 1/9 kích hoạt thu thuế 15% đối với 112 tỷ USD hàng nhập khẩu Trung Quốc, còn Bắc Kinh áp thuế bổ sung 5-10% lên hàng hóa Mỹ cùng ngày. Hiện chưa thể khẳng định các cuộc đàm phán sắp tới sẽ giúp trì hoãn việc áp thuế bổ sung từ 25% lên 30% đối với 250 tỷ USD hàng Trung Quốc từ ngày 15/10.
Đã 18 tuần, hoạt động biểu tình ở Hồng Công chưa có dấu hiệu “hạ nhiệt”. Bất kể Trưởng Đặc khu Hồng Công Lâm Trịnh Nguyệt Nga tuyên bố rút Dự luận dẫn độ, tình hình căng thẳng ở Hồng Công vẫn chưa có dấu hiệu “hạ nhiệt”, khiến Mỹ và các nước phương Tây tiếp tục hối thúc Bắc Kinh cần có giải pháp đối thoại cho vấn đề Hồng Công. Biểu tình gần 4 tháng qua ở Hồng Công được xem là một trong những thách thức lớn nhất với Chủ tịch Tập Cận Bình kể từ khi lên nắm quyền năm 2012. Trung Quốc phủ nhận can thiệp vào các vấn đề của Hồng Công, cáo buộc các nước phương Tây thúc đẩy tình trạng thêm bất ổn. Hình ảnh người dân xếp hàng dài tại sân bay biểu tình, các cuộc đụng độ trên khắp các con phố có mặt trên khắp các trang báo khiến nhiều nước lên tiếng quan ngại và kéo sụt lượng khách du lịch tới Hồng Công nhiều tháng qua. Hơn 1.100 người bị bắt giữ kể từ khi bạo lực leo thang đầu tháng 6. Hồng Công cũng đang phải đối mặt với cuộc suy thoái kinh tế lớn.
Tình hình kinh tế suy giảm nghiêm trọng. Trung Quốc trở thành động lực chính của sự tăng trưởng kinh tế thế giới khi các quốc gia phát triển đang chịu thiệt hại sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008. Giờ đây, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang phát triển với tốc độ chậm nhất kể từ đầu những năm 1990. Trung Quốc chứng kiến sản lượng công nghiệp tăng với tốc độ chấm nhất kể từ tháng 8/2002. Vài tuần sau, Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường nói rằng sẽ không dễ để nước này duy trì tốc độ tăng trưởng trên 6%. Các vấn đề trong nước, thương chiến với Mỹ và dịch tả lợn, tất cả đang phá vỡ sự phát triển nhanh chóng của Trung Quốc. Không những vậy, xuất khẩu của Trung Quốc giảm 1% trong tháng Tám so với một năm trước đó và xuất khẩu sang Mỹ giảm mạnh 16%. Kinh tế Trung Quốc tăng 6,2% so với cùng kỳ trong quý II, giảm từ 6,4% trong ba tháng đầu năm và 6,6% trong năm 2018.
Cuộc sống người dân Trung Quốc đang bị đảo lộn và chịu ảnh hưởng lớn từ việc thiếu hụt thực thẩm và lạm phát tăng cao. Trong một khảo sát gần đây của Bloomberg, với nhiều người dân Trung Quốc, mối lo về chi phí sinh hoạt là lớn nhất. Rất nhiều người nói về việc cuộc sống ngày một khó khăn, đặc biệt khi giá thịt lợn tăng cao. Phó thủ tướng Trung Quốc Hồ Xuân Hoa cho biết, thịt lợn là món ăn chủ chốt tại Trung Quốc. Giá mặt hàng này đã tăng gần 50% trong tháng 8, khiến nhiều sản phẩm khác cũng trở nên đắt đỏ hơn. Tình trạng này có thể kéo dài sang năm sau. Ngay cả việc nhập khẩu thịt lợn cũng không đủ bù 10 triệu tấn thiếu hụt tại đây.
Mới đây nhất, hơn 30 nước dưới sự dẫn đầu của Mỹ đã lên án Trung Quốc “đàn áp” người Duy Ngô Nhĩ tại Tân Cương, cho rằng các nước này đang vi phạm Hiến chương Liên hợp quốc. Động thái diễn ra chỉ một ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi chấm dứt đàn áp tự do tôn giáo trong một sự kiện khác bên lề cuộc họp thường niên của Đại hội đồng Liên hợp quốc. Trong khi đó, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo vừa đưa ra tuyên bố kêu gọi các quốc gia Trung Á nên từ chối yêu cầu của Trung Quốc trong việc buộc hồi hương các sắc dân thiểu số về Trung Quốc; cho rằng việc Bắc Kinh giam giữ người Hồi giáo Duy Ngô Nhĩ ở miền tây Trung Quốc không liên quan gì đến chống khủng bố, như Trung Quốc tuyên bố. Thay vào đó, Ngoại trưởng Mỹ coi đây một nỗ lực nhằm xóa bỏ các nền văn hóa và các tôn giáo của người thiểu số. Ông Pompeo đã đưa ra ý kiến trên trong một cuộc họp vào Chủ nhật với các bộ trưởng ngoại giao của 5 nước Trung Á, bao gồm: Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan và Uzbekistan bên lề Đại hội đồng thường niên của Liên Hợp Quốc. Trước đó, Thượng viện Mỹ (11/9) đã thông qua một dự luật về các vấn đề nhân quyền tại Tân Cương. Dự luật có tên là “Đạo luật Chính sách nhân quyền Duy Ngô Nhĩ 2019”, yêu cầu chính phủ Mỹ tích cực gây áp lực lên Liên Hợp Quốc và các tòa án quốc tế khác phải hành động về vấn đề nhân quyền tại Tân Cương và kêu gọi Bộ Thương mại Mỹ xem xét trừng phạt các quan chức chính quyền và các cá nhân chịu trách nhiệm thành lập và duy trì các “trung tâm đào tạo” ở vùng lãnh thổ cực Tây của Trung Quốc. Ngoài ra, dự luật cũng yêu cầu Bộ Ngoại giao Mỹ công bố đánh giá hằng năm về quy mô và điều kiện của các “trung tâm đào tạo” Tân Cương nhằm giúp các quan chức.
Đáng chú ý, từ đầu tháng 7/2019 đến nay, Trung Quốc liên tục điều các nhóm tàu khảo sát, chấp pháp hoạt động trái phép trong vùng biển của Việt Nam, Malaysia, Philippines, Nhật Bản… Hành động trên của Bắc Kinh đã vấp phải sự phản đối cứng rắn của cộng đồng quốc tế. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Morgan Ortagu (20/7) đã phát đi Thông cáo bày tỏ quan ngại trước các thông tin về hành vi can thiệp của Trung Quốc đối với các hoạt động liên quan tới dầu khí trong khu vực, bao gồm các hoạt động thăm dò và khác dầu khí từ lâu của Việt Nam. Thông cáo của Bộ Ngoại giao Mỹ nêu rõ: “Những hành động khiêu khích lặp đi lặp lại của Trung Quốc nhằm vào các hoạt động phát triển dầu khí ở ngoài khơi đã đe dọa tới an ninh năng lượng trong khu vực và gây tổn hại cho thị trường năng lượng tự do và cởi mở tại Ấn Độ – Thái Bình Dương”. Bộ Ngoại giao Mỹ khẳng định Washington “kịch liệt phản đối hành vi cưỡng ép trái phép và đe dọa của bất kỳ bên nào nhằm khẳng định yêu sách hàng hải hoặc chủ quyền của mình”, đồng thời yêu cầu “Trung Quốc nên chấm dứt các hành động bắt nạt, kiềm chế tham gia vào các hành động khiêu khích và gây bất ổn”. Cố vấn An ninh Quốc gia Mỹ John Bolton (19/7) cũng lên tiếng chỉ trích hành động đe dọa hòa bình và an ninh của Trung Quốc tại khu vực Ấn Độ – Thái Bình Dương. Ông John Bolton nhận định tôn trọng chủ quyền và tự do hàng hải là vấn đề căn bản trong tầm nhìn Ấn Độ – Thái Bình Dương của Mỹ và ASEAN. Hành vi cưỡng ép của Trung Quốc nhằm vào các nước láng giềng Đông Nam Á đang phản tác dụng và đe dọa hòa bình – ổn định khu vực…
Trung Quốc ban hành hàng loạt lệnh cấm để chuẩn bị Quốc Khánh
Để làm tốt công tác chuẩn bị cho đợt lễ kỷ niệm, Chính phủ Trung Quốc đang có sự cảnh giác cao độ và đưa ra hàng loạt các lệnh cấm như cấm thả diều, bóng bay, chim bồ câu, máy bay mô hình điều khiển từ xa; cấm các chủ phương tiện tự mình bơm xăng xe tại các cây xăng; cấm sử dụng bộ đàm và các thiết bị khác sử dụng sóng vô tuyến. Người dân sống tại những ngôi nhà gần quảng trường Thiên An Môn được lệnh không được đến gần cửa sổ và phải đóng rèm lại. Tại tỉnh Thiểm Tây lân cận, cảnh sát và nhân viên các cơ quan an ninh địa phương khác cũng bị cấm uống rượu kể từ ngày 15/9.
Đáng chú ý, để hạn chế tình trạng ô nhiễm môi trường ảnh hưởng đến các hoạt động kỷ niệm 70 năm quốc khánh, Trung Quốc cũng đưa ra một loạt các biện pháp kiểm soát. Hiện Bắc Kinh và các khu vực lân cận đã áp dụng biện pháp hạn chế các ngành công nghiệp nặng như thép, xi măng, điện, nhằm giữ bầu trời quang đãng trước ngày quốc khánh. Thành phố Từ Châu, thuộc tỉnh Giang Tô, cũng đóng cửa hơn một chục nhà máy sản xuất thép và hạn chế việc sản xuất than cốc. Ngoài ra, chính quyền Từ Châu sẽ hạn chế các xe chở hàng công nghiệp và việc đốt rơm tại các khu vực ngoại thành. Tại thành phố trọng điểm công nghiệp khác là An Dương, tỉnh Hà Nam, chính quyền cũng ra báo động đỏ từ 25/9 nhằm siết lại hoạt động công nghiệp và vận tải, trong đó cũng đóng cửa toàn bộ các nhà máy sản xuất thép.
Lễ duyệt binh của Trung Quốc có gì mới
Lễ duyệt binh lần này là một phần quan trọng trong các hoạt động kỷ niệm 70 năm thành lập nước Trung Quốc mới, nhiều loại vũ khí tối tân do Trung Quốc sản xuất sẽ lần đầu tiên xuất hiện tại cuộc diễu binh lần này. Đại diện Bộ Tham mưu Liên hợp Quân ủy Trung ương nhấn mạnh sự kiện là dịp để công bố các thành tựu của công cuộc xây dựng quốc phòng 70 năm qua tại Trung Quốc, đồng thời thể hiện hình ảnh mới của quân đội Trung Quốc sau đợt cải tổ lớn do Chủ tịch Tập Cận Bình phát động. Lễ diễu binh sẽ có 3 đội hình chính, gồm lực lượng diễu binh dưới đất, trên không và trang bị vũ khí. Đáng chú ý, ông Thái Chí Quân cho biết, Lễ duyệt binh không nhằm vào bất cứ quốc gia hoặc vùng lãnh thổ nào, không nhằm vào bất cứ tình thế riêng lẻ nào và quy mô cuộc duyệt binh không nhằm gửi tín hiệu cứng rắn, quân đội Trung Quốc luôn “cam kết bảo vệ hòa bình thế giới và ổn định khu vực”.
Trong khi đó, Hãng tin Reuters cho biết, các lực lượng vũ trang Trung Quốc dự kiến sẽ giới thiệu hàng loạt vũ khí mới tại lễ duyệt binh. Các loại tên lửa tiên tiến sẽ là yếu tố thu hút sự quan tâm lớn nhất tại lễ duyệt binh kỷ niệm 70 năm quốc khánh Trung Quốc. Nhiều loại trong số này được thiết kế để tấn công các tàu sân bay và căn cứ mang tính biểu tượng cho sức mạnh quân sự Mỹ trong khu vực. Một số vũ khí có thể kể ra gồm “kẻ hủy diệt tàu sân bay Dongfeng-21D” được Trung Quốc cho là có thể đánh trúng các loại tàu chiến hiện đại, và tên lửa tầm trung DF-26, được gọi là “kẻ hủy diệt Guam,” ám chỉ căn cứ quân sự của Mỹ trên đảo Guam ở Thái Bình Dương. Sự chú ý của của truyền thông nhà nước còn tập trung vào tên lửa đạn đạo liên lục địa DF-41, có thể mang nhiều đầu đạn hạt nhân, đủ sức vươn tới Mỹ. Vũ khí này là một trong những phương tiện răn đe hạt nhân của Trung Quốc. Ngoài ra, Trung Quốc còn đạt được bước tiến lớn trong hoạt động phát triển các tên lửa siêu vượt âm như DF-17. Theo lý thuyết, loại tên lửa này có thể đạt tới tốc độ cao gấp nhiều lần vận tốc âm thanh, từ đó nâng cao hơn nữa khả năng tấn công tầm xa của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA).
Bên cạnh các loại tên lửa mới, giới phân tích còn đặc biệt chú ý tới khả năng Trung Quốc sẽ ra mắt hai mẫu máy bay không người lái tàng hình trong lễ duyệt binh. Sau khi phân tích các bức ảnh và các nguyên mẫu bị rò rỉ, các chuyên gia tin rằng, một trong hai chiếc máy bay này là “Lijian” (Kiếm Sắc/Sharp Sword), tương tự mẫu X-47 của Mỹ. Mẫu còn lại được cho là mang tên DR-8. Đây có thể là một máy bay do thám siêu âm hoặc siêu vượt âm. Hình dáng của DR-8 tương tự chiếc máy bay do thám không người lái D-21 của Mỹ trong những năm 1960, với tốc độ vượt hơn ba lần vận tốc âm thanh.
