Cho vay tiền làm cảng biển không có lãi, nước chủ nhà bị phụ thuộc nhà thầu Trung Quốc.
Sri Lanka được cho là một trong những „con nợ“ nổi tiếng của Trung Quốc với dự án cảng biển Hambantota do Trung Quốc rót vốn đầu tư xây dựng. Tuy nhiên, sau khi đi vào hoạt động, dự án này mang lại lợi nhuận quá thấp khiến nước chủ nhà không đủ khả năng trả nợ cho nhà đầu tư.
Tháng 12/2017, Sri Lanka đã bàn giao quyền kiểm soát cảng biển Hambantota ở phía Nam cho Trung Quốc theo hợp đồng thuê 99 năm trị giá 1,12 tỉ USD nhằm cứu vãn dự án thua lỗ này.
Cảng biển này đã được Công ty Trung Quốc China Merchants Port Holdings muốn tiếp tục đầu tư cho mục đích… giải trí.
Tuy nhiên, tờ SundayTimes (Sri Lanka) hôm 10/6 lại cho biết tin xấu: công ty Trung Quốc đã không đồng ý giao phần tiền còn lại trị giá 585 triệu USD.
Lý do mà công ty Trung Quốc đưa ra là, dự án phát triển cảng biển thành khu dịch vụ giải trí của họ nhận sự phản đối mạnh mẽ ở trong nước.
Công ty China Merchants Port Holdings được trích lời cho rằng số tiền còn lại trong hợp đồng chỉ được chuyển khi vấn đề được giải quyết ổn thỏa.
Sự bất bình còn leo thang sau khi chính quyền mới ở Sri Lanka đã hứa hứa hẹn sẽ giảm bớt sự phụ thuộc vào tiền của Trung Quốc nhưng vẫn không thành công bởi ảnh hưởng nặng nề từ áp lực tài chính do chính quyền cũ để lại.
Dự án cảng biển Hambantota được giao cho Bắc Kinh với hình thức cho thuê nhưng thời hạn cho thuê tới 99 năm đã gây ra mối lo ngại trong nước. Các thành viên Đảng đối lập ở Sri Lanka cho rằng, hợp đồng thực chất mang tính chất là bán đất hơn cho thuê.
Trước sự phản đối của dư luận trong nước, công ty Trung Quốc đã ngừng việc rót tiền cho các dự án. Điều này sẽ càng khiến các dự án ở Sri Lanka chậm đi vào hoạt động, chậm có lợi nhuận và vòng xoay này sẽ càng không gỡ được món nợ của quốc gia này.
Cảng biển Hambantota không kiếm ra tiền một phần vì nó khá cô lập. Không có trung tâm công nghiệp nào gần đó, không có các khách hàng tự nhiên ngay ngưỡng cửa.
Nhưng nay Trung Quốc sẽ kiểm soát cảng này và họ muốn thay đổi. Họ đang nói chuyện với chính phủ về kế hoạch tạo ra một khu kinh tế lớn – mua 15.000 mẫu đất để xây dựng nhà máy và văn phòng.
Nhưng nhiều người sống trong khu vực không muốn rời bỏ nhà cửa và trang trại của mình.
Dẫu vậy, những thỏa thuận này dường như là cách tốt nhất để Sri Lanka trả được một phần trong số 8 tỷ USD vay của Trung Quốc.
Tổng nợ của hòn đảo này là 64 tỷ USD. Khoảng 95% tổng thu ngân sách của chính phủ là để trả nợ.
Ngoài cảng biển ở Hambantota, một dự án khác nhận sự đầu tư từ Trung Quốc – sân bay quốc tế Mattala Rajapaksa – cũng đang gặp trục trặc.
Tại sân bay quốc tế này, cách Hambantota chừng 30km, chỉ có 5 chuyến bay mỗi tuần phục vụ vài trăm hành khách.
Fly Dubai là hãng hàng không duy nhất hoạt động tại sân bay quốc tế Mattala Rajapaksa – nơi bị gán cho tên gọi là sân bay „vắng“ nhất thế giới, cũng hoãn các chuyến bay trong tuần qua. Hãng hàng không Dubai này nói lý do thương mại và an toàn bay đã khiến họ tạm hoãn.
Dự án sân bay ở Sri Lanka vắng tanh đều do Trung Quốc đầu tư.
Một trung tâm hội nghị hiện đại khác hầu như không được sử dụng, một sân chơi criket cũng chỉ thỉnh thoảng được cho thuê làm đám cưới đều là các dự án được rót tiền của Trung Quốc.
Theo chuyên gia Arun Tambimuttu, cố vấn cựu Tổng thống Sri Lanka Mahinda Rajapaksa, người Trung Quốc lẽ ra có thể tức giận bỏ đi, để lại các dự án gây tranh cãi, nhưng thay vì thế họ chọn cách tiếp cận bình tĩnh, mưa dầm thấm lâu.
„Họ chọn cách tái đàm phán mọi thỏa thuận và quyết tâm bám trụ tại đây“, ông Tambimuttu nói.
Sri Lanka đã trở thành người chơi quan trọng trong kế hoạch „Vành đai và Con đường“ nhờ vào các cảng biển nằm ở vị trí chiến lược giáp Ấn Độ Dương. Những nhà hoạch định chính sách ở Colombo, thủ đô đảo quốc, có nhận thức sâu sắc về điều này.
Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un đã tới Singapore vào lúc 2h35 chiều 10/6 trên một chiếc máy bay Boeing 747 của Air China.
Ông Kim Jong Un tới Singapore trên một chiếc máy bay Boeing 747 của Air China.
Ra đón người đứng đầu Triều Tiên tại sân bay bay là Ngoại trưởng Singapore Vivian Balakrishnan.
Ra đón người đứng đầu Triều Tiên tại sân bay bay là Ngoại trưởng Singapore Vivian Balakrishnan
Không lâu sau khi máy bay chở ông Kim Jong Un hạ cánh xuống sân bay Changi, một đoàn xe 35 chiếc, gồm cả xe cảnh sát tháp tùng đã rời khu vực đón tiếp dành cho những nhân vật quan trọng tại sân bay và đi về phía đường cao tốc Pan-Island.
Giới truyền thông theo sát đoàn xe chở lãnh đạo Triều Tiên
Đoàn xe sau đó đi về khách sạn St Regis trên đường Orchard, nơi đoàn Triều Tiên sẽ ở trong thời gian ông Kim Jong Un có mặt tại Singapore.
Khoảng 3h40, đoàn xe về đến khách sạn.
Các vệ sĩ được cho là chạy theo xe của lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un
Ít nhất 7 vệ sĩ, mặc vét đen và cà vạt xanh chờ sẵn ở cửa vào khách sạn khi đoàn xe tới. Sau đó, các vệ sĩ chạy theo một trong số các chiếc xe Mercedes Benz về bãi đỗ.
Buổi tối, lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un gặp Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long.
Ông Kim Jong Un tới Singapore để hội đàm thượng đỉnh với Tổng thống Mỹ Donald Trump vào ngày 12/6. Cuộc gặp sẽ diễn ra trên đảo Sentosa.
Tổng thống Mỹ cũng đã tới Singapore vào khoảng 8h20 tối nay. Các báo cáo cho hay, đoàn xe của ông Trump lên tới 50 chiếc. Theo Nhà Trắng, Tổng thống Trump sẽ ở khách sạn Shangri-la.
Theo kế hoạch, sáng mai, người đứng đầu Nhà Trắng sẽ có cuộc gặp Thủ tướng nước chủ nhà Lý Hiển Long, StraitsTimes đưa tin.
Chính trị gia kỳ cựu 92 tuổi Mahathir Mohamad tuyên thệ nhậm chức Thủ tướng Malaysia tối 10-5 (giờ địa phương), trở thành nhà lãnh đạo lớn tuổi nhất thế giới. Ông và liên minh đối lập giành chiến thắng vang dội trong cuộc bầu cử trước đó một ngày, kết thúc hơn 6 thập kỷ cầm quyền của liên minh Mặt trận Quốc gia (BN).
Ông Mahathir Mohamad trở thành lãnh đạo cao tuổi nhất thế giới sau khi nhậm chức thủ tướng Malaysia Ảnh: The Straits Times
Đánh bại chính học trò của mình là đương kim Thủ tướng Najib Razak vốn đang chật vật vì bê bối ngân quỹ, ông Mahathir – cũng từng lãnh đạo BN từ năm 1981-2003 – cam kết nhanh chóng hình thành chính phủ mới.
Vị lãnh đạo đã lèo lái Malaysia với „bàn tay thép“ suốt hơn 2 thập kỷ chẳng phải gương mặt mới nhưng đối với liên minh Pakatan Harapan của ông, việc giành được 121 ghế trong quốc hội 222 ghế không chỉ giúp họ đủ sức thành lập chính phủ mà còn đánh dấu lần đầu tiên liên minh mang ý nghĩa „hy vọng“ này thoát được „phận“ đối lập để vào vị trí cầm quyền.
Chiến thắng của vị chính trị gia kỳ cựu vừa tạm gác lại cuộc đời hưu trí nhiều khả năng khiến quan hệ gần gũi giữa Malaysia và Trung Quốc dưới thời ông Najib đối mặt thách thức lớn. Theo Reuters, chỉ vài giờ sau khi thắng cử, ông Mahathir tuyên bố chính quyền mới có thể đàm phán lại một số thỏa thuận với Bắc Kinh.
Giá trị giao thương với Trung Quốc của Malaysia từ 289 triệu USD khi ông Mahathir lần đầu nhậm chức thủ tướng năm 1981 đã tăng lên 20 tỉ USD khi ông rời nhiệm sở năm 2003 và hiện ở mức 54,5 tỉ USD/năm. Báo cáo của Tập đoàn Nomura (Nhật Bản) hồi tháng rồi chỉ rõ Malaysia là một trong những bên nhận đầu tư Trung Quốc lớn nhất ở châu Á.
„Chúng tôi không thấy có vấn đề gì với sáng kiến „Vành đai và Con đường“ của Trung Quốc. Vấn đề là chúng tôi không muốn thấy có quá nhiều tàu chiến trong khu vực, đơn giản vì một tàu chiến thì sẽ có thêm nhiều tàu chiến khác“ – ông Mahathir nói trong cuộc họp báo hôm 10-5. Bên cạnh đó, lời hứa „100 ngày đầu tiên“ của ông được cho là sẽ đè nặng áp lực lên chính phủ mới nhằm xóa bỏ chính sách thuế hàng hóa và dịch vụ 6% dưới thời liên minh BN vốn không được lòng các cử tri.
Vị cựu thủ tướng sắp trở thành tân thủ tướng không có kế hoạch cầm quyền lâu dài. Ông đã cam kết tìm kiếm lệnh ân xá nhằm giải thoát người thành lập liên minh Pakatan Harapan, ông Anwar Ibrahim, khỏi nhà tù để chuyển giao ghế thủ tướng trong vòng 2 năm.
Trước khi rút khỏi liên minh BN và thành lập Pakatan Harapan năm 2016, ông Anwar từng là một phó thủ tướng dưới quyền ông Mahathir, đã bị sa thải, cáo buộc tham nhũng và kê gian rồi bị bỏ tù sau khi kêu gọi cải cách kinh tế, chính trị vào năm 1998.
Từ xa xưa, Trung Quốc luôn tự coi mình là bá chủ, ép buộc các nước phải thần phục mình. Đặc biệt các nước ở phía Đông và Nam là Nhật Bản, Triều Tiên, Việt Nam luôn phải chịu sức ép buộc phải thần phục từ Trung Quốc.
Nhà lãnh đạo CHDCND Triều Tiên Kim Jong-un (trái) mời Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in bước qua đất Bắc Triều Tiên
Đến thời hiện đại, Nhật Bản trỗi dậy tuột khỏi vòng tay của Trung Quốc. Còn lại Triều Tiên và Việt Nam bị chèn ép từ hai phía là Trung Quốc và Mỹ.
Từ năm 1950 đến năm 1953, Trung Quốc đã trực tiếp đưa quân tham gia vào cuộc chiến tranh Triều Tiêu và chấp nhận hi sinh 130.000 binh lính để đổi lấy hiệp định đình chiến chia cắt hai miền Triều Tiên. Từ đó đến nay Triều Tiêu trở thành „bảo bối“, trở thành vũ khí Trung Quốc sử dụng để mặc cả với Mỹ.
Đối với Việt Nam, Trung Quốc cũng mong muốn chia cắt hai miền Nam – Bắc. Trong khi thảo luận hiệp định Geneva, Trung Quốc ép miền Bắc Việt Nam chấp nhận lấy vĩ tuyến 17 làm ranh giới chia cắt. Sau đó Trung Quốc giúp Việt Nam chống Mỹ nhằm gây áp lực trong quan hệ Việt – Mỹ. Vừa muốn Bắc Việt Nam chịu ơn Trung Quốc vừa dùng Việt Nam làm con bài mặc cả với Mỹ. Năm 1972 khi mời được Tổng thống Mỹ sang thăm Trung Quốc, Trung Quốc đã thỏa thuận được việc chia cắt lâu dài Nam – Bắc Việt Nam. Nhưng sau đó Việt Nam quyết tâm giải phóng, thống nhất đất nước làm cho Trung Quốc tức giận. Ngay sau đó Trung Quốc tìm cách gây hấn bằng cách chiến tranh lấn chiếm biên giới và đánh chiếm các quần đảo của Việt Nam, tìm mọi cách để Việt Nam bất ổn và suy yếu.
Trung Quốc mất Việt Nam nhưng còn giữ được con bài Triều Tiên. Trung Quốc làm ngơ để Triều Tiên phát triển vũ khí hạt nhân, hậu thuẫn về kinh tế khi Triều Tiên bị Mỹ cấm vận. Thâm hiểm hơn Trung Quốc luôn tìm cách xúi giục gây căng thẳng đối đầu giữa Bình Nhưỡng và Seoul.
Trước thực tế đó, Mỹ đã tìm mọi cách vừa gây áp lực vừa mềm dẻo để hai miền Triều – Hàn có thể ngồi lại đàm phán, để họ thắng được âm mưu thâm độc của Bắc Kinh, để họ tiến tới ký kết hiệp định Hòa bình, chấm dứt xung đột và chiến tranh để cùng phát triển.
Triều Tiên sau nhiều năm chấp nhận làm em, phụ thuộc vào mọi sự sắp đặt của Trung Quốc, nay họ đã quyết tâm thoát khỏi sự phụ thuộc, độc lập trong chính sách quan hệ. Ngày 21/4, Bình Nhưỡng tuyên bố ngừng thử hạt nhân và đồng ý để hai nhà lãnh đạo Triều – Hàn gặp nhau. Triều Tiên đã chuyển hướng chiến lược từ chỗ vừa xây dựng năng lực răn đe hạt nhân vừa phát triển đất nước, giờ đây chuyển sang tập trung hẳn vào việc tái thiết nền kinh tế.
Tuy con đường thống nhất còn dài, nhưng việc hai miền ngồi lại để bàn việc chấm dứt chiến tranh, tập trung vào xây dựng kinh tế của Triều – Hàn đang làm cho cả Thế giới vui mừng nhưng lại làm cho Bắc Kinh tức giận vì Triều Tiên sẽ không còn là con bài trong tay Trung Quốc, nhất là trong cuộc gặp gỡ này có vai trò của Mỹ.
Cả Triều Tiên và Hàn Quốc hãy cảnh giác với sự thâm độc của Trung Quốc, chưa biết tới đây họ sẽ làm gì?
(Quan hệ quốc tế) – Quân đội Nga đưa ra những bằng chứng khiến liên quân Mỹ-Anh-Pháp không thể chối cãi về thất bại trong chiến dịch không kích Syria.
Một tên lửa hành trình Tomahawk chưa phát nổ và một tên lửa khác được Mỹ và các đồng minh của phóng vào trên Syria hôm 13 tháng 4 đã được Damacus chuyển đến Mát-cơ-va bằng đường hàng không.
Tổng Tham mưu trưởng Quân đội Nga Sergey Rudskoy cho biết trong một cuộc họp vào ngày 25/4 rằng, “Một số tên lửa không phóng trúng mục tiêu được chỉ định từ trước rõ ràng là do lỗi kỹ thuật, tạo ra nguy cơ phá hủy các cơ sở dân sự và gây ra thương vong cho thường dân”.
Mảnh vỡ Tomahawk bị bắn hạ ở Syria hôm 13/04 vừa qua
“Hai trong số đó có một tên lửa hành trình Tomahawk và một tên lửa có độ chính xác cao đã được đưa tới Moscow. Bạn có thể thấy đầu đạn của Tomahawk trên màn hình trình chiếu”, tướng Rudskoy cho biết.
Tướng Rudskoy nói thêm rằng, các chuyên gia Nga đang nghiên cứu chúng và kết quả của công việc này sẽ được sử dụng để cải thiện hệ thống vũ khí của Nga.
Quân đội Nga cũng tiết lộ những phần của của tên lửa của liên quân bị bắn hạ tại chiến trường Syria.
Tướng Rudskoy thêm một lần nữa khẳng định rằng chỉ có 22 quả tên lửa trúng mục tiêu ở Syria.
Những mảnh vỡ tên lửa của liên quân được Nga thu thậpMột phần của tên lửa Storm Shadow bị bắn hạ ở SyriaCác mảnh vỡ của tên lửa hành trình không khí SCALP EG
Trước đó, Bộ Quốc phòng Nga cũng đã chỉ rõ mục tiêu Mỹ và đồng minh nhắm đến tấn công và số lượng tên lửa phóng đến những mục tiêu đó:
76 tên lửa tấn công “Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Barzah”.
22 tên lửa nhắm đến khu vực được cho là lưu trữ vũ khí hóa học Shinshar Him.
7 tên lửa tấn công “Shinshar CW Bunker”.
Tướng Rudskoy nói thêm rằng, không có bất kỳ mục tiêu tấn công nào của liên quân được chính phủ Assad sử dụng để phát triển hay cất giữ vũ khí hóa học.
Tổng Tham Mưu Quân đội Nga cho biết thêm rằng Nga sẽ cung cấp cho quân đội Syria nhiều hệ thống phòng không và cũng sẽ tiếp tục huấn luyện lực lượng phòng không Syria.
Các chuyên gia Nga sẽ tiếp tục đào tạo nhân viên quân sự Syria, và sẽ hỗ trợ họ nắm vững các hệ thống phòng không mới được cung cấp trong tương lai gần, Rudskoy nói với các phóng viên
Những lời ca tụng sự hội nhập Á-Âu của Tập Cận Bình có thể bỏ qua sự bành trướng vốn thường bạo lực của Trung Quốc, nhưng lịch sử đó chưa bị các nước láng giềng của Trung Quốc lãng quên.
Tổng thống Nga Vladimir Putin, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Kazakhstan Nursultan Nazarbayev tại Moscow, Nga ngày 9/5/2015. (Ảnh RIA Novosti)
Từ Nga đến Trung Á, Sáng kiến „Vành đai và Con đường“ của Bắc Kinh gợi lên những kỉ niệm xấu về chủ nghĩa đế quốc Trung Quốc.
Năm 1904, Halford MacKinder đã đưa ra lý thuyết ai làm chủ Lục địa Á-Phi-Âu sẽ „điều khiển thế giới“. 109 năm sau, ở Astana của Kazakhstan, Tổng bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc Tập Cận Bình đã hành động, tuyên bố mình là người đề xướng và Trung Quốc là động cơ của sự hội nhập Á-Phi-Âu. Kỷ nguyên ngoại giao Sáng kiến „Vành đai và Con đường“ của Trung Quốc đã bắt đầu.
Lục địa Á-Phi-Âu nhanh chóng chứng tỏ là quá nhỏ cho tầm nhìn của Tập Cận Bình. Một tháng sau bài phát biểu ở Astana, Tập Cận Bình đã tới Jakarta để tuyên bố rằng Trung Quốc sẽ „củng cố hợp tác hàng hải với các nước ASEAN… và phát triển mạnh mẽ quan hệ đối tác hàng hải trong một nỗ lực chung nhằm xây dựng Con đường tơ lụa trên biển“. Hồi tháng 1, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã mời hơn 30 quốc gia Mỹ Latinh và Caribe gia nhập Sáng kiến „Vành đai và Con đường“. Những ngày sau đó, Quốc vụ viện Trung Quốc đã công bố Sách Trắng về chiến lược Bắc cực của nước này với câu cuối cùng khuyến khích các nước ủy viên Hội đồng Bắc cực – mà không giống Trung Quốc, thực tế giáp giới với Bắc cực – làm việc với Trung Quốc để „tham gia việc quản lý Bắc cực, thúc đẩy hợp tác liên quan đến Bắc cực dưới Sáng kiến ‚Vành đai và Con đường'“.
Từ Nam Mỹ đến Bắc cực, Sáng kiến „Vành đai và Con đường“ công nhận Trung Quốc là nước đứng đầu sự hội nhập toàn cầu. Nhưng các nước láng giềng của Trung Quốc lại hoài nghi hơn.
Các tác giả bài viết mới đây đã tới Bắc Kinh, Astana và Moskva để đánh giá tầm nhìn của Tập Cận Bình phù hợp như thế nào với của các nước láng giềng lục địa Á-Âu, những nước có sự hợp tác mang ý nghĩa quan trọng đối với thành công của Sáng kiến „Vành đai và Con đường“. Các tác giả nhận thấy sự háo hức tham gia những dự án hỗ trợ phát triển quốc gia, nhưng có cả sự phản đối sâu sắc bất cứ sự mở rộng nào sang phía Tây hoặc Bắc của các hoạt động, ý tưởng hay dân số Trung Quốc. Là thủ đô mới nhất của khu vực, Astana có thể được mong đợi sẽ thể hiện những tham vọng về lục địa Á-Âu, nhưng ngoại trừ một khách sạn do Trung Quốc xây dựng, không có dấu hiệu nào cho thấy sự gắn bó với Trung Quốc ở thành phố này. Phía trước các cửa hàng và các tòa nhà chọc trời tràn ngập chữ Kirin và tiếng Anh; hầu như không có chữ tiếng Trung Quốc. Nga chủ yếu vẫn là một nước Slave và châu Âu; những định hướng nghệ thuật và tư tưởng của nước này hoàn toàn mang tính phương Tây. Không nước nào hy vọng rằng sức mạnh của Trung Quốc sẽ gia tăng với các khoản đầu tư của nước này.
Lôgích chiến lược của Trung Quốc
Tập Cận Bình chưa nhận ra hoặc không quan tâm. Trong khi Mackinder nghĩ rằng bất kỳ bá quyền trên Lục địa Á-Phi-Âu nào trước tiên đều phải thống trị Đông Âu, Tập Cận Bình tự tin rằng lịch sử chứng minh chìa khóa để kiểm soát lục địa nằm ở Trung Quốc. Vào tháng 9/2013, ông nói với người Kazakhstan rằng „hơn 2.100 năm trước… sứ tiết Trương Khiên được cử đến Trung Á hai lần để mở cửa giao thiệp thân thiện giữa Trung Quốc và các nước Trung Á cũng như Con đường tơ lụa xuyên lục địa nối phương Tây và phương Đông“. Tháng 10/2013, trong bài phát biểu trước Quốc hội Indonesia, Tập Cận Bình đã nói rằng „Đông Nam Á từ thời xa xưa đã là một trung tâm quan trọng dọc Con đường tơ lụa trên biển cổ đại“. Ý nghĩa của điều đó là thương mại giữa khu vực Á-Âu và Đông Nam Á thời cận đại do Trung Quốc thúc đẩy, một quan điểm rõ ràng mang tính xét lại. Thuật ngữ „Con đường tơ lụa“ được một nhà địa lý người Đức đặt vào năm 1877, mang nghĩa hiện tượng lịch sử là thương mại Á-Âu thay vì một tuyến đường cụ thể.
Con đường tơ lụa không lấy Trung Quốc làm trung tâm, cũng không phải là một con đường. Việc Tập Cận Bình thần thoại hóa Con đường tơ lụa cũng lờ đi thực tế rằng binh sĩ cũng như thương nhân đã đi dọc các tuyến đường nổi tiếng này. Sứ mệnh thật sự của Trương Khiên không phải là thiết lập một chế độ thông thương tự do – trao đổi kinh tế trên lục địa Á-Âu đã bắt đầu hàng thiên niên kỷ trước khi ông ra đời – mà là thuyết phục các dân tộc du mục kết liên minh với Trung Quốc trong cuộc chiến chống các bộ lạc người Thổ ở nơi ngày nay là khu vực Tân Cương và Trung Á. Những lời ca tụng sự hội nhập Á-Âu của Tập Cận Bình có thể bỏ qua sự bành trướng vốn thường bạo lực của Trung Quốc, nhưng lịch sử đó chưa bị các nước láng giềng của Trung Quốc lãng quên.
Những lời nhắc đến lịch sử của Tập Cận Bình lờ đi chiến lược sâu hơn là thúc đẩy chiến dịch Sáng kiến „Vành đai và Con đường“ ngày nay của Trung Quốc. Trung Quốc đang ở giữa cái họ gọi là một „thời kỳ cơ hội chiến lược“ bắt nguồn từ sự nổi lên nhanh chóng của họ và tăng trưởng chậm chạp của phương Tây kể từ năm 2008. Đối với Bắc Kinh, cuộc khủng hoảng tài chính đã chấm dứt 30 năm Trung Quốc xếp sau Mỹ về kinh tế và chứng minh những tuyên bố phổ quát về các giá trị Mỹ và trật tự thế giới do Mỹ lãnh đạo là sai. Tập Cận Bình và các đồng sự của ông tin cơ hội chiến lược của họ được mở rộng nhờ uy tín của Mỹ đi xuống kể từ cuộc bầu cử năm 2016 và do Tổng thống Trump rút khỏi Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương. Họ coi trung tâm của quyền lực toàn cầu đang chuyển sang phía Đông.
Khó có thể tranh luận về quan điểm đó. Trong khi Mỹ là một trở ngại đối với biên giới trên biển của Trung Quốc, nước này hầu như không quấy rầy khi Trung Quốc hướng sang phía Tây qua châu Âu, bên kia Trung Á. Tại đó, Trung Quốc hy vọng sử dụng dự trữ ngoại tệ của mình, vốn lớn nhất thế giới, kiến thức chuyên môn về xây dựng, sức cho vay của các ngân hàng thuộc nhà nước, công suất dư thừa thép (đứng đầu thế giới), nhôm, và sản xuất bê tông để hợp nhất không chỉ cơ sở hạ tầng, mà còn các dòng thông tin, các hệ thống tài chính và hoạt động cấp phép hải quan, giành được sự tôn trọng trong quá trình đó.
Bắc Kinh không che giấu tư lợi được kết hợp vào Sáng kiến „Vành đai và Con đường“. Trong câu chuyện của Trung Quốc, Sáng kiến „Vành đai và Con đường“ sẽ có lợi cho tất cả, nhưng đặc biệt tốt cho Trung Quốc. Theo một „tuyên ngôn“ được đăng trên tờ Nhân dân nhật báo vào đầu năm 2018: „Thế giới cần Trung Quốc… Điều đó tạo ra không gian chiến lược rộng rãi cho những nỗ lực của chúng ta để duy trì hòa bình và phát triển cũng như giành được lợi thế“. Tại một cuộc họp kín ở Washington vào tháng 2, một học giả từ Bắc Kinh đã 2 lần tiết lộ mục đích thật sự của Sáng kiến „Vành đai và Con đường“ là quốc tế hóa đồng nhân dân tệ của Trung Quốc. Học giả này giải thích bằng cách biến đồng nhân dân tệ thành tiền tệ chính thức của các giao dịch trong Sáng kiến „Vành đai và Con đường“, Trung Quốc sẽ thách thức địa vị của đồng USD là phương thức hối đoái toàn cầu hàng đầu ngay dù Trung Quốc quản lý chặt chẽ đồng nhân dân tệ. Trung Quốc có thể đòi hỏi các nước tham gia những dự án Sáng kiến „Vành đai và Con đường“ chấp nhận các tiêu chuẩn của Trung Quốc về tư pháp cũng như đồng tiền của nước này. Theo một bài báo chưa được đưa tin đầy đủ, Trung Quốc đang thành lập các tòa án mới ở Bắc Kinh, Tây An và Thâm Quyến để phân xử các tranh chấp trong Sáng kiến „Vành đai và Con đường“.
Hơn nữa, sự ca ngợi dành cho Tập Cận Bình và Sáng kiến „Vành đai và Con đường“ của truyền thông Trung Quốc cho thấy sáng kiến này ít có ý nghĩa có lợi cho các đối tác của Trung Quốc hơn là củng cố sự ủng hộ trong nước dành cho Đảng Cộng sản Trung Quốc. Sự nhiệt tình của người Trung Quốc với tầm nhìn của Tập Cận Bình đang đạt những đỉnh cao vô lý. Tại một hội nghị ở Bắc Kinh mà các tác giả đã dự vào cuối năm 2017, một nhà phân tích chính sách đối ngoại người Trung Quốc tuyên bố rằng tầm nhìn của Tập Cận Bình không những có thể chỉ dẫn đường cho sự phát triển hòa bình của loài người, mà còn có lợi cho các loài động thực vật. Có lý do để cho rằng lời nói vô nghĩa thái quá này, giờ đây giống như trong kỷ nguyên Mao Trạch Đông, đóng vai trò che giấu những sự hoài nghi của người Trung Quốc về tính sáng suốt của Sáng kiến „Vành đai và Con đường“.
Tuy thế, cách Trung Quốc dàn dựng sự hội nhập Á-Âu đang điều khiển các thảo luận về chính sách trên toàn cầu; chính Sáng kiến „Vành đai và Con đường“, chứ không phải Liên minh kinh tế Á-Âu của Nga hay sáng kiến Con đường tơ lụa mới gần như đã bị lãng quên của Mỹ, nắm bắt được trí tưởng tượng và những tít báo. Không ai có thể cáo buộc Tập Cận Bình suy nghĩ nhỏ nhặt. Lục địa Á-Âu và châu Phi, vốn vẫn là trọng tâm trong ngắn hạn của Sáng kiến „Vành đai và Con đường“, chiếm 57% diện tích đất, 86% dân số và 65% GDP của thế giới. Tầm nhìn Sáng kiến „Vành đai và Con đường“ – sự hội nhập kinh tế giữa các khu vực này thông qua cơ sở hạ tầng – sẽ là một thành tựu lịch sử. Người ta đã coi là chuyện bình thường khi các mạng lưới vận tải khu vực đang tồn tại không thể được kết nối, những mạng lưới mới cũng không thể được xây dựng, trừ khi Trung Quốc đóng một vai trò lớn trong việc cung cấp tài chính và công tác xây dựng đường cao tốc, hệ thống đường ray, đường ống dẫn và cảng biển.
Nhưng kế hoạch Sáng kiến „Vành đai và Con đường“ của Tập Cận Bình mơ hồ cũng giống như cách 1.000 tỷ USD đầu tư đã hứa của nó đầy lôi cuốn. Bất chấp những hứa hẹn kiêu ngạo của Tập Cận Bình, tổng đầu tư trực tiếp nước ngoài của Trung Quốc đã tăng theo cùng quỹ đạo được thiết lập trước khi Sáng kiến „Vành đai và Con đường“ được tuyên bố, và thật ra đã giảm ở các nước tham gia sáng kiến này trong năm 2016. Và tuy Sáng kiến „Vành đai và Con đường“ vẫn còn ở những ngày đầu, nhưng cho tới nay chương trình này đã đạt được rất ít thành công xuất sắc và các chuyên gia vẫn nghi ngờ rằng mạng lưới đường sắt Á-Âu sẽ có thể cạnh tranh được với chi phí thấp của vận tải đường biển. Cũng chưa rõ rằng việc làm thương hiệu, tiền mặt và tham vọng của Trung Quốc có thể khắc phục được sự phát triển không đồng đều, sự đa dạng chính trị và văn hóa, những thù hằn lâu đời và đặc điểm địa lý đáng ngại của Lục địa Á-Phi-Âu.
Do đó, phản ứng với những đề nghị hào phóng của Trung Quốc là lẫn lộn. Nga, Kazakhstan và thậm chí Pakistan nghi ngờ sâu sắc bất chấp chính thức tỏ ra nhiệt tình. Các nước G7, Ấn Độ và Nhật Bản đã từ chối ủng hộ sáng kiến này bất chấp Trung Quốc đã nhiều lần đề nghị, chủ yếu vì họ coi Sáng kiến „Vành đai và Con đường“ là nỗ lực của Trung Quốc nhằm thống trị toàn cầu. Tuy nhiên, bất chấp những nghi ngờ về tính khả thi và những xu hướng mang tính xét lại của Sáng kiến „Vành đai và Con đường“, chương trình mang dấu ấn của Tập Cận Bình này đang giành được sự ủng hộ từ Thái Lan, Tajikistan đến Hy Lạp. 71 nước đã „tham gia“ sáng kiến này, mặc dù chưa rõ sau việc gia nhập sẽ là gì.
Nhưng trong khi Tập Cận Bình phát biểu rất chắc chắn, các đối tác Nga và Kazakhstan của Trung Quốc lại thận trọng hơn. Họ chào đón đầu tư của Trung Quốc khi nó phù hợp với họ, nhưng không nghe theo những lời kêu gọi của Tập Cận Bình về một „cộng đồng tương lai chung“ do một Trung Quốc nhân từ giám sát. Những nghi ngại như vậy không nhất thiết là tai hại đối với sự hội nhập cơ sở hạ tầng Á-Âu, nhưng sự băn khoăn lan rộng về sức mạnh ngày càng tăng của Trung Quốc cho thấy nhiều nước láng giềng của Trung Quốc sẽ không đi theo ngọn cờ của Trung Quốc, ngay cả nếu họ hưởng lợi từ sự giàu có của nước này.
Trục xoay Á-Âu của Moskva
Sau vụ việc sáp nhập Crimea, Moskva khó có thể chỉ trích Bắc Kinh vì đẩy mạnh các tham vọng bành trướng lãnh thổ bằng cách tạo dựng thực tế trên thực địa. Cả Trung Quốc và Nga thường lớn tiếng về địa vị hàng đầu của chủ quyền trong quan hệ quốc tế, tuy nhiên không nước nào thể hiện sự tôn trọng chủ quyền của các nước láng giềng nhỏ hơn. Những thái độ như vậy đã làm căng thẳng quan hệ của Trung Quốc với phương Tây, và đã lật ngược hoàn toàn quan hệ của Nga với Mỹ và châu Âu, và do đó khiến Nga “xoay trục” sang Trung Quốc và châu Á-Thái Bình Dương. Đối với Nga, sự nhiệt tình của Trung Quốc để đẩy mạnh kết nối Á-Âu đến đúng lúc, vì Nga nhận thấy mình ngày càng bị cắt bỏ khỏi các thị trường phương Tây.
Đương nhiên, người Nga không chỉ đang hướng sang phía Đông vì tức giận hay tuyệt vọng. Các quan chức và chuyên gia Nga nói công khai về việc Trung Quốc „trở lại vị trí đương nhiên của mình ở Đông Á“ và nhấn mạnh họ không thể bỏ lỡ cơ hội làm một phần trong sự nổi lên của Trung Quốc và châu Á. Đồng thời, người Nga công nhận rằng sự hiện diện dân số và kinh tế tương đối nhỏ của họ ở Đông Á một mình nó sẽ không bảo đảm cho họ một vai trò lãnh đạo trong khu vực đang trỗi dậy, liên kết lại này. Họ hy vọng bù đắp cho những hạn chế này bằng cách tận dụng sức mạnh của họ với tư cách là một bên tham gia an ninh và địa chính trị trong khu vực, và tận dụng mối quan hệ cá nhân nồng ấm giữa các nhà lãnh đạo Nga và Trung Quốc. Trong bối cảnh này, Tổng thống Vladimir Putin đã đề xuất một „quan hệ đối tác Á-Âu lớn hơn“, còn được gọi là „hội nhập của những sự hội nhập“, làm một con đường để kết nối Liên minh kinh tế Á-Âu do Nga dẫn đầu với “Vành đai và Con đường” của Trung Quốc.
Quan hệ đối tác chiến lược Nga-Trung được công bố vào năm 2012 khó có thể là một sự đột phá về ý tưởng. Moskva và Bắc Kinh đã ký kết các thỏa thuận đối tác vào năm 1994 và 1996 cũng như hoàn tất Hiệp ước hữu nghị và hợp tác vào năm 2001. Trong nhiều năm, họ đã tìm cách phối hợp lập trường trong Tổ chức hợp tác Thượng Hải, BRICS, G20 và đương nhiên cả Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc. Khi được hỏi về thành tựu chính sách đối ngoại quan trọng nhất của mình vào cuối nhiệm kỳ tổng thống thứ 2 hồi năm 2008, Putin đã dẫn ra việc giải quyết tranh chấp biên giới sôi sục từ lâu với Trung Quốc. Trong trường hợp có bất kỳ nghi ngờ nào về quan hệ ấm lên, thì trong năm 2006 và 2007, hai nước đã tuyên bố năm Trung Quốc và năm Nga để kỷ niệm quan hệ thương mại, văn hóa và chính trị.
Tuy nhiên người Nga công nhận rằng sức nặng và tham vọng ngày càng lớn của Trung Quốc sẽ thử thách độ lâu bền cho vị thế của chính họ ở Đông Á. Giống như các đối tác phương Tây của họ, người Nga đang theo dõi chặt chẽ đầu tư của Trung Quốc vào cơ sở hạ tầng của khu vực Á-Âu, và nói họ sẽ đánh giá tầm quan trọng của “Vành đai và Con đường” không phải dựa trên nỗi lo sợ hay những lời hứa hẹn, mà là trên kết quả thực tế. Các tác giả được mô tả về kết quả như vậy nhờ một doanh nhân người Nga, người cảnh báo rằng trong khi các đối tác kinh doanh Trung Quốc sẽ không bao giờ đưa ra những đòi hỏi chính trị công khai, các giao dịch với họ cuối cùng sẽ được tiến hành hoàn toàn bằng đồng nhân dân tệ, và các chuỗi cung ứng sẽ được tái định hướng toàn bộ sang các nhà chế tạo Trung Quốc. Theo lời một quan chức Nga nói với các tác giả: „Văn hóa Trung Quốc không định hướng để thống trị – họ đơn thuần coi mình là trung tâm của thế giới“.
Sự nhiệt tình của Nga về kết nối kinh tế khu vực Á-Âu gia tăng một phần là thể hiện sự thất vọng của nước này với châu Âu và Mỹ. Không chỉ các biện pháp trừng phạt của phương Tây gây hại cho nền kinh tế Nga – chúng có gây hại, dù điều đó đã không thay đổi chính sách của Nga ở Ukraine hay Syria – mà chúng còn là dấu hiệu cho thấy tiếp tục có sự coi thường điều mà Nga coi là tầm vóc đúng của mình. Một số người Nga vẫn nghĩ về một „tam giác“ địa chính trị, với Mỹ, Nga và Trung Quốc ở mỗi góc, trong khi những người khác tin rằng một cuộc chiến tranh lạnh đang dần hiện ra giữa Washington và Bắc Kinh.
Dù theo cách nghĩ nào, nhiều nhà lãnh đạo Nga vẫn coi sự nổi lên của Trung Quốc là chỉ dấu hàng đầu cho thấy sự suy sụp của phương Tây, và họ mong đợi thực tế này sẽ buộc Mỹ và châu Âu phải nhượng bộ theo thời gian, kể cả chấm dứt các biện pháp trừng phạt kinh tế và chính trị áp đặt lên Nga sau năm 2014. Đối với những người Nga chia sẽ quan điểm này, việc theo đuổi hội nhập kinh tế với phương Đông trớ trêu thay phần lớn lại là về bảo đảm quan hệ tốt đẹp hơn với phương Tây. Nhưng người Nga có thể đang nhập nhằng các phép ẩn dụ để tô vẽ Sáng kiến „Vành đai và Con đường“ là một đối trọng với sức ép và sự cô lập của phương Tây. Xét cho cùng, Nga có ý nghĩa nhiều nhất đối với Trung Quốc với tư cách là một hành lang tiềm tàng trên đất liền đến châu Âu, nơi nửa tỷ người tiêu dùng giàu có của nước này là thị trường đơn lẻ lớn nhất cho hàng hóa Trung Quốc.
Kazakhstan: Chiếc khóa đai lưng?
Kazakhstan không giáp biển và có dân số thưa thớt, dù giàu năng lượng và các tài nguyên thiên nhiên khác. Bị những người khổng lồ Nga và Trung Quốc vây quanh, chịu gánh nặng những di sản của sự cai trị từ Moskva trong thời Sa hoàng và ảnh hưởng từ thời Xôviết, Kazakhstan không thiếu những thách thức địa chính trị. Các quan chức Kazkhstan tự hào một cách chính đáng vì đã bảo đảm được chủ quyền cho nước mình, xây dựng một nền kinh tế tương đối ổn định, phồn vinh, và thiết lập một bản sắc quốc gia riêng biệt nhưng vẫn đa nguyên trong hơn 3 thập kỷ qua. Một cảm giác quyết tâm và tự hào như thế xuất hiện khi các nhà lãnh đạo Kazakhstan nhắc đến đất nước mình như là „chiếc khóa đai lưng“ trong Sáng kiến „Vành đai và Con đường“ của Trung Quốc.
Đặc điểm địa lý của Kazakhstan khiến nước này trở thành trung tâm cho vành đai. Tuyến đường bộ hợp lý nhất từ Tây Trung Quốc đến Đông Âu đi qua Kazakhstan trên đường tới Nga. Chặng đường sắt từ Trung Quốc đến châu Âu qua tuyến đường này hiện mất 14 giờ, nhưng các quan chức Kazakhstan nhắm mục tiêu giảm nó xuống còn 10 giờ nhờ nâng cao cơ sở hạ tầng và hợp lý hóa việc băng qua biên giới. Sự tham gia của Kazakhstan với tư cách là một thành viên cốt lõi của Liên minh kinh tế Á-Âu với Nga và Belarus có nghĩa là thủ tục hải quan được tiêu chuẩn hóa trên cả 3 nước thuộc Liên Xô trước đây, vì thế – ít nhất trên lý thuyết – vận tải hàng hóa hẳn chỉ phải kiểm tra 1 lần tại mỗi đầu tuyến đường, nơi tàu hỏa phải chuyển đổi giữa khổ ray tiêu chuẩn (của châu Âu và Trung Quốc) và khổ rộng (Nga và Kazakhstan). Những toa tàu được điều hòa nhiệt độ di chuyển nhanh chóng từ các nhà máy Trung Quốc đến các thị trường châu Âu trong chưa tới 2 tuần hứa hẹn sẽ cách mạng hóa thương mại đối với các sản phẩm có giá trị gia tăng cao như thiết bị điện tử tiên tiến. Các nhà sản xuất châu Âu nhắm tới lấp đầy các toa tàu chiều về bằng thực phẩm và hàng hóa sang trọng dành cho người mua tiềm năng ở Trung Quốc.
Tuy không phải là một nước nghèo, Kazakhstan biết rõ nhu cầu phải có nguồn tăng trưởng mới và một tầm nhìn phát triển vượt ra ngoài xuất khẩu năng lượng. Việc kết nối khu vực Á-Âu có thể đem lại cơ hội không chỉ thúc đẩy thương mại của chính Kazakhstan với Trung Quốc và châu Âu, mà còn thu được phí quá cảnh nếu lưu lượng vận tải đường sắt tiếp tục tăng như trong hơn một thập kỷ qua, từ 1.200 công-ten-nơ vào năm 2011 lên hơn 200.000 vào năm 2017. Hơn nữa, các nhà lãnh đạo Kazakhstan lập luận rằng việc xây dựng cơ sở hạ tầng vận tải kết nối các khu vực phía Đông và phía Tây của chính nước này có giá trị đặc biệt cho một nước có lịch sử tập trung vào kết nối Bắc-Nam. Theo các quan chức, đây là lý do giải thích tại sao Kazakhstan đã đầu tư 5 tỷ USD trong quỹ đầu tư quốc gia của chính mình vào các dự án cơ sở hạ tầng của Sáng kiến „Vành đai và Con đường“, kể cả xây dựng thứ sẽ là cơ sở cảng khô lớn nhất thế giới ở Khorgos. Một chuyên gia người Kazakhstan giải thích: „Khi Trung Quốc đề xuất ý tưởng Sáng kiến ‚Vành đai và Con đường‘, họ đã tìm thấy một đối tác đầy động lực“.
Đó là sức hút của Sáng kiến „Vành đai và Con đường“ đối với Kazakhstan. Vậy còn những rủi ro? Hiện nay, các quan chức Kazakhstan nhấn mạnh họ kiểm soát được quan hệ với cả Nga lẫn Trung Quốc. Họ tự tin vào khả năng tách biệt thương mại và đầu tư với chính trị và an ninh. Họ lập luận rằng trong khi việc Moskva “xoay trục” sang phía Đông phần lớn là một quyết định chính trị, đối với Astana đó chỉ là làm ăn kinh doanh có lợi, không có thành phần chính trị nào. Tuy nhiên trong khi Kazakhstan đã chi trả phần đóng góp của mình vào việc xây dựng cơ sở hạ tầng, người Trung Quốc cũng đã đầu tư gần 30 tỷ USD vào hơn 50 dự án. Trên thực tế, Trung Quốc hiện là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất trong tất cả 5 nước cộng hòa Trung Á thuộc Liên Xô trước đây, sinh viên Kazakhstan đang ngày du học nhiều hơn ở Trung Quốc (khoảng 40.000 người cho tới nay), và công nhân Trung Quốc đã đổ xô tới các công việc hấp dẫn ở những dự án đường ống dẫn, đường sắt và xây dựng khác, đặc biệt ở Tây Kazakhstan.
Thế nào là quá gần gũi đến mức đáng ngại? Mặc dù người Kazakhstan coi địa vị của mình là một nước „thật sự mang tính Á-Âu“, họ đã hấp thu những quan điểm lấy châu Âu là trung tâm về Trung Quốc từ sự liên kết lâu đời của họ với Nga, trong khi hướng vào những sự mất an toàn và định kiến của riêng mình. Các dự án của Kazakhstan và Trung Quốc để kết nối lục địa Á-Âu có thể đều là việc kinh doanh đối với cả 2 bên, nhưng chúng không đồng nghĩa với quan hệ đối tác. Như một chuyên gia người Kazakhstan chất vấn: „Làm thế nào chúng ta có thể hội nhập với 1,5 tỷ người“. Năm 2016, hàng nghìn người Kazakhstan đã phản đối một đề xuất cải cách ruộng đất mà những người chỉ trích lập luận là sẽ khiến Trung Quốc mua được quá nhiều đất đai của Kazakhstan. Các mối quan hệ kinh doanh độc lập có thể phù hợp với Kazakhstan, nhưng Trung Quốc gần như tất yếu sẽ tìm kiếm sự tôn trọng nhiều hơn, và nhiều quyền kiểm soát hơn hẳn, khi đầu tư của nước này vào khu vực tiếp tục tăng. Một nhà quan sát quốc tế ở Astana cảnh báo: „Nên nhớ rằng nước Trung Á lớn nhất là Tây Trung Quốc“.
Giống phần lớn các nước láng giềng của Trung Quốc, Kazakhstan và Nga đánh giá ý định của Trung Quốc không phải bằng sử liệu đáng ngờ và phát ngôn kiêu ngạo của Trung Quốc, mà bằng kinh nghiệm, lợi ích và khả năng dễ bị tổn thương của chính họ. Họ bị cám dỗ bởi túi tiền không đáy của Trung Quốc, nhưng không bị thuyết phục bởi thiện chí của nước này. Tính đến những sự nhạy cảm của các nước láng giềng của mình, Trung Quốc có thể khôn ngoan duy trì tính mơ hồ của tầm nhìn Sáng kiến „Vành đai và Con đường“ và để chương trình này phát triển từ từ. Tuy nhiên, nó mang theo nguy cơ là sự thiếu tính đặc trưng này sẽ được hiểu là che đậy tư lợi của Trung Quốc. Xét cho cùng, các đối tác tương lai của Trung Quốc trên khắp Trung Á và Đông Âu không lạ với những âm mưu đế quốc và phản ứng giận dữ trước bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy sự khinh thường văn hóa, bóc lột kinh tế hay sự xâm lấn lãnh thổ của họ.
Dù Tập Cận Bình gặp khó khăn trong việc giải thích tầm nhìn của ông với những người hoài nghi trong và ngoài nước, Sáng kiến „Vành đai và Con đường“ đã trở thành một sức mạnh toàn cầu, cả về măt biểu tượng lẫn với tư cách là một động cơ cho đầu tự thật sự. Khi sự hội nhập Á-Âu phát triển, và nếu Trung Quốc tiếp tục điều chỉnh hành động của mình với tư cách là một cường quốc toàn cầu, Sáng kiến „Vành đai và Con đường“ có thể đạt được nhiều mục tiêu của nó. Tuy nhiên, khó có khả năng các nước của Đại lục Á-Phi-Âu, nhiều trong số đó là các nhà nước có văn minh đáng tự hào, sẽ theo đuổi sự lãnh đạo của Trung Quốc. Ngay cả nếu Sáng kiến „Vành đai và Con đường“ giúp tạo lập một mạng lưới hậu cần Á-Âu, các bên hưởng lợi đầy lo âu của nó khó có khả năng đem lại cho Trung Quốc sự tôn kính mà nước này tìm kiếm.
Phản ứng của Trung Quốc với nỗi thất vọng đó sẽ là thước đo thật sự cho những giấc mơ Á-Âu của nước này.
Robert Daly là giám đốc Viện Kissinger Nghiên cứu Trung Quốc và Mỹ, tại Trung tâm Học giả Quốc tế Woodrow Wilson. Bài viết được đăng trên Foreign Affairs.
Theo THX, ngày 17/4, quân đội Mỹ khởi công xây dựng một „cơ sở kho tàng“ tại một căn cứ quân sự ở phía Bắc thủ đô Manila của Philippines, trong khuôn khổ Hiệp định Tăng cường Hợp tác Quốc phòng (EDCA) song phương.
Trong một thông báo, Đại sứ quán Mỹ tại Philippines nhấn mạnh cơ sở này, thuộc căn cứ không quân Basa ở tỉnh Pampanga, là dự án xây dựng quan trọng đầu tiên của EDCA.
Thông báo có đoạn: „Lễ động thổ này đánh dấu việc khởi công một cơ sở kho tàng phục vụ công tác cứu trợ nhân đạo và giảm nhẹ thiên tai. Cơ sở này chứa trang thiết bị và hàng hóa thiết yếu để đối phó một cách hiệu quả và thực chất đối với các cuộc khủng hoảng nhân đạo tại khu vực.“
Lễ động thổ có sự tham dự của Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Delfin Lorenzana và Đại sứ Mỹ tại Manila Sung Kim. Đại sứ Kim cho biết, sau dự án này, phía Mỹ muốn tiếp tục phối hợp chặt chẽ với chính phủ Philippines để thực hiện những dự án EDCA trong tương lai, tại năm địa điểm đã được hai bên nhất trí.
Ngoài căn cứ Basa, các cơ sở quân sự khác mà Philippines cho phép Mỹ sử dụng là căn cứ không quân Antonio Bautista tại tỉnh Palawan, căn cứ Magsaysay tại tỉnh Nueva Ecija, sân bay Lumbia tại tỉnh Cagayan de Oro và căn cứ không quân Mactan-Benito Ebuen tại tỉnh Cebu./.
Mục tiêu “chia lửa” với Nga, nếu có cũng chỉ là phụ. Trung Quốc đang gây sức ép lên Đài Loan và các nước láng giềng ven Biển Đông, đó mới là mục tiêu chính.
CNN ngày 12/4 đưa tin, Bộ Quốc phòng Trung Quốc thông báo, nước này vừa tổ chức cuộc duyệt binh quy mô lớn cùng ngày trên Biển Đông do ông Tập Cận Bình trực tiếp kiểm soát.
Ít nhất có 10 ngàn quân tham gia tập trận với 48 chiến hạm, 76 chiến đấu cơ và oanh tạc cơ. Tàu sân bay Liêu Ninh tham gia trình diễn màn cất hạ cánh của máy bay chiến đấu J-15 dưới sự quan sát của ông Tập Cận Bình.
Động thái này diễn ra giữa lúc căng thẳng đang gia tăng giữa Bắc Kinh và Washington về thương mại.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình khoác quân phục dã chiến lên chiến hạm duyệt binh ở Biển Đông, ảnh: SCMP.
Các nhà phân tích mong muốn Tổng thống Donald Trump sẽ cứng rắn hơn với Trung Quốc trên Biển Đông.
Cụm tàu sân bay tấn công số 9 Hoa Kỳ, USS Theodore Roosevelt đang có mặt tại cảng Manila, Philippines trong thời điểm này.
News.com.au ngày 13/4 đánh giá, hoạt động tăng cường sức mạnh quân sự của Trung Quốc đã khiến các nước láng giềng lo ngại, đặc biệt là việc (Trung Quốc nhảy vào) tranh chấp lãnh thổ, hàng hải ở Biển Đông, Hoa Đông và căng thẳng trên eo biển Đài Loan gia tăng.
Trong một động thái bất ngờ có liên quan, South China Morning Post ngày 12/4 đưa tin, Bắc Kinh thông báo sẽ tổ chức tập trận bắn đạn thật trên eo biển Đài Loan từ ngày 18/4 tới.
Thông báo được đưa ra chỉ vài giờ sau khi ông Tập Cận Bình duyệt binh trên Biển Đông, cuộc duyệt binh hải quân lớn nhất trong lịch sử Trung Quốc.
Chuyên gia quân sự người Macao, Antony Wong Dong cho biết, cuộc xung đột quân sự giữa Mỹ và Nga ở Syria có thể nổ ra bất cứ lúc nào;
Cuộc tập trận của Trung Quốc trên eo biển Đài Loan tuần tới có ý nghĩa như một sự “chia lửa” với Nga trong cuộc khủng hoảng Syria, sau khi Tổng thống Donald Trump đe dọa một cuộc tấn công vào Syria.
Chiến hạm Trung Quốc tham gia duyệt binh trên Biển Đông ngày 12/4, ảnh: SCMP.
“Rất có thể là đối tác chiến lược của Nga, Trung Quốc đang sử dụng hải quân để thể hiện sự hỗ trợ chính trị cho Moscow trong thời điểm nhạy cảm như vậy”, ông Antony Wong Dong nói.
Hải quân Trung Quốc được lệnh cơ động từ Biển Đông lên eo biển Đài Loan để kiểm tra năng lực phản ứng trong chiến tranh.
Đây là cuộc tập trận bắn đạn thật đầu tiên của Bắc Kinh trên eo biển Đài Loan kể từ tháng 9/2015 khi diễn ra bầu cử lãnh đạo hòn đảo.
Các chuyên gia phân tích cho biết, cuộc duyệt binh trên Biển Đông đã quy tụ hầu hết các chiến hạm và máy bay tiên tiến nhất của Trung Quốc.
Nó mang thông điệp đến thế giới bên ngoài rằng, quân đội nước này đang “cảnh báo” về những thách thức gia tăng trên các vùng biển, nơi Trung Quốc (nhảy vào) tranh chấp lãnh thổ, hàng hải với một số nước láng giềng.
Ông Tống Trung Bình, một nhà bình luận là cựu quân nhân quân chủng Tên lửa chiến lược Trung Quốc được South China Morning Post dẫn lời, cho biết:
“Việc duyệt binh gần Tam Á trên Biển Đông cũng thể hiện quyết tâm của quân đội Trung Quốc trong việc bảo vệ (cái gọi là) chủ quyền của mình trong khu vực (Bắc Kinh nhảy vào) tranh chấp và khả năng của hải quân Trung Quốc bảo vệ lợi ích dọc theo Vành đai và Con đường.”
Tờ Apple Daily News, Đài Loan ngày 11/4 đưa tin, biết trước Tập Cận Bình sẽ duyệt binh quy mô lớn ở Biển Đông, nhà lãnh đạo Đài Loan cũng sẽ lên chiến hạm duyệt đội ngũ hải quân Đài Loan vào ngày hôm nay 13/4.
Trương Cạnh, một nhà nghiên cứu Đài Loan nói với Apple Daily News, lần duyệt binh trên biển này của Tiến sĩ Thái Anh Văn không chỉ bất ngờ, mà còn không nằm trong kế hoạch các hoạt động thao diễn lớn của quân đội Đài Loan năm nay.
Điều đó có nghĩa, mục đích thuần túy của cuộc duyệt binh trên biển ngày hôm nay 13/4 mà bà Thái Anh Văn tiến hành, là để phản ứng lại những thách thức, đe dọa từ ông Tập Cận Bình.
Nhà lãnh đạo đảo Đài Loan Thái Anh Văn cũng sẽ lên chiến hạm duyệt binh hải quân ngày hôm nay, ảnh minh họa, nguồn: http://db.52hrtt.com.
Theo tờ Minh Báo, Hồng Kông ngày 13/4, đây là lần đầu tiên Tiến sĩ Thái Anh Văn duyệt binh trên biển kể từ khi lên nhậm chức. Các quan chức Đài Loan phủ nhận cuộc duyệt binh hôm nay là để “ăn miếng trả miếng” với ông Tập Cận Bình.
Tuy nhiên tham mưu trưởng Không quân Đài Loan Lưu Nhậm Viễn cam kết trước Viện Lập pháp, sẽ không để xảy ra bất kỳ tình huống bất ngờ nào. Một khi chiến đấu cơ Trung Quốc cất cánh, là quân đội Đài Loan sẽ lập tức giám sát.
Cá nhân người viết cho rằng, bình luận của học giả Macao, Antony Wong Dong rất có thể xuất phát từ tuyên bố của tân Bộ trưởng Quốc phong Trung Quốc tại Moscow tuần trước, rằng ông đến thăm Nga để cho Mỹ thấy Trung Quốc ủng hộ Moscow như thế nào.
Cuộc khủng hoảng Syria đang “căng như dây đàn” trên truyền thông với các tuyên bố hùng hồn từ Nhà Trắng và Điện Kremlin;
Tuy nhiên, tháng Tư năm ngoái Mỹ đã báo trước cho Nga vụ tấn công tên lửa vào căn cứ quân sự Syria và Nga không bắn hạ tên lửa Mỹ;
Cuộc khủng hoảng Nga – Thổ Nhĩ Kỳ trong vụ Ankara bắn hạ Su-24M của Nga đồn trú tại Syria năm 2015 và Moscow quyết định không trả đũa cho thấy, thực tế lãnh đạo các siêu cường ngày nay không dễ dẫn quốc gia mình vào một cuộc chiến hủy diệt.
Do đó mục đích “chia lửa với Nga”, nếu có đi nữa thì cũng chỉ là phụ và mang ý nghĩa chính trị, tuyên truyền nhiều hơn thực tế, trong bối cảnh mâu thuẫn giữa Mỹ với Trung Quốc và Nga đang ngày càng gay gắt.
Mục tiêu thực sự của ông Tập Cận Bình trong các hoạt động quân sự quy mô lớn trên Biển Đông vừa qua và eo biển Đài Loan tuần tới thực sự nhắm vào bộ máy nắm quyền tại hòn đảo này trước các chính sách hậu thuẫn từ Mỹ.
Vừa qua Tổng thống Donald Trump đã ký đạo luật Du lịch Đài Loan, cho phép quan chức Mỹ và Đài Loan qua lại thăm viếng nhau “ở mọi cấp độ”.
Mỹ cũng đã quyết định giúp Đài Loan phát triển lực lượng tàu ngầm và đang cân nhắc bán máy bay chiến đấu hiện đại cho Đài Loan.
Ngoài ra, cũng không thể loại trừ khả năng một thông điệp khác được gửi đến các nước láng giềng của Trung Quốc trên Biển Đông nhằm gây sức ép họ phải chấp nhận cái gọi là “gác tranh chấp, cùng khai thác” trong đường lưỡi bò bất hợp pháp.
Philippines, quốc gia khởi kiện và thắng kiện Trung Quốc trong vụ kiện trọng tài ứng dụng, giải thích Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 trên Biển Đông đang thúc đẩy “gác tranh chấp, cùng khai thác” với Trung Quốc trên chính vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa hợp pháp của mình.
Do đó, các cuộc tập trận quy mô lớn của hải quân Trung Quốc suốt từ tháng 3/2018 đến nay, cùng với cuộc duyệt binh này có thể mang thông điệp đe dọa với các nước còn lại trên Biển Đông, cũng như phản ứng với sự hiện diện của quân đội Hoa Kỳ và đồng minh trong khu vực.
Có điều Trung Quốc cứ việc diễu võ giương oai, cuộc duyệt binh trên biển lần đầu tiên của Tiến sĩ Thái Anh Văn hôm nay, cùng sự “hội quân” của Mỹ – Nhật – Úc trên Biển Đông những ngày này cho thấy, sự đe dọa của Trung Quốc là phản tác dụng.
Liệu Nga có thực sự dám đánh chìm một tàu chiến Mỹ với hàng trăm thuỷ thủ trên boong để đáp trả một vụ tấn công tương đối yếu hơn mà Mỹ giáng xuống Syria. Nếu làm vậy, Moskva sẽ lập tức mở ra một chiến trường của hải quân hai nước.
Tàu khu trục Mỹ Donald Cook phóng tên lửa trong một cuộc diễn tập. Ảnh: Nationalinterest
Trong những ngày này, liên tục xuất hiện tin đồn về việc các “tài sản” quân sự đang lặng lẽ hướng tới Syria, máy bay do thám và chiến đấu tuần tiễu khắp vùng trời Syria và lân cận. Hôm 9/4, tàu khu trục tên lửa dẫn đường Donald Cook của Mỹ đã rời cảng Larnaca ở Cyprus hướng về Syria. Ngày 11/4, tàu sân bay Mỹ Harry S. Truman, được nhóm tàu tấn công hộ tống, cũng lên đường tới Trung Đông. Quân đội Mỹ tại Trung Đông dường như đang sẵn sàng chờ lệnh từ Washington trong lúc Tổng thống Donald Trump cân nhắc các lựa chọn „xử lý“ Syria liên quan đến nghi án tấn công vũ khí hoá học ở Douma, bất chấp sự bác bỏ từ cả Damascus và Moskva.
Trong bối cảnh Nga và Syria đã khá “rảnh tay” trong cuộc chiến chống IS, một cuộc tấn công của Mỹ vào thời điểm này được cho là sẽ không êm xuôi như một năm về trước. Vậy Nga có thể đáp trả ra sao nếu Mỹ quyết định không kích các mục tiêu Syria?
Đánh chìm tàu chiến Mỹ phóng Tomahawk
Đại sứ Moskva tại Lebanon Alexander Zasypkin ngày 11/4 đã cảnh báo, quân đội Nga bảo lưu quyền bắn hạ tên lửa và huỷ diệt các điểm phóng trong trường hợp Mỹ tấn công Syria. Đài truyền hình Al-Manar (Lebanon) dẫn lời ông Zasypkin nhấn mạnh rằng “các lực lượng Nga sẽ đối mặt với bất cứ hành động gây hấn nào của Mỹ với Syria, bằng cách đánh chặn tên lửa và tấn công các bệ phóng của họ”.
Su-34 Nga phóng tên lửa Kh-35.
Mỹ có thể huy động nhiều lực lượng tấn công, nhưng kịch bản dễ thấy nhất là họ sẽ phóng tên lửa hành trình Tomahawk từ phía đông Địa Trung Hải vào các mục tiêu Syria. Tên lửa Tomahawk có độ chính xác cao, từng được sử dụng trong đợt không kích tháng 4/2017, nhưng lần này Mỹ có thể huy động nhiều “tài sản” khác như máy bay ném bom B-2, tiêm kích F-22 Raptor. Dù cho „tài sản“ nào được sử dụng thì hầu như chắc chắn Nga có đủ khả năng phóng hoả lực đáp trả vào các tàu chiến nơi phóng tên lửa.
Phi đội Flanker (Su-27) của Nga hiện đang liên tục tuần tiễu vùng trời Tartus, nơi đặt quân cảng chính của Nga tại Syria, mang theo tên lửa chống hạm Kh-35 đã củng cố giả thuyết này.
Theo trang The Drive, Nga cũng đang duy trì hệ thống phòng không bờ biển Bastion-P, mỗi hệ thống bao gồm một lượng lớn các bệ phóng di động, mỗi bệ đặt 2 tên lửa P-800 Onik. Đây là loaị tên lửa chống hạm siêu thanh, có khả năng rẽ nước tiên tiến, chính thức được đưa vào lực lượng Nga tại Syria vào tháng 11/2016. Độ chính xác thực sự của loại vũ khí này thì vẫn chưa được giới quan sát quân sự nắm rõ, nhưng P-800 Onik sử dụng radar quét mục tiêu ở giai đoạn cuối của hành trình bay, cho phép tên lửa tìm kiếm và khoá mục tiêu tàu kể cả khi đang xuyên qua môi trường nước biển.
Xem video hệ thống phòng không bờ biển Bastion „khạc lửa“ tại Syria – Nguồn: Russia Insight
Nhưng liệu Nga có thực sự dám đánh chìm một tàu chiến Mỹ với hàng trăm thuỷ thủ trên boong để đáp trả một vụ tấn công tương đối yếu hơn mà Mỹ giáng xuống Syria. Các chuyên gia phương Tây cho rằng, kịch bản này ít khả năng xảy ra. Nếu làm như vậy, Nga sẽ lập tức mở ra một chiến trường của hải quân. Một đòn trả đũa như vậy sẽ là động thái quá nghiêm trọng, có thể dẫn đến leo thang xung đột trực tiếp Nga – Mỹ.
Thay vào đó, Moskva nhiều khả năng sẽ kiểm soát cuộc xung đột ở bên trong đường biên giới Syria bằng cách tấn công đáp trả vào một loạt các lợi ích Mỹ ở Đông Syria. Đây có thể là những căn cứ Mỹ hậu thuẫn lực lượng vũ trang không phải người Kurd nhưng chống Tổng thống Assad, như Liên minh Syria Arab. Các căn cứ huấn luyện của Mỹ gần thành phố At Tanf, gần biên giới Syria với Iraq và Jordan cũng là một mục tiêu hấp dẫn. Căn cứ này trên thực tế đã dính một cuộc tấn công đường không nhiều đợt và bí ẩn được cho là của Nga xảy ra vào tháng 6/2016.
Các địa điểm khác có thể lọt vào kế hoạch trả đũa của Nga nằm rải rác xa hơn về phía bắc như tại Raqqa và phía đông là Deir ez-Zor. Một lần nữa, Nga có thể nhắm vào các lợi ích Mỹ ngay trên lãnh thổ Syria mà không sợ giết “nhầm” lực lượng người Kurd được Mỹ hậu thuẫn và Nga cũng có quan hệ đồng minh cho dù mối quan hệ này đã xuống thấp những tháng gần đây.
Trong trường hợp có thương vong Mỹ trong những cuộc không kích này, Moskva có thể cho rằng, họ cũng chịu tổn thất tương tự bởi các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào cơ sở quân sự của chính quyền Damascus.
Ra cảnh báo ngắn gọn với Mỹ cũng là một khả năng Nga có thể làm, nhưng điều đó có thể làm giảm cơ hội tên lửa hành trình của họ thực sự đánh trúng mục tiêu. Nhưng ngay cả khi các lực lượng Mỹ đã dọn dẹp trước để tránh bị Nga tấn công, thì việc phá huỷ cơ sở hạ tầng tại các khu vực tiền tuyến cũng có thể được coi là chiến thắng với Moskva.
Huy động tàu ngầm cùng đội máy bay chiến thuật, chiến lược
Đưa máy bay chiến đấu tham gia sứ mạng trả đũa Mỹ có thể gây tổn thất lớn với phi đội máy bay chiến thuật Nga dưới tay chiến đấu cơ Mỹ, trong đó có đội “Mãnh điểu“ F-22, hiện đang liên tục quét ngang dọc không phận.Xem video máy bay Su-34 của Nga tại Syria phóng tên lửa Kh-35 – Nguồn: Youtube
Nhiều khả năng hơn là Điện Kremlin sẽ chuyển sang các loại tên lửa hành trình hạm đối đất hoặc không đối đất để tấn công mục tiêu Mỹ tại Syria. Hiện tại, tàu khu trục Đô đốc Essen thuộc lớp Đô đốc Grigorovich của Hải quân Nga, có thể mang 8 quả tên lửa hành trình đối đất Kalibr, đã có mặt ở Đông Địa Trung Hải, trong khoảng cách có thể tấn công mục tiêu Mỹ tại Syria. Một tàu lớp Đô đốc Grigorovich khác đậu tại Biển Đỏ cũng di chuyển vào vị trí sẵn sàng.
Nga cũng duy trì một số lượng lớn tàu ngầm trang bị tên lửa Kalibr đang hoạt động trên Địa Trung Hải. Cuối năm 2017, hai tàu ngầm lớp Kilo Cải tiến đã vào vùng biển này, cả hai đều mang theo tên lửa hành trình. Trong khi đó, các tàu lớp Kilo thuộc Hạm đội Biển Đen vẫn đang hoạt động cố định trong khu vực.
Tàu chiến Nga phóng tên lửa hành trình. Ảnh: Sputnik
Bằng cách tấn công từ Địa Trung Hải, Moskva có thể tránh được việc phải xin phép nước thứ ba cho tên lửa Nga bay ngang qua không phận. Mặt khác, họ không phải mạo hiểm đối đầu với nguy cơ bị phản ứng ngoại giao, hay trong trường hợp xấu, tên lửa có thể rơi dọc đường xuống một trong những nước thứ ba. Hồi năm 2015, tàu chiến trên biển Caspian của Nga đã nã tên lửa hành trình Kalibr vào mục tiêu khủng bố tại Syria, nhưng một vài quả đã rơi xuống lãnh thổ Iran. Trong khi đó, hạm đội tàu chiến Nga từ Biển Đen sẽ phải bắn tên lửa ngang qua không phận Thổ Nhĩ Kỳ, còn nếu phóng từ Biển Đỏ, tên lửa phải ngang qua Saudi Arabia, có thể cả Jordan, vốn là đồng minh của Mỹ, trước khi đến được Syria.
Một lựa chọn khác là điều máy bay ném bom tầm xa, nhiều khả năng là Tu-22M3, Tu-160M Thiên Nga Trắng, Gấu Tu-95M, mang theo tên lửa hành trình không đối đất Kh-55 và Kh-101 xuất phát từ Địa Trung Hải. Moskva từng sử dụng các máy bay chiến lược này, xuất phát từ căn cứ trong lãnh thổ Nga tham gia tấn công mục tiêu tại Syria. Nhưng trong trường hợp này, các quốc gia đồng minh của Mỹ có thể gây trở ngại không cho máy bay chiến lược Nga bay ngang không phận. Ngoài ra, việc sử dụng máy bay ném bom cũng dễ bị Mỹ phát hiện hơn.
Ngoài ra giới phân tích còn đánh giá khả năng Nga tận dụng cơ hội để biểu dương năng lực vũ khí mới. Không quân Nga từng tuyên bố họ đã trang bị tên lửa Kh-47M2 Kinzhal, một phiên bản không đối đất của tên lửa đạn đạo tầm ngắn Iskander-M, cho các đơn vị MiG-31 chuyên đánh chặn ở Quân khu Phương Nam Nga.
Máy bay ném bom tầm xa Tu-22M3 của Nga có thể tấn công bằng tên lửa hành trình không đối đất Kh-55 và Kh-101. Ảnh: defense.ru
Tuy nhiên hiện vẫn chưa rõ Kremlin có sẵn sàng lần đầu tiên tung loại vũ khí này ra trận hay không, và cũng chưa rõ hệ thống Kh-47M2 có lựa chọn cho đầu đạn thông thường không.
Nga đã sử dụng chiến trường Syria làm nơi “triển lãm” các loại vũ khí mới nhất của mình trong những năm qua, nhưng chủ yếu cho cuộc chiến chống khủng bố IS và phiến quân chống chính phủ Syria. Nhưng để tấn công đáp trả nhằm vào mục tiêu Mỹ, họ có thể sẽ nghiêng về phương án sử dụng các hệ thống vũ khí đã qua thực tế, cho dù mục tiêu là gây thương vong thật sự hay chỉ nhằm „cảnh cáo“.
Tránh đối đầu trực tiếp
Một kịch bản khác là Moskva có thể quyết định tránh tấn công trả đũa trực tiếp bằng cách hậu thuẫn cho lực lượng chính phủ Syria hoặc Iran tiến hành những vụ tấn công đối đầu với Mỹ. Iran đã thể hiện năng lực phóng tên lửa đạn đạo từ lãnh thổ vào mục tiêu tại Syria nhằm hỗ trợ Tổng thống Assad. Quân đội Syria cũng được trang bị các tên lửa đạn đạo tầm ngắn Scud, nhưng chưa rõ kho vũ khí này của họ còn lại bao nhiêu sau 7 năm nội chiến.
Bộ Quốc phòng Anh đang lên kế hoạch để tham chiến cùng Mỹ tấn công Syria nhằm trừng phạt hành động sử dụng vũ khí hóa học của Quân đội Syria ở Douma. Nga đã báo động chiến đấu cao.
Ảnh minh họa.
Trang tin quân sự South Front cho biết, giới chức quân sự Anh được cho là đang lên kế hoạch tham chiến cùng Mỹ tấn công Syria khi Bộ Tổng Tham mưu Quân đội Hoàng gia Anh được „bật đèn xanh“ phác thảo ngay lập tức một chiến dịch quân sự chống lại chính quyền của Tổng thống Syria Bashar Assad.
Bà May khẳng định Tổng thống Assad và các bên hậu thuẫn, trong đó có Nga „sẽ phải chịu trách nhiệm“ nếu vụ tấn công bằng khí độc tại thị trấn Douma do phiến quân kiểm soát được xác thực.
„Chúng ta phải khẩn trương điều tra chính xác việc gì đã diễn ra vào thứ Bảy (ngày 7/4) vừa qua tại Douma, Syria, nơi hàng chục người đã bị giết chết trong vụ tấn công hóa học“, Thủ tướng Anh cho hay.
Cuối tuần trước, khi xuất hiện những báo cáo đầu tiên cho rằng Quân đội Syria đã sử dụng vũ khí hóa học tấn công phiến quân ở Douma, bà May đã từ chối việc can dự vào Syria bằng hành động quân sự.
Tuy nhiên dường như đến thời điểm này mọi thứ đã khác. Trong khi Washington đang cân nhắc các kịch bản về khả năng tấn công Syria, trong đó có phương án mạnh nhất là tung một đòn tấn công tổng lực thì Anh dường như cũng có kế hoạch tham chiến, sát cánh cùng đồng minh thân thiết.
Sáng nay, Mỹ đã điều một lực lượng hải quân hùng hậu gồm tàu chiến, máy bay áp sát bờ biển Syria sẵn sàng cho một cuộc tập kích đường không vào các mục tiêu quân sự của Syria.
Trong cuộc họp với nội các chính phủ ngày hôm qua (9/4), Tổng thống Trump đã tuyên bố ông sẽ đưa ra quyết định đáp trả các cáo buộc về vụ tấn công hóa học ở thành phố Douma, Đông Ghouta, Syria trong vòng 24 đến 48 giờ tới.
Và tới thời điểm này, dù chưa phát lệnh tấn công nhưng hải quân Mỹ, trong đó có tàu khu trục tên lửa U.S.S. Donald Cook đang áp sát bở biển Syria.
Bản đồ Syria và bố trí các tàu chiến của Mỹ trong vụ tấn công căn cứ không quân Shayrat hôm 07/04/2017.
Trước tình hình hết sức căng thẳng, khi mà tàu chiến Mỹ áp sát bờ biển Syria chừng 100km, Hạm đội Biển Đen của Nga đã được lệnh chuyển cấp báo động, sẵn sàng chiến đấu cao.
Theo Bộ Quốc phòng Nga, Hạm đội Biển Đen hiện đã ở trạng thái sẵn sàng chiến đấu cao nhằm đối phó với hành động phiêu lưu quân sự của Mỹ có thể diễn ra. Hiện chưa có thông tin chi tiết hơn về vấn đề này.
Hạm đội Biển Đen của Nga đã được lệnh chuyển cấp báo động, sẵn sàng chiến đấu cao.
Al-Masdar News cho biết, ngoài tàu khu trục USS Donald Cook đang lởn vởn ngoài khơi Syria, Hạm đội 6 của Mỹ được cho là cũng sẵn sàng tham chiến một khi Tổng thống Donald Trump phát lệnh tấn công.
Với thành phần chính là đội tàu khu trục Aegis thuộc lớp Arleigh Burke gồm 5 chiếc USS-Mahan, USS-Ramage, USS-Gravely, USS-Barry và USS-Stout, ước tính, cùng lúc Mỹ đang có sẵn trong tay khoảng trên dưới 500 quả tên lửa hành trình Tomahawk sẵn sàng khai hỏa bất kỳ thời điểm nào.
Pháp được cho là cũng sẽ tham chiến cùng Anh, Mỹ tấn công Syria.
Lực lượng phòng không – không quân Nga ở Syria cũng đã ở trong tình trạng sẵn sàng chiến đấu cao nhất. Tại căn cứ không quân Khmeimim hiện nay đang có 8 chiếc máy bay ném bom Su-24M, 7 chiếc cường kích Su-25, 12 chiếc Su-30SM và 4 chiếc máy bay ném bom tiền tuyến đa năng Su-34.
Kênh NBC cho biết, Nga đã bắt đầu triển khai các hệ thống tác chiến điện tử để chặn tín hiệu từ các máy bay không người lái trinh sát của Mỹ và đồng minh nhằm chọc „mù mắt“, không cho đối phương cập nhật thông tin về các mục tiêu có thể bị tấn công. Như vậy, Nga đã chính thức làm gián đoạn thu thập thông tin tình báo.
Có tin các tàu chiến của Trung Quốc đang hoạt động ở biển Địa Trung Hải cũng đã triển khai theo dõi sát diễn biến căng thẳng ở khu vực này.
Trong một diễn biến khác, cuộc tấn công vào căn cứ không quân T-4 đã làm 7 quân nhân Iran thiệt mạng và Iran tuyên bố sẽ đáp trả cuộc tấn công mới nhất của Israel tại Syria.
7 quân nhân Iran thiệt mạng tại căn cứ không quân T-4 ở Syria.
Theo cập nhật của trang thông tin hàng không flightradar24, một máy bay tuần tra săn ngầm P-8 của Mỹ đang lượn vòng ở ngoài khơi Syria, cách căn cứ hải quân Tartus chừng 40km. Nhiệm vụ của nó có thể là trinh sát các động thái của Hải quân Nga, bao gồm cả các tàu ngầm tấn công Kilo Nga có thể đang phục kích đâu đó ngay dưới lòng biển ngoài khơi Syria.
Các bên đang có những động thái quân sự khá rõ rệt. Nếu cuộc chiến nổ ra chắc chắn sẽ rất quyết liệt.
So sánh lực lượng các bên tại Syria.
Hiện tại là gần 5 giờ chiều, giờ Syria, các đơn vị phòng không Syria bắt đầu chuyển cấp trực sẵn sàng chiến đấu lên mức cao nhất, trước mặt họ là một đêm hết sức cẳng thẳng.
Tờ Sao và Vạch (Stars and Stripes, Mỹ) cho biết nhóm tác chiến tàu sân bay Harry S. Truman đang chuẩn bị tới triển khai ở Trung Đông có thể phối hợp cùng Hạm đội 5 và 6 của Mỹ đang làm nhiệm vụ ở đây.
Theo các báo cáo mới nhất thì nhóm tác chiến tàu sân bay Harry S. Truman Carrier Strike Group (HSTCSG) dự kiến sẽ rời cảng Norfolk vào ngày mai (11/04) để tới triển khai ở Trung Đông.
nhóm tác chiến tàu sân bay Harry S. Truman
Đi cùng hàng không mẫu hạm này gồm có tàu tuần dương tên lửa USS Normandy (CG 60), 3 tàu khu trục tên lửa lớp Arleigh Burke gồm U.S.S. Arleigh Burke, U.S.S. Forrest Sherman, và tàu U.S.S. Farragut.
Năm ngoái, chính nhóm tác chiến tàu sân bay này đã tiến hành đòn tập kích đường không vào căn cứ không quân Al-Seen của Syria ở phía đông Homs.
Nga được cho là đã tăng cường phòng thủ căn cứ hải quân Tartus, biến nơi đây trở thành một pháo đài bất khả xâm phạm.
Ảnh vệ tinh mới nhất cho thấy, ngoài tên lửa phòng không S-400, các tổ hợp pháo – tên lửa phòng không Pantsir-S1 để canh trời, thì ở đây, Nga còn triển khai cả tổ hợp tên lửa bờ Bastion-P, sẵn sàng phóng đạn diệt các mục tiêu trên biển ở cự ly 300km hoặc hơn.
Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa hủy bỏ chuyến công du Nam Mỹ để tập trung xử lý vấn đề Syria, Thư ký báo chí Nhà trắng Sarah Sanders tuyên bố, „Tổng thống Trump sẽ không tham dự Hội nghị thượng đỉnh các nước châu Mỹ ở Lima Peru hay tới Bogota, Thủ đô của Colombia như nghị trình đã lên kế hoạch trước đó“.
Khoảng 2h40 sáng giờ Syria, ngày 07/04/2017, hai tàu khu trục Mỹ gồm USS Porter và USS Ross trên Địa Trung Hải đã phóng 59 tên lửa Tomahawk vào lãnh thổ Syria, tấn công căn cứ không quân Shayrat. Liệu đây có phải là khung giờ vàng mà Mỹ sẽ lựa chọn cho đêm nay, rạng sáng mai?
Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã tổ chức hội đàm tại thủ đô Bắc Kinh trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên của ông Kim kể từ khi lên cầm quyền.
Tân Hoa xã sáng nay (28/3) chính thức xác nhận nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un đã có chuyến thăm bất ngờ tới Trung Quốc. Theo đó, từ ngày 25-28/3, nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un đã thăm không chính thức Trung Quốc theo lời mời của Chủ tịch Tập Cận Bình.
Lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un (trái) bắt tay Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Ảnh: Tân Hoa xã
Trong thời gian ở thăm, ông Kim Jong Un đã có cuộc hội đàm với ông Tập Cận Bình ở Đại lễ đường nhân dân tại thủ đô Bắc Kinh, Tân Hoa xã cho biết thêm.
Trong cuộc hội đàm, Chủ tịch Tập Cận Bình đã thay mặt Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc bày tỏ hoan nghênh nồng nhiệt ông Kim Jong Un.
Theo ông Tập Cận Bình, chuyến thăm của nhà lãnh đạo Triều Tiên tới Trung Quốc diễn ra vào thời điểm đặc biệt và mang ý nghĩa to lớn, cho thấy rằng ông Kim Jong Un đánh giá cao tầm quan trọng mối quan hệ song phương.
Vợ chồng ông Kim Jong Un chụp ảnh chung với vợ chồng ông Tập Cận Bình. Ảnh: Tân Hoa xã
Theo đài KBS của Hàn Quốc dẫn nguồn Hãng Thông tấn Trung ương Triều Tiên (KCNA), ông Kim Jong Un đã nói với ông Tập Cận Bình rằng hai nước cần tăng cường các mối quan hệ và hợp tác song phương, bằng cách gia tăng các cuộc gặp giữa quan chức hai bên và củng cố sự hợp tác chiến lược song phương.
Văn phòng tổng thống Hàn Quốc cũng đã xác nhận về chuyến thăm trên. Thư ký báo chí của Tổng thống Moon Jae-in, ông Yoon Young-chan, nói rằng Seoul đã được Trung Quốc thông báo về chuyến thăm của ông Kim Jong Un.
Quang cảnh cuộc hội đàm giữa hai nhà lãnh đạo Triều Tiên, Trung Quốc. Ảnh: Tân Hoa xã
Đây là chuyến công du nước ngoài được công bố đầu tiên của nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un kể từ khi ông lên nắm quyền vào năm 2011. Giới phân tích nhận định động thái này nhằm chuẩn bị cho các cuộc gặp thượng đỉnh sắp tới với lãnh đạo Hàn Quốc vào cuối tháng 4, và với Mỹ trong tháng 5.
Trước đó, kênh truyền hình Mỹ CNN sáng 27/3 đưa tin, một đoàn tàu kiểu cũ được cho là chở quan chức lãnh đạo Triều Tiên đã từ Triều Tiên tới Trung Quốc. Điều này làm dấy lên tin đồn ông Kim Jong Un đang ở thăm Bắc Kinh. Tuy nhiên, trả lời phỏng vấn phóng viên khi đó, Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói „không hay biết về vụ việc“.
“Vành đai và Con đường” vẫn thường bị xem là một khái niệm mờ nhạt và gần như không đem lại kết quả gì trên thực tiễn. Tuy nhiên, tại các hải cảng đông đúc từ Singapore tới Biển Bắc, các công ty nhà nước Trung Quốc đang biến ý tưởng này thành thực tế với một loạt thương vụ mua lại, làm thay đổi bản đồ thương mại và ảnh hưởng chính trị toàn cầu.
Bộ đôi nhà khổng lồ Cosco Shipping Ports và China Merchants Port Holdings vẫn tiếp tục mua lại các cảng hàng hóa ở Ấn Độ Dương, biển Địa Trung Hải và vành đai Đại Tây Dương. Tháng trước, doanh nghiệp vận tải biển Cosco đã hoàn tất việc tiếp quản hải cảng ở Zeebrugge, cảng lớn thứ hai của Bỉ, đánh dấu “đầu cầu” đầu tiên của doanh nghiệp Trung Quốc này tại vùng Tây Bắc châu Âu.
Thỏa thuận này được ký kết sau một loạt thương vụ mua lại khác ở Tây Ban Nha, Italy và Hy Lạp chỉ trong vài năm qua. Các công ty nhà nước Trung Quốc, từng một thời chỉ hoạt động tại thị trường trong nước, giờ đây kiểm soát khoảng 1/10 công suất tất cả các cảng châu Âu. Các thương vụ này là một trong các biểu hiện rõ ràng nhất cho thấy kế hoạch tham vọng của Bắc Kinh đó là kết nối Trung Quốc với châu Âu bằng đường biển, đường bộ, đường sắt và đường ống dẫn dầu.
Neil Davidson, nhà phân tích cấp cao về hải cảng tại công ty tư vấn hàng hải Drewry, nói: “Đối với doanh nghiệp như Cosco, các thỏa thuận này đem lại lợi nhuận tài chính, và chúng có thể khiến ban lãnh đạo ở Bắc Kinh rất hài lỏng bởi nó phù hợp với sáng kiến Vành đai và Con đường. Về cơ bản, đa số các thỏa thuận này có động lực địa chính trị nằm sau đó”.
Frans-Paul van der Putten, chuyên gia về Trung Quốc tại Viện Quan hệ Quốc tế Hà Lan, khẳng định: “Mục tiêu căn bản ở đây dường như là nhằm giảm bớt sự phụ thuộc của Trung Quốc vào các nhân tố nước ngoài và gia tăng ảnh hưởng của Trung Quốc trên thế giới”.
Ảnh hưởng gia tăng đó đang khiến nhiều nước tại châu Âu nghi ngại. Với việc đầu tư của Trung Quốc tăng vọt, các nhà lãnh đạo châu Âu ngày một lo ngại rằng Chủ tịch Tập Cận Bình đang lợi dụng sức mạnh kinh tế để phục vụ mục đích chính trị. Lấy ví dụ, kể từ khi Cosco bỏ 1 tỷ USD để mua lại và hiện đại hóa cảng Piraeus của Hy Lạp, Bắc Kinh có thể dựa vào sự hỗ trợ của Hy Lạp để dập tắt những chỉ trích của Liên minh châu Âu (EU) về hành vi của Trung Quốc trong các vấn đề như nhân quyền và Biển Đông.
Giờ đây, trong bối cảnh các công ty nhà nước Trung Quốc đang tiến về Địa Trung Hải – giống như các nỗ lực đầu tư của họ ở Trung và Đông Âu – các lo ngại như vậy chưa thể mất đi.
Turloch Mooney, nhà phụ trách các hải cảng toàn cầu của công ty phân tích IHS Markit, nói: “Quy mô của các dự án đầu tư vào cơ sở hạ tầng trọng yếu trong khuôn khổ sáng kiến Vành đai và Con đường đồng nghĩa rằng ảnh hưởng chính trị của Trung Quốc tại các quốc gia này sẽ gia tăng. Đó là điều chắc chắn”.
Bộ đôi Cosco và China Merchants có lợi thế lớn trước hầu hết các đối thủ châu Âu, bởi họ được dễ dàng tiếp cận các khoản vay lãi suất thấp để đầu tư ráo riết vào các tài sản trên khắp thế giới. Cả hai công ty này đều có thể nhận được các khoản vay lãi suất thấp từ các ngân hàng nhà nước và Cosco thậm chí có thể tận dụng nguồn quỹ trị giá nhiều tỷ USD được Ngân hàng Phát triển Trung Quốc tài trợ cho sáng kiến Vành đai và Con đường.
Ông Moony nói: “Nhìn từ góc độ thương mại, việc có sẵn các khoản vay lãi suất thấp và sự hậu thuẫn ngoại giao giúp các nhà vận hành cảng Trung Quốc gia tăng khả năng đánh bại các nhà đầu tư đối thủ và giành được các hải cảng tốt nhất”.
Tuy nhiên, các thương vụ mua lại không chỉ vì mục đích địa chính trị. Ông Davidson nói rằng sau khi các công ty vận tải bị thiệt hại nặng nề trong giai đoạn suy thoái năm 2016 – khi đó Cosco thiệt hại 1,4 tỷ USD – các hải cảng đơn giản mở ra các lợi nhuận tốt hơn. Ông nói: “Các hải cảng đem lại nhiều lợi nhuận, trong khi lĩnh vực vận tải biển giống như lĩnh vực hàng không – đây là ngành có tỷ suất lợi nhuận thấp”. Các công ty như Cosco muốn biến đầu tư của họ thành cỗ máy in tiền, qua việc biến các hải cảng yên ắng một thời thành các trung tâm vận chuyển hàng hóa khổng lồ.
Song, tốc độ mở rộng của Trung Quốc trong các lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế châu Âu, không chỉ bao gồm các hải cảng mà còn trong các lĩnh vực như năng lượng và công nghệ cao, đã khiến các nhà lãnh đạo châu Âu ngày một “đau đầu”.
Chuyên gia Putten cho rằng các thỏa thuận mua lại các hải cảng và các dự án cơ sở hạ tầng khác trong dự án Vành đai và Con đường ở Trung và Đông Âu đang đe dọa chia rẽ các thành viên của EU về mặt chính trị, trong bối cảnh tổ chức này đang lung lay. Chuyên gia Putten nói: “Hiện ngày càng có nhiều tranh cãi về các tác động chính trị của các dự án đầu tư Trung Quốc. Tranh cãi lớn hiện nay đó là giả định cho rằng đầu tư của Trung Quốc vào các nước Địa Trung Hải và Trung Âu sẽ tác động đến lập trường của họ về Trung Quốc”.
Mặc dù đã bước vào tuổi nghỉ hưu, những cái tên như Vương Kỳ Sơn, Dương Khiết Trì và Vương Nghị sẽ tiếp tục sát cánh với ông Tập trên con đường đưa Trung Quốc trỗi dậy trong 5 năm tới.
Đội hình trong mơ
Sau 5 năm giữ vai trò nhà lãnh đạo hạt nhân của đất nước, Chủ tịch Tập Cận Bình dường như đã tập hợp đủ một nhóm các nhà hoạch định chính sách đối ngoại giàu kinh nghiệm ứng phó với phương Tây, đặc biệt là Mỹ – trong mục tiêu đẩy mạnh những tham vọng của Trung Quốc trên toàn cầu.
Trong số này, gương mặt đầu tiên cần phải nhắc đến là ông Vương Kỳ Sơn – cựu Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Kỷ luật Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc – “trùm” chống tham nhũng và được xem là nhân vật đáng tin cậy nhất đối với ông Tập.
Theo một số nguồn tin ở Bắc Kinh, trong kỳ họp Quốc hội toàn thể sắp tới, ông Vương Kỳ Sơn rất có thể sẽ được bổ nhiệm làm Phó Chủ tịch nước và giữ vai trò lớn về mặt ngoại giao.
“Ông Vương sẽ đóng một vai trò quan trọng trong các hoạt động đối ngoại những năm tới, đặc biệt là các vấn đề gai góc liên quan đến quan hệ Trung-Mỹ”, một nguồn tin thân cận với giới lãnh đạo Bắc Kinh nói với tờ South China Morning Post.
Sự trở lại của ông Vương – chỉ vài tháng sau khi ông rút lui khỏi vị trí chủ chốt của Đảng – dự kiến sẽ giúp trở thành đòn bẩy cho các quyết định ngoại giao của Trung Quốc trong thời điểm căng thẳng và gấp rút hiện tại. Đặc biệt là trong mối quan hệ cạnh tranh chiến lược đang ngày càng hiện hữu với Mỹ.
Không giống như dàn lãnh đạo hàng đầu trong nhiệm kỳ trước, Ủy ban Thường vụ Bộ Chính trị được công bố sau Đại hội Đảng 19 năm ngoái hầu hết là các chuyên gia đối ngoại, bao gồm Phó Thủ tướng Uông Dương và ông Vương Hỗ Ninh, một học giả chuyên về các vấn đề quốc tế và là nhà lý luận chính trị hàng đầu của Trung Quốc.
Ông Vương Hỗ Ninh được biết đến là kiến trúc sư trưởng của kế hoạch “giấc mộng Trung Hoa” dưới thời Chủ tịch Tập Cận Bình. Với vai trò cố vấn chính sách đối ngoại cao cấp, ông Vương thường tháp tùng ông Tập trong các chuyến công du nước ngoài.
Pang Zhongying, một chuyên gia về các vấn đề ngoại giao ở Bắc Kinh nói, ông Vương Hỗ Ninh là một trong những người Trung Quốc đầu tiên chuyển ngữ và giới thiệu khái niệm về sức mạnh mềm tại đất nước này hồi đầu những năm 1990.
Đây là khái niệm được Giáo sư Joseph Nye của Đại học Harvard đưa ra vào những năm 1980 để mô tả khả năng lôi cuốn và thuyết phục một quốc gia thông qua những đặc điểm văn hóa.
Ông Vương Hỗ Ninh cũng trở thành nhà lý luận đảng đầu tiên được đưa lên Ủy ban Thường vụ Bộ Chính trị kể từ khi kết thúc Cách mạng Văn hóa. Ông dự kiến sẽ đóng một vai trò lớn trong việc giải quyết sự bất tương xứng giữa bộ máy tuyên truyền dường như đã lỗi thời của Trung Quốc và chính sách đối ngoại lớn lao mà giới lãnh đạo Bắc Kinh đang hướng tới.
Một thành viên khác được nhắc tới thuộc Ủy ban Thường vụ Bộ Chính trị là Uông Dương – nhân vật quan trọng của Trung Quốc trong các cuộc đàm phán kinh tế với Mỹ trong suốt 5 năm đầu nhiệm kỳ của ông Tập Cận Bình.
Nhân vật kỳ cựu không thể thay thế
Ông Dương Khiết Trì sẽ vẫn là nhà ngoại giao ảnh hưởng mạnh mẽ nhất ở Trung Quốc.
Ngoài các ủy viên Ủy ban Thường vụ Bộ Chính trị, trong số các nhà ngoại giao chuyên nghiệp và kinh nghiệm nhất, Ủy viên Hội đồng Nhà nước Dương Khiết Trì, cựu Bộ trưởng Ngoại giao và Đại sứ tại Mỹ, đang trên đường trở thành nhà ngoại giao giàu ảnh hưởng nhất của Trung Quốc kể từ thời Phó Thủ tướng Tiền Kỳ Tham.
Ông Tiền từng là cựu Ngoại trưởng và trở thành Phó Thủ tướng, chuyên gia chính sách đối ngoại dưới thời Giang Trạch Dân và ông Dương Khiết Trì dường như đang đi theo cùng con đường của người tiền bối.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Vương Nghị được dự đoán sẽ thay thế ông Dương Khiết Trì trong vai trò Ủy viên Hội đồng Nhà nước và có thể sẽ tiếp tục giữ vị trí người đứng đầu ngoại giao.
Mặc dù ông Vương Kỳ Sơn, 69 tuổi, ông Dương Khiết Trì, 67 tuổi và ông Vương Nghị, 64 tuổi, đang dần tiến đến độ tuổi nghỉ hưu truyền thống của các quan chức cấp cao, nhưng giới phân tích cho rằng, ông Tập coi họ là nhân vật không thể thay thế trong việc triển khai những chính sách đối ngoại quyết đoán và giám sát các lợi ích đang mở rộng của Trung Quốc trên toàn cầu.
Có nhiều dấu hiệu cho thấy ông Vương Kỳ Sơn – từng được coi là nhân vật chính trị ảnh hưởng mạnh mẽ thứ hai ở Trung Quốc sau ông Tập – sẽ không chỉ đảm nhận vai trò Phó Chủ tịch nước mà còn tiếp tục có ảnh hưởng đáng kể trong nội bộ chính trường.
Được biết, ông Vương được bầu vào Quốc hội Trung Quốc hồi tháng trước, động thái được cho là mở đường cho vị trí Phó Chủ tịch nước trong nhiệm kỳ tới.
Tương lai chính trị của ông Vương Kỳ Sơn là trung tâm của những đồn đoán ở hậu trường Trung Quốc trong năm qua. Nếu dự đoán trên thành sự thật, nó sẽ xác định tin đồn về việc ông Tập Cận Bình muốn giữ lại người đồng đội đáng tin cậy nhất của mình trên chặng đường 5 năm phía trước.
Ông Vương giành được sự tin tưởng này khi đứng đầu cuộc chiến chống tham nhũng do ông Tập khởi xướng trong nhiệm kỳ vừa qua.
Các nhà hoạch định chính sách đối ngoại của Trung Quốc sẽ trở thành rường cột giúp ông Tập đưa Trung Quốc trỗi dậy như một cường quốc toàn cầu, mang sức mạnh chính trị và kinh tế vượt ra khỏi khu vực châu Á Thái Bình Dương vào thời điểm Mỹ đang rút khỏi vai trò đầu tàu dưới thời ông Donald Trump.
Kế hoạch 5 năm phát triển sông Mekong thuộc cơ chế Hợp tác Mekong – Lan Thương (LMC) do Trung Quốc khởi xướng đang gây lo ngại trong giới chuyên gia, đặc biệt là về động cơ chính trị của Bắc Kinh.
Người dân đánh bắt cá trên đoạn sông Mekong chảy qua thủ đô Vientiane của Lào – Ảnh: AFP
Tháng 12-2017, ngoại trưởng 6 nước khu vực sông Mekong nhóm họp ở thành phố Đại Lý thuộc tỉnh Vân Nam (Trung Quốc) để thông qua đề cương kế hoạch 5 năm phát triển dòng sông này. Dự kiến các nhà lãnh đạo sẽ chốt lại đề xuất trong cuộc họp dự kiến diễn ra cuối tháng 1-2018 ở Campuchia.
Phát biểu kết thúc hội nghị cấp cao Hợp tác Mekong – Lan Thương (LMC), Ngoại trưởng Vương Nghị tuyên bố dưới sự dẫn dắt của Trung Quốc, LMC có thể „thúc đẩy phát triển kinh tế“ ở tất cả 6 nước khu vực Mekong, dẫn chứng rằng Bắc Kinh đã chi tiền cho hàng chục dự án dọc theo con sông này.
Tham gia họp báo cùng ông Vương là Ngoại trưởng Campuchia Prak Sokhonn – người đã lên tiếng „cảm ơn“ Bắc Kinh vì vai trò dẫn dắt trong LMC và mô tả những gì tổ chức này đạt được là „chưa từng có tiền lệ“.
Nhưng chỉ đến đó là ngừng, ngoại trưởng Trung Quốc không bình luận gì về những quan ngại môi trường liên quan đến hoạt động phát triển bừa bãi trên sông Mekong, theo báo South China Morning Post của Hong Kong.
Khởi nguồn từ khối băng tuyết trên cao nguyên Tây Tạng, sông Mekong (tiếng Quan Thoại là Lan Thương) chảy qua Myanmar, Thái Lan, Lào, Campuchia và Việt Nam trước khi đổ ra Biển Đông.
Dòng sông này tạo sinh kế cho khoảng 60 triệu người sống ở hạ lưu, nơi dòng chảy của nó hình thành nên một trong những vùng đất phì nhiêu nhất thế giới, thích hợp cho nông nghiệp và nuôi trồng, đánh bắt thủy sản.
Hầu hết các chuyên gia đồng ý rằng kiểm soát sông Mekong cũng đồng nghĩa kiểm soát phần lớn nền kinh tế Đông Nam Á.
Đại diện 6 nước thuộc cơ chế Hợp tác Mekong – Lan Thương tại Trung Quốc tháng 12-2017 – Ảnh: REUTERS
Lợi ích nước lớn
Bắc Kinh thành lập LMC năm 2015 và tổ chức này bị nhiều người xem là „đối thủ“ của Ủy ban sông Mekong (MRC) vốn đã tồn tại hơn 60 năm qua. Thành phần của MRC cũng tương tự LMC, chỉ trừ Trung Quốc và Myanmar.
Trung Quốc từng được mời tham gia MRC nhưng Bắc Kinh chỉ chọn vai trò „đối tác đối thoại“, Myanmar cũng vậy. Điều này đồng nghĩa Bắc Kinh thoát được quy định ràng buộc của MRC, rằng quốc gia thành viên nào muốn xây đập trên dòng Mekong đều phải trình đề xuất để tất cả thảo luận.
Dù LMC được thiết kế như một nền tảng liên lạc và phát triển, hiệu quả vẫn chưa rõ ràng trong khi dư luận đã râm ran về động cơ địa chính trị của tổ chức này. Các dự án thủy điện của Trung Quốc và một số nước khiến tương lai sông Mekong và các quốc gia lệ thuộc trở nên mờ mịt.
Đối với các cộng đồng dưới hạ nguồn, các con đập trên thượng nguồn thay đổi dữ dội chu kỳ lũ – hạn hán và chặn sự vận chuyển phù sa. Điều rõ ràng gây ảnh hưởng đến hệ sinh thái. Một số tác động đến mực nước và nghề cá đã được ghi nhận dọc theo đường biên giới Thái Lan – Lào“
Bà Pianporn Deetes – điều phối viên tại Thái Lan cho tổ chức International Rivers
Từ khi Trung Quốc khánh thành đập Mạn Loan trên dòng chính của sông Mekong năm 1995, họ đã xây thêm 7 đập thủy điện và đang xây dựng/lên kế hoạch hơn 20 đập khác ở Tây Tạng, Vân Nam và Thanh Hải, theo bà Pianporn Deetes – điều phối viên tại Thái Lan cho tổ chức International Rivers.
Dù Bắc Kinh luôn miệng nói „phát triển“, các chuyên gia môi trường nhận xét Bắc Kinh không thèm tham vấn các nước láng giềng hạ nguồn Mekong và đánh giá tác động môi trường của các công trình họ xây. Hiển nhiên điều này sẽ tác động đến con sông và chính sự „phát triển“ của khu vực.
Tranh thủ LMC thu hút ít sự chú ý của truyền thông quốc tế, Bắc Kinh đã lặng lẽ thúc đẩy nghị trình của họ thông qua cơ chế này, khẳng định đây là „một trong những cách tốt nhất“ để tăng cường quan hệ với ASEAN.
„Việc thành lập LMC phản ánh một sự công nhận chậm trễ, rằng chính sách của Trung Quốc liên quan đến sông Lan Thương/Mekong trước đó không đoái hoài gì đến lợi ích của các quốc gia hạ nguồn“ – ông Milton Osborne, cựu viên chức ngoại giao Úc kiêm chuyên gia về Đông Nam Á, nhận xét.
Một hồ chứa nước cạn kiệt ở vùng đông bắc Thái Lan trong đợt hạn hán năm 2016 – Ảnh: PHÚC LONG
Trong 2 năm từ khi LMC thành lập (2015), Trung Quốc đã tổ chức ba hội nghị cấp bộ trưởng ngoại giao và chi nhiều tỉ USD cho 45 dự án thuộc cơ chế này, từ trung tâm nghiên cứu nguồn nước cho đến dự án kết nối, năng lực công nghiệp, giao thương biên giới, nông nghiệp…
Xuất phát từ nhu cầu năng lượng cao của khu vực, một số quốc gia dọc sông Mekong đã „phấn khởi“ đi theo Trung Quốc. Lào là một ví dụ. Với mục tiêu trở thành „cục pin của Đông Nam Á“ nhờ thủy điện, Vientiane đang thúc đẩy kế hoạch xây con đập thứ 3 trên sông Mekong mặc cho sự phản đối của MRC.
„Các công ty Trung Quốc đầu tư trực tiếp vào hơn 6 con đập trên dòng chính khu vực Hạ Mekong, bao gồm Don Sahong và Pak Beng ở Lào. Các dự án này không tuân theo thông lệ quốc tế trong việc cân nhắc, tránh và giảm thiểu tác động xã hội, môi trường“ – bà Deetes phê phán.
Năm 2016, Việt Nam trải qua trận hạn hán tồi tệ nhất trong 90 năm, dẫn đến hoa màu chết khô và thiếu nước sinh hoạt. Dù nguyên nhân chính là trận El Niño mạnh khác thường, các chuyên gia cho rằng Trung Quốc cũng chịu một phần trách nhiệm vì các đập chứa nước của họ làm tăng tốc độ bốc hơi trên thượng nguồn.
Sông Mekong đoạn chảy qua biên giới Lào và Thái Lan – Ảnh: PHÚC LONG
Những cảnh báo không thể bỏ qua
Theo một số nhà quan sát, hi vọng duy nhất LMC mang lại là cơ chế này có thể đạt được những mục tiêu quan trọng MRC không làm được, chẳng hạn như kiểm soát hoạt động xây đập trên dòng chính sông Mekong.
Chuyên gia Osborne cho rằng các nước hạ nguồn Mekong sẽ có lợi nếu Trung Quốc đồng ý tham gia một thỏa thuận cảnh báo sớm về việc xả nước từ các đập thượng nguồn, mặc dù đến nay Bắc Kinh chưa đả động gì vấn đề này.
Ông Marc Goichot, cố vấn Chương trình Mekong của Quỹ Thiên nhiên hoang dã thế giới (WWF), nhận xét các vấn đề của MRC tạo lý do cho sự tồn tại của LMC.
„Vấn đề nằm ở chỗ Ủy ban sông Mekong có quá nhiều hạn chế, đáng chú ý nhất là nó chỉ có 4/6 quốc gia liên quan tham gia. Thẩm quyền của MRC chỉ giới hạn ở tài nguyên nước, trong khi sông ngòi không chỉ có thế. Các nhà hoạch định kinh tế, đầu tư và khối tư nhân cần phải can dự sâu hơn nữa“ – ông Goichot giải thích.
Cảnh sát đường thủy Thái Lan tuần tra trên sông Mekong đoạn biên giới với Lào. Các chuyên gia cho rằng kiểm soát sông Mekong là kiềm soát phần lớn nền kinh tế Đông Nam Á – ảnh: AFP
Bên cạnh đó, các chuyên gia khu vực khác cho rằng dù Trung Quốc nỗ lực chứng tỏ vai trò „nhân đạo“, LMC sẽ không giúp các nước ASEAN thôi lo lắng về động cơ địa chính trị của Bắc Kinh.
Nhà nghiên cứu độc lập Elliot Brennan dự báo sông Mekong có khả năng trở thành điểm xung đột lớn nhất giữa Trung Quốc và ASEAN sau Biển Đông, và Bắc Kinh xem việc kiểm soát con sông này là mục tiêu chiến lược.
„Sau hơn một thập kỷ ngoại giao vụng về, Bắc Kinh cuối cùng đã học được cách dùng cây gậy và củ cà rốt. Bắc Kinh hiểu tốt hơn bao giờ hết những gì các nước ASEAN cần… Nếu họ tìm cách kiểm soát được hoạt động phát triển sông Mekong, nó sẽ nhanh chóng trở thành động mạch quan trọng cho sự trỗi dậy của Trung Quốc và xuất khẩu sức ảnh hưởng sang ASEAN“ – ông Brennan phân tích.
Còn ông Thitinan Pongsudhirak, giáo sư quan hệ quốc tế thuộc Đại học Chulalongkorn (Bangkok), so sánh động thái của Trung Quốc liên quan đến sông Mekong „tương tự“ với chiến lược của Bắc Kinh trong tranh chấp Biển Đông.
„LMC là cách cho thấy Trung Quốc chỉ chơi theo luật của họ. Bắc Kinh tạo ra sự đã rồi bằng cách xây đập trên thượng nguồn gây thiệt hại cho các nước hạ nguồn, rồi sau đó dựng lên một tổ chức quản lý riêng nhằm phủ nhận MRC“ – ông Pongsudhirak nói.
„Trung Quốc đối phó với từng nước Mekong riêng rẽ để các nước này không thể đoàn kết đối phó họ trong tư cách một tổ chức khu vực“ – vị chuyên gia Thái Lan vạch trần.
Chuyên gia Brennan đánh giá các cuộc thảo luận hiện tại về việc bảo vệ môi trường và sức khỏe sông Mekong không tương xứng với tầm quan trọng thực tế.
„Vì những lý do này, Trung Quốc có mọi cái lợi trong khi các nước ASEAN sẽ mất tất cả trong hợp tác Mekong. ASEAN không thể quay lưng lại với thực tế địa chính trị và phải đấu tranh để có một hình thức hợp tác đúng đắn“ – vị chuyên gia cho lời khuyên.
TTO – Sau khi chuyển hơn 600 tấn dầu tinh chế cho tàu Triều Tiên trên vùng biển quốc tế, tàu Lighthouse Winmore, treo cờ Hong Kong (Trung Quốc), đã bị nhà chức trách Hàn Quốc bắt và lục soát.
Tàu Lighthouse Winmore – Ảnh: CNN
Sự việc xảy ra cách đây hơn 1 tháng, nhưng chỉ được tiết lộ vào ngày 29-12 sau khi các hình ảnh về việc tàu Trung Quốc chuyển dầu cho tàu Triều Tiên trên vùng biển quốc tế được công bố.
Hãng tin Yonhap của Hàn Quốc đưa tin theo lịch trình, sau khi nhận dầu tinh chế có nguồn gốc Nhật Bản từ cảng Yeosu của Hàn Quốc ngày 11-10, tàu Lighthouse Winmore, do công ty Billions Bunker Group của Đài Loan thuê, sẽ chở số dầu trên tới vùng lãnh thổ này.
Tuy nhiên, khi ra tới vùng biển quốc tế trên biển Hoa Đông, tàu Lighthouse Winmore đã chuyển hơn 600 tấn dầu tinh chế cho tàu Sam Jong 2 của Triều Tiên và 3 tàu khác không rõ quốc tịch ngày 19-10.
Ngày 24-11, khi tàu Lighthouse Winmore cập cảng Yeosu, hải quan Hàn Quốc đã ngay lập tức bắt giữ và lục soát con tàu.
Quá trình kiểm tra phát hiện trên tàu có các máy định vị và la bàn được bảo mật. Lời khai của các thủy thủ cho biết họ chuyển dầu cho tàu Triều Tiên theo lệnh của ông chủ Đài Loan. Động cơ của việc này vẫn chưa rõ.
„Những hành vi (của tàu treo cờ Hong Kong) sẽ được báo cáo lên ủy ban các lệnh trừng phạt Triều Tiên của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc. Vụ việc một lần nữa cho thấy cách thức mà Triều Tiên đã lách lệnh trừng phạt bằng các mạng lưới bất hợp pháp của họ“, Yonhap dẫn lời quan chức Hàn Quốc nhấn mạnh.
Con tàu sẽ bị giữ tại Hàn Quốc ít nhất 6 tháng cho tới khi Hong Kong nộp đơn yêu cầu lên ủy ban của Liên Hiệp Quốc, theo Yonhap.
Riêng về công ty có tên Billions Bunker Group, chiều 29-12, một quan chức Đài Loan khẳng định công ty này không đăng ký kinh doanh tại Đài Loan mà là quần đảo Marshall.
Tàu Sam Jong 2 của Triều Tiên – Ảnh: Marine Traffic
Năm 2017 Bình Nhưỡng hứng một loạt các lệnh trừng phạt của Hội đồng Bảo an vì chương trình hạt nhân và tên lửa của nước này. Nghị quyết số 2375 thông qua hồi tháng 9 đã cấm các thành viên Liên Hiệp Quốc trao đổi hàng hóa từ tàu qua tàu với Triều Tiên. Nghị quyết này cũng giới hạn số lượng dầu tinh chế và dầu thô nhập khẩu của Bình Nhưỡng.
Ngày 22-12, nghị quyết số 2397 được thông qua đã cho phép các quốc gia có quyền bắt giữ và lục xét các con tàu có dấu hiệu vi phạm lệnh trừng phạt của Hội đồng Bảo an. Tàu Sam Jong 2 nằm trong số 4 tàu của Triều Tiên bị cấm cập cảng tất cả các nước trên thế giới theo nghị quyết mới nhất.
Tàu Trung Quốc chuyển dầu cho tàu Triều Tiên – Ảnh: REUTERS
20.01. Donald Trump đăng quang trở thành Tổng thống Mỹ thứ 45. Với khẩu hiệu „Nước Mỹ trước tiên“ (America First) và „Hãy làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại“ (Make America Great again) của Trump đã bất ngờ tác động mạnh đến tâm lý người Mỹ và dẫn đến kết quả ngày 8.11.2016 gặt hái được 57,1% của đại cử tri trước Hillary Clinton.
ảnh thanhnien.vn
Tháng Hai
12.02. Frank-Walter Steinmeier được 1.260 đại biểu Hội nghị Quốc hội Liên bang Đức, gồm 630 đại biểu Quốc hội và 630 đại biểu đại diện cho các bang, bầu chọn làm Tổng thống Đức thứ 12. Nhiệm kỳ của Tổng thống Đức là 5 năm.
ảnh vietnamnet.vn
13.02. Người bị nghi là Kim Jong-nam anh cùng cha khác mẹ của lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un, bị ám sát tại sân bay Kuala Lumpur Malaysia bởi chất độc gây tê liệt thần kinh VX.
Tháng Ba
15.03. Bầu cử ở Hà Lan. Đảng Nhân dân Tự do và Dân chủ (VVD) của Thủ tướng Mark Rutte thắng cử trước đảng dân tuý cực hữu PVV của ông Wilders chủ trương Nexit giống như Vương quốc Anh Brexit, châu Âu thở phào.
Tháng Tư
15.04. Xung đột ở Đồng Tâm, Mỹ Đức. Ông Lê Đình Kình, một vị cao niên ở Thôn Hoành, xã Đồng Tâm, huyện Mỹ Đức, TP Hà Nội bị bắt và bị thương tích trong xô xát vì tranh chấp đất hôm 15/4/2017 gây ra cuộc đối kháng giữa chính quyền và người dân diễn cho đến hết tháng Tư. Hàng chục cán bộ, công an đã bị người dân địa phương bắt giữ và một khu vực dân cư tự rào làng lập ấp để tự quản trong nhiều ngày. Vụ việc chỉ chấm dứt sau can thiệp và cam kết của Chủ tịch Hà Nội Nguyễn Đức Chung và cuộc điều đình của nhiều luật sư cũng như phản ứng rộng khắp của mạng xã hội.
16.04. Thổ Nhĩ Kỳ trưng cầu dân ý về sửa đổi Hiến Pháp: Bãi bỏ chức vụ Thủ tướng thay vào đó là thể chế Tổng thống điều hành và như vậy quyền lực của Tổng thống tăng đáng kể. Giới quan sát nhận định, Tổng thống Recep Tayyip Erdogan đang hướng tới sự „độc tài“ trong cai trị. Kết quả khá „nghi ngờ“ với 51,4% phiếu thuận.
Tháng Năm
07.05. Bầu cử Tổng thống Pháp „Cuộc cách mạng nhung“ – Không đạp đổ tất cả để xây dựng lại từ đầu, không đoạn tuyệt với quá khứ để tìm một chỗ đứng trong tương lai, không khai thác công phẫn của cử tri hay lá bài dân tộc chủ nghĩa để kiếm phiếu, Emmanuel Macron với phong trào tập hợp tả-hữu En Marche ! (Tiến bước) đang tiến hành “nhiều cuộc cách mạng cùng một lúc”. Macron bước vào điện Elyseé trước khi mừng sinh nhật 40 tuổi và trở thành vị Tổng thống của nước Pháp trẻ nhất mọi thời đại.
Tháng Sáu
01.06. Báo East-Sea.de ra đời là Diễn đàn với chuyên đề chủ quyền Biển Đông và Biển đảo Việt Nam.
02.06. Mỹ tuyên bố rút khỏi Hiệp định Liên hiệp quốc về biến đổi khí hậu toàn cầu ký kết tại Paris ngày 12.12. 2015 và muốn thương lượng lại trong một thoả thuận mới. “Tôi không thể ủng hộ một thỏa thuận trừng phạt Mỹ trong khi nó không quy định nghĩa vụ có ý nghĩa nào đối với những nước gây ô nhiễm hàng đầu thế giới”, Trump nói như thế trước khi nêu cụ thể là Trung Quốc và Ấn Độ. Đức tuyên bố Mỹ “đang gây hại” cho toàn bộ hành tinh. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Jean-Claude Juncker gọi quyết định của Trump là “sai lầm nghiêm trọng”. Pháp, Đức và Italy bảo vệ Hiệp định Paris, khẳng định không thể tái đàm phán thỏa thuận này. “Chúng tôi cho rằng động lực tạo ra ở Paris tháng 12.2015 là không thể đảo ngược. Chúng tôi tin chắc Hiệp định Paris không thể đàm phán lại vì nó là văn kiện quan trọng với hành tinh, các xã hội và nền kinh tế của chúng ta”, lãnh đạo ba nước trên cho biết trong một tuyên bố chung.
08.06. Tổng tuyển cử bầu Hạ viện Anh sớm trước thời hạn, theo đề nghị của bà Thủ tướng đương nhiệm Theresa May với hy vọng đạt số phiếu cao để vững tâm đến hội nghị đàm phán Brexit ngày 19.6.2017. Kết quả đảng Bảo thủ của bà May thiếu mất 8 phiếu để đạt đa số tuyệt đối để có thể tự mình thành lập chính phủ. Đảng Bảo thủ chỉ được 316 ghế trong khi cần 326 ghế để quá bán với tổng số ghế 650. Bà Theresa May sẽ cùng với đảng Liên minh Dân chủ (DUP) Bắc Ireland chiếm 10 ghế thành lập chính phủ mới.
16.06. Cựu Thủ tướng Helmut Kohl từ trần, thọ 87 tuổi. Nhà chính trị thuộc đảng CDU đã giữ chức vụ Thủ tướng Đức với kỷ lục 4 nhiệm kỳ liền 16 năm, từ 1982 – 1998 và 25 năm liên tục Chủ tịch đảng CDU toàn Liên bang. Ông được tặng danh hiệu „Thủ tướng của sự thống nhất“ và „Công dân danh dự của châu Âu“.
22.06. Trong tương lai, những đảng thù nghịch với Hiến pháp sẽ khó lòng nhận được tiền trợ cấp hoạt động. Với 2/3 số phiếu thuận Quốc hội Đức thông qua sử đổi điều luật 21 trong Luật cơ bản về „Cắt hỗ trợ tài chính của nhà nước và miễn giảm thuế đối với những đảng phái, hội đoàn thù nghịch Hiến pháp“.
30.06. Quốc hội Đức thông qua đạo luật „Hôn nhân cho mọi giới tính“. Với đa số phiếu thuận từ các đảng SPD, Linke, Grüne cũng như một phần của đảng CDU/CSU Quốc hội Đức đã phê chuẩn đạo luật „Hôn nhân cho mọi giới tính“, như vậy các đôi vợ chồng đồng tính cũng có quyền lợi như vợ chồng đa tính truyền thống và kèm theo đó họ được quyền nhận con nuôi.
Tháng Bẩy
25.07. Ba Lan thông qua cải cách Tư pháp gây tranh cãi. Sau khi Hạ viện và Thượng viện Ba Lan dưới sự lãnh đạo của chính phủ bảo thủ của “Prawo i Sprawiedliwość” (PiS, “Pháp luật và Công lý”) đã bỏ phiếu cho một cuộc cải cách tư pháp gây tranh cãi, Tổng thống Andrej Duda phủ quyết dự thảo luật. Trong tương lai Bộ trưởng Bộ Tư pháp có thể sẽ bãi nhiệm Chủ tịch các Tòa án không cần có lý do và bổ nhiệm mới mà không cần tham khảo với luật sư. Ủy ban châu Âu doạ sẽ dùng hình phạt nghiêm khắc. Bruxelles cho rằng dự luật cải tổ ngành tư pháp của Ba Lan đi ngược lại với những nguyên tắc cơ bản của hiệp ước chung châu Âu và Vacxava.
31.07. Ông Trịnh Xuân Thanh về đầu thú với cơ quan An ninh Việt Nam. Trong chương trình thời sự VTV, ông Trịnh Xuân Thanh cho biết sau quá trình “trốn chạy do suy nghĩ không chín chắn, tôi thấy rằng cần phải quay về để đối diện với sự thật”. Trong đơn xin đầu thú của ông Thanh có đoạn: “Tôi thấy lo sợ trước kết luận vi phạm của tôi và phải chịu trách nhiệm là người đứng đầu do thua lỗ của PVC. Do lo sợ, suy nghĩ không hết tôi đã quyết định trốn tại Đức. Trong thời gian này, cuộc sống trốn tránh bấp bênh luôn lo sợ. Được sự động viên của gia đình, bạn bè tôi đã về Việt Nam và ra đầu thú tại Cơ quan An ninh điều tra để được hưởng sự khoan hồng của Đảng, Nhà nước và pháp luật”.
Tháng Tám
01.08. Khủng hoảng BOT tràn lan. Chủ phương tiện trả tiền lẻ gây ách tắc giao thông, an ninh trật tự trở nên phức tạp. Hàng loạt tồn tại, hạn chế lớn của BOT đã được Thanh tra Chính phủ, Kiểm toán nhà nước… vào cuộc làm rõ.
15.08. Hãng hàng không Air Berlin tuyên bố phá sản.
21.8. Hoa Kỳ chứng kiến nhật thực toàn phần kể từ khi tuyên bố độc lập năm năm 1776. Trong kỳ nhật thực này, bóng của Mặt trăng đi qua 14 bang của Hoa Kỳ, kéo dài từ bờ biển phía Đông sang bờ biển phía Tây nước Mỹ trong 99 năm qua.
28.08. Sau những căng thẳng có nguy cơ xảy ra chiến tranh biên giới, Trung Quốc và Ân Độ đã nhất trí rút quân qua đàm phán ngoại giao.
Tháng Chín
03.09. Triều Tiên công bố thử thành công bom nhiệt hạch và có thể gắn tên lửa đạn đạo xuyên lục địa (ICBM) có sức mạnh ước tính gấp 5 lần quả bom năm ngoái.
24.09. Bầu cử Quốc hội Đức. Kết quả các đảng nhỏ “gặt hái”. CDU/CSU 32,9%, SPD 20,5%, Linke 9,2%, Grünen 8,9%, FDP 10,7%, AfD 12,6%. Ngay sau đó chủ tịch đảng SPD Schulz tuyên bố đứng về phe đối lập chứ không tham gia „Đại liên minh cầm quyền“ (GroKo). CDU/CSU cùng FDP và Grünen đàm phán thành lập Liên minh Jamaika nhưng đã thất bại khi Chủ tịch đảng FDP Lindner giận dữ rút lui với câu nói đi vào lịch sử „Chẳng thà không cầm quyền, còn hơn cầm sai quyền“. Hiện nay khả năng SPD quay lại với GroKo là rất cao. Bà Thủ tướng Merkel cương quyết từ chối giải pháp „Chính phủ thiểu số“, đồng thời sẵn sàng ra ứng cử nếu phải bầu lại. Tất cả sẽ rõ ràng trong Quí 1/2018.
Tháng Mười
01.10. Trưng cầu dân ý ở Catalonia. Dận Catalonia cho rằng họ bị chính quyền trung ương o ép bắt đóng nhiều thuế và tiền của họ đem nuôi đám người “vô công rồi nghề”, nên họ đấu tranh đòi độc lập. 90% số cử tri đi bỏ phiếu đồng ý ly khai khỏi Tây Ban Nha. Cảnh sát đã đàn áp thẳng tay 460 người bị thương. Chính quyền trung ương giải tán chính quyền địa phương. Thủ hiến Carles Puigdemont lưu vong bên Bỉ, một số quan chức bị bắt. Mới đây bầu cử tại Catalonia đảng của ông Puigdemont thắng đậm.
10.10. Toà Hiến pháp Đức công nhận “giới tính thứ 3”. Trong giấy khai sinh sẽ được ghi về giới tính như sau: Nam, Nữ và Đồng tính hay Lưỡng tính.
15.10. Bầu cử Quốc hội Áo. Đảng nhân dân Áo (ÖVP) giành thắng lợi với 31,5%. Sebastian Kurz, 31 tuổi, đăng quang là Thủ tướng của Cộng hoà Áo. Sebastian Kurz là sinh viên khoa Luật trường ĐH tổng hợp Wien, nhưng anh đã bỏ học đi theo con đường hoạt động chính trị, anh là Thủ tướng trẻ nhất mà không có bằng cấp của Liên minh châu Âu.
19.10. Đại hội đảng Cộng sản Trung Quốc, Tập Cận Bình tái khẳng định quyền lực tập trung của mình cho 5 năm tiếp theo và được tôn vinh ngang tầm với cố lãnh đạo Mao Trạch Đông và Đặng Tiểu Bình. Châu Âu cho đây là thách thức chính trị mới.
Tháng Mười một
05.11. “Paradise papers” công bố hồ sơ lách luật trốn thuế. Hơn 13 triệu hồ sơ tài liệu thu được từ 19 điểm thiên đường thuế đã phát giác những cách thức né tránh thuế đang rất phổ biến trên quy mô thế giới. Trong số các tài liệu mà báo chí vừa phát giác, người ta thấy có tên của 120 chính trị gia và lãnh đạo trên thế giới, trong đó có nữ hoàng Anh Elisabeth II hay một số người thân cận với tổng thống Donald Trump, như ngoại trưởng Rex Tillerson… Có hơn 200 đại gia Việt có tên trong hồ sơ Paradise papers. Hàng năm ước chừng có đến 600 tỷ Euro trốn thuế qua cách này, như vậy mỗi 1 phút họ rửa được 1,1 triệu Euro.
06.11. Khai mạc Hội nghị cấp cao APEC tại Đà Nẵng Việt Nam. Dưới sự chủ trì của Chủ tich nước Trần Đại Quang Hội nghị đã thành công rực rỡ. Tại lễ bế mạc, nước chủ nhà Năm APEC 2017 Việt Nam đã tiến hành chuyển giao vai trò Chủ tịch Năm APEC 2018 cho Papua New Guinea.
06. – 17.11. Tại thành phố Bonn-Đức, Hội nghị Liên hiệp quốc thảo luận lần thứ 23 về Hiệp định Paris – Biến đổi khí hậu toàn cầu, không có sự tham gia của Mỹ.
09.11. Kỷ niệm một năm ra đời báo tuoitreonline.de
14.11. Đảo chính quân sự ở Simbabwe. Ngày 21.11.2017 Tổng thống 93 tuổi Robert Mugabe bị buộc từ chức, chấm dứt 37 năm dài cai trị.
15.11. Venezuela bị hãng Đánh giá-Xếp hạng tín dụng S&P Global Ratings tuyên bố vỡ nợ. Vụ việc là đỉnh điểm khủng hoảng âm ỉ tại Venezuela sau 4 năm Tổng thống Nicolas Maduro, xuất thân từ một tài xế taxi, lên lãnh đạo. Lạm phát năm 2017 tăng 800%, đẩy Venezuela vào tình trạng vỡ nợ. Thực phẩm, thuốc men khan hiếm, dịch vụ công đình trệ, tội phạm gia tăng. Chính quyền Tổng thống Maduro không tìm được giải pháp chấm dứt khủng hoảng. Ông bị phe đối lập tố cáo tiếm đoạt quyền của quốc hội và thay đổi hiến pháp để thâu tóm quyền lực.
26.11. Báo Vietnamnet.vn giới thiệu toàn bộ đề xuất cải cách tiếng Việt của PGS.TS. Bùi Hiền. Theo ông Hiền, để tránh “cụk cặk” trong ngành “záo zụk”, ông cải tiến chữ viết, thay vì với 38 ký tự chỉ còn 31 ký tự.
30.11. Tòa án Nhân dân tỉnh Khánh Hòa đã y án 10 năm tù trong vụ xử bà Như Quỳnh, tức blogger Mẹ Nấm hôm 30/11, một ngày trước khi có Đối thoại Nhân quyền hàng năm giữa Việt Nam và EU ở Hà Nội.
Tháng Mười hai
04.12. BOT Cai Lậy thành điểm nóng. Đến tháng 12, ở BOT Cai Lậy, Tiền Giang nổ ra phong trào trả tiền lẻ để làm ách tắc giao thông nhằm phản đối trạm thu phí trên tuyến huyết mạch đi TP HCM. Tối 4/12, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc quyết định tạm dừng thu phí một tháng ở trạm BOT Cai Lậy trong lúc tìm phương án giải quyết. Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Mai Tiến Dũng thông báo: “Riêng với Cai Lậy, Thủ tướng quyết định tạm dừng thu phí một tháng và giao cho Bộ Giao thông Vận tải đánh giá toàn diện và đề xuất phương án xử lý, kết hợp với tỉnh Tiền Giang để xử lý cụ thể.”
06.12. Mỹ công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel, gây nhiều căng thẳng trong khu vực. Dư luận thế giới cho rằng đây là quyết định “điên rồ” của Trump.
08.12. Ông Đinh La Thăng bị bắt tạm giam chờ xét xử. Hôm 7/5, Bí thư Thành ủy TPHCM Đinh La Thăng nhận kỷ luật của Đảng với mức cảnh cáo và không còn trong Bộ Chính trị. Hôm 10/5, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Nguyễn Thiện Nhân được Bộ Chính trị Đảng Cộng sản phân công thay ông Đinh La Thăng làm Bí thư Thành ủy TPHCM nhiệm kỳ 2016-2021. Sau khi được điều động ra Hà Nội làm Phó trưởng Ban Kinh tế Trung ương nhưng vẫn giữ chức đại biểu Quốc hội của Thanh Hoá, sang tháng 12, ông Thăng bị tước mọi chức vụ và bị bắt tạm giam hôm 8/12, và chờ ra toà xử ngày 8/1/2018.
29.12. Vũ Nhôm đã bị cảnh sát Singapore tạm giữ. Trước đó ông Vũ Nhôm đã bỏ trốn khỏi Việt Nam từ ngày 21/12. Được biết trước khi bỏ trốn sang SIngapore thì ông Vũ Nhôm đã nộp đơn xin tị nạn chính trị tại một nước phương Tây còn giấu tên. Các quy trình khởi động để nhằm yêu cầu Singapore cho phép dẫn độ Vũ Nhôm về Việt Nam đã được tiến hành khẩn trương. Trước đó, ngày 22/12, ông Vũ Nhôm đã bị cơ quan điều tra Việt Nam khởi tố và phát lệnh truy nã đặc biệt với tội danh tiết lộ bí mật nhà nước.
Truyền thông Hàn Quốc khẳng định một tàu khu trục Aegis của Hải quân nước này đủ để đánh bại 3 tàu 052D mà Hải quân Trung Quốc mới đưa vào sử dụng gần đây.
Truyền thông Hàn Quốc lên tiếng
Gần đây, có cư dân mạng Trung Quốc đã đăng tải ảnh một tàu khu trục tên lửa Type 052D được sơn số hiệu tàu, đang đợi đến ngày gia nhập Hải quân Trung Quốc. Như vậy, sau khi con tàu này được đưa vào biên chế, số lượng tàu 052D đã hoàn thành sẽ tăng lên con số 7, nhưng vẫn còn 6 chiếc nữa cũng sẽ sớm được bàn giao.
Tàu khu trục số hiệu 993 lớp Sejong the Great của Hải quân Hàn Quốc.
Tuy nhiên, theo giới truyền thông Hàn Quốc, tàu khu trục tên lửa 052D của Trung Quốc khi đứng trước tàu khu trục Type Sejong the Great của hải quân Hàn Quốc sẽ không chịu nổi được một cuộc tấn công. Nếu đọ sức trực diện, 1 tàu Sejong the Great đủ để đánh bại 3 tàu khu trục 052D.
Truyền thông Hàn Quốc cho rằng khu trục hạm Sejong the Great mà hải quân nước này trang bị là phiên bản cải tiến của tàu khu trục Aegis, trang bị hệ thống phóng thẳng đứng và hệ thống phòng thủ Aegis hiện đại nhất trên thế giới.
Với tổng cộng 128 ống, mỗi chiếc tàu loại này có thể phóng tên lửa phòng không tầm xa SM-2, tên lửa phòng không tầm gần Sea Sparrow, tên lửa chống ngầm ASROC phiên bản Hàn Quốc và tên lửa hành trình Dragon.
Các tàu khu trục Aegis của Hàn Quốc, không chỉ sở hữu hỏa lực mạnh nhất châu Á, mà tải trọng cũng lớn nhất khu vực này. Bất luận là về mặt hạm lượng công nghệ hay lượng giãn nước đều cao hơn nhiều so với tàu 052D của Trung Quốc, đây cũng là lý do tại sao truyền thông Hàn Quốc khẳng định một tàu Aegis đủ để đánh bại 3 tàu 052D.
Trung Quốc phản pháo
Nhưng theo giới truyền thông Trung Quốc, tàu khu trực 052D được giới truyền thông Hàn Quốc cho là „dễ bị đánh bại“ là khu trục hạm tên lửa thế hệ 3 của Trung Quốc, đây là phiên bản cải tiến của tàu khu trục 052C, sự khác biệt lớn nhất của nó vẫn là hệ thống phóng tên lửa thẳng đứng và thay radar mảng pha chủ động.
Tàu khu trục 052D của Hải quân Trung Quốc.
Lượng giãn nước đầy tải của tàu 052D là 7.000 tấn, có hệ thống phóng tên lửa thẳng đứng 64 ống đơn, có thể mang tên lửa phòng không tầm xa HQ-9, ngư lôi chống ngầm Y-8 và tên lửa chống hạm siêu thanh YJ-12.
Ngoài ra, tàu 052D còn trang bị radar mảng pha chủ động có tầm sục sạo cũng như độ chính xác tốt hơn radar mảng pha thụ động SPY-1D(V5) trên tàu Sejong the Great của Hàn Quốc.
Truyền thông Trung Quốc cho rằng, tuy lượng giãn nước và hệ thống phóng thẳng đứng của tàu khu trục 052D kém hơn so với tàu Sejong the Great, nhưng xét về tình hình phát triển của hải quân Trung Quốc, tàu 052D chỉ đứng thứ 2 sau khi tàu 055 của Trung Quốc cũng mới hạ thủy gần đây.
Các tàu 055 sẽ chính là lực lượng xương sống, trọng tâm của Hải quân Trung Quốc, trong khi đó tàu Sejong the Great là lực lượng tác chiến chính của hải quân Hàn Quốc.
Hơn nữa nhiều ống phóng thẳng đứng không có nghĩa là hỏa lực mạnh, ngay cả tàu tuần dương Kirov (Nga) cũng không thể bảo đảm đánh bại một biên đội tàu sân bay của Mỹ.
Chưa kể, tên lửa chống hạm Sea Star (tên lửa Harpoon phiên bản Hàn Quốc) mà tàu Sejong the Great trang bị chưa chắc đã áp chế được tên lửa chống hạm siêu thanh YJ-12 của khu trục hạm 052D.
Trong việc xác định nguyên nhân thảm hoạ tàu ngầm “San Juan” của Argentina, một số công ty Đức phải đối diện với cơ quan điều tra. Nhiều khả năng họ đã hối lộ để được lắp đặt hệ thống Pin kém chất lượng trong quá trình đại tu tàu – Điều đó rất có thể là nguyên nhân dẫn đến tai nạn đắm tàu.
Hy vọng cứu 44 thuỷ thủ trên tàu ngầm “San Juan” mất tích không còn nữa, Argentina đã cho ngưng việc tìm kiếm và chính thức tuyên bố họ đã hy sinh. Nhưng việc xác định nguyên nhân và người chịu trách nhiệm về tai nạn đắm tàu này vẫn đang tiếp tục. Theo thông tin của Đài Bayerische Rundfunk và đài ARD Nam Mỹ, hiện có 2 công ty Đức rơi vào tầm ngắm của cơ quan điều tra.
Các công ty Ferrostaal và EnerSys-Hawker, có trụ sở tại Essen và Hagen, trong năm 2011, họ có hợp đồng cung cấp và lắp đặt 964 cục Pin với giá trị 5,1 triệu Euro cho đợt đại tu tàu ngầm “San Juan”. Khi đó, Bà tổng thống Cristina Kirchner đã rất hãnh diện công bố rằng: “Sau khi đại tu xong, bảo đảm tàu “San Juan” sẽ tận lực phục vụ được 30 năm nữa”.
Tuy nhiên, các điều khoản giao dịch hợp đồng cho thấy có 2 điểm mờ ám: Thứ nhất, các chính trị gia Argentina tin rằng, chắc chắn có tham nhũng liên quan đến vụ hợp đồng cung cấp hệ thống Pin cho tàu ngầm và họ đã đệ đơn khiếu nại, nhưng vụ này bị ỉm đi. Thứ hai, Pin kém chất lượng đã được đưa vào công trình. “Có nghi ngờ rằng, những cục Pin thay thế, một phần hoặc hoàn toàn không bảo đảm chất lượng mà đáng ra nó phải có”, bà Cornelia Schmidt-Liermann Chủ tịch Uỷ ban đối ngoại Quốc hội Argentina nói “Chúng tôi cũng không biết những cục Pin kia từ đâu đến, từ Đức hay từ một nước nào khác? Chính vì vậy, chúng tôi cần phải tìm hiểu xem, những kỹ thuật viên nào đã ở đó và ai đã ký vào biên bản cho phép thi công. Hiện chúng tôi rất cần những thông tin này.”
Những cục Pin đang được cho là nguyên nhân dẫn đến vụ chìm tàu “San Juan”. Bởi vì, trong báo cáo cuối cùng qua bộ đàm của chỉ huy tàu cho biết, có một đám cháy đang âm ỉ ở khu vực Pin mũi tàu – Chỉ 3 tiếng đồng hồ, trước khi hệ thống Micro ghi âm dưới nước bắt được âm thanh một tiếng nổ ở phía Nam biển Atlantik.
Theo thông tin của Bayerische Rundfunk thì công ty Ferrostaal đã bác bỏ mọi cáo buộc. Họ cho rằng, sau khi hoàn tất hợp đồng làm trung gian giao dịch, họ đã không còn dính líu nữa. Còn công ty EnerSys-Hawker, đơn vị cung cấp Pin, cho đến nay vẫn chưa có ý kiến gì.
Trump thăm Bức tường Than Khóc linh thiêng của Thành cổ Jerusalem
Trong một động thái gây tranh cãi và chưa từng có tiền lệ, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 6/12 chính thức công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel bất chấp cảnh báo của cộng đồng quốc tế. Tổng thống Trump cho biết, ông đã chỉ đạo Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu quá trình di dời đại sứ quán Mỹ từ Tel Aviv đến Jerusalem. Tuy nhiên, giới chức Mỹ cho biết, quá trình này có thể mất vài năm.
Với quyết định này, Mỹ sẽ trở thành quốc gia đầu tiên có đại diện ngoại giao ở Jerusalem, lãnh thổ vẫn còn tranh chấp giữa Palestine và Israel.
Tại sao trump bất chấp rủi ro công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel
Nhiều cuộc tranh luận đã nổ ra xung quanh vấn đề liệu cá nhân ông Trump và nước Mỹ sẽ có lợi gì từ việc thay đổi quy chế về Jerusalem trong khi hành động này tiềm ẩn nhiều rủi ro như vậy.
Theo kết quả khảo sát công bố ngày 5/12, Tổng thống Trump chỉ nhận được 35% sự ủng hộ, tỷ lệ thấp chưa từng thấy kể từ khi ông lên nắm quyền. Giới quan sát cho rằng tỷ lệ ủng hộ thấp kỷ lục của ông Trump thời gian gần đây có thể là một trong những nguyên nhân chính khiến ông Trump đưa ra quyết định về Jerusalem. Quyết định về Jerusalem cũng được đưa ra đúng vào thời điểm ông Trump đang chịu nhiều sức ép liên quan đến cuộc điều tra về cáo buộc Nga can thiệp cuộc bầu cử Mỹ 2016.
Tuyên bố chuyển Đại sứ quán Mỹ tới Jerusalem sẽ hiện thực hóa cam kết của ông Trump trong chiến dịch tranh cử, qua đó giúp ông lấy lòng cử tri, các nhà tài trợ giàu có của đảng Cộng hòa và những người ủng hộ chính sách đối ngoại cứng rắn. Theo các nhà phân tích, ông Trump đã và đang xây dựng hình ảnh là tổng thống đủ can đảm để làm những điều mà các nhà lãnh đạo tiền nhiệm không dám làm.
„Tôi cho rằng đã đến lúc chính thức công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel. Các tổng thống trước kia của Mỹ coi đây là một cam kết trong chiến dịch tranh cử của họ, nhưng cuối cùng không thực hiện được. Giờ đây, tôi sẽ hiện thực hóa nó”, Tổng thống Trump nói.
Bên cạnh đó, việc công nhận Jerusalem cũng giúp ông Trump làm hài lòng Israel, đặc biệt là khi Thủ tướng Benjamin Netanyahu là một trong những người ủng hộ ông Trump trong chiến dịch tranh cử. Và hơn cả, quyết định này cũng cho phép ông Trump tạo uy thế và xây dựng hình ảnh là một nhà lãnh đạo cứng rắn ở Trung Đông – một trong những khu vực căng thẳng nhất trên thế giới.
Những phản ứng
Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas cho rằng, quyết định này đồng nghĩa với việc Mỹ „từ bỏ vai trò là nhà đàm phán hòa bình“. „Những hành động đáng chỉ trích và không thể chấp nhận này hủy hoại tất cả nỗ lực hòa bình“. Lãnh đạo Palestine đã kêu gọi thực thi 3 ngày „giận dữ“ ngay sau khi Washington công bố ý định công nhận Jerusalem. ngày 7/12, hàng nghìn người Palestin ở khu Bờ Tây đã xuống đường biểu tình để phản đối việc Mỹ công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel. Những người biểu tình hô vang khẩu hiệu „Jerusalem là thủ đô của Nhà nước Palestine“. Các cuộc đụng độ khiến ít nhất 104 người Palestine bị thương, trong đó một số người trong tình trạng nguy kịch.
Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Mevlut Cavusoglu cho rằng quyết định của Washington là „thiếu trách nhiệm“ và „đi ngược lại với luật pháp quốc tế cũng như các nghị quyết của Liên Hợp Quốc“.
Quốc vương Ả rập Xê út Salman trong cuộc điện đàm ngày 5/12 với Tổng thống Trump đã nói rằng „Việc công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel sẽ bị coi là khiêu khích thế giới Hồi giáo trên khắp thế giới“. Tổng thống Ai Cập Abdul Fattah al-Sisi cũng cảnh báo, quyết định này có thể làm tiêu tan các nỗ lực cho tiến trình hòa bình Trung Đông.
Liên đoàn Ả rập cũng ra tuyên bố chung nói rằng, bất cứ động thái đơn phương nào coi Jerusalem là thủ đô của Israel hay thiết lập bất cứ phái đoàn ngoại giao nào ở đây cũng bị coi là “vi phạm nghiêm trọng” nghị quyết của Hội đồng bảo an Liên Hợp Quốc.
Giáo hoàng Francis cho biết: „Tôi không thể giữ im lặng trước những lo ngại về tình hình những ngày gần đây. Tôi cũng đặc biệt kêu gọi tất cả các bên tôn trọng vị thế của Jerusalem theo các nghị quyết của Liên Hợp Quốc“.
Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Antonio Guterres nhấn mạnh, quyết định của Washington có thể tác động tiêu cực đến triển vọng hòa bình giữa Israel và Palestine. Ông cho rằng, vấn đề Jerusalem phải được giải quyết thông qua đàm phán giữa hai bên.
Liên minh châu Âu kêu gọi nối lại tiến trình hòa bình theo giải pháp hai nhà nước và nhấn mạnh vấn đề Jerusalem cần giải quyết thông qua đàm phán.
Theo Wikipedia:
Với số dân 865.721, Jerusalem là thành phố không đồng nhất, tiêu biểu cho nhiều loại dân tộc, tôn giáo và những nhóm kinh tế xã hội. Khu vực được gọi là „Thành phố cổ“ được bao vây bởi bức tường thành và bao gồm bốn khu: Hồi giáo, Kitô giáo, Do Thái, và Armenia. Thị trưởng hiện giờ của Jerusalem là Nir Barkat.
Jerusalem là một thành phố Trung Đông nằm trên lưu vực sông giữa Địa Trung Hải và Biển Chết ở phía đông của Tel Aviv, phía nam của Ramallah, phía tây của Jericho và phía bắc của Bethlehem.
Thành lập từ khoảng thiên niên kỷ thứ 4 trước Công nguyên, thành phố này đã hai lần bị hủy diệt, bị vây hãm 23 lần, bị tấn công 52 lần, bị chiếm và bị chiếm lại 44 lần. Hiện nay, nó vẫn nằm ở tâm điểm cuộc tranh chấp giữa Israel và Chính quyền Quốc gia Palestine. Trong Chiến tranh Sáu ngày (1967), Israel đã chiếm hoàn toàn lãnh thổ Jerusalem và tuyên bố thành phố là thủ đô của mình. Điều này không được cộng đồng quốc tế thừa nhận rộng rãi và không có đại sứ quán nước ngoài nào đóng ở Jerusalem. Hiện có khoảng 20 vạn người Palestine sống ở phần Đông Jerusalem với một triển vọng thiết lập miền này thành thủ đô tương lai của một Nhà nước Palestine độc lập.
Jerusalem là thánh địa quan trọng nhất đối với người Do Thái bởi vì theo Kinh Thánh Hebrew, chính nơi đây vua David của Israel đã xây dựng thủ đô của Vương quốc Israel thống nhất và vua Solomon xây Đền Thờ Đầu tiên. Còn theo Tân Ước, chính tại Jerusalem, Chúa Jesus đã bị đóng đinh trên thập tự giá và trong truyền thống Hồi giáo dòng Sunni đây là thành phố quan trọng thứ ba (sau Mecca và Medina) bởi theo Qur’an đây là điểm dừng chân trong Hành trình Đêm kỳ bí của ông. Do đó, thành phố trở thành một thánh địa chung của cả ba tôn giáo nói trên, lưu giữ nhiều di tích tôn giáo và là điểm hành hương hàng năm. Khu vực Cổ Thành đã được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới vào năm 1981.