Đợt bùng phát virus Nipah ở Trung Quốc với tỷ lệ tử vong lên tới 75% có nguy cơ là đại dịch lớn tiếp theo mà các công ty dược phẩm khổng lồ cũng như các chính phủ chưa được chuẩn bị khi đang tập trung đối phó với đại dịch Covid-19, theo Alarabiya.
Các nhân viên y tế mặc đồ bảo hộ khiêng thi thể của một nạn nhân mắc virus Nipah gây viêm não trong lễ tang
của ông này tại một khu chôn cất ở Kozhikode, thuộc bang Kerala, miền nam Ấn Độ
“Virus Nipah là một bệnh truyền nhiễm mới nổi khác gây ra nhiều lo ngại. Nipah có thể bùng lên bất cứ lúc nào. Đại dịch tiếp theo có thể là một bệnh nhiễm trùng kháng thuốc”, The Guardian dẫn lời ông Jayasree K Iyer, giám đốc điều hành của Tổ chức Access to Medicine có trụ sở tại Hà Lan cho biết.
Loại virus này rất hiếm và lây lan bởi dơi ăn quả. Nó có thể gây ra các triệu chứng giống như bệnh cúm và tổn thương não. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, virus Nipah có thể gây ra viêm não, hoặc tổn thương não. Phương pháp điều trị thông thường là chăm sóc hỗ trợ.
Một đợt bùng phát virus Nipah ở bang Kerala, miền nam Ấn Độ vào năm 2018 đã cướp đi sinh mạng của 17 người. Vào thời điểm đó, các quốc gia như Ả Rập Xê Út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đã tạm thời cấm nhập khẩu trái cây cũng như rau quả đông lạnh và chế biến từ Kerala do dịch bệnh bùng phát tại đây.
Vào thời điểm đó, các quan chức y tế tin rằng virus Nipah bùng phát ở Bangladesh và Ấn Độ có lẽ liên quan đến việc uống nước ép chà là.
Vắc-xin được sử dụng để huấn luyện hệ miễn dịch nhằm chống lại các tác nhân gây bệnh. Nhiều bệnh nguy hiểm thậm chí tử vong do vi trùng tức là vi rút, vi khuẩn hoặc thậm chí là ký sinh trùng gây ra (ví dụ như trong trường hợp bệnh sốt rét). Chỉ vài giờ sau khi chích ngừa, các tế bào bạch cầu chuyên biệt của hệ miễn dịch – tế bào B và tế bào T – được kích hoạt. Và sau khoảng 15 ngày, các tế bào B trong máu sẽ giải phóng kháng thể. Chúng có thể gắn kết vào mầm bệnh được mô phỏng bằng vắc-xin. Qua đó, các kháng thể ngăn chặn mầm bệnh xâm nhập vào tế bào người. Mặt khác, các tế bào T (hay còn gọi là „tế bào sát thủ“) loại bỏ hay vô hiệu hoá các mầm bệnh đó. Bằng cách này, chúng ngăn chặn sự bùng phát của dịch bệnh và hạn chế nguy cơ biến chứng.
Để có thể tạo ra các tế bào B và T có hiệu quả chống lại một loại vi trùng cụ thể nào đó, hệ thống miễn dịch phải được học cách nhận biết một số đặc tính nhất định của vi trùng: Thường đó là những Proteine đặc trưng trên bề mặt của vi trùng. Các yếu tố đặc trưng này cũng được tìm thấy trong vắc-xin và chúng được trình bày với hệ thống miễn dịch theo những cách thức khác nhau:
Vắc-xin sống, giảm độc lực: Những vắc-xin này sử dụng toàn bộ vi-rút hoặc vi khuẩn sống đã bị làm yếu đi, nó hầu như vô hại đối với những người có hệ thống miễn dịch khỏe mạnh và là thứ gần gũi nhất với sự nhiễm trùng tự nhiên, do đó cực kỳ hiệu quả trong việc kích hoạt mạnh mẽ hệ miễn dịch. Dùng loại Vác-xin này không cần tiêm nhiều liều. Điều bất lợi là, những người có hệ thống miễn dịch suy yếu (người được ghép tạng hoặc những người đang điều trị ung thư…) thì không nên tiêm các loại vắc-xin này bởi vì, mặc dù nó đã bị suy yếu nhưng cơ thể họ có thể cũng không thể chống lại được. Loại này bao gồm vắc-xin MMR (sởi, quai bị và rubella) và vắc-xin thủy đậu.
Vắc-xin bất hoạt: Tương tự như vắc-xin sống, vắc-xin bất hoạt sử dụng toàn bộ vi-rút, chỉ có điều chúng không còn sống. Chúng bị bất hoạt hoặc bị giết chết ở phòng thí nghiệm. Bởi vì chúng không thể sao chép và lan rộng khắp cơ thể, nên thường cần nhiều liều hơn để có được hiệu quả như kích thích bởi vắc-xin sống và đôi khi cần tăng cường liều để duy trì khả năng miễn dịch. Lợi ích là vắc-xin này rất ít tác dụng phụ và người có hệ miễn dịch yếu cũng có thể dùng được. Loại này bao gồm vắc-xin bại liệt trẻ em, viêm gan A, FSME, bệnh viêm màng não do bọ trâu (Zecke) cắn và nhiều công thức vắc-xin cúm.
Vắc-xin vô bào: Là vắc-xin chỉ sử dụng các kháng nguyên chọn lọc, chẳng hạn như một phần, một mảnh hoặc một mẩu protein của mầm bệnh, để tạo ra phản ứng miễn dịch. Vì không sử dụng toàn bộ virus hoặc vi khuẩn, nên tác dụng phụ không phổ biến như với vắc-xin sống hoặc bất hoạt, nhưng thường cần nhiều liều để có hiệu quả. Bao gồm vắc-xin uốn ván, viêm gan B, bạch hầu, ho gà, HPV, cúm…
Vắc-xin kết hợp: Những vắc-xin này được thiết kế để hệ miễn dịch của cơ thể nhận biết được lớp áo ngoài giống như đường bao quanh vi trùng. Trong quá trình nhiễm trùng ngoài tự nhiên, lớp này che giấu các kháng nguyên khỏi bị hệ miễn dịch của cơ thể phát hiện. Vắc-xin liên kết với lớp áo ngoài này làm lộ ra cấu trúc bên trong vi trùng tạo điều kiện cho hệ miễn dịch nhận biết tác nhân gây bệnh. Thường phải tiêm nhiều lần để đạt kết quả. Bao gồm vắc-xin chống vi khuẩn gây viêm màng não.
Vắc-xin «vector»: Mã di truyền của mầm bệnh được cấy vào một loại vi rút hoặc vi khuẩn không gây bệnh cho người. Những vắc xin «vector» này chỉ sinh sản ở một mức độ hạn chế trong cơ thể người và không gây nhiễm trùng, nhưng vẫn kích thích phản ứng miễn dịch. Những loại vắc xin này là kỹ thuật mới, nhưng chúng đã được chứng minh hiệu quả trong việc chống lại bệnh Ebola và một số loại ung thư. Vắc xin „Vector“ hiện đang được thử nghiệm chống lại COVID-19.
Vắc-xin DNA: Đây là loại vắc-xin hoàn toàn mới. Người ta nhúng một đoạn vật chất di truyền của mầm bệnh (RNA hoặc DNA) vào một giọt dầu (liposome) và tiêm. Các nhà khoa học có thể tạo ra vắc-xin DNA chống lại vi trùng sau khi đã phân tích được Gene của chúng. Mặc dù vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm, vắc-xin DNA này cho thấy tiềm năng rất lớn và một vài loại đang được thử nghiệm trên người. Vắc-xin DNA đã đưa việc tiêm chủng lên một trình độ công nghệ mới. Các vắc-xin này không quan tâm đến cơ thể vi sinh vật cũng như các thành phần của chúng mà tập trung vào thành phần quan trọng nhất: vật chất di truyền của vi sinh vật. Cụ thể, vắc-xin DNA sử dụng các Gene cấu thành tất cả các kháng nguyên quan trọng. Các nhà nghiên cứu nhận thấy khi các Gene kháng nguyên vi sinh vật được đưa vào cơ thể thì một số tế bào sẽ tiếp nhận các DNA này. Sau đó DNA sẽ giúp các tế bào tổng hợp nên các phân tử kháng nguyên. Các tế bào tiết ra kháng nguyên trên bề mặt và giúp kích thích hệ thống miễn dịch khi cần thiết. Vắc-xin DNA chống lại các vi sinh vật sẽ tạo ra phản ứng kháng thể mạnh đối với các kháng nguyên tự do được tế bào tiết ra và vắc-xin cũng kích thích phản ứng miễn dịch của tế bào chống lại các kháng nguyên trên bề mặt tế bào. Vắc-xin DNA không gây bệnh vì chúng không chứa vi sinh vật mà chỉ sao chép lại một số Gene của chúng. Ngoài ra, giá thành của vắc-xin DNA tương đối rẻ và dễ bào chế. Vắc-xin DNA trần là vắc-xin chứa DNA được đưa trực tiếp vào trong cơ thể. Vắc-xin này có thể được tiêm vào cơ thể bằng kim tiêm và xy lanh hoặc dụng cụ không có kim tiêm sử dụng khí áp lực cao để đưa các hạt vàng siêu nhỏ phủ DNA trực tiếp vào trong tế bào. Các kỹ thuật này cũng đang được sử dụng cho việc chế tạo vắc-xin chống SARS-CoV-2 (COVID-19).
Từ chối sự giúp đỡ của chuyên gia y tế Mỹ, Trung Quốc gửi bộ gen virus corona cho Nga.
Thông báo từ lãnh sự quán Nga tại tỉnh Hàng Châu, Trung Quốc ngày 29/1 cho hay, phía Nga đã nhận được bộ gen của virus corona do Trung Quốc chia sẻ phục vụ nghiên cứu điều chế vaccine.
„Phía Trung Quốc đã chuyển bộ gen của virus corona cho Nga, cho phép các nhà khoa học Nga nhanh chóng phát triển các xét nghiệm nhanh nhằm xác định virus trong cơ thể người trong vòng hai giờ“ – Channel News Asia dẫn thông báo cho biết.
Việc Nga có thể giúp xét nghiệm virus corona trong cơ thể người bệnh trong vòng chỉ 2 giờ là đột phá khoa học, bởi các trung tâm xét nghiệm hiện nay mất từ 12 giờ đồng hồ để thực hiện công đoạn này.
Phía Nga và Trung Quốc đang phát triển một mẫu vaccine chống lại virus corona, còn được biết đến với tên 2019-nCoV.
Nga là nước đầu tiên thông báo được Trung Quốc tin tưởng trao bộ gen của virus corona chủng mới gây ra dịch viêm phổi Vũ Hán để nghiên cứu điều chế vaccine.
Trong khi đó, phía Mỹ cũng đang thể hiện sự nhiệt tình giúp đỡ Trung Quốc song chưa có tín hiệu hồi âm tích cực.
Bộ trưởng Y tế Mỹ Alex Azar đã kêu gọi chính phủ Trung Quốc cho phép một tổ chuyên gia của Trung tâm Kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC) đến làm việc với các chuyên gia y tế Trung Quốc ở tuyến đầu dịch virus corona tại Vũ Hán. Nhưng đề nghị này sau đó đã bị Bắc Kinh bác bỏ.
Bộ trưởng Y tế Mỹ Alex Azar (đứng giữa).
Ông Azar nhấn mạnh nhu cầu cần phải “xem xét dữ liệu thô, bằng chứng thô và hỗ trợ thiết kế các mô hình nghiên cứu và phân tích” để tìm hiểu sâu về loại virus này, nhất là về thời gian ủ bệnh và khả năng lây nhiễm lúc các triệu chứng của bệnh hầu như chưa biểu hiện ra bên ngoài.
“Chúng tôi đang thuyết phục Trung Quốc rằng hợp tác tốt hơn và minh bạch hơn là những bước đi quan trọng để ứng phó hiệu quả hơn” – Bộ trưởng Y tế Mỹ Azar nói.
Viết trên trang Twitter, Tổng thống Trump nêu rõ: „Chúng tôi đang liên lạc rất chặt chẽ với Trung Quốc về vấn đề virus. Chúng tôi đã đề nghị trao cho Trung Quốc và Chủ tịch Tập Cận Bình mọi sự trợ giúp cần thiết. Các chuyên gia của chúng tôi rất xuất sắc!“.
Ngoài ra, ông Trump cho biết, giới chức Mỹ „đang giám sát chặt chẽ“ dù có rất ít ca nhiễm chủng virus mới này tại Mỹ.
Các chuyên gia y tế Mỹ cho biết họ cũng đang phát triển một vaccine nhưng phải mất ít nhất ba tháng mới bắt đầu những thử nghiệm ban đầu và thêm ba tháng nữa để thu thập dữ liệu trước khi đi vào sử dụng.
Một nhân viên y tế làm việc tại bệnh viện Vũ Hán, Trung Quốc. Ảnh: AP
Mới đây, các nhà khoa học Australia đã nuôi cấy thành công virus corona chủng mới trong phòng thí nghiệm, cho phép các chuyên gia tiến hành thử nghiệm biện pháp phát hiện người mắc virus ngay cả trước khi thể hiện triệu chứng. Đây là thí nghiệm khoa học đầu tiên trên thế giới bên ngoài Trung Quốc tái tạo được virus corona. Việc này cũng giúp đẩy nhanh nghiên cứu tạo ra vaccine phòng bệnh.
Các nhà nghiên cứu tại Viện Nhiễm trùng và miễn dịch Peter Doherty của Úc đã phát triển một phiên bản của virus corona và khẳng định sẽ chia sẻ mẫu với Tổ chức Y tế thế giới (WHO) và các phòng thí nghiệm trên toàn cầu để thực hiện nghiên cứu.
Bắc Kinh đã làm việc với các chuyên gia từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) song từ chối chia sẻ mã gen virus corona với các phòng thí nghiệm khác.
Một trong hai bệnh nhân Trung Quốc đang được điều trị tại Bệnh viện Chợ Rẫy. Ảnh: VOV
Tại Việt Nam, hai cha con ông Li Ding (66 tuổi) và Li Zichao (28 tuổi) đến từ Vũ Xương, Vũ Hán, Hồ Bắc, Trung Quốc có kết quả xét nghiệm dương tính với virus corona, qua thời gian điều trị theo phác đồ tại Bệnh viện Chợ Rẫy, đến nay đã cho kết quả âm tính.
Tính đến sáng 29/1, tại Trung Quốc đã có 132 người tử vong do virus Corona, và 5.974 ca nhiễm virus, vượt qua số ca nhiễm virus trong đại dịch SARS (dịch viêm đường hô hấp cấp) vào năm 2003. Trên toàn thế giới, đã xác định 6.056 ca nhiễm virus Corona.
