Thủ tướng Anh Boris Johnson vừa có động thái độc đáo và hiểm hóc liên quan đến những gì vừa diễn ra tại Hong Kong (Trung Quốc). Thực chất là gì? Triển vọng của bộ ba Mỹ-Trung Quốc-Anh ra sao? Phân tích của báo Thế giới & Việt Nam.
Đích thân Thủ tướng Anh Boris Johnson tung chiêu mà lại còn dưới hình thức bài viết đăng trên tờ nhật báo South China Morning Post phát hành ở Hong Kong. (Nguồn: EPA)
Không phải mọi chuyện liên quan đến dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp do virus corona gây ra, đến Tổ chức Y tế thế giới (WHO) hay Đài Loan mà Hong Kong hiện mới khiến Trung Quốc khó xử hơn cả trong quan hệ với Mỹ, Anh và EU.
Sau khi Trung Quốc thông qua bộ luật mới về an ninh cho Hong Kong, các đối tác kia đều tỏ thái độ phản đối. Trong khi EU mới chỉ thể hiện thái độ bất bình không thôi thì Mỹ và Anh đều chơi đòn độc đáo và hiểm hóc. Mỹ ngừng áp dụng quy chế ưu đãi đối với Hong Kong. Ngay sau đó, Trung Quốc đã đáp trả Mỹ hiểm hóc không kém. Phía Anh cũng chơi rất nặng tay và Trung Quốc cũng lập tức doạ sẽ trả đũa thích đáng.
Độc đáo và hiểm hóc
Cú đòn của Anh có khác so với cú đòn của Mỹ. Đích thân Thủ tướng Anh Boris Johnson tung chiêu mà lại còn dưới hình thức bài viết đăng trên tờ nhật báo South China Morning Post phát hành ở Hong Kong. Trong đó, ông Johnson thể hiện quan điểm cho rằng bộ luật kia của Trung Quốc không phù hợp với tinh thần và lời văn của những thoả thuận giữa chính phủ Anh và chính phủ Trung Quốc về việc phía Anh giao trả Hong Kong cho Trung Quốc hồi năm 1997, cụ thể là những nội hàm của mô hình „Một nhà nước, hai chế độ“ cho Hong Kong và ở Hong Kong. Ông Johnson doạ rằng nếu Trung Quốc áp dụng luật này thì phía Anh sẽ tạo mọi điều kiện thuận lợi cho người dân hiện sinh sống ở Hong Kong nhập cảnh vào Anh, định cư ở Anh và gia nhập quốc tịch Anh.
Số liệu thống kê công khai ở Hong Kong cho thấy đặc khu hành chính này của Trung Quốc hiện có khoảng 7,5 triệu người, trong đó có khoảng 350.000 người mang hộ chiếu Anh. Phía Anh trù liệu rằng sẽ có ít nhất 2,5 triệu người dân hiện ở Hong Kong sẽ tận dụng biện pháp chính sách nói trên của ông Johnson. Trung Quốc rất đông dân nhưng hoàn toàn không dễ dàng gì có thể nhanh chóng thay thế được vai trò của đông đảo người bỏ Hong Kong theo Anh như thế ở Hong Kong và lại còn không thể tránh khỏi bị tổn hại về thể diện quốc gia và về chính trị trên thế giới. Giống như Mỹ, phía Anh coi việc không còn trên thực tế tình trạng „Một nhà nước, hai chế độ“ ở Hong Kong là không thành công chứ không phải là thành công của Trung Quốc trong việc thực hiện mô hình này cho Hong Kong và ở Hong Kong.
Cảnh báo và răn đe
Cho đến nay, ông Johnson không khác biệt quan điểm cơ bản gì với tổng thống Mỹ Donald Trump về cách thức Trung Quốc đưa tin và ứng phó dịch bệnh cũng như về những chuyện có liên quan đến WHO và Đài Loan, nhưng Trung Quốc cũng chỉ khẩu chiến với Mỹ và Anh.
Chỉ khi Mỹ và Anh động chạm đến quyết sách mới của Trung Quốc về Hong Kong, Trung Quốc mới đáp trả quyết liệt và mau lẹ. Qua đó có thể thấy chuyện Hong Kong đặc biệt nhạy cảm và quan trọng như thế nào đối với Trung Quốc cả về chính trị đối nội lẫn đối ngoại. Qua đó cũng còn có thể thấy mối quan hệ giữa Trung Quốc với Mỹ và Anh trong thời gian tới sẽ còn trắc trở, phức tạp và căng thẳng hơn nữa.
Trung Quốc sẽ không vì sự phản đối của Mỹ, Anh và EU hay vì những cú đòn độc hiểm hóc kia của Mỹ và Anh mà rút lại bộ luật mới thông qua về an ninh cho Hong Kong. Nhưng nếu Trung Quốc thực hiện nó thì ông Trump ở Mỹ và ông Johnson ở Anh không thể không thực hiện những quyết sách đã tuyên cáo liên quan trực tiếp đến Hong Kong. Cho nên Trung Quốc phải tìm cách có được hiệu ứng cảnh báo và răn đe tối đa đối với Mỹ và Anh khi cả hai đối tác này mới chỉ tuyên cáo chứ chưa triển khai thực hiện quyết sách của họ về Hong Kong trên thực tế.
Tuy Mỹ ra đòn trước nhưng việc ngăn cản Trung Quốc thực thi bộ luật mới về an ninh cho Hong Kong cần thiết và cấp thiết đối với Anh còn hơn nhiều so với đối với Mỹ. Mỹ có được con chủ bài là Hong Kong trong xử lý quan hệ với Trung Quốc trong khi cả thể diện quốc gia lẫn uy danh quốc tế của Anh cũng như vai trò và ảnh hưởng của Anh trong Khối Thịnh vượng chung đều liên quan trực tiếp đến tương lai chính trị của Hong Kong, cụ thể là đến việc Trung Quốc tiếp tục thực hiện mô hình „Một nhà nước, hai chế độ“ cho Hong Kong và ở Hong Kong – đương nhiên theo cách tiếp cận và xác định nội hàm của phía Anh.
Cả ba đều có khó khăn và khó xử riêng về Hong Kong và bởi sự đáp trả của Trung Quốc. Vì thế, bộ ba này rồi sớm muộn cũng sẽ tìm cách cùng cài số lùi mà giữ được thể diện và không bị coi là yếu thế chứ không bất chấp nhau hay làm găng nhau đến cùng.
Việc chính quyền Trung Quốc quyết định sẽ ban hành Luật An ninh đối với Hong Kong đã vấp phải sự chỉ trích, lên án mạnh mẽ của người dân, cũng như giới chức nhiều nước trên thế giới. Đã có những nhận định cho rằng hành động này của Trung Quốc là nhằm tiêu diệt phòng trào đòi dân chủ, tư do cho Hong Kong.
Luật An ninh của Trung Quốc
Theo dự thảo “quyết định” được đệ trình tại kỳ họp Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (Quốc hội) hôm 22/5, luật mới nhằm ngăn chặn, chấm dứt và trừng phạt các hành vi ở Hong Kong đe dọa an ninh quốc gia, bao gồm hoạt động ly khai và lật đổ cũng như can thiệp và khủng bố nước ngoài. Quốc hội Trung Quốc cũng nhấn mạnh trách nhiệm của lãnh đạo Hong Kong trong bảo vệ an ninh quốc gia, bằng cách triển khai các chương trình quảng bá và giáo dục về vấn đề này, ngăn cấm các hành vi đe dọa an ninh quốc gia và thường xuyên gửi báo cáo cho chính quyền trung ương ở Bắc Kinh.
Dự thảo quyết định cho biết, tên đầy đủ là “Quyết định của Nhân Đại về việc xây dựng kiện toàn chế độ pháp luật và cơ chế chấp hành để bảo vệ an ninh quốc gia tại đặc khu hành chính Hong Kong”, nêu rằng giới chức giám sát an ninh quốc gia có liên quan tại Bắc Kinh có thể thành lập các tổ chức ở Hong Kong nếu cần thiết. Quy định này ngụ ý các đặc vụ của Bắc Kinh sẽ có quyền hành pháp tại thành phố. Theo giới phân tích, theo Điều 18 của Luật Cơ bản, văn bản được xem là hiến pháp của Hong Kong, luật quốc gia chỉ có thể được áp dụng tại Hong Kong nếu chúng được liệt kê trong Phụ lục III của Luật Cơ bản và liên quan đến quốc phòng, đối ngoại hoặc “các vấn đề khác ngoài giới hạn” tự trị của thành phố. Luật này sẽ được ban hành chính quyền Trung Quốc ban hành và tự động có hiệu lực. Bên cạnh đó, Trung Quốc xây dựng Luật trên dựa trên Điều 23 Luật Cơ bản. Điều 23 quy định rằng luật an ninh quốc gia phải nghiêm cấm các hành vi “phản quốc, ly khai, nổi loạn, lật đổ chính quyền nhân dân trung ương, hoặc đánh cắp bí mật nhà nước”, cũng như ngăn chặn “các tổ chức hoặc cơ quan chính trị của địa phương thiết lập quan hệ với các tổ chức hoặc cơ quan chính trị nước ngoài”.
Quốc hội Trung Quốc dự kiến bỏ phiếu về dự thảo quyết định nói trên vào cuối kỳ họp thường niên đang diễn ra, có khả năng vào ngày 28/5. Quyết định sau đó sẽ được chuyển đến Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nơi sẽ vạch ra nội dung chi tiết của dự luật an ninh. Dự luật sau đó sẽ được giới thiệu trong cuộc họp hai tháng một lần của Ủy ban Thường vụ Quốc hội vào đầu tháng 6. Tuy nhiên, theo Tam Yiu-chung, đại diện duy nhất của Hong Kong trong Ủy ban Thường vụ Quốc hội, họ thường phải mất một hoặc hai cuộc họp kéo dài cả tuần để thông qua một luật, nghĩa là luật an ninh mới có thể được thông qua vào tháng 6 hoặc tháng 8.
Phản ứng gay gắt từ cộng đồng quốc tế
Ngay sau khi Quốc hội Trung Quốc thảo luận về việc ban hành Luật An ninh cho Hong Kong, các chính trị gia đối lập cho biết kế hoạch của Bắc Kinh không tạo ra không gian để thảo luận hay đàm phán ở Hong Kong về việc dự luật này nên được soạn thảo ra sao. Họ cảnh báo luật sẽ tương đương với việc chấm dứt mô hình “một quốc gia, hai chế độ” khi cho phép Bắc Kinh thiết lập hệ thống pháp lý mới tại Hong Kong. Nghị viên kỳ cựu của phe dân chủ tại Hong Kong, Lee Cheuk-yan, bày tỏ nỗi lo rằng các tội danh có thể bị cáo buộc một cách tùy tiện. Một số tổ chức kinh doanh nước ngoài – bao gồm Phòng Thương mại Mỹ tại Hong Kong – đã cảnh báo luật mới sẽ làm tổn hại đến vị thế trung tâm tài chính toàn cầu của thành phố này. Các nhà hoạt động xã hội tại thành phố tỏ ra bi quan rằng một số tổ chức sẽ không được phép tồn tại theo luật mới, cảnh báo luật cũng có thể được sử dụng để ngăn cản các nhà hoạt động đối lập tranh cử trong các cuộc bầu cử ở địa phương, cho rằng Luật có lẽ cũng sẽ đi ngược lại những người thúc đẩy chủ nghĩa địa phương hoặc ủng hộ độc lập.
Một số học giả cho rằng luật có thể ảnh hưởng đến nhà hoạt động trẻ Hoàng Chi Phong và đảng Demosisto của anh. Trong những năm qua, cả hai đã dẫn dắt các nỗ lực vận động quốc tế của xã hội dân sự Hong Kong. Giáo sư Simon Young Ngai-man, trường luật Đại học Hong Kong, nói việc ban hành luật an ninh quốc gia là đáng báo động, nói rằng việc này làm suy yếu ý tưởng lập pháp rõ ràng rằng “các yêu cầu của Điều 23 phải Hong Kong ‚tự mình‘ ban hành và không bị chính quyền trung ương áp đặt từ trên xuống”; cho rằng Luật mà Bắc Kinh đề ra nghiêm cấm các hành vi ly khai, lật đổ, can thiệp nước ngoài và cuối cùng là khủng bố; cảnh báo luật an ninh quốc gia sẽ không cho phép các tổ chức phi chính phủ cũng như các chính phủ nước ngoài tổ chức hoạt động.
Cố vấn kinh tế Nhà Trắng Kevin Hassett (22/5) tuyên bố, động thái của Bắc Kinh muốn áp dụng một luật an ninh mới tại Đặc khu Hành chính Hong Kong sẽ gây tổn hại tới nền kinh tế của Trung Quốc. Cùng ngày, cựu Phó Tổng thống Mỹ Joe Biden cho rằng, Mỹ cần phải lãnh đạo thế giới lên án Trung Quốc nếu nước này áp dụng luật an ninh quốc gia mới đối với Đặc khu Hành chính Hong Kong, sau khi Bắc Kinh công bố dự luật có thể làm suy yếu quyền tự chủ của vùng lãnh thổ này; kêu gọi “phần còn lại của thế giới lên án các hành động của Trung Quốc và chỉ trích Tổng thống Donald Trump vì đã im lặng về các vấn đề nhân quyền”. Trước đó cùng ngày, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo đã chỉ trích Trung Quốc về dự luật an ninh quốc gia của Bắc Kinh dành cho Hong Kong, xem dự luật này là tùy tiện và thảm họa, đồng thời cho rằng, nó có thể tác động đến cách hành xử và mối quan hệ của Washington với vùng lãnh thổ này.
Anh, Canada và Australia (22/5) đã bày tỏ quan ngại về những đề xuất của Trung Quốc cho dự luật an ninh quốc gia tại Hong Kong. Tuyên bố chung của 3 nước nêu rõ: “Chúng tôi quan ngại sâu sắc trước những đề xuất cho dự luật liên quan tới an ninh quốc gia tại Hong Kong. Thay mặt Hong Kong ban hành một luật như vậy mà không có sự tham gia trực tiếp của người dân, cơ quan lập pháp và tư pháp của đặc khu này rõ ràng làm suy yếu nguyên tắc ‘Một nước, hai chế độ’ mà theo đó, Hong Kong được đảm bảo một mức độ tự trị cao”. Cùng ngày, EU cũng kêu gọi Trung Quốc tôn trọng sự tự do của Đặc khu Hành chính Hong Kong. Sau khi tham vấn với các nước EU, Đại diện cấp cao EU phụ trách chính sách an ninh và đối ngoại Josep Borrell đã ra tuyên bố kêu gọi “duy trì mức độ tự trị cao của Hongkong”; nhấn mạnh “EU có lợi ích to lớn trong sự ổn định và thịnh vượng không ngừng của Hongkong theo nguyên tắc ‚Một quốc gia, hai chế độ‘. EU coi trọng việc duy trì mức độ tự trị cao của Hong Kong, phù hợp với Luật Cơ bản và những cam kết quốc tế”; đồng thời cho biết EU sẽ “tiếp tục theo dõi sát sao các diễn biến” tại Hong Kong. Đại diện cấp cao EU phụ trách chính sách an ninh và đối ngoại cũng nhấn mạnh “EU cho rằng các cuộc thảo luận dân chủ, tham vấn của các bên liên quan chủ chốt, sự tôn trọng các quyền được bảo vệ và sự tự do tại Hong Kong sẽ là cách tốt nhất để xúc tiến việc thông qua dự luật an ninh quốc gia”.
Trung Quốc quyết cứng rắn
Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường đã trình bày trước Quốc hội Trung Quốc một dự luật an ninh có thể làm suy giảm mạnh mẽ hệ thống pháp lý riêng biệt của Hong Kong. Bên cạnh đó, Trung Quốc đã gửi công hàm tới Ấn Độ và một số quốc gia để giải thích lý do về quyết định áp dụng luật an ninh mới đối với Hong Kong và tìm kiếm sự ủng hộ của các nước này. Trong công hàm, Trung Quốc cho rằng dự luật hoàn toàn là vấn đề nội bộ của Trung Quốc mà không một quốc gia nào có thể can thiệp.
Văn phòng đại diện Bộ Ngoại giao Trung Quốc tại Hong Kong cũng yêu cầu nước khác ngừng can thiệp vấn đề nội bộ; nhấn mạnh “mức độ tự chủ cao của thành phố sẽ không thay đổi và lợi ích của các nhà đầu tư nước ngoài ở thành phố sẽ tiếp tục được bảo vệ căn cứ theo pháp luật”; cho rằng “một số quốc gia liên tục cản trở những nỗ lực của Trung Quốc nhằm bảo vệ chủ quyền và an ninh”, gọi đây là hành vi “tiêu chuẩn kép” và “dùng logic côn đồ”. Văn phòng trên khẳng định “cho dù các bạn có bôi nhọ, kích động, ép buộc hay hăm dọa chúng tôi tàn độc như thế nào, người dân Trung Quốc sẽ vẫn vững vàng bảo vệ chủ quyền và an ninh quốc gia”; kêu gọi các nước liên quan “tôn trọng chủ quyền Trung Quốc, tuân thủ luật pháp quốc tế cùng các quy tắc cơ bản về quan hệ quốc tế và ngừng can thiệp vào các vấn đề Hong Kong, vốn hoàn toàn là vấn đề nội bộ của Trung Quốc”; nhấn mạnh “âm mưu của những kẻ muốn phá hoại chủ quyền và an ninh quốc gia của Trung Quốc bằng cách lợi dụng những kẻ gây rối ở Hong Kong như những con tốt, biến thành phố thành địa bàn cho hoạt động ly khai, lật đổ, xâm nhập, phá hoại Trung Quốc chắc chắn sẽ thất bại”.
Trong khi đó, Trưởng đặc khu hành chính Hong Kong Lâm Trịnh Nguyệt Nga (Carrie Lam) tuyên bố, việc đưa ra dự luật an ninh quốc gia cho Hong Kong giúp bảo vệ các lợi ích hợp pháp của người dân đặc khu cũng như các nhà đầu tư nước ngoài; doanh nghiệp tại Hong Kong sẽ được cải thiện khi thành phố này trở nên an toàn hơn sau khi hệ thống pháp lý và cơ chế thực thi của đặc khu được thiết lập và cải thiện nhằm bảo vệ an ninh quốc gia; nhấn mạnh lợi ích của các nhà đầu tư nước ngoài sẽ không bị tổn hại; khẳng định, chính quyền Hong Kong ủng hộ cuộc thảo luận tại kỳ họp thứ 3 Quốc hội Trung Quốc khóa XIII về dự luật nhằm thiết lập và cải thiện ở cấp quốc gia hệ thống pháp lý và cơ chế thực thi cho Hong Kong nhằm bảo vệ an ninh quốc gia.
Luật mới được đưa ra gần một năm sau bất ổn xã hội chưa từng có – được kích hoạt bởi dự luật dẫn độ nay đã bị rút lại – với các cuộc biểu tình chống chính quyền ngày càng dữ dội nổ ra ở Hong Kong vào tháng 6 năm ngoái. Các chính trị gia và người biểu tình cũng đã vận động sự ủng hộ của quốc tế thông qua các chuyến đi nước ngoài và các chiến dịch trên mạng. Việc này là cái gai trong mắt Bắc Kinh, vốn coi đây là hình thức can thiệp của nước ngoài. Bên cạnh đó, tháng 11/2019, Mỹ đã ban hành Đạo luật Nhân quyền và Dân chủ Hong Kong, cho phép Washington đình chỉ quy chế giao thương đặc biệt mà Hong Kong được hưởng, dựa trên xác nhận hàng năm của Bộ Ngoại giao Mỹ về việc liệu thành phố có đang duy trì sự tự trị đúng mức theo thể chế “một quốc gia, hai chế độ” hay không. Chính trong bối cảnh đó, Bắc Kinh quyết định phải can thiệp vì sẽ rất khó khăn để chính quyền địa phương tự mình ban hành luật đã bị trì hoãn lâu nay giữa lúc tình hình “ngày càng xấu đi”.
Hauptfeind der Demonstranten in Hongkong ist die Zentralmacht in Peking. Ehe die Volksrepublik den Jahrestag ihrer Gründung feiert, zeigen die Menschen in der Sonderverwaltungszone ihre Sicht der Dinge.
Zum Auftakt einer neuen Protestwelle in Hongkong sind Tausende Anhänger der Demokratie-Bewegung auf die Straße gegangen. Mit den auf vier Tage angelegten Demonstrationen wollen die Aktivisten ein Zeichen gegen Peking setzen – vor den Feierlichkeiten zum 70. Gründungsjubiläum der Volksrepublik China am Dienstag.
Auf dem Edinburgh-Platz demonstrieren die Menschen gegen Polizeigewalt
Auf einem Platz im Zentrum Hongkongs versammelten sich Demonstranten, um Berichten von Aktivisten zuzuhören, die im Sommer festgenommen worden waren. Diese beklagten, dass ihnen der Zugang zu Anwälten und Ärzten in einem Gefangenenlager nahe der chinesischen Grenze verwehrt worden sei.
Viele hoffen im Kampf um Grundfreiheiten auf Unterstützung aus den USA
Aktivisten und Unterstützer der Demokratie-Bewegung gehen seit knapp vier Monaten auf die Straße. Immer wieder gibt es dabei Zusammenstöße zwischen Demonstranten und der Polizei. Mit Hinweis auf Sicherheitsbedenken wurden für Dienstag, den Jahrestag der Volksrepublik-Gründung, alle Demonstrationen verboten. Bisher wurden solche Anordnungen aber weitgehend ignoriert, so dass auch diesmal mit gewaltsamen Auseinandersetzungen gerechnet wird.
Musik spielt bei Protestkundgebungen eine wachsende Rolle
Die Proteste in der chinesischen Sonderverwaltungszone hatten sich anfänglich gegen ein geplantes Gesetz gerichtet, das Überstellungen von Verdächtigen an Festland-China vorsah. Unter dem Druck der Demonstranten zog die Regierungschefin Carrie Lam das Gesetz zurück. Mittlerweile wenden sich die Proteste generell gegen die pekingtreue Führung in Hongkong und die Einschränkung demokratischer Rechte.
Singen Gruppen – hier in einem Einkaufszentrum – geistliche Lieder, sind sie als „religiöse Versammlung“ geschützt
An diesem Samstagabend wollen sich die Demonstranten in einem Park neben dem Stadtparlament zu einer Kundgebung anlässlich des fünften Jahrestages der „Regenschirm-Proteste“ versammeln. Die Bewegung hatte 2014 wochenlang für freie Wahlen in Hongkong demonstriert.
Đại diện chính phủ Trung Quốc ngày 26/9 chỉ trích việc các ủy ban của Hạ viện và Thượng viện Mỹ thông qua dự luật liên quan tới Đặc khu hành chính Hồng Kông.
Phát ngôn viên Bộ ngoại giao Trung Quốc Cảnh Sảng (Ảnh: BNGTQ)
Dự luật Hồng Kông được các ủy ban Quốc hội Mỹ thông qua
Dự luật Nhân quyền và Dân chủ Hồng Kông 2019 – bị Bắc Kinh lên án là can thiệp công việc nội bộ của Trung Quốc – đã được thông qua tại các ủy ban đối ngoại của Hạ viện và Thượng viện Mỹ, mở đường cho quy trình tiếp theo là bỏ phiếu tại lưỡng viện.
Jeff Sagnip – giám đốc chính sách của hạ nghị sĩ Cộng hòa Chris Smith, một người tham gia bảo trợ chương trình pháp lý này – cho biết dự luật được nhất trí thông qua tại ủy ban đối ngoại Hạ viện vào ngày 25/9 (giờ địa phương).
Một phiên bản tương đồng của dự luật – do thượng nghị sĩ Marco Rubio bảo trợ – cũng được thông qua tại Thượng viện không lâu sau đó.
„[Dự luật Hồng Kông] thông qua được ủy ban là một bước tiến lớn,“ Sagnip nói, tiết lộ thêm rằng cuộc bỏ phiếu tại Hạ viện sẽ diễn ra vào khoảng tháng 10.
Dự luật này nhằm điều chỉnh và sửa đổi Đạo luật chính sách Mỹ-Hồng Kông năm 1992, nhằm duy trì hoạt động thương mại và các liên hệ khác của Mỹ với thành phố này sau khi nó được Anh trao trả về Trung Quốc vào năm 1997.
Nếu được thông qua thành luật, đạo luật mới có thể yêu cầu Mỹ cấm vận những quan chức Trung Quốc bị cáo buộc chịu trách nhiệm cho việc „làm suy yếu tự do cơ bản tại Hồng Kông“.
Hạ nghị sĩ Chris Smith cho hay, những cố gắng trước đây nhằm thúc đẩy dự luật tương tự đều không vượt qua được ủy ban đối ngoại Hạ viện và vấp phải phản đối từ các nhà ngoại giao, chuyên gia hay Phòng thương mại Mỹ tại Hồng Kông. Tuy nhiên, các diễn biến vừa qua trong cuộc biểu tình ở Hồng Kông đã làm thay đổi tình hình.
Ông Smith nói, Quốc hội Mỹ đang gửi đi thông điệp lưỡng đảng rõ ràng đối với tình hình Hồng Kông, đồng thời „nhấn mạnh Bắc Kinh cần thực thi cam kết với thế giới và người dân Hồng Kông khi ký kết Tuyên bố chung Trung-Anh“.
Tuyên bố chung kể trên, được ký năm 1984, bảo đảm Hồng Kông duy trì trạng thái tự trị cao trong giai đoạn 50 năm kể từ cuộc chuyển giao năm 1997.
Trung Quốc phản ứng gay gắt
Sáng nay, phát ngôn viên Bộ ngoại giao Trung Quốc Cảnh Sảng đã chỉ trích việc các ủy ban đối ngoại của lưỡng viện Quốc hội Mỹ thông qua dự luật về Hồng Kông là „bất chấp sự thật, thay đổi trắng đen, ngang nhiên chống lưng cho phần tử bạo lực và thế lực cấp tiến tại Hồng Kông, can thiệp thô bạo vào nội chính Trung Quốc“.
„Phía Trung Quốc phẫn nộ mạnh mẽ và kiên quyết phản đối điều này,“ ông Cảnh nói.
Đại diện chính phủ Trung Quốc khẳng định, nguyên tắc „Một quốc gia, hai chế độ“, „người Hồng Kông quản lý Hồng Kông“ và phương châm tự trị cao của Hồng Kông đã được thực thi đầy đủ. Ông Cảnh cho rằng các cuộc biểu tình ở Hồng Kông – ban đầu nhằm phản đối dự luật dẫn độ – đã bị biến tướng, với sự kích động của các thế lực bên ngoài, „vượt ra khỏi phạm trù tụ tập tuần hành thông thường, chà đạp lên giới hạn đạo đức, phá vỡ giới hạn pháp trị, thách thức ‚Một quốc gia, hai chế độ‘.“
„Sự vụ của Hồng Kông hoàn toàn là công việc nội bộ của Trung Quốc, không cho phép bất kỳ chính phủ, thế lực, tổ chức hay cá nhân nước ngoài nào can thiệp,“ ông Cảnh tuyên bố. „Trung Quốc thúc giục mạnh mẽ Quốc hội Mỹ nhận thức rõ tình hình, chấm dứt thảo luận dự luật liên quan đến Hồng Kông, ngưng can thiệp vào công việc của Hồng Kông, nội chính Trung Quốc, nhằm tránh làm gia tăng tổn hại quan hệ Mỹ-Trung.“
Ông Cảnh Sảng cảnh báo, việc Quốc hội Mỹ thông qua dự luật nói trên sẽ gây tổn hại lợi ích của cả hai nước, bao gồm hơn 80.000 người Mỹ và hơn 1.300 doanh nghiệp Mỹ cùng số vốn đầu tư lớn của Mỹ tại Hồng Kông.
Vài giờ trước khi các ủy ban của lưỡng viện Mỹ bỏ phiếu dự luật về Hồng Kông, ông Cảnh cũng chỉ trích Mỹ lợi dụng Tuyên bố chung Trung-Anh 1984 như một „cái cớ“ để can thiệp vào Hồng Kông.
Theo tờ Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (SCMP), sự ủng hộ trong giới lập pháp Mỹ đối với dự luật Hồng Kông đã tăng lên đáng kể trong những tuần gần đây. Số người đồng bảo trợ dự luật đã tăng lên 37 hạ nghị sĩ và 22 thượng nghị sĩ, so với số lượng ban đầu là 6 và 7 nghị sĩ khi dự luật được giới thiệu vào tháng 6.
