Schlagwort-Archiv:Châu Âu – Trung Quốc

Do xung đột chính trị và kinh tế, thời kỳ đầu tư mạnh mẽ của TQ vào châu Âu đã kết thúc

Một báo cáo nghiên cứu mới cho thấy, mặc dù đầu tư trực tiếp nước ngoài của Trung Quốc vào châu Âu đã phục hồi vào năm ngoái, nhưng nó vẫn đang trên đà giảm xuống trong nhiều năm. Khi căng thẳng kinh tế và chính trị song phương ngày càng sâu sắc, kỷ nguyên đầu tư vốn ồ ạt của Trung Quốc vào châu Âu có thể đã kết thúc.

Theo một báo cáo chung được công bố trong tuần này của công ty tư vấn Rongding Group và Mercator Centre for China Studies, một tổ chức tư vấn của Đức, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của Trung Quốc vào châu Âu năm 2021 là 10,6 tỷ euro, mức đầu tư thấp thứ hai của Trung Quốc vào châu Âu kể từ năm 2013, chỉ cao hơn năm 2020 và thấp hơn nhiều so với mức 47,4 tỷ euro vào năm 2016.

Sự sụt giảm đầu tư của Trung Quốc vào châu Âu là do một loạt các yếu tố chính trị và kinh tế, bao gồm cả việc các nước châu Âu tăng cường giám sát nguồn vốn của Trung Quốc với lý do bảo vệ an ninh quốc gia, cũng như các hạn chế nghiêm trọng đối với dòng vốn bên trong Trung Quốc và thiệt hại đối với hoạt động kinh tế từ dịch Covid-19.

Các tác giả của báo cáo dự đoán rằng đầu tư của Trung Quốc vào châu Âu khó có khả năng phục hồi vào năm 2022, vì Bắc Kinh sẽ kiên trì với các nỗ lực kiểm soát vốn nghiêm ngặt và xóa bỏ đòn bẩy. Cuộc chiến ở Ukraine và căng thẳng leo thang giữa châu Âu và Trung Quốc có thể tạo thêm áp lực.

Báo cáo cho biết: “Thời đại đầu tư ồ ạt của Trung Quốc vào châu Âu dường như đã kết thúc”.

Đầu tư đang giảm

Báo cáo lưu ý rằng đầu tư trực tiếp nước ngoài của Trung Quốc vào châu Âu đã tăng lên 10,6 tỷ euro vào năm ngoái, tăng từ mức 7,9 tỷ euro vào năm 2020. Sự gia tăng này một phần do công ty quản lý đầu tư Hillhouse Capital mua lại 3,7 tỷ USD mảng kinh doanh thiết bị gia dụng của Philips.

Báo cáo cho biết tỷ trọng đầu tư của nhà nước Trung Quốc vào châu Âu đã giảm xuống mức thấp nhất trong 20 năm. So với năm 2020, đầu tư của các doanh nghiệp nhà nước đã giảm 10% và tỷ trọng trong tổng vốn đầu tư vào Trung Quốc cũng giảm xuống còn 12%. Đầu tư của nhà nước chủ yếu tập trung vào lĩnh vực năng lượng và cơ sở hạ tầng, đặc biệt là ở Nam Âu.

Báo cáo cho thấy bản chất đầu tư của Trung Quốc vào châu Âu đang thay đổi. Sau nhiều năm thống trị M&A, đầu tư của Trung Quốc vào châu Âu hiện tập trung hơn vào các dự án greenfield (tức đầu tư xây dựng mới). Đầu tư vào Greenfield đạt mức cao mới là 3,3 tỷ euro vào năm 2021, chiếm gần một phần ba tổng số vốn FDI của Trung Quốc.

Trong khi đó, vốn đầu tư mạo hiểm (VC) của Trung Quốc đang đổ vào các công ty khởi nghiệp công nghệ châu Âu. Năm ngoái, vốn đầu tư mạo hiểm của Trung Quốc ở châu Âu đã đạt mức lịch sử 1,2 tỷ euro. Đầu tư chủ yếu chảy vào Anh và Đức, và tập trung vào một số lĩnh vực như thương mại điện tử, công nghệ tài chính, trò chơi, trí tuệ nhân tạo và robot.

Căng thẳng giữa Trung Quốc và Châu Âu

Quan hệ giữa Trung Quốc và châu Âu trở nên căng thẳng hơn trong vài năm qua, với những tranh chấp về nhân quyền và thương mại.

Châu Âu đã coi Trung Quốc là “đối thủ cạnh tranh kinh tế và là đối thủ có tính hệ thống” và đã tăng cường giám sát vốn của Trung Quốc. Năm 2019, Nghị viện Châu Âu đã thông qua một quy định nhằm thiết lập một khuôn khổ cơ bản để sàng lọc FDI vào EU, và được thực hiện đầy đủ vào tháng 10 năm 2020.

Các tác giả của báo cáo chỉ ra rằng căng thẳng giữa EU và Trung Quốc sẽ tiếp tục đè nặng lên thương mại song phương, sau các lệnh trừng phạt đối đầu giữa Trung Quốc và châu Âu vào tháng 3 năm ngoái và đòn trả đũa thương mại của Trung Quốc đối với Litva về vấn đề Đài Loan. Và các cuộc đàm phán về một thỏa thuận đầu tư toàn diện giữa EU và Trung Quốc dự kiến sẽ tiếp tục bị gác lại trong năm nay.

Báo cáo cũng cho biết cuộc khủng hoảng Ukraine đã làm dấy lên các cuộc thảo luận ở châu Âu về việc duy trì cơ sở hạ tầng quan trọng và tăng cường khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng, điều này có thể dẫn đến việc tăng cường giám sát hơn nữa các khoản đầu tư của Trung Quốc vào các lĩnh vực chủ chốt ở châu Âu.

Việc Trung Quốc từ chối lên án cuộc xâm lược của Nga và bảo vệ Nga trên trường quốc tế trong bối cảnh cuộc chiến chống Ukraine của Nga đã làm suy yếu các nỗ lực trừng phạt của EU và Mỹ nhằm vào Nga, đồng thời làm mất đi hy vọng của châu Âu rằng Trung Quốc sẽ sử dụng đòn bẩy của mình đối với Nga để ngăn chặn chiến tranh.

Một số nhà phân tích cho rằng cuộc chiến Nga-Ukraine đang đẩy Trung Quốc ngày càng xa rời châu Âu, và củng cố sự cạnh tranh mang tính hệ thống giữa hai bên. Phương Tây một lần nữa đang cân nhắc lại những rủi ro khi hợp tác với các nền kinh tế phi dân chủ và cố gắng giảm sự phụ thuộc kinh tế vào Bắc Kinh.

Ông Dan Hamilton, thành viên cấp cao tại Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại Johns Hopkins, nói với VOA rằng: “Nền kinh tế Hoa Kỳ và EU không hoàn toàn tách rời khỏi Trung Quốc, nhưng cả hai đều đang xác định lại các điều khoản về sự phụ thuộc lẫn nhau của họ với Trung Quốc”.

Reuters đưa tin vào giữa tháng này, trích dẫn các nguồn thạo tin, rằng Ý sẽ tăng cường giám sát các hoạt động mua lại công ty và có kế hoạch thành lập một đơn vị mới để giám sát các thương vụ sáp nhập liên quan đến các công ty chiến lược. Đây được coi là phản ứng trực tiếp đối với những nỗ lực mở rộng ảnh hưởng của Trung Quốc tại nền kinh tế lớn thứ ba khu vực đồng euro này.

Ngoài châu Âu, báo cáo nêu trên cũng lưu ý rằng đầu tư của Trung Quốc vào phần còn lại của thế giới cũng đang đình trệ từ năm 2021. Trong khi tổng vốn FDI toàn cầu tăng mạnh trở lại, thì FDI ra nước ngoài của Trung Quốc chỉ tăng 3% lên 96 tỷ euro.

Trong khi đó, hoạt động M&A ra nước ngoài toàn cầu của Trung Quốc đã giảm xuống mức thấp nhất trong 14 năm vào năm 2021, với tổng giá trị các thương vụ M&A đã hoàn thành chỉ là 20 tỷ euro, giảm 22% so với năm 2020, vốn đã cho thấy sự yếu kém.

Theo thống kê từ Rhodium Consulting, đầu tư của Trung Quốc vào Hoa Kỳ đã giảm xuống còn 15% so với mức đỉnh vào năm 2017. Bản chất của các khoản đầu tư này cũng đang thay đổi, với phần lớn là vào các lĩnh vực ít nhạy cảm như giải trí và bất động sản.

BDN

Loading

Views: 0

Kỳ trăng mật kết thúc, Đông Âu không còn ảo tưởng về Bắc Kinh

Hai năm trước, Đông Âu vẫn giữ sự nhiệt tình rất lớn với Trung Quốc, khi đó đang trong thời kỳ kiến thiết kinh tế nhanh chóng, nhưng chẳng được bao lâu, các nước Đông Âu bắt đầu chuyển sang thấy vọng với sự chờ đợi vào Bắc Kinh, dẫn đến thời kỳ trăng mật cũng nhanh chóng kết thúc. Có phân tích cho rằng, nguyên nhân chủ yếu của điều này là phía Trung Quốc không thực hiện cam kết về hợp tác kinh tế, hơn nữa còn can thiệp vào nội bộ và an ninh của các nước, dẫn đến sự thất vọng của các nước đối với Bắc Kinh. 

Ngày 4/9, ngày cuối cùng của chuyến thăm Đài Loan, Chủ tịch Thượng viện Séc Milos Vystrcil đã tham dự Diễn đàn “Tái cấu trúc chuỗi cung ứng: Thúc đẩy khả năng phục hồi của các đối tác có lý niệm tương tự” tại Đài Bắc và có bài phát biểu. (Ảnh: Thông tấn xã Trung ương, CNA).

Quan hệ giữa Tây Âu và Trung Quốc có sự thay đổi

Mối quan hệ giữa châu Âu và Trung Quốc đã có sự thay đổi trong vài năm gần đây, và năm nay đặc biệt rõ ràng. Trong đó có các nước Tây Âu như Đức, Anh, Pháp, đã chuyển thái độ lạnh nhạt rõ ràng với Bắc Kinh do các vấn đề như Trung Quốc xây dựng các đảo nhân tạo ở Biển Đông, xâm phạm nền tự trị của Hồng Kông, đàn áp người Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương.

Cuối tháng 8 đến đầu tháng 9, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị và Ủy viên Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc Dương Khiết Trì đã có chuyến thăm châu Âu, nhưng do thái độ cứng rắn và nói năng lỗ mãng nên cũng chịu nhiều phê bình.

Sau đó, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã có cuộc họp cấp cao qua truyền hình với lãnh đạo châu Âu, đã phải đối mặt với những lời phê bình nhất trí từ lãnh đạo châu Âu về vấn đề Bắc Kinh xâm phạm nhân quyền. Hơn nữa, ông Tập còn phản ứng mạnh mẽ, thậm chí còn nói “Trung Quốc không tiếp nhận giáo sư nhân quyền”. Đây vốn là những từ ngữ mà Trung Quốc thường xuyên dùng để ứng phó với Mỹ, hiện nay lại chuyển sang dùng cho EU, điều này cho thấy lập trường của ông Tập Cận Bình đối với châu Âu có xu hướng cứng rắn hơn.

Trước đó Đông Âu giữ quan điểm hòa giải với Bắc Kinh, và có quan hệ mật thiết với kinh tế Trung Quốc, nhưng hiện nay tình cảm thất vọng đối với Bắc Kinh cũng đang lan ra Đông Âu. Hai bên vốn dựa vào mối quan hệ kinh tế để duy trì thời kỳ trăng mật tốt đẹp, dường như cũng sắp kết thúc.

Các nước Đông Âu xuất hiện làn sóng thoát ly Trung Quốc

Cách đây 8 năm, sự nhiệt tình của Đông Âu đối với Trung Quốc đã bắt đầu dâng cao, thậm chí 16 quốc gia khu vực Đông Âu còn cùng Bắc Kinh tổ hợp thành diễn đàn hợp tác kinh tế “16+1”. Hơn nữa, năm 2019, Hy Lạp cũng tham gia vào và trở thành “17+1”. Dự án hợp tác phát triển này từng có thời điểm khiến cho Đức và Pháp có cảm giác khủng hoảng, lo lắng Bắc Kinh lôi kéo Đông Âu từ đó đạt được sự phân hóa châu Âu.

Tuy nhiên, hành động “thoát ly” Trung Quốc lại được dẫn đầu bởi Cộng hòa Séc, hiện tại đang lan truyền ra khắp Đông Âu. Chủ tịch Quốc hội Cộng hòa Séc Milos Vystrcil từng thăm Đài Loan trong vài ngày hồi cuối tháng 8, sự kiện này khiến cho Bắc Kinh tức giận. Vào tháng 1 năm nay, Praha – Thủ đô Cộng hòa Séc đã cắt đứt mối quan hệ thành phố chị em với thành phố Bắc Kinh, và sau đó chính thức kết nối thành phố chị em với Đài Bắc.

Một phương diện khác, từ năm ngoái tới nay, các nước như Séc, Ba Lan, Romania, Estonia, lần lượt đồng ý hợp tác với Mỹ về phương diện bảo vệ an toàn mạng 5G. Có thể thấy họ đang đi theo bước chân của Mỹ, đồng thời còn tiến hành hạn chế đối với thiết bị viễn thông của Huawei Trung Quốc. Hồi tháng 6/2020, Romania đã hủy bỏ thỏa thuận nhà máy điện hạt nhân trị giá 6 tỷ Euro đã được ký kết với Tập đoàn điện hạt nhân Trung Quốc.

 

Trung Quốc không thực hiện cam kết kinh tế, khiến Đông Âu thất vọng

Theo các nhà ngoại giao Đông Âu, sự phát triển này là có thể thấy được từ một phương diện khác. Đầu tiên là các quốc gia Đông Âu cảm thấy thất vọng sâu sắc đối với sự hợp tác kinh tế của Trung Quốc. Bởi vì Trung Quốc dựa vào sáng kiến “Vành đai và Con đường”, đề xuất kế hoạch xây dựng cơ sở hạ tầng quy mô lớn ở khu vực Đông Âu, nhưng sự thúc đẩy của phát triển bởi các dự án này không như dự kiến.

Justyna Szczudlik, người phụ trách dự án Châu Á Thái Bình Dương thuộc Viện nghiên cứu Vấn đề Quốc tế Ba Lan (PISM) nói với Đài truyền hình Al Jazeera, do Bắc Kinh không thực hiện cam kết về kinh tế, từ đó làm các nước Đông Âu và các nước Trung Âu từng tràn đầy hy vọng với Trung Quốc hiện nay cảm thấy thất vọng.

Rudolf Furst, người phụ trách của Trung tâm Quan hệ  EU – châu Á (Centre for EU-Asia Relations) thuộc cơ quan Quan hệ quốc tế Prague (The Institute of International Relations Prague), nói với tờ Nikkei Asian Review rằng, từ năm 2012 đến nay, Trung Quốc tiến hành kế hoạch đầu tư ở Trung Âu và Đông Âu, chủ yếu là trong lĩnh vực vận tải và xây dựng cơ sở hạ tầng. Nhưng ngoài Balkan ra, đa số các kế hoạch vẫn chưa được được thực hiện. Cho nên, sự mong đợi hợp tác kinh tế của các nước Trung Âu và Đông Âu đối với Trung Quốc đang tiếp tục giảm.

Từ năm 2000 đến 2019, trong các khoản đầu tư trực tiếp của Trung Quốc vào EU, số tiền đầu tư vào Đông Âu vẫn chưa đến 1/10. Ngay cả Bộ trưởng Kinh tế Séc Milos Zeman tự xưng thân ĐCSTQ, cũng biểu thị bất mãn với Trung Quốc vào hồi tháng 1.

 

Trung Quốc thâm nhập vào nội chính và an ninh khiến các nước bất mãn

Sau khi có mối quan hệ mật thiết hơn, các nước Đông Âu đã ngày càng quan tâm đến việc Trung Quốc có khả năng thâm nhập vào các sự việc nội bộ và an ninh của các nước. Tháng 1/2019, Tổng giám đốc bán hàng Vương Vĩ Tinh (Weijing W) Huawei trú tại Thủ đô Warszawa (Ba Lan) đã bị bắt, ông bị cáo buộc với tội danh hoạt động gián điệp cho Bắc Kinh.

Cơ quan tình báo Cộng hòa Séc đã chú ý đến việc Trung Quốc đang mở rộng mạng lưới gián điệp của mình tại Séc, và nói rằng Bắc Kinh đã trở thành một mối đe dọa, cũng giống như Nga.

Ngoài Cộng hòa Séc, tình hình ở Hungary cũng tương tự. Mặc dù Thủ tướng Hungary Viktor Orban tiếp tục mở rộng địa vị độc tài của mình, nhưng một chuyên gia Hungary cho biết mô hình độc tài của Bắc Kinh khó được Hungary chấp nhận, vì ít nhất Hungary còn tổ chức bầu cử. Mặc dù Hungary và Trung Quốc đã kéo quan hệ gần gũi hơn nhưng không thúc đẩy hợp tác kinh tế thì điều này là vô nghĩa.

Ivana Karaskova, một chuyên gia về Trung và Đông Âu thuộc Hiệp hội Vấn đề Quốc tế (AMO) của Séc, đã nói nói với Đài truyền hình Al Jazeera rằng, trọng tâm của các quốc gia Trung và Đông Âu này đối với cam kết hợp tác kinh tế của Trung Quốc đã bắt đầu chuyển dịch. Họ đang ý thức được sự rủi ro chính trị và an ninh do hợp tác với Bắc Kinh.

trithucvn.org

Loading

Views: 0