Truyền thông nhà nước Trung Quốc hôm 9.2 cảnh báo về rủi ro cổ phiếu liên quan đến ChatGPT. Các công ty trí tuệ nhân tạo cũng kêu gọi nhà đầu tư tỉnh táo sau khi giá cổ phiếu về chatbot này tăng vọt.

Theo Reuters, cơn sốt xung quanh ChatGPT đã thúc đẩy các vụ đầu cơ trên thị trường chứng khoán Trung Quốc, nâng giá cổ phiếu các công ty trí tuệ nhân tạo (AI) như TRS Information Technology, Hanwang Technology và CloudWalk Technology.

Tờ Securities Times trong bài xã luận trên trang nhất đã nêu bật một số khái niệm công nghệ từng thúc đẩy việc mua cổ phiếu ở Trung Quốc, ví dụ như mạng viễn thông thế hệ thứ năm (5G), thực tế tăng cường (AR), thực tế ảo (VR). Tuy nhiên, tất cả sự phấn khích này hiện đều đã “chìm”.

Một số ý tưởng công nghệ được săn đón đã thành công, nhưng còn “nhiều ý tưởng mới khác chưa được thương mại hóa hoặc cần thêm thời gian để chứng minh. Dù vậy, một số người vẫn ham muốn đầu cơ vào các khái niệm giả, dụ người khác vào kế hoạch bơm và xả”, trích bài đăng trên Securities Times.

Được biết, các công ty đang phát triển công nghệ giống ChatGPT đã phải gắn thẻ đánh dấu rủi ro theo yêu cầu từ phía cơ quan quản lý Trung Quốc, sau khi giá cổ phiếu tăng vọt giữa lúc sự quan tâm đến AI tổng quát đang rất mạnh mẽ.

Beijing Haiti Ruisheng Science Technology cho biết sản phẩm và dịch vụ theo kiểu ChatGPT của họ chưa tạo ra doanh thu và không có mối quan hệ nào với OpenAI. Mặc dù công nghệ này “đang có xu hướng tăng trưởng dài hạn, nhưng chúng ta cần phân tích tốc độ tăng trưởng và tác động của nó một cách bình tĩnh”, công ty trả lời trong hồ sơ gửi Sở giao dịch chứng khoán Thượng Hải.

Hãng bảo mật internet 360 Security Technology cũng báo cáo lên cơ quan quản lý Trung Quốc rằng công nghệ liên quan đến ChatGPT do công ty tự phát triển vẫn đang ở giai đoạn sơ khai, và chỉ được sử dụng nội bộ như một công cụ năng suất. Vì không chắc chắn về thời điểm có thể tiếp thị các sản phẩm kiểu ChatGPT và mức độ hiệu quả của chúng, nên “chúng tôi khuyên các nhà đầu tư chú ý đến rủi ro giao dịch trên thị trường để quyết định hợp lý và đầu tư thận trọng”.

BDN

Views: 0

Mỹ, Anh và Úc ngày 8.2 đã thực hiện các cuộc tập trận không quân chung tại Mỹ mô phỏng các hoạt động đối phó máy bay chiến đấu và lực lượng phòng không của Trung Quốc.

Theo Reuters, Mỹ, Anh và Úc ngày 8.2 đã tiến hành các cuộc tập trận không quân chung trong nỗ lực mô phỏng hoạt động chống lại máy bay chiến đấu và lực lượng phòng không của Trung Quốc. Cuộc tập trận Cờ Đỏ (Red Flag) kéo dài 3 tuần, do Mỹ đăng cai tổ chức trên sa mạc Nevada.

Đại tá không quân Mỹ Jared J. Hutchinson, chỉ huy Phi đội Huấn luyện Chiến đấu 414 điều hành tập trận Cờ Đỏ, cho biết cuộc tập trận thường niên này không liên quan đến bất kỳ sự kiện nào gần đây.

“Trung Quốc chỉ là thách thức về tốc độ để chúng tôi huấn luyện sự sẵn sàng. Chúng tôi nghĩ rằng nếu chúng tôi sẵn sàng với Trung Quốc, thì chúng tôi cũng sẵn sàng với bất kỳ ai”, ông Hutchinson nói.

Trọng tâm của cuộc tập trận là tìm cách làm quen với khoảng cách rộng lớn mà Mỹ, Anh và Úc sẽ phải đối mặt khi hoạt động trên khắp Thái Bình Dương, đồng thời cải thiện khả năng phối hợp tác chiến của lực lượng không quân ba nước.

Thiếu tướng John Lyle, chỉ huy Lực lượng Cơ động của không quân hoàng gia Anh, cho biết nhiệm vụ trong cuộc tập trận Cờ Đỏ sẽ mô phỏng việc đưa lực lượng không quân vào “khu vực đã bị một quốc gia thù địch xâm nhập”.

“Vai trò của chúng tôi sẽ là hỗ trợ lực lượng tiến vào khu vực đang bị chiếm đóng và nhắm vào các tài sản quan trọng để làm suy giảm khả năng của đối phương”, ông Lyle nói thêm.

Ngoài máy bay tiếp nhiên liệu KC-2 Voyager, Anh còn cho máy bay chiến đấu Eurofighter Typhoon tham gia tập trận. Úc mang đến máy bay chiến đấu EA-18G Growler, theo số liệu do ban tổ chức tập trận Cờ Đỏ cung cấp.

BDN

Views: 0

Mỹ sẽ tăng hiện diện quân sự ở Philippines khi sử dụng thêm 4 căn cứ theo thỏa thuận mới, động thái có thể tăng đáng kể sức ép với Trung Quốc.

Lầu Năm Góc hôm 1/2 thông báo họ sẽ mở rộng hiện diện quân sự ở Philippines, khi Manila cho phép lực lượng Mỹ sử dụng 4 căn cứ mới ở những vị trí chiến lược, đồng thời củng cố năng lực tại 5 căn cứ mà họ đang triển khai quân.

Hiện chưa rõ những căn cứ mới của Mỹ sẽ được đặt tại đâu, nhưng hồi tháng 11/2022, tướng Bartolome Vicente Bacarro, người khi đó là tổng tham mưu trưởng quân đội Philippines, cho hay Washington đã xác định 5 địa điểm tiềm năng để đặt căn cứ, gồm hai ở Cagayan, một ở Palawan, một ở Zambales và một ở Isabela.

Cagayan và Isabela đều nằm ở miền bắc Philippines, trong đó Cagayan nằm rất gần đảo Đài Loan. Trong khi đó, Palawan là tỉnh án ngữ khu vực tây nam Biển Đông.
Giới chuyên gia đánh giá đây là một bước tiến lớn trong mục tiêu của Lầu Năm Góc nhằm ứng phó với ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Hiện diện mở rộng của Mỹ tại Philippines cũng có thể đóng vai trò ngăn chặn những động thái của Bắc Kinh đối với đảo Đài Loan.

Trung Quốc coi Đài Loan là một phần lãnh thổ chờ thống nhất và sẵn sàng sử dụng mọi biện pháp, kể cả bằng vũ lực nếu cần.

Đại tướng Mike Minihan, chỉ huy Bộ tư lệnh Không vận Mỹ (AMC), hồi cuối tháng 1 cảnh báo rằng xung đột Đài Loan có thể nổ ra vào năm 2025, khi cả hòn đảo và Mỹ đều tổ chức bầu lãnh đạo vào năm 2024. Tướng Minihan kêu gọi quân đội Mỹ chuẩn bị các năng lực cần thiết để đối phó với cuộc xung đột này.

Mỹ gần đây đã tìm cách tiếp cận các địa điểm ở phía bắc và phía tây Philippines, trong đó có khu vực ở mũi phía bắc của đảo Luzon, nằm ngay phía nam eo biển Đài Loan.

Jeffrey Hornung, nhà khoa học chính trị cấp cao tại tổ chức tư vấn RAND Corp chuyên về chính sách đối ngoại và quốc phòng Mỹ ở Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, cho hay việc Mỹ tăng cường hiện diện quân sự tại Philippines sẽ gửi một tín hiệu mạnh mẽ tới Trung Quốc và đóng vai trò rất quan trọng về mặt chiến lược, đặc biệt nếu các căn cứ được đặt ở phía bắc Luzon.

“Mỹ đã nhận ra rằng họ là đội khách, còn Trung Quốc là chủ nhà trong bất kỳ xung đột nào liên quan đến đảo Đài Loan, khiến họ gặp rất nhiều khó khăn nếu muốn can thiệp”, Hornung nói. “Họ đang cố gắng bù đắp những bất cập đó”.

Thỏa thuận quân sự Mỹ – Philippines đã vấp phải phản ứng gay gắt từ Trung Quốc, vốn lâu nay luôn phản đối hiện diện quân sự của Washington ở Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.
Advertisement
Ads by

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh gọi việc Mỹ tăng cường hiện diện quân sự tại Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương là “hành động làm leo thang căng thẳng và gây nguy hiểm cho hòa bình, ổn định của khu vực”.

Fu Qianshao, một nhà phân tích hàng không quân sự Trung Quốc, cho rằng các căn cứ mới của Mỹ có thể “tiềm ẩn mối đe dọa lớn với Trung Quốc”, khi chúng nằm rất gần đảo Đài Loan cũng như Biển Đông.

“Nếu đó là những căn cứ cho phép quân Mỹ đồn trú lâu dài, chúng sẽ tác động lớn tới kế hoạch thống nhất Đài Loan bằng vũ lực của Trung Quốc, cũng như hoạt động của họ trên Biển Đông”, Fu nói. Chuyên gia Fu cho hay sức ép có thể lớn hơn rất nhiều nếu Mỹ triển khai tên lửa tầm trung ở các căn cứ mới tại Philippines.

Tống Trung Bình, nhà bình luận quân sự ở Hong Kong, cho rằng việc Mỹ được tiếp cận các căn cứ trọng yếu như ở Palawan sẽ cho phép họ giám sát các hoạt động quân sự của máy bay, tàu chiến, tàu ngầm Trung Quốc trên Biển Đông và gần quần đảo Trường Sa.

Theo ông Tống, nếu Mỹ đưa tên lửa tầm trung tới các căn cứ này, đó sẽ là thông điệp “nhắm thẳng vào Trung Quốc”. Tên lửa bố trí ở Palawan hoàn toàn có thể phong tỏa eo biển Ba Sĩ nằm giữa đảo cực bắc của Philippines với Đài Loan. Đây là cửa ngõ tàu chiến cỡ lớn của các nước thường sử dụng khi di chuyển từ Thái Bình Dương vào Biển Đông.

Tuy nhiên, chuyên gia Hornung cảnh báo nếu một cuộc xung đột giữa Mỹ và Trung Quốc thực sự nổ ra liên quan đến đảo Đài Loan, không có gì đảm bảo Philippines sẽ là một bên tham gia. Người tiền nhiệm của Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. là ông Rodrigo Duterte có xu hướng xa rời Mỹ và ngả về Trung Quốc nhiều hơn.

Manila đã là đồng minh của Washington trong hơn bảy thập kỷ, đóng vai trò một đối tác quan trọng ở khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Philippines từng là nơi đặt căn cứ quân sự lớn nhất bên ngoài lục địa Mỹ, nhưng nó đã bị đóng cửa vào những năm 1990, sau khi quốc hội nước này từ chối gia hạn thỏa thuận.

Quan hệ quốc phòng Mỹ – Philippines được tăng cường dưới thời ông Marcos. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin đã gặp Tổng thống Marcos trước khi đưa ra thông báo mở rộng hợp tác quân sự.

Tại cuộc họp báo ở Manila, ông Austin tuyên bố cam kết mở rộng hiện diện quân sự là một “thỏa thuận lớn”, cho thấy quan hệ đối tác bền vững giữa hai quốc gia. “Mỹ và Philippines không chỉ là đồng minh”, ông nói. “Chúng ta là gia đình”.

Hợp tác quân sự giữa Mỹ và Philippines được tăng cường trong bối cảnh Washington ngày càng lo ngại nguy cơ Bắc Kinh phong tỏa hoặc có hành động quân sự chống lại Đài Loan.

Hồi tháng 8/2002, Chủ tịch Hạ viện Mỹ lúc bấy giờ là Nancy Pelosi đã tới Đài Loan để thể hiện quan điểm ủng hộ hòn đảo, khiến Trung Quốc phản ứng bằng cách tiến hành hàng loạt cuộc tập trận quân sự chưa từng có quanh hòn đảo.

Mỹ công nhận nguyên tắc “Một Trung Quốc”, nhưng là bên cung cấp vũ khí lớn để hòn đảo tăng cường khả năng phòng vệ.

Một báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) công bố mới đây mô tả Philippines là “địa điểm tập kết khả thi cho các động thái can thiệp của Mỹ” chống lại bất kỳ hành động nào từ Trung Quốc nhằm vào Đài Loan và Washington sẽ không có chiến lược khả thi nào để ứng phó với Bắc Kinh nếu không nhận được sự hợp tác mạnh mẽ từ các đồng minh khu vực như Philippines và Nhật Bản.

“Hai nước này cũng rất quan trọng trong việc vạch ra phản ứng với những tình huống bất ngờ có thể xảy ra trên đảo Đài Loan”, các tác giả báo cáo viết.

Việc Mỹ tăng hiện diện quân sự cũng giúp ích đáng kể cho Philippines, quốc gia đang bị tụt hậu trong cuộc đua hiện đại hóa quân đội, giới chuyên gia đánh giá.

Theo Zack Cooper, chuyên gia cấp cao tại Viện Doanh nghiệp Mỹ, tổ chức tư vấn chính sách của Washington, hiện diện của binh sĩ Mỹ còn có tác dụng trấn an và củng cố niềm tin cho đồng minh Philippines ở một mức độ nhất định.

“Làm thế nào bạn khiến đồng minh của mình yên tâm được nếu bạn không ở đó? Hiện diện của binh sĩ Mỹ như một lực lượng dự phòng là điều rất quan trọng”, ông nói. “Họ có thể cảm nhận và đánh giá những gì đang diễn ra xung quanh”.

BDN

Views: 0

Trung Quốc đã đe dọa Đài Loan, thách thức các nước láng giềng ở Biển Đông, đụng độ với Ấn Độ trên dãy Himalaya, và tìm cách phá vỡ trật tự quốc tế do Hoa Kỳ lãnh đạo ở khắp mọi nơi, từ châu Phi cận Sahara và Nam Mỹ, cho đến không gian vũ trụ và không gian mạng. Giờ đây, Trung Quốc đang mở ra một mặt trận khác trong nỗ lực trở thành một siêu cường toàn cầu, đó chính là Nam Cực.

Bắc Kinh đã sử dụng sức mạnh kinh tế và sức mạnh quân sự ngày càng tăng của mình, để khẳng định vai trò là một quốc gia “cận Bắc Cực”, nhằm tìm kiếm vai trò kinh tế và an ninh khi trái đất nóng lên, khiến các nguồn tài nguyên và tuyến đường thương mại ở Bắc Cực trở nên dễ tiếp cận hơn.

Ở bên kia thế giới, Trung Quốc đang mở rộng dấu ấn của mình ở Nam Cực, để trở thành một “cường quốc vùng cực” vào cuối thập kỷ này.

Jacob Stokes , thành viên cấp cao của Chương trình An ninh Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tại Trung tâm An ninh Mỹ Mới, có trụ sở tại Washington cho biết: “ Trung Quốc có lợi ích khi được coi là một bên tham gia quan trọng trong tất cả các khu vực . “Khả năng hoạt động của họ ở [các vùng cực] là ‘đẳng cấp thế giới’, nếu không muốn nói là ‘hàng đầu thế giới’.”

Luật an ninh quốc gia của Bắc Kinh đã tạo ra một khuôn khổ pháp lý để thực hiện các yêu sách của mình. Bên cạnh đó, Trung Quốc đang tăng cường sự hiện diện ở Nam Cực, thông qua các dự án khoa học, liên doanh thương mại và đầu tư cơ sở hạ tầng.

Các nhà phân tích của viện Brookings cho biết, các nhà lãnh đạo quân sự Trung Quốc mô tả các vùng cực là “biên giới chiến lược”, và là khu vực cạnh tranh quân sự với phương Tây.

Mặc dù bảy quốc gia bao gồm Argentina, Úc, Chile, Pháp, New Zealand, Na Uy và Anh — đã đưa ra yêu sách lãnh thổ đối với các phần của Nam Cực, nhưng không một quốc gia đơn lẻ nào tuyên bố chủ quyền đối với khu vực băng giá rộng lớn này.

Vùng cực nam được điều chỉnh bởi Hiệp ước Nam Cực, được ký kết tại Washington vào tháng 12/1959. Hiệp ước giữa 54 quốc gia quy định rằng, Nam Cực chỉ được sử dụng cho “mục đích hòa bình”, rằng không có yêu sách lãnh thổ mới nào được tôn trọng, và bất kỳ nghiên cứu khoa học nào thu thập được về lục địa, được chia sẻ với tất cả các quốc gia khác.

Tuy nhiên, Trung Quốc đã thành lập Vạn Lý Trường Thành làm trạm nghiên cứu đầu tiên của mình ở Nam Cực vào năm 1985, và xây dựng ít nhất bốn trạm khác bao gồm Trung Sơn, Côn Lôn, Đài Sơn và một căn cứ bí mật trên Biển Ross.

Các nhà khoa học khẳng định rằng, Nam Cực có trữ lượng tài nguyên thiên nhiên lớn. Nó cũng có vị trí chiến lược cho các hoạt động quân sự và không gian. Theo trang web The China Story cho biết, Trung Quốc đã có một khoản đầu tư quốc gia lớn nhất ở khu vực này.

Quân đội Hoa Kỳ, vốn mô tả Trung Quốc là “thách thức về tốc độ” của họ, đang theo dõi chặt chẽ các hoạt động của chính quyền Bắc Kinh ở Nam Cực. Ngũ Giác Đài đã thông báo vào mùa thu này rằng, họ đang triển khai thêm 420 phi công thuộc Lực lượng Vệ binh Quốc gia tới Nam Cực, như một phần của Chiến dịch Deep Freeze của quân đội, để hỗ trợ “nghiên cứu khí hậu và các hoạt động khoa học khác”.

Khi được hỏi liệu hoạt động tăng cường của Trung Quốc trong khu vực, có phải là nguyên nhân gây lo ngại hay không. Chuẩn Tướng Patrick S. Ryder, phát ngôn viên Ngũ Giác Đài nói với các phóng viên vào tháng 10 rằng, quân đội Hoa Kỳ đang hợp tác “rất chặt chẽ với Úc và New Zealand trong nhiều cuộc tập trận khắp khu vực”.

Tướng Ryder nói: “Chắc chắn chúng tôi biết rằng Trung Quốc hiện diện ở Nam Cực. “Chúng tôi tiếp tục nhận thấy ở một số khu vực nhất định, đặc biệt là Trung Quốc đã tuyên bố rằng, họ là một quốc gia ở Bắc Cực, trong khi thực tế không phải vậy, và Trung Quốc đã bắt đầu cạnh tranh các nguồn tài nguyên khác nhau trong khu vực đó, và đưa khả năng phòng thủ vào những lĩnh vực đáng lo ngại. Đây chính là điều mà chúng tôi sẽ tiếp tục theo dõi.”

Sử dụng kép

Đã có một số lo ngại rằng, Bắc Kinh sẽ sử dụng các cơ sở khoa học của mình ở Nam Cực cho các mục đích quân sự, chẳng hạn như giúp Quân đội Trung Quốc tăng cường các tính năng kiểm soát, và chỉ huy vệ tinh, cho một cuộc tấn công hỏa tiễn có thể xảy ra. Theo một nghiên cứu của Viện Chính sách Chiến lược Úc, Trung Quốc đã lắp đặt các trạm theo dõi vệ tinh mặt đất tại các trạm nghiên cứu vùng cực Trung Sơn và Côn Lôn.

Ngũ Giác Đài lo ngại rằng Trung Quốc đang tăng cường sự hiện diện của mình ở Nam Cực thông qua các dự án khoa học, và đầu tư vào cơ sở hạ tầng nghe có vẻ lành tính, nhưng “có thể nhằm củng cố vị thế của họ đối với các yêu sách trong tương lai, đối với tài nguyên thiên nhiên và quyền tiếp cận hàng hải”.

Các quan chức Bộ Quốc phòng cho biết, chiến lược của Trung Quốc ở Nam Cực, bao gồm việc khai thác các công nghệ “lưỡng dụng”, các cơ sở và nghiên cứu có mục đích khoa học, nhưng cũng có thể cải thiện khả năng của Quân đội Trung Quốc.

Ngũ Giác Đài cho biết trong một báo cáo gần đây trước Quốc hội rằng, “ Luật An ninh Quốc gia năm 2015 của Bắc Kinh, xác định các vùng cực, cùng với biển sâu và không gian vũ trụ, là những khu vực để phát triển và khai thác”

Ông Stokes , nhà phân tích tại Trung tâm An ninh Mỹ mới, cho biết, Trung Quốc đang tham gia vào nghiên cứu khoa học hợp pháp ở Nam Cực, bao gồm các nỗ lực liên quan đến các vấn đề khí hậu và môi trường, nhưng ông đồng ý rằng, một số hoạt động và tài sản của Bắc Kinh trong khu vực, có thể được chuyển sang sử dụng quân sự nếu cần thiết.

Các quan chức trong Bộ Giao thông Vận tải Trung Quốc, đã công bố việc phát triển một tàu phá băng hạng nặng, có thể bổ sung cho ít nhất hai chiếc khác đang được sử dụng, cho các dự án nghiên cứu vùng cực.

Ông Stokes cho biết, “Đó là những tàu phá băng thuộc sở hữu nhà nước. Chúng chắc chắn có thể được tận dụng trong tương lai cho mục đích quân sự”.

BDN

Views: 0

Tổng thư ký NATO thăm Đông Á là diễn biến mới tiếp nối những gì mà NATO, Hàn Quốc và Nhật Bản cùng Mỹ đã “tâm sự với nhau” tại hội nghị thượng đỉnh NATO ở Madrid hồi cuối tháng 6 năm ngoái.

Tổng thư ký Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Jens Stoltenberg tuần này thăm Hàn Quốc và Nhật Bản để bàn về việc thúc đẩy các nỗ lực chung mới trên trường quốc tế, từ cuộc chiến ở Ukraine cho đến những mối đe dọa mới ở Đông Á.
“Mối đe dọa ngày càng tăng”

Tại Madrid (Tây Ban Nha) ở thời điểm đó, Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk Yeol đã ta thán “mối đe dọa hạt nhân và tên lửa của Triều Tiên tiếp tục gia tăng” trong khi “bối cảnh toàn cầu đang phải đối mặt với những bất ổn gia tăng”.

Và rồi, ông đề xuất với NATO: “Nhằm dẫn Triều Tiên đi theo con đường phi hạt nhân hóa, chúng ta phải thể hiện rõ ràng rằng ý chí phi hạt nhân hóa Triều Tiên của cộng đồng quốc tế mạnh hơn ý chí liều lĩnh phát triển các chương trình vũ khí hạt nhân và tên lửa của họ”.Tin tức thế giới 31-1: Mỹ thử thành công tên lửa siêu vượt âm tốc độ hơn 6.000km/h Tin tức thế giới 31-1: Mỹ thử thành công tên lửa siêu vượt âm tốc độ hơn 6.000km/h ĐỌC NGAY

Vào thời điểm đó, tính từ đầu năm 2022 tới ngày 5-6-2022, Triều Tiên đã thực hiện 31 vụ phóng tên lửa đạn đạo, vượt kỷ lục hằng năm trước đó. Bình Nhưỡng cũng đã thử nghiệm hai tên lửa hành trình tầm xa vào tháng 1 cùng năm.

Từ ngày 17-8-2022 trở đi, Bình Nhưỡng thử nghiệm trở lại tên lửa hành trình, nâng tổng số vụ phóng tên lửa đạn đạo và các loại trong cả năm 2022 lên tới hơn 95 vụ (theo New York Times ngày 2-1-2023).

Từ hội nghị thượng đỉnh NATO hôm 29-6-2022 tới 29-1-2023 vừa qua đã trải qua đúng bảy tháng. Trong khoảng thời gian đó, Triều Tiên đã phóng ít nhất 60 tên lửa đạn đạo và các loại.

Theo chuyên gia quan hệ quốc tế Imran Khalid (cây bút của The Geopolitics), chỉ trong vòng ba giờ đồng hồ bước sang năm mới 2023, Triều Tiên đã thử nghiệm các bệ phóng tên lửa đa nòng siêu lớn “để gửi một thông điệp rõ ràng và mạnh mẽ tới thế giới bên ngoài về ý định tiếp tục mở rộng chương trình phát triển tên lửa và hạt nhân trong những ngày tới”.

Từ đó có thể hiểu tại sao, trong hai ngày 29 và 30-1 vừa qua, Hàn Quốc đã “trải thảm đỏ” tiếp tổng thư ký NATO, tiếp nối lộ trình “dấn thân” với NATO mà Tổng thống Yoon Suk Yeol đã đề ra tại hội nghị thượng đỉnh NATO cuối tháng 6 năm ngoái.

Tất nhiên, từ phía mình, Triều Tiên coi sự “xích lại gần nhau” giữa Hàn Quốc và NATO từ hội nghị thượng đỉnh NATO tháng 6 năm ngoái là một nguy cơ khó lường.

“Chuyến đi của Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg đến Hàn Quốc và Nhật Bản là tiền đề cho đối đầu và chiến tranh, bởi động thái này kéo theo đám mây đen của một cuộc Chiến tranh lạnh mới đến châu Á – Thái Bình Dương”, thông tấn xã KCNA của Triều Tiên tuyên bố.
Trao đổi những gì?

Cũng chính vì coi trọng vị thế mới của Hàn Quốc đối với NATO, ông Jens Stoltenberg tới Seoul lần này để cảm ơn Hàn Quốc vì đã cung cấp các mặt hàng viện trợ phi sát thương cho Ukraine, đồng thời kêu gọi Hàn Quốc tăng hỗ trợ quân sự cho Ukraine mà cụ thể là đạn dược.
Nhà lãnh đạo NATO trấn an tổng thống Hàn Quốc rằng một số nước khác cũng đã từng nghiêm cấm cung cấp vũ khí cho các quốc gia có xung đột song nay đã thay đổi chính sách này.

Nếu như Seoul gật đầu, đổi lại Seoul sẽ được gì? Điều này chỉ có ông Stoltenberg, ông Yoon cùng các bộ trưởng ngoại giao và quốc phòng Hàn Quốc biết.

Tất nhiên là có cả phía Mỹ. Bởi thế, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin vào hôm 30-1 cũng bay tới Seoul để gặp Tổng thống Yoon và người đồng cấp Lee Jong Sup.

Cựu tổng thống Brazil Bolsonaro xin gia hạn visa ở lại Mỹ Ông Zelensky: Nga đã bắt đầu phản công lớn Google đâm lo vì ChatGPT

Trước chuyến thăm của ông Austin, trên trang chủ Bộ Quốc phòng Mỹ chiều 30-1 vẫn chỉ báo trước rằng “quân đội hai nước sẽ tìm cách tăng cường huấn luyện sẵn sàng chung, bao gồm cả việc mở lại các cuộc tập trận bắn đạn thật ở nước này”.

Sở dĩ có thông báo này là do từ cuối năm ngoái, Hàn Quốc và Mỹ đã có xu hướng ngưng tập trận theo yêu cầu của Bình Nhưỡng nhằm tạo điều kiện cho đàm phán…

Tuy nhiên, có lẽ hai bên nhận thấy sự cần thiết của việc nối lại tập trận khi Seoul tự thấy “bó tay” trước các hoạt động xâm nhập của các máy bay không người lái Triều Tiên hồi cuối năm ngoái.

Song vấn đề không chỉ có vậy mà còn vì xu hướng rời xa của Mỹ, bắt đầu là chuyện thủy quân lục chiến Mỹ rời Okinawa của Nhật để rút về đảo Guam của Mỹ…

Gần đây nhất, hôm 19-1 Bộ Quốc phòng Mỹ ra lệnh cho lực lượng Mỹ tại Hàn Quốc thu xếp gửi trang thiết bị sang Ukraine.

Tất nhiên, Bộ Quốc phòng Mỹ cũng kèm theo lời trấn an rằng “sẽ không tác động gì tới các hoạt động của lực lượng này cũng như khả năng thực hiện cam kết sắt đá bảo vệ đồng minh Đại Hàn Dân Quốc”.

Một nỗi lo của Hàn Quốc nữa là nếu nước này đồng ý với yêu cầu của NATO về việc tăng trợ giúp quân sự cho Ukraine thì Nga sẽ “bỏ nhỏ” điều gì cho Triều Tiên?
NATO hối thúc Hàn Quốc tăng cường hỗ trợ Ukraine

Trong cuộc gặp Tổng thống Yoon Suk Yeol ở Seoul vào ngày 30-1, Tổng thư ký NATO Jens Stoltenberg hối thúc Hàn Quốc đẩy mạnh hỗ trợ quân sự cho Ukraine.

Ông Stoltenberg giải thích các sự kiện ở châu Âu và Bắc Mỹ đều có liên hệ đến các khu vực khác.

Ông cho biết nếu Nga “chiến thắng” ở Ukraine thì sẽ gửi thông điệp đến các nước khác, như Trung Quốc, rằng họ có thể đạt được điều mình muốn bằng vũ lực. Vì vậy, NATO muốn tăng cường hợp tác với châu Á để giúp quản lý các mối đe dọa toàn cầu.

Dù vậy, ông Yoon nói rằng luật của Hàn Quốc cấm cung cấp vũ khí cho các nước đang có xung đột. Tuy nhiên, ông Stoltenberg nói rằng nhiều nước như Đức, Thụy Điển, Na Uy đã điều chỉnh chính sách để xuất khẩu vũ khí cho Kiev.

BDN

Views: 0

Sau Chiến tranh Lạnh, trật tự trong một thế giới đơn cực do Mỹ dẫn đầu dựa trên quy tắc tự do, đề cao giá trị của dân chủ, thị trường tự do, nhân quyền và pháp quyền, mà không quan tâm tới chủ quyền và ranh giới quốc gia. Trên thực tế, trật tự này phụ thuộc vào sự thống trị và mệnh lệnh của sức mạnh quân sự, chính trị, kinh tế của Hoa Kỳ.

Tuy nhiên, những năm gần đây cho thấy trật tự của một thế giới đơn cực thống trị đã không còn như những thập kỷ sau khi Liên Xô sụp đổ, hệ thống Xã hội Chủ nghĩa tan rã. Các cường quốc lớn đã thể hiện hành vi theo đuổi mục đích riêng của họ, làm phương hại đến trật tự quốc tế và tìm cách thay đổi trật tự đó, bằng cách sử dụng sức mạnh quân sự tranh chấp lãnh thổ, đầu tư các dự án kinh tế làm suy yếu chủ quyền, bác bỏ một trật tự thế giới đơn cực do Mỹ dẫn đầu. Nhiều quốc gia không hài lòng với thế giới hiện tại, khi các nhà lãnh đạo của các quốc gia và các tổ chức quốc tế đã không đưa ra được các biện pháp để ngăn chặn cuộc đại suy thoái kinh tế, ứng phó với biến đổi khí hậu, cuộc khủng hoảng nợ ở các nước đang phát triển, sự thảm bại toàn cầu của bệnh dịch Covid-19 kéo dài trong nhiều năm. Thế giới bao phủ sự hoài nghi ngày càng tăng với các thiết chế quốc tế về toàn cầu hóa – hiệp định thương mại, dân chủ nhân quyền, nhân đạo, vai trò của Đại hội đồng Liên hợp quốc và Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đã không ngăn chặn được các cuộc chiến tranh xâm lược, hoạt động khủng bố quốc tế và dòng người di cư do đói nghèo và chiến tranh.

Khi nhận thấy điều này, các quốc gia đã tìm cách thay đổi nó để tồn tại và có lợi cho mình. Đây có thể được xem là một xu hướng của thế giới hiện nay. Xu hướng này gây bất ổn do xung đột giữa những cường quốc muốn thay đổi để đem lại lợi ích riêng cho mình. Vấn đề này đã diễn ra hàng thập kỷ nay khi các nước mới trỗi dậy không theo trật tự do Mỹ dẫn đầu. Đó là một thách thức toàn cầu của những năm tới.

Các cường quốc trên thế giới theo đuổi lợi ích riêng, nhưng ở họ có điểm chung là coi trật tự thế giới hiện tại là không phù hợp, cần phải xem xét lại. Các nhà quan sát tình hình đã nhận xét: các cường quốc lớn thể hiện hành vi có thể được gọi là “chủ nghĩa xét lại”. Họ theo đuổi mục đích riêng và tìm cách thay đổi trật tự đó.

Hoa Kỳ, với tư cách là siêu cường lớn nhất sau Chiến tranh Lạnh, là một trong những cường quốc định ra các thiết chế quốc tế và do Hoa Kỳ dẫn dắt đã có nhiều thành công trong nửa thế kỷ qua. Song, bản thân Hoa Kỳ đã có nhiều hành vi phá vỡ những thiết chế quốc tế do chính mình lập ra. Cuộc tấn công quân sự của Mỹ vào Kosovo, xóa bỏ nhà nước Nam Tư từ những năm 90 của thế kỷ trước; cuộc tấn công vào Iraq, Afghanistan, can thiệp nội trị các nước gây ra các cuộc cách mạng màu, bạo loạn lật đổ các chế độ không thân Mỹ ở Arab, Libya, Syria, Afghanistan… cho thấy Mỹ đã không coi trọng chủ quyền của các nước, vi phạm nghiêm trọng Hiến chương của Liên hợp quốc. Chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ bị đứt gãy, nhiều chương trình quốc gia của Hoa Kỳ không đạt được mục tiêu, nền kinh tế Hoa Kỳ rơi vào suy thoái, vai trò của nước Mỹ suy giảm nhiều ở thập kỷ đầu thế kỷ XXI. Chính sách làm mới nước Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump với mục tiêu hướng nội “nước Mỹ trên hết”, ông Trump đã quay lưng lại với các thể chế quốc tế do chính Hoa Kỳ xây dựng. Ông đòi cải tổ lại Liên hợp quốc, đòi cải tổ Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), và rút khỏi Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP), rút khỏi Hiệp định Paris về Biến đổi khí hậu, rút khỏi Tổ chức Nhân quyền quốc tế và phê phán kịch liệt Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khi dịch bệnh Covid-19 lan tràn toàn cầu. Chính sách “Nước Mỹ trên hết” của ông Trump có nguy cơ làm tan rã khối Bắc Đại Tây Dương, chia rẽ giữa Mỹ và các đồng minh, đẩy họ phải tìm đường đi cho mình khi chiếc ô che của Mỹ không còn. Cách nhìn của Hoa Kỳ với trật tự thế giới gây bất lợi cho Mỹ, nước Mỹ bị đe dọa bởi các cường quốc đang trỗi dậy, trật tự thế giới bị xáo trộn.

Dưới thời Tổng thống Biden, lấy tư cách là siêu cường toàn cầu duy nhất, Hoa Kỳ đưa ra cam kết “xây dựng thế giới tốt đẹp hơn”. Biden chia thế giới theo ý thức hệ giữa các nền dân chủ và chế độ chuyên quyền. Việc các nước lớn như Trung Quốc và Nga đe dọa an ninh Hoa Kỳ và châu Âu đã thành cơ hội để Biden thành công trong việc đoàn kết lại với châu Âu vốn bị ông Trump chia rẽ trước đó. Mỹ trở lại vai trò lãnh đạo châu Âu chống Nga tấn công quân sự Ukraine.

Trung Quốc là nước đã rất thành công trong trật tự toàn cầu do Hoa Kỳ dẫn đầu, giờ đây đang trỗi dậy hướng tới “vị trí trung tâm của vũ trụ”. Trung Quốc đang tìm cách sắp xếp lại cán cân quyền lực ở châu Á và tạo tiếng nói mạnh mẽ hơn trong các vấn đề quốc tế. Song ảnh hưởng của Trung Quốc bị tranh chấp bởi cường quốc khác nên chưa có được vai trò lãnh đạo khu vực châu Á – Thái Bình Dương và Đông Nam Á, mặc dù trong những năm vừa qua Trung Quốc muốn thiết lập vị trí này. Vấn đề Đài Loan rất dễ xảy ra xung đột, cùng với tranh chấp lãnh thổ với các nước Đông Nam Á, Ấn Độ và Nhật Bản là những vấn đề khó khăn về an ninh đối với Trung Quốc. Trung Quốc đã và đang phá vỡ cân bằng quyền lực ở khu vực châu Á. Có thể thấy rõ trong hơn một thập kỷ nay, chính sách đối ngoại của Trung Quốc hướng tới thay đổi trật tự toàn cầu. Tuy nhiên, Trung Quốc chưa đưa ra được thiết chế nào của trật tự thế giới để thu hút các nước và mang lại vai trò lãnh đạo thế giới cho mình.

Nước Nga do Putin lãnh đạo chưa bao giờ chấp nhận trật tự toàn cầu do Mỹ lãnh đạo. Putin mang nỗi ám ảnh bị Mỹ và NATO bội ước khi mở rộng NATO đến sát biên giới Nga. Putin phẫn nộ khi thấy nước Nga bị các nước châu Âu cô lập và giúp Ukraine chống lại Nga, và khi nước này muốn gia nhập NATO. Sự sụp đổ của Liên Xô, biên giới nước Nga thu hẹp như ngày nay, Putin trút cơn giận dữ vào lịch sử là sự cộng hưởng đã thôi thúc Putin đòi lại lãnh thổ nước Nga thời Sa hoàng. Cuộc tấn công quân sự vào Ukraine xuất phát từ bất bình này, với mục tiêu giành lại ảnh hưởng của Nga đối với Ukraine, đẩy NATO ra xa nước Nga; hợp tác với Trung Quốc hạ thấp vai trò lãnh đạo toàn cầu của Mỹ, gây chia rẽ, rối loạn châu Âu khi khối này còn phụ thuộc vào nguồn cung ứng năng lượng, lương thực từ Nga. Tuy nhiên, Nga đang gặp nhiều khó khăn khi bị Mỹ và châu Âu tách khỏi lục địa châu Âu sau khi Nga tấn công quân sự Ukraine; sức mạnh kinh tế, quân sự của Nga đã suy giảm.

Các nước Đức, Pháp vẫn còn ám ảnh nỗi sợ hãi bị chính quyền Donald Trump ruồng bỏ. Đức coi chiến dịch quân sự của Nga với Ukraine là bước ngoặt thách thức trật tự quốc tế, khiến thủ tướng Đức phải đưa ra quyết định chi 100 tỉ euro để tăng cường xây dựng quân đội riêng của nước mình, không trông chờ vào NATO và Mỹ đảm bảo an ninh cho Đức như trước thời Donald Trump. Trong khi Đức vẫn ủng hộ Ukraine chống Nga, thủ tướng Đức Olaf Scholz vẫn đến Nga gặp Putin, đến Trung Quốc gặp Tập Cận Bình. Các nhà quan sát tình hình cho rằng chuyến đi của ông Scholz tới Nga và Trung Quốc không quá phụ thuộc vào EU và Mỹ.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, sau cú “đâm sau lưng” của Mỹ và Úc trong dự án tàu ngầm, mặc dù quan hệ Pháp – Mỹ đã được đoàn kết trở lại để chống Nga tấn công Ukraine, nhưng ông Macron vẫn liên lạc với Putin, đưa ra lời kêu gọi cần kết thúc chiến tranh ở Ukraine “không làm mất mặt Nga”. Sau khi tái cử, Tổng thống Pháp Macron đang tìm lối đi riêng cho nước Pháp. Ông đả kích vai trò lãnh đạo của Mỹ về vấn đề năng lượng, thương mại, việc đối xử không công bằng với đồng minh. Ông Macron đang tìm cách thay đổi trật tự quốc tế và thiết lập vai trò lãnh đạo của Pháp ở châu Âu. Ông đã đưa ra sáng kiến thành lập “Cộng đồng chính trị châu Âu”, là một tổ chức liên kết 27 thành viên EU với 17 quốc gia và vùng lãnh thổ ở châu Âu (trừ Nga không tham gia) với mục tiêu xây dựng một nền tảng phối hợp chính sách cho các nước châu Âu trên toàn châu lục, thúc đẩy đối thoại và hợp tác chính trị nhằm giải quyết các vấn đề cùng quan tâm, tăng cường an ninh, ổn định, thịnh vượng của lục địa châu Âu.

Nhật Bản dưới thời Thủ tướng Shinzo Abe và tiếp theo là Thủ tướng Fumio Kishida đang chuyển từ một cường quốc tập trung vào kinh tế, theo chủ nghĩa hòa bình, hướng nội, sang chính sách can dự nhiều hơn, thực hiện chính sách đối ngoại thể hiện vai trò quan trọng của một cường quốc ở khu vực châu Á, tham gia Bộ tứ Kim cương do Hoa Kỳ dẫn dắt, cam kết mạnh mẽ đối với nguyên tắc Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương xuất phát từ nỗi sợ hãi trước sự trỗi dậy của Trung Quốc.

Ấn Độ được hưởng lợi từ trật tự quốc tế do Mỹ lãnh đạo, nay cũng đang tìm kiếm một ghế thường trực trong Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc để có tiếng nói mạnh mẽ hơn trong hệ thống quốc tế, tương xứng với tầm quan trọng kinh tế và địa chính trị của nước này.

Các nhà quan sát tình hình chỉ ra rằng hiện nay, các cường quốc lớn nghi ngờ về trật tự dựa trên luật lệ; với các nước nhỏ yếu hơn thì niềm tin vào tính hợp pháp và công bằng của hệ thống quốc tế đang bị xói mòn, điều này xuất hiện ở các quốc gia phía Nam toàn cầu. Họ đã chứng kiến Liên hợp quốc, Quỹ Tiền tệ Quốc tế, Ngân hàng Thế giới, Tổ chức Thương mại Thế giới, G20 và các tổ chức khác đã không hành động trong các vấn đề khẩn cấp như cuộc khủng hoảng nợ đang gây ra cho các nước đang phát triển, nó ngày càng tồi tệ hơn do đại dịch covid-19 và khủng hoảng năng lượng, lương thực do cuộc chiến tranh Nga – Ukraine. Theo thống kê của Quỹ Tiền tệ Quốc tế, đã có trên 50 quốc gia đứng trước nguy cơ khủng hoảng nợ nghiêm trọng, điển hình là Sri Lanka, Pakistan, Afghanistan.

Các nhà quan sát tình hình còn chỉ ra rằng trong vài thập kỷ gần đây đã xảy ra nhiều cuộc xâm lược, can thiệp vũ trang, nhiều chế độ sụp đổ có sự can thiệp ngầm của các cường quốc. Việc Nga tấn công vào một quốc gia có chủ quyền như Ukraine đầu năm 2022 là một ví dụ về sự vi phạm nghiêm trọng chủ quyền quốc gia và Hiến chương Liên hợp quốc. Nhiều cường quốc phương Tây cũng đã gây ra những hành động như Nga. Hành vi này của các cường quốc khiến cho nhiều nước đang phát triển cảm thấy bất an, lo sợ và mất niềm tin vào trật tự thế giới hiện nay; niềm tin vào trụ cột của hệ thống đang bị xói mòn.

Nhiều năm trước đây, các hành động quân sự hoặc các lệnh trừng phạt của các cường quốc chống lại một quốc gia nào đó đều được đưa ra Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc hoặc các diễn đàn đa phương khác thông qua. Song ngày nay, chế độ trừng phạt và can thiệp quân sự đối với một quốc gia cụ thể lại dựa vào sức mạnh của Mỹ và phương Tây. Điều đó đã làm cho thể chế quốc tế ngày càng kém hiệu quả hơn, tính hợp pháp giảm dần. Hệ thống luật pháp quốc tế không hạn chế hoặc ngăn chặn được các hành vi của những kẻ có quyền lực. Các thiết chế được lập ra sau Chiến tranh Thế giới Thứ hai và sau Chiến tranh Lạnh đã bắt đầu mất hiệu lực, điển hình là tình trạng phổ biến hạt nhân ở Đông Bắc Á, Bắc Triều Tiên phát triển vũ khí hạt nhân, Nhật Bản và Úc mua tàu ngầm hạt nhân và chấp nhận vũ khí hạt nhân của Mỹ được tái lập ở những nước này.

Các nhà quan sát tình hình cho rằng thế giới đã không còn một nguyên tắc tổ chức trung tâm và không tồn tại một bá chủ. Tình trạng vô chính phủ được mô tả đang len lỏi vào các mối quan hệ quốc tế. Không một cường quốc nào đưa ra những điều kiện trật tự hiện tại và các cường quốc không tuân theo một bộ nguyên tắc và chuẩn mực rõ ràng. Họ đang theo đuổi mục tiêu của riêng mình.

Nga và Trung Quốc ngày nay càng tỏ ra không chấp nhận những khía cạnh của trật tự phương Tây, đặc biệt là chuẩn mực liên quan tới con người và nghĩa vụ của các quốc gia. Cả Nga và Trung Quốc viện dẫn nguyên tắc chủ quyền nhà nước như một lá chắn để hoạt động theo ý muốn, tìm cách thiết lập các nguyên tắc mới trong các lĩnh vực không gian mạng và công nghệ mới. Cả hai quốc gia này sử dụng sức mạnh kinh tế và sức mạnh quân sự cứng rắn để đối xử với các nước láng giềng như Ukraina, ở biển Đông, biển Hoa Đông và biên giới Ấn Độ đã gây tổn hại cho thể chế quốc tế và gây lo sợ cho các quốc gia. Các hành vi của các cường quốc hiện nay đang đẩy thế giới tới một cuộc Chiến tranh Lạnh mới bởi tính lưỡng cực rất rõ rệt của hai khối: một “thế giới tự do” và một tập hợp các quốc gia phương Tây gọi là các “chế độ chuyên quyền”. Liên minh xuyên Đại Tây Dương được củng cố dưới chính quyền Biden; Trung Quốc và Nga hợp tác với nhau trong một liên minh “không giới hạn” để chống lại phương Tây.

Những phản ứng của thế giới về cuộc chiến ở Ukraine và các lệnh trừng phạt của phương Tây đối với Nga cho thấy không có khối thống nhất nào ngoài liên minh xuyên Đại Tây Dương, thế giới phân thành hai khối chống Nga và không chống Nga chiếm tỉ lệ cao qua bỏ phiếu ở Đại Hội đồng Liên hợp quốc.

Hoa Kỳ và Trung Quốc ngày càng phụ thuộc nhau về kinh tế. Hai đối thủ của nhau nằm ở hai cực, nhưng giải pháp Hoa Kỳ và Trung Quốc đưa ra lại càng làm rạn nứt địa chính trị thế giới. Nền kinh tế toàn cầu đang phân mảnh thành các khối thương mại và khu vực, sự cạnh tranh giữa các cường quốc để giành ưu thế kinh tế và chính trị ngày càng gay gắt. Trong quá trình này, một thế giới nguy hiểm hơn nhiều đang xuất hiện.

Trong bối cảnh của thế giới hiện nay, các quốc gia đang tìm cách đối phó với thế giới của các cường quốc theo chủ nghĩa xét lại, một thế giới giữa các trật tự và chuẩn bị một tương lai không chắc chắn. Một giải pháp là hướng nội – các nước lớn như Hoa Kỳ, Trung Quốc, Ấn Độ và những nước khác đều đã làm như vậy trong những năm gần đây. Họ nhấn mạnh tính tự cường dưới hình thức này hay hình thức khác: mô hình “tuần hoàn kép” của Trung Quốc, cam kết của Biden “xây dựng nước Mỹ trở lại tốt hơn”, Ấn Độ dưới thời Thủ tướng Modi theo đuổi tự lực cánh sinh. Các nước này theo đuổi mục tiêu độc lập hơn về kinh tế, đảm bảo an toàn về quân sự. Tất cả các cường quốc lúc này đều tìm cách mở rộng quốc phòng và hạt nhân. Chi tiêu quốc phòng toàn cầu lần đầu tiên vượt ngưỡng 2.000 tỉ USD vào năm 2021, bất chấp sự suy thoái kinh tế và đại dịch Covid-19.

Một phản ứng khác của “các nước xét lại” đối với thế giới là các quốc gia lập ra các liên minh đặc biệt. Trong thập kỷ vừa qua đã xuất hiện một loạt các thỏa thuận đa phương như Bộ tứ Kim cương gồm Mỹ, Nhật, Úc, Ấn Độ; khối BRICS (gồm Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, Nam Phi); Tổ chức hợp tác Thượng Hải (gồm Trung Quốc, Nga, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan và Uzbekistan); nhóm 12U2 gồm Ấn Độ, Israel, Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất và Hoa Kỳ; và mới đây là Cộng đồng Chính trị châu Âu gồm 44 quốc gia ở lục địa châu Âu. Sau chiến sự Ukraine cũng xuất hiện nhiều thỏa thuận giữa Nga với Iran, Thổ Nhĩ Kỳ, Ả Rập Xê-út, một số quốc gia Mỹ La tinh và châu Phi. Những thỏa thuận này phục vụ cho những mục đích cụ thể, chia thế giới thành nhiều mảng cạnh tranh lẫn nhau.

Các quốc gia nhỏ hơn, tuy đứng trong khối này khối khác, hoặc không theo liên minh nào, thì tìm cách cân bằng mối quan hệ của họ với các cường quốc lớn hơn. Phản ứng của Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) trước sự tranh chấp ngày càng gia tăng giữa Mỹ và Trung Quốc là một ví dụ cho xu hướng này. Gần đây, nhiều quốc gia châu Phi, Mỹ La tinh, châu Á từng nhiều năm có quan hệ chặt chẽ với phương Tây nhưng lại chống lại các lệnh trừng phạt phương Tây áp đặt vào Nga sau khi Nga tấn công quân sự Ukraine. Hành vi cân bằng và phòng ngừa rủi ro của các nước nói trên sẽ khuyến khích theo đuổi các giải pháp cho các vấn đề về kinh tế, thương mại, hay tranh chấp chính trị cục bộ địa phương. Tuy nhiên, hành động ở cấp địa phương không đủ đối phó với những vấn đề lớn của toàn cầu như khủng hoảng nợ, chống dịch covid-19, chống biến đổi khí hậu, khủng hoảng năng lượng, lương thực và chống đói nghèo…

Các nhà quan sát tình hình nhận xét rằng “thế giới của những người theo chủ nghĩa xét lại” là một thế giới giữa những trật tự nơi các vấn đề lớn của thời đại phát triển không đều; những vấn đề lớn của thời đại như chiến tranh ở Ukraine, biến đổi khí hậu và đại dịch bệnh đã không được giải quyết khi trật tự cũ tan rã và trật tự mới đang cố ra đời. Lợi thế nằm ở các quốc gia hiểu rõ cân bằng lực lượng và quan niệm về một trật tự tương lai hợp tác phục vụ lợi ích chung. Song, năng lực của nhiều cường quốc đã giảm sút khi chủ nghĩa xét lại lan rộng làm cho các cuộc khủng hoảng trở nên dễ xảy ra nguy hiểm hơn, hậu quả của nền chính trị trong nước xung đột (Mỹ – EU). Không một cường quốc nào có tầm nhìn để đưa ra được những thay đổi trong hệ thống quốc tế. Hiện nay, cán cân quyền lực đang chuyển dịch nhanh chóng, nhưng không mang lại một trật tự ổn định trong thời gian tới. Thay vào đó là một thế giới hỗn loạn từ cách ứng xử của các cường quốc, thế giới rơi vào khủng hoảng, khi sự bất mãn của các quốc gia với hệ thống quốc tế ngày càng gia tăng. Chủ nghĩa đa phương lúc này chưa thích hợp, các thỏa thuận quốc tế chỉ dừng lại ở sự ghi nhận mà không có hành động.

Thế giới trong những năm tới đang hướng tới đa cực và hỗn loạn, nhiều thiết chế quốc tế mất dần hiệu lực song Mỹ vẫn là siêu cường số một chi phối trật tự quốc tế, mặc dù sức mạnh quân sự và kinh tế đã suy giảm nhưng vẫn còn vượt trội so với các cường quốc khác.

BDN

Views: 0