Việt Nam sẵn sàng tham gia, triển khai các cơ chế, diễn đàn, tổ chức quốc tế, song phương và khu vực – Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng cho biết.
Tại họp báo thường kỳ chiều nay 9/5, phóng viên đề nghị bình luận về thông tin trên Twitter của khối BRICS (Nhóm các nền kinh tế mới nổi) cho biết Việt Nam sẽ gia nhập BRICS trong năm 2024.
Trả lời câu hỏi này, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng nói: “Là thành viên tích cực của cộng đồng quốc tế, triển khai chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa, Việt Nam sẵn sàng tham gia triển khai các cơ chế, diễn đàn, tổ chức quốc tế, song phương và khu vực.
Cũng như nhiều nước trên thế giới, chúng tôi quan tâm theo dõi tiến trình mở rộng thành viên của BRICS”.
BRICS là một tổ chức quốc tế bao gồm các nước thành viên như Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, Nam Phi, Ai Cập, Ethiopia, Iran, A Rập Xê Út, Các tiểu vương quốc A Rập Thống Nhất.
Tổ chức được thành lập vào năm 2010 sau khi Nam Phi gia nhập vào tổ chức, với tên viết tắt ban đầu là BRIC bao gồm chữ cái đầu của 4 quốc gia: Brasil, Nga, Ấn Độ và Trung Quốc.
Ai Cập, Ethiopia, Iran, Ả Rập Xê Út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất chính thức gia nhập vào tổ chức này kể từ ngày 1 tháng 1 năm 2024.
Các quốc gia thuộc khối BRICS chiếm 30% diện tích và 45% dân số trên toàn thế giới.
Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken vừa tuyên bố Mỹ đang hướng tới các đảo quốc Thái Bình Dương, trong bối cảnh Trung Quốc ngày càng gia tăng ảnh hưởng ở khu vực.
“Trung Quốc gây ảnh hưởng rất nhiều khu vực ở các quần đảo Thái Bình Dương, có thể nhiều hơn khu vực chúng tôi có thể tạo ảnh hưởng”, Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken phát biểu tại Diễn đàn Sedona của Viện McCain ở bang Arizona (Mỹ) vào tối 3.5 (theo giờ Mỹ).
Tuy nhiên, ông Blinken nhấn mạnh rằng bằng cách hợp tác với Úc, New Zealand, Hàn Quốc, Nhật Bản và Ấn Độ, “chúng tôi có thể bao quát nhiều khu vực”, theo AFP.
“Quý vị đang chứng kiến khả năng của chúng tôi trong việc giúp cung cấp một số thứ mà người dân ở các quốc gia đó mong muốn… Sẽ hiệu quả hơn khi nói với một quốc gia rằng chúng tôi không yêu cầu quý vị lựa chọn, chúng tôi muốn mang đến cho quý vị sự lựa chọn tốt hơn”, ông Blinken phát biểu tiếp.
Ông Blinken chỉ ra một sáng kiến được công bố tại hội nghị thượng đỉnh năm ngoái giữa Tổng thống Mỹ Joe Biden và Thủ tướng Úc Anthony Albanese. Theo đó, Google đang xây dựng các tuyến cáp xuyên Thái Bình Dương để cải thiện kết nối internet ở các quốc gia Nam Thái Bình Dương.
Cáp tốc độ cao là giải pháp thay thế cho những cáp được đề nghị từ Trung Quốc, trong lúc những công ty công nghệ Trung Quốc ngày càng hoạt động tích cực ở Nam Thái Bình Dương.
Trung Quốc phô diễn sức mạnh hạt nhân trước chuyến thăm của Ngoại trưởng Mỹ
Ông Blinken có phát biểu như trên sau khi các nhà lập pháp ở Quần đảo Solomon chọn một thủ tướng thân thiện với Bắc Kinh khác, trong bối cảnh mối quan hệ an ninh nồng ấm giữa Solomon với Trung Quốc đã gây ra báo động ở Mỹ và Úc.
Căng thẳng giữa Mỹ và Trung Quốc đã giảm bớt, với việc ông Blinken trong tháng trước đã đến thăm Bắc Kinh lần thứ hai trong vòng chưa đầy một năm, nhưng chính quyền Tổng thống Biden đã tuyên bố Trung Quốc là đối thủ lâu dài hàng đầu đối với vai trò lãnh đạo toàn cầu của Mỹ, theo AFP.
“Đầu năm nay, hai bên đã đồng ý về một “mô hình mới” để quản lý căng thẳng ở bãi Cỏ Mây” – Đó là thông tin vừa đưa ra của người phát ngôn Đại sứ quán Trung Quốc tại Manila.
Cụm từ “mô hình mới” nêu trên không khỏi khiến dư luận Philippines dậy sóng. Hóa ra, ngoài thì đấu khẩu, nhưng bên trong, chính quyền của ông Ferdinand Marcos lại “mật đàm” với Bắc Kinh cơ đấy. Từ nhận định này, những người lâu nay vốn hoài nghi sự cứng rắn của chính quyền đối với Trung Quốc không thể không đặt ra những câu hỏi củng cố thêm định kiến của mình: Không có lửa sao có khói? Ngồi với nhau lén lút trong rèm, liệu Manila có thỏa hiệp, nhân nhượng gì lợi ích trên Biển Đông của Philippines cho Trung Quốc? Ông Marcos nào khá khẩm gì hơn người tiền nhiệm Duterte?
Nghi ngờ càng tăng lên khi sứ quán Trung Quốc tại Manila chỉ úp mở cái gọi là “mô hình mới” mà chẳng đề cập thêm nội dung cụ thể là gì.
Chính trị là thế, phải cắn răng mà chịu thôi, dầu có oan khuất trước sự suy diễn, đồn đoán, thậm chí là quy kết của dư luận. Dư luận, bản thân nó là khái niệm có phần tù mù, mơ hồ, thiếu cụ thể, khó định lượng chính xác. Liên quan câu chuyện Biển Đông, Manila chẳng đã bao nhiêu lần bị dư luận chỉ trích, phê phán đó thôi. Công bằng mà nói, nhiều trường hợp chẳng sai. Như vụ tàu Trung Quốc đâm chìm tàu cá của ngư dân Philippines tại khu vực bãi Cỏ Rong năm 2019 chẳng hạn, tang chứng, nhân chứng rành rành, vậy mà ông Duterte cùng thuộc cấp của ông cứ cố tính làm “nhẹ” đi bằng một “sự cố hàng hải” (!). Nhưng cũng có lần, cái gọi là “dư luận” kia chưa hẳn đúng khi nó nhanh nhảu đi trước, chẳng/hoặc cố tình không cập nhật kịp phản ứng kiên quyết của Manila, nhằm luận tội chính quyền. Như vụ bãi cạn Scaborough bị Trung Quốc chiếm quyền kiểm soát năm 2012, nguyên nhân của nó sao có thể cho là Manila nhượng bộ hay sợ Bắc Kinh? Cái chính, Bắc Kinh quá thủ đoạn và thâm hiểm.
Có lẽ, bài học và sự trả giá đã khiến Manila lần này quyết đi trước dư luận ít nhất một nhịp. Hay đúng hơn, chính quyền của ông Marcos đặt mục tiêu dập tắt dư luận bất lợi cho mình ngay từ trong trứng nước. Bằng cách nào? Bằng cách phản ứng ngay tức thì tuyên bố của đại sứ quán Trung Quốc tại Manila.
Chẳng thế mà, ngày 27/4, bộ trưởng Quốc phòng Philippines, ông Gilberto Teodoro, đã khẳng định: Cơ quan quốc phòng Philippines “không biết hoặc không tham gia bất kỳ thỏa thuận nội bộ nào với Trung Quốc” kể từ khi Tổng thống Ferdinand Marcos Jr nhậm chức năm 2022. Các quan chức của Bộ Quốc phòng không trao đổi với bất kỳ quan chức Trung Quốc nào, kể từ năm ngoái. Thậm chí, nặng lời hơn, ông còn nói: “Câu chuyện mà các quan chức Trung Quốc đang tuyên truyền là một nỗ lực thô bạo khác nhằm thúc đẩy sự giả dối”.
Kịp thời – đương nhiên rồi. Còn về hình thức ngôn từ, quan điểm người đứng đầu quốc phòng Philippines là mạnh mẽ, cứng rắn, rõ ràng, sòng phẳng. Nhưng các chuyên gia quốc tế vẫn không loại trừ khả năng sự tính toán đến chi li của Manila.
Thứ nhất, xét về chức vị, so với bộ trưởng quốc phòng, người phát ngôn đại sứ quán Trung Quốc chỉ…bé như con kiến. Nghĩa là, nếu nghĩ tới đối đẳng, thì chẳng cần ông Teodoro phải lên tiếng cãi cọ với một nhân vật không tương xứng vị trí, vị thế. Làm thế, không chừng quốc tế người ta cười cho. Ngay cả khi phải ra mặt để ra vẻ cho thiên hạ thấy: đến ta (bậc thượng thư) còn chưa biết gì, thì chuyện sao thể là sự thật, cũng vẫn là vụng, là “mang dao mổ trâu giết gà”. Cùng lắm, chỉ cần người phát ngôn bộ quốc phòng là cùng. Còn thì tốt nhất, đấy là việc của ngoại giao, cứ để cơ quan ngoại giao làm.
Giả như trường hợp này là nói đến thỏa thuận thiết lập đường dây liên lạc trực tiếp giữa Bộ Ngoại giao hai nước ở các cấp khác nhau nhằm “tránh tính toán sai lầm và thông tin sai lệch ở Biển Đông, thì vẫn là sai. Sai bởi đó là câu chuyện cuối năm 2023, chứ đâu phải cái của đầu năm 2024 này – như phát ngôn viên của Đại sứ quán Trung Quốc tại Manila đề cập?
Thứ hai, trong cái mạnh mẽ ngôn từ của ông Teodoro, nhiều người còn “đọc’ thấy cái thận trọng đến “rụt rè”. Thì đấy, ông Teodoro cũng chỉ giới hạn cơ quan quốc phòng Philippines “không biết hoặc không tham gia bất kỳ thỏa thuận nội bộ nào với Trung Quốc…”, chứ không loại trừ hoàn toàn các cơ quan khác. Lỡ bộ ngoại giao tham gia vụ này thì sao? Cũng có thể đây là cái “khôn” để phòng “đường lùi” cho phát ngôn của mình chẳng, nếu như về sau, vỡ ra thật chuyện ông Marcos cho quân “đi đêm” với Bắc Kinh, chẳng thèm thông báo cho ông Teodoro cũng như các thành viên chính phủ?
Dù vậy, cũng không tránh khỏi việc cái “thận trọng”, kín kẽ của ngài bộ trưởng quốc phòng Philippines thành tiền đề để dư luận suy diễn. Suy theo hướng nào? Theo hướng củng cố thêm điều Trung Quốc úp mở: có thật những cuộc đàm phán kiểu “họp kín” giữa Bắc Kinh và Manila về số phận của bãi Cỏ Mây; có thật một cái gọi là “mô hình mới” để quản lý căng thẳng nơi này…Và dám lắm, Philippines là bên chịu thiệt, trước sức ép của Trung Quốc…
Với Trung Quốc, chỉ cần “gây nhiễu” được như vậy là thành công rồi. Thành công ở chỗ, làm rối thêm chính trường Philippines vốn có nhiều bất đồng về đối ngoại với các nước lớn, trong đó có Trung Quốc. Thành công ở chỗ, chỉ một câu lấp lửng, úp mở của một nhân viên tầm thấp, vậy mà làm phân tán, tứ tán được cả “bộ sậu” của Manila.
Một “hủ tục mới” được Trung Quốc duy trì trong nhiều năm qua – cứ vào đầu tháng 5, nước này lại tung ra „Lệnh cấm đánh bắt cá trên Biển Đông“.
Khu vực Trung Quốc đơn phương áp lệnh cấm đánh bắt cá. Đồ họa: Sina
Trung Quốc có hành động ngang ngược này bắt đầu từ mùa hè năm 1999, đến này vừa tròn 25 năm. Mặc cho các nước trong khu vực lên án, chủ trương của Bắc Kinh là … điếc! Theo các nhà quản lý ngư trường Trung Quốc, nghề cá của nước này cần phải được “thở bằng cái mũi của mình”(?).
Ô hay, nào có ai tranh phần thở với họ. Tự nhiên anh sang cấm đánh bắt cá tôm ở ao nhà người lại vu cho người ta tranh phần thở của mình.
Mới rồi, Trung Quốc lại ban hành “Lệnh cấm”, áp dụng từ ngày 1/5 đến 16/8/2024, “nhằm thúc đẩy việc đánh bắt cá bền vững và cải thiện hệ sinh thái biển”. Một lý do hết sức chung chung đã vi phạm luật pháp quốc tế.
Theo người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam, bà Phạm Thu Hằng, lệnh cấm đánh bắt cá do Trung Quốc ban hành ở Biển Đông là vi phạm chủ quyền của Việt Nam ở quần đảo Hoàng Sa. Không những thế còn vi phạm quyền chủ quyền, quyền tài phán của Việt Nam với vùng đặc quyền kinh tế được xác định theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật biển (UNCLOS) năm 1982.
Lập trường của Việt Nam từ nhiều năm nay về lệnh cấm đánh bắt cá của Trung Quốc ở Biển Đông là nhất quán. Bà Hằng nhấn mạnh: “Việt Nam yêu cầu Trung Quốc tôn trọng chủ quyền của Việt Nam với quần đảo Hoàng Sa, cũng như chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán đối với các vùng biển Việt Nam, không làm phức tạp thêm tình hình, đóng góp vào duy trì hòa bình, ổn định, trật tự ở khu vực Biển Đông”.
Thưa quý vị, độc giả, cái Lệnh cấm quái gở của Trung Quốc bao trùm vùng biển ở 12 độ bắc đường xích đạo và bao gồm một phần của vùng đặc quyền kinh tế 200 hải lý (EEZ) của Việt Nam và quần đảo Hoàng Sa mà Trung Quốc chiếm đóng trái phép.
Bất chấp Phán quyết của Tòa trọng tài quốc tế (PCA) từ năm 2016, Trung Quốc tuyên bố chủ quyền đối với hơn 90% diện tích Biển Đông có tiềm năng giàu năng lượng thông qua “Đường chín đoạn” trên bản đồ của nước này, kéo dài sâu vào Đông Nam Á và lấn vào các vùng đặc quyền kinh tế của Philippines, Brunei, Malaysia, Việt Nam và Indonesia.
Đằng sau cái Lệnh của chính quyền Bắc Kinh là gì? Phải chăng âm mưu đầu tiên của họ là từng bước độc chiếm ngư trường. Thông qua lệnh cấm đánh bắt, Trung Quốc đang cố ý sử dụng sai hoặc lạm dụng hệ thống và nguyên tắc pháp lý để đạt được mục đích kinh tế và chính trị. Họ đang áp dụng “luật pháp nội”để thực thi quy định hạn chế đối với hoạt động đánh bắt cá của cả trong nước lẫn nước ngoài. Thật là một hành động phi pháp và ngang ngược.
Luật rừng của Trung Quốc đi ngược với các chuẩn mực chung về hàng hải quốc tế, nhằm thể hiện mức độ kiểm soát hành chính của họ đối với phần lớn Biển Đông, mở rộng sức ảnh hưởng, thách thức luật pháp quốc tế, vi phạm Công ước Liên hợp quốc về luật Biển. Không những thế họ còn đe dọa quyền đánh bắt của ngư dân các nước láng giềng.
Lệnh cấm đánh bắt cá của Trung Quốc cũng nhằm gây cản trở hoạt động đánh bắt và thăm dò, khai thác dầu khí của các nước láng giềng. Kể từ đầu năm 2020, tàu hải cảnh Trung Quốc liên tục có hành động quấy rối tàu cá của các nước láng giềng, ngang ngược đâm chìm tàu cá Việt Nam gần quần đảo Hoàng Sa, dọa dẫm và ngăn chặn láng giềng thăm dò, khai thác tài nguyên ngoài khơi. Bốn tháng đầu năm 2024, hành động này lặp lại một cách đầy thách thức và dày đặc đối với Philippines. Rõ ràng Bắc Kinh vẫn giữ cách hành xử của nước lớn, chèn ép, bắt nạt láng giềng, trong khi đó vẫn tỏ ra ủng hộ tiến trình đàm phán về Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC).
Hiện nay, với đội tàu cá có tới hơn 4 triệu thuyền viên thuộc hàng lớn nhất thế giới, Trung Quốc tuyên bố lệnh cấm đánh bắt cũng nhằm thúc đẩy phát triển thủy sản bền vững ở Biển Đông. Philippines cùng với Việt Nam đã nhiều lần lên tiếng phản đối lệnh cấm đánh bắt đơn phương của Trung Quốc, yêu cầu Trung Quốc không có quyền lấy cớ bảo tồn thủy sản để ban bố lệnh cấm đánh bắt tại các vùng biển mà họ không có chủ quyền hợp pháp.
Thay vì khống chế, dọa dẫm tàu cá nước ngoài, Bắc Kinh nên tìm cách quản lý chính ngư dân của mình vốn tham gia hoạt động đánh bắt không bền vững nhắm vào những sinh vật biển đang có nguy cơ bị đe dọa và cần được bảo vệ như sò tai tượng. Mong rằng, các quốc gia ASEAN có tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông, chủ động bàn thảo về hoạt động đánh bắt cá, yêu cầu Trung Quốc ngồi vào bàn đàm phán.
Không thể để hành động ngang ngược của Bắc Kinh kéo dài đã một phần tư thế kỷ vẫn tiếp diễn.
Kênh đào Phù Nam – Techo (Campuchia) có thể “rút” mất khoảng 30% lưu lượng nước chảy về sông Hậu, tác động nghiêm trọng đến tình trạng hạn hán và xâm nhập mặn tại ĐBSCL.
Sông Hậu đoạn qua TP.Cần Thơ khi thủy triều rút vào mùa
Ngày 23.4 tại TP.Cần Thơ, Ủy ban sông Mê Kông Việt Nam tổ chức hội nghị tham vấn về đề xuất Dự án kênh đào Phù Nam – Techo của Campuchia nhằm đưa thông tin về dự án cũng như các phản hồi, hành động của Ủy ban sông Mê Kông quốc tế…
Theo báo cáo đưa ra, mặc dù dự án thuộc diện “thông báo” nhưng do kênh đào sử dụng trực tiếp nguồn nước của sông Bassac (sông Hậu tại Việt Nam, là phân lưu chính của sông Mê Kông) nên đã gây ra nhiều mối quan ngại của các bộ, ngành, địa phương, các tổ chức quốc tế, các nhà khoa học và cộng đồng địa phương về tác động xuyên biên giới của dự án này.
Dự án giao thông thủy Phù Nam – Techo là một dự án xây dựng kênh đào nối sông Mê Kông với biển ở Campuchia. Dự án này được chính phủ Campuchia khởi xướng vào năm 2022 với mục tiêu giảm sự phụ thuộc của Campuchia vào tuyến sông Cửu Long đi qua lãnh thổ Việt Nam (hiện 1 năm tổng lượng hàng hóa qua các tuyến giao thông thủy của Campuchia và Việt Nam khoảng 20 triệu tấn/năm).
Tuyến giao thông thủy dự kiến ở Campuchia có tổng chiều dài khoảng 180 km, được chia làm ba đoạn: Đoạn 1 kênh nối sông Mê Kông và Bassac dài khoảng 10 km, đoạn 2 là sông Bassac dài khoảng 55 km, đoạn 3 kênh nối sông Bassac ra biển dài khoảng 125 km. Trên tuyến có 3 cống âu.
Dự án Phù Nam – Techo dự kiến triển khai xây dựng là 2024 và hoàn thành vào năm 2027, đưa vào vận hành hoạt động từ năm 2028. Kinh phí đầu tư 1,7 tỉ đô (USD).
Theo mô tả của phía Campuchia, dự án giao thông thủy Phù Nam – Techo có thể mang lại một số lợi ích cho Campuchia, bao gồm: Giảm sự phụ thuộc của Campuchia vào tuyến sông Cửu Long đi qua lãnh thổ Việt Nam. Tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển hàng hóa và hành khách giữa Campuchia và các quốc gia khác. Thúc đẩy phát triển kinh tế của các tỉnh ven biển Campuchia. Cải thiện giao thông và vận tải đường thủy nội địa địa phương và khu vực kết nối cho cộng đồng địa phương ở miền nam Campuchia. Giảm nguy cơ lũ lụt cho một số vùng bị ngập ở tỉnh Kandal và Takeo. Tăng cường du lịch và sinh kế cho người dân địa phương bằng cách cung cấp hệ thống logistic tốt hơn và kết nối hơn…
Ngoài ra, các tỉnh Kandal và Kampot là 1 trong những tỉnh trọng điểm về lúa của Campuchia, không loại trừ dự án sẽ có tính chất chuyển nước để tưới cho nông nghiệp với diện tích khu hưởng lợi có thể lên đến 300.000 ha.
Trước đó, theo báo cáo của Viện Khoa học thủy lợi miền Nam gửi Cục Thủy lợi (Bộ NN-PTNT), đánh giá ban đầu cho thấy, nếu vận hành đơn thuần là mục tiêu giao thông thủy và các cống âu được vận hành thì nguy cơ tác động đến diễn biến dòng chảy về ĐBSCL là không lớn. Tuy nhiên, trong trường hợp bất lợi nếu các cống âu được mở tự do thì khả năng mất nước trong mùa kiệt chiếm khoảng trên dưới 2% lưu lượng về ĐBSCL.
Một số quan ngại về mặt môi trường của dự án được đánh giá như ảnh hưởng đến hệ sinh thái của châu thổ Mê Kông khi kênh đào Phù Nam – Techo sẽ đi qua khu vực có hệ sinh thái đa dạng và phong phú của châu thổ Mê Kông.
Đặc biệt, trường hợp Campuchia không chỉ sử dụng kênh đào cho mục đích giao thông thủy mà còn đa mục tiêu phát triển nông nghiệp, công nghiệp dịch vụ và thương mại thì ước tính sơ bộ lưu lượng khai thác có thể lên đến 150m3/s chiếm khoảng 30% lưu lượng về sông Hậu trong mùa kiệt. Điều này có thể tác động nghiêm trọng đến tình trạng hạn hán và xâm nhập mặn của ĐBSCL.
Hàng nghìn binh sĩ Mỹ và Philippines tham gia diễn tập tại khu vực phía bắc và tây quốc đảo Đông Nam Á.
Binh sĩ Mỹ và Philippines tham gia diễn tập Balikatan tháng 4/2023.
Diễn tập Balikatan 2024 bắt đầu ngày 22/4 và dự kiến kéo dài tới 10/5, trong đó có khoa mục mô phỏng chiếm đảo tại tỉnh Palawan ở miền tây Philippines. Hoạt động tương tự sẽ diễn ra tại tỉnh miền bắc Cagayan và Batanes, nằm cách đảo Đài Loan chưa đầy 300 km.
Lực lượng diễn tập sẽ thực hành đánh chìm tàu ngoài khơi phía bắc Philippines như năm ngoái. Ngoài ra, các bên sẽ thực hành khoa mục liên quan đến tác chiến thông tin, an ninh hàng hải, phòng không và phòng thủ tên lửa tích hợp.
Khoảng 11.000 lính Mỹ, 5.000 lính Philippines, cùng một số binh sĩ Pháp và Australia tham gia diễn tập Balikatan 2024, 14 quốc gia châu Á và châu Âu dự sự kiện với tư cách quan sát viên. Ngoài ra, hải quân Pháp điều một chiến hạm tham gia sự kiện.
Theo đại tá Philippines Michael Logico, đây là lần đầu tiên diễn tập Balikatan vượt ra ngoài phạm vi lãnh hải nước này. Lực lượng Mỹ đã đưa tên lửa dẫn đường Standard Missile-6 (SM-6) tới Philippines trong khuôn khổ Balikatan 2024, song loại vũ khí này sẽ không được dùng trên thực địa.
“Balikatan không chỉ là một cuộc diễn tập mà là minh chứng hữu hình cho cam kết chung của chúng tôi”, trung tướng William Jurney, lãnh đạo bộ tư lệnh Thủy quân lục chiến Mỹ tại Thái Bình Dương, cho biết. “Hoạt động này quan trọng với hòa bình và ổn định trong khu vực”.
Mỹ và Philippines tăng cường hợp tác quốc phòng sau khi Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. nhậm chức năm 2022. Philippines tháng 4/2023 thông báo cho phép quân đội Mỹ tiếp cận 4 căn cứ mới tại nước này, bên cạnh 5 cơ sở được cấp phép từ năm 2014.
Thời gian gần đây Mỹ và Trung Quốc vẫn cố gắng duy trì tiếp xúc cấp cao nhưng bên cạnh đó hai bên vẫn thúc đẩy hoạt động tăng cường gắn kết của mình với các nước đồng minh và đối tác khác nhằm đối kháng lại phía đối thủ.
Hôm thứ ba 16-4, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin nói chuyện với người đồng cấp Trung Quốc, Đô đốc Đổng Quân, nhằm cải thiện liên lạc giữa quân đội hai bên và giảm nguy cơ xảy ra xung đột trong khu vực. Tuy vậy, những nỗ lực đối thoại mới giữa Mỹ và Trung Quốc vẫn không giấu được sự khác nhau và không đồng quy về lợi ích giữa hai bên. Những điểm mới trong Balikatan
Cuộc điện đàm kéo dài hơn một giờ diễn ra trong bối cảnh Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken dự kiến tới Trung Quốc trong tháng này để đàm phán. Đây là lần đầu tiên ông Austin nói chuyện với ông Đổng, cũng là lần đầu tiên ông nói chuyện lâu dài với một người đồng cấp Trung Quốc kể từ tháng 11-2022 khi Bắc Kinh đình chỉ mọi liên lạc như vậy sau khi chủ tịch Hạ viện Mỹ lúc đó là bà Nancy Pelosi đến thăm Đài Loan.
Ngay sau cuộc điện đàm giữa hai bộ trưởng quốc phòng Mỹ và Trung Quốc, vào ngày 17-4 hạm đội 7 của Mỹ thông báo một máy bay trinh sát P-8A Poseidon của hải quân Mỹ đã thực hiện chuyến bay qua eo biển Đài Loan. Phía Mỹ nói chuyến bay trinh sát bay qua eo biển Đài Loan được thực hiện trong vùng không phận quốc tế và đúng luật quốc tế, còn Trung Quốc thì cho rằng Mỹ đã “phô trương quá đáng” chuyến bay này.
Người phát ngôn Bộ Tư lệnh chiến khu miền Đông của Quân Giải phóng Trung Quốc cho biết phía họ đã điều động máy bay chiến đấu bám sát và giám sát việc máy bay Mỹ đi qua eo biển và xử lý vụ việc theo pháp luật.
Ngay sát dưới điểm nóng eo biển Đài Loan, khu vực Biển Đông cũng chứng kiến nhiều sự kiện sôi động. Mỹ và Philippines vừa thông báo cuộc tập trận Balikatan hay “vai kề vai” hằng năm sẽ bắt đầu vào tuần tới, từ ngày 22-4 đến 10-5 với sự tham gia của 16.700 binh sĩ cả hai bên.
Trung Quốc ngay lập tức phản đối. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm cảnh báo Philippines cần “đủ tỉnh táo để nhận ra việc đưa nước ngoài vào để phô trương lực lượng ở Biển Đông và kích động đối đầu sẽ chỉ làm trầm trọng thêm căng thẳng và làm suy yếu sự ổn định trong khu vực”.
Balikatan là cuộc tập trận Mỹ – Phi hằng năm nhưng không đơn giản là cuộc tập trận theo kế hoạch. Có rất nhiều điểm đáng chú ý ở năm nay và khác biệt so với các năm trước.
Thứ nhất, nội dung chính cuộc tập trận năm nay là diễn tập chiếm lại các đảo bị kẻ thù chiếm đóng ở các khu vực đối diện với Đài Loan và Biển Đông. Chắc chắn những nhà tổ chức tập trận muốn gửi thông điệp đến Trung Quốc rằng Mỹ và Philippines sẵn sàng cho các kịch bản xấu nhất có thể xảy ra.
Thứ hai, đây là lần đầu tiên các lực lượng của Philippines và Mỹ tiến hành cuộc tập trận quân sự đầu tiên bên ngoài lãnh hải của Philippines. Ngoài ra, đây cũng là lần đầu tiên lực lượng cảnh sát biển Philippines với sáu tàu cảnh sát biển tham gia tập trận. Lực lượng này thời gian qua thường xuyên đụng độ với cảnh sát biển Trung Quốc quanh các khu vực mà hai bên đều tuyên bố có chủ quyền. Răn đe và kiềm chế lẫn nhau
Theo lời của ông Michael Logico – đại tá quân đội Philippines giám sát cuộc tập trận, năm nay lần đầu tiên một đội quân nhỏ của Pháp sẽ tham gia tập trận với một tàu khu trục. Ông Logico cho biết khoảng 14 quốc gia sẽ tham gia với tư cách quan sát viên, bao gồm Nhật Bản, Ấn Độ, các nước trong ASEAN và Liên minh châu Âu. Tập trận Mỹ – Phi có thể mở rộng với sự tham gia nhiều hơn của các quốc gia khác trong tương lai.
Hành động của Mỹ trong các ngày qua cũng như những ngày sắp tới cũng thể hiện chính sách của Mỹ tiếp tục can dự nhiều hơn vào châu Á. “Bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào máy bay, tàu hoặc lực lượng vũ trang Philippines ở Biển Đông sẽ vi phạm hiệp ước phòng thủ chung của chúng ta”, ông Biden đã nói như vậy khi gặp Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr và Thủ tướng Nhật Bản Fumio Kishida tại Nhà Trắng vào tuần trước.
Trung Quốc cũng thực hiện chính sách ngoại giao chủ động của mình đối với các quốc gia mà nước này có nhiều quan hệ kinh tế trong thời gian gần đây.
Hôm thứ năm 18-4, nhà ngoại giao hàng đầu của Trung Quốc Vương Nghị đã bắt đầu chuyến công du tới khu vực Đông Nam Á, trong đó ông sẽ đến thăm Indonesia, Campuchia và Papua New Guinea.
Ông Vương Nghị sẽ kết thúc chuyến công du ở Papua New Guinea, đảo quốc mà Bắc Kinh đang cố gắng giảm bớt ảnh hưởng của Mỹ và Úc. Tất nhiên điều này đang khiến Úc lo lắng khi Papua New Guinea vốn nằm trong vùng ảnh hưởng truyền thống của Úc.
“Răn đe” là một biện pháp vẫn thường được dùng trong chính sách đối ngoại của các cường quốc nhằm thuyết phục phía bên kia từ bỏ ý định. Mỹ và Trung Quốc đều không giấu giếm điều này trong những ngày qua.
Cuộc tập trận thường niên ‘Balikatan 2024’ sẽ được tiến hành từ ngày 22.4 đến ngày 8.5 và có thể có tới 17.000 người tham gia, chủ yếu từ các lực lượng vũ trang của Mỹ, Philippines, Úc và Pháp.
Đây sẽ là lần đầu tiên các cuộc tập trận hàng hải được thực hiện ngoài lãnh hải Philippines, theo đại tá quân đội Philippines Michael Logico – người điều hành và phát ngôn viên của Balikatan 2024. Cụ thể, cuộc tập trận Balikatan, tức “vai kề vai”, năm nay sẽ diễn ra tại các khu vực đối diện với đảo Đài Loan và Biển Đông, trong khi Philippines chuyển trọng tâm phòng thủ đối với các mối đe dọa từ bên ngoài.
Trong cuộc họp giao ban với Hiệp hội phóng viên nước ngoài của Philippines hôm 17.4, ông Logico cho biết Balikatan 2024 sẽ có một số điểm mới.
Đánh chìm tàu do Trung Quốc sản xuất
Quân đội Philippines cho biết khoa mục đánh chìm một tàu chở dầu hải quân do Trung Quốc sản xuất sẽ là một điểm nhấn trong cuộc tập trận hàng hải đa phương quy mô lớn Balikatan năm nay. Tuy nhiên, nội dung tập trận này không nhắm tới bất kỳ quốc gia cụ thể nào, theo South China Morning Post ngày 18.4.
Đại tá quân đội Michael Logico nói quyết định sử dụng BRP Lake Caliraya – tàu hải quân duy nhất do Trung Quốc sản xuất của Hải quân Philippines – làm mục tiêu cho cuộc tập trận đánh chìm tàu là “không có ý đồ gì”. Hoạt động này sẽ được thực hiện với sự tham gia nhiều tàu chiến của hải quân các nước tham gia tập trận.
Bên cạnh đó, ông Logico cho biết cuộc tập trận năm nay sẽ kiểm tra khả năng tương tác giữa các chỉ huy của Lực lượng vũ trang Philippines (AFP) với các lực lượng nước ngoài, và lần đầu tiên cho phép họ triển khai thực tế “khái niệm phòng thủ quần đảo toàn diện” đã được Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilbert Teodoro công bố gần đây. Theo đó, khái niệm này sẽ xoay chuyển AFP từ phòng thủ nội bộ sang phòng thủ bên ngoài, hoặc từ chiến đấu với lực lượng nổi dậy địa phương sang chiến đấu với kẻ thù nước ngoài, ông Teodoro cho biết.
Bên cạnh nội dung đánh chìm tàu, một điểm nổi bật khác của Balikatan 2024 là diễn tập hậu cần liên quan đến việc kiểm tra tính khả thi của việc vận chuyển hệ thống tên lửa SM-6 của Hải quân Mỹ bằng đường hàng không.
Ông Logico nhấn mạnh rằng SM-6 – loại tên lửa có tầm bắn 300 hải lý – sẽ không được bắn trong Balikatan năm nay. “Chúng tôi đang thử nghiệm tính khả thi của việc đưa hệ thống vũ khí này bằng đường hàng không và vận chuyển nó vào một không gian an toàn và ổn định”, ông Logico trình bày.
Trả lời phỏng vấn của This Week in Asia, ông Logico cho biết SM-6 sẽ được bố trí ở phía bắc Philippines và cách xa đảo Palawan.
PCG lần đầu tham gia tập trận
Người phát ngôn Lực lượng Tuần duyên Philippines (PCG), Chuẩn đô đốc Armando Balilo ngày 18.4 cho biết đây sẽ là lần đầu tiên các tàu tuần duyên Philippines tham gia cuộc tập trận Balikatan. Ông Balilo cho biết, 6 tàu sẽ tham gia, bao gồm 4 tàu phản ứng đa chức năng dài 44 m và 2 tàu tuần tra cỡ lớn hơn.
Đại tá quân đội Michael Logico cho biết: “PCG sẽ bảo đảm an ninh cho các khu vực tập trận, đặc biệt là trong cuộc diễn tập tấn công trên biển” để đảm bảo “sẽ không có kẻ xâm phạm tiến vào khu vực huấn luyện”. Theo South China Morning Post ngày 18.4, trước đó, các tàu PCG đã tuần tra vùng biển xung quanh cuộc tập trận để ngăn chặn những kẻ xâm phạm.
Theo ông Logico, sự tham gia của PCG không quân sự hóa lực lượng bảo vệ bờ biển, đồng thời cho biết thêm rằng các cuộc tập trận hàng hải có sự tham gia của PCG giả định một tình huống có thể xảy ra phát triển từ “hoạt động bình thường hằng ngày” thành “xung đột vũ trang”.
Ông nói thêm: “Việc xâm nhập vào khu vực tập trận của chúng tôi là có thể xảy ra, nhưng điều đó sẽ gây ra nhiều vấn đề hơn cho những người muốn vào khu vực tập trận chứ không phải chúng tôi”.
Ông Logico nhấn mạnh rằng cuộc tập trận Balikatan 2024 không nhằm vào bất kỳ nước ngoài nào, kể cả Trung Quốc. “Dù có hay không có Trung Quốc, chúng tôi vẫn sẽ thực hiện những cuộc tập trận này. Bởi vì đây là những điều mà các quốc gia làm”.
Tổng thống Philippines đặt điều kiện với Trung Quốc về đàm phán tranh chấp biển Tập trận mô phỏng chiếm lại đảo
Ông Logico cho biết các lực lượng vũ trang có nhiệm vụ bảo vệ lãnh thổ Philippines. “Mục đích của các lực lượng vũ trang, lý do chúng tôi tồn tại, thực sự là để chuẩn bị cho chiến tranh. Nếu chúng tôi không chuẩn bị thì đó là một sự bất lợi cho đất nước”, ông Logico nói rõ.
Vì lý do này, cuộc tập trận Balikatan sẽ có các kịch bản chiếm lại các đảo đang bị chiếm đóng. Theo ông Logico, quân đội Mỹ – Philippines sẽ mô phỏng việc chiếm lại các hòn đảo bị chiếm đóng ở các đảo cực bắc của Philippines, gần đảo Đài Loan, và ở tỉnh Palawan phía tây, đối diện với Biển Đông.
Đây cũng là lần đầu tiên từ khi tổ chức tập trận Balikatan vào năm 1991, một lực lượng nhỏ của Pháp sẽ tham gia cuộc tập trận năm nay. Nhóm này sẽ triển khai một tàu khu trục đi cùng các tàu hải quân Philippines và Mỹ trong vùng đặc quyền kinh tế của Manila ở Biển Đông. Phản ứng của Trung Quốc
Reuters đưa tin ngày 17.4, phản ứng trước cuộc tập trận đã được lên kế hoạch, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cảnh báo Philippines cần “đủ tỉnh táo để nhận ra” rằng việc đưa nhiều nước vào lãnh thổ để phô trương lực lượng ở Biển Đông và kích động đối đầu sẽ chỉ làm trầm trọng thêm căng thẳng và làm bất ổn tình hình khu vực.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm tại một cuộc họp báo thường kỳ phát biểu: “Nỗ lực đưa lực lượng bên ngoài vào để bảo vệ cái gọi là an ninh sẽ chỉ dẫn đến sự bất an lớn hơn cho chính họ”.
Trong buổi trao đổi, BT Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tôn trọng tự do hàng hải theo pháp luật tại các vùng biển, đặc biệt là Biển Đông.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin
Báo South China Morning Post (SCMP) đưa tin, hôm 16/4, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin và người đồng cấp Trung Quốc Đổng Quân đã có cuộc hội đàm trực tuyến.
Đây là cuộc trao đổi đầu tiên giữa bộ trưởng quốc phòng 2 nước trong vòng hơn 2 năm qua và cũng là cuộc hội đàm đầu tiên kể từ khi ông Đổng Quân được bổ nhiệm vào tháng 12 năm ngoái.
Theo thông cáo của Bộ Quốc phòng Mỹ, trong cuộc hội đàm, 2 bộ trưởng đã thảo luận về mối quan hệ quốc phòng giữa Mỹ và Trung Quốc cũng như các vấn đề an ninh toàn cầu, khu vực.
“Bộ trưởng Austin nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tôn trọng quyền tự do hàng hải trên biển được đảm bảo theo luật pháp quốc tế, đặc biệt là ở Biển Đông”, thông cáo cho hay.
Người đứng đầu Lầu Năm Góc nhấn mạnh, Mỹ sẽ tiếp tục các hoạt động của tàu thuyền và máy bay “theo cách an toàn và có trách nhiệm, ở mọi nơi được luật pháp quốc tế cho phép”.
Ngoài ra, 2 bên cũng thảo luận về cuộc xung đột Nga – Ukraine, các hành động gần đây của Triều Tiên.
Bộ trưởng Austin cũng khẳng định lại cam kết tôn trọng nguyên tắc “Một Trung Quốc”, đồng thời khẳng định tầm quan trọng của hòa bình và ổn định trên khắp eo biển Đài Loan.
Thông cáo nhấn mạnh lại tầm quan trọng của việc duy trì các đường dây liên lạc mở giữa quân đội 2 nước.
Việc nối lại liên lạc giữa quân đội với quân đội là sự kiện mới nhất trong một loạt các mối liên hệ được cải thiện giữa Mỹ và Trung Quốc kể từ hội nghị thượng đỉnh giữa Tổng thống Joe Biden và Chủ tịch Tập Cận Bình vào tháng 11 năm ngoái cũng như các chuyến thăm Trung Quốc gần đây của các quan chức Mỹ cấp cao.
Thủ tướng Campuchia Hun Manet khẳng định sẽ tiếp tục kế hoạch xây kênh đào Phù Nam Techo trị giá 1,7 tỉ USD nối thủ đô Phnom Penh ra biển.
Thủ tướng Campuchia Hun Manet khẳng định kênh đào Phù Nam Techo sẽ mang lại lợi ích kinh tế lớn cho nước này
Ngày 11-4, phát biểu tại tỉnh Takeo, nơi kênh đào Funan Techo (Phù Nam Techo) dự kiến đi qua, Thủ tướng Campuchia Hun Manet đã bác bỏ lo ngại quanh việc xây kênh đào này.
“Kênh đào là một dự án lịch sử sẽ mang lại lợi ích cho người dân chúng tôi”, Hãng tin AFP dẫn lời ông Manet nói.
Các quan chức Campuchia nói rằng việc xây dựng kênh đào sẽ bắt đầu vào cuối năm nay với nguồn tiền từ Trung Quốc. Một tài liệu Campuchia trình lên Ủy hội sông Mekong vào tháng 8-2023 cho biết kênh Phù Nam Techo sẽ bắt đầu hoạt động từ năm 2028.
Dự kiến, kênh đào dài 180km, rộng 100m và sâu 5,4m này sẽ nối Phnom Penh với các cảng của Campuchia trên vịnh Thái Lan. Dự án này đi qua các tỉnh Kandal, Takeo, Kampot và Kep.
Nói về lo ngại tàu chiến Trung Quốc có thể sử dụng kênh đào này, ông Manet khẳng định: “Chúng tôi sẽ không cho phép (bất kỳ quốc gia nào) sử dụng đất nước của chúng tôi làm căn cứ chống lại quốc gia khác, chứ đừng nói đến căn cứ quân sự”. Ông nói thêm rằng con kênh sẽ quá nông để một tàu chiến có thể đi qua.
Thay vào đó, Thủ tướng Campuchia nhấn mạnh kênh đào sẽ thúc đẩy kinh tế, mang lại lợi ích cho hàng triệu người.
Theo ông Manet, kênh đào này không ảnh hưởng đến dòng chảy của dòng chính sông Mekong, nơi hàng triệu người đang sống nhờ nghề cá.
Vào tháng 12-2023, hai tàu chiến Trung Quốc đã có chuyến thăm đầu tiên tới căn cứ hải quân Campuchia mà từ lâu Mỹ đã lo ngại sẽ giúp tăng cường ảnh hưởng của Bắc Kinh ở vịnh Thái Lan.
Các quan chức Campuchia đã nhiều lần phủ nhận cho phép nước ngoài sử dụng căn cứ gần thành phố cảng Sihanoukville.
Ngày 11-4, khi được một hãng thông tấn nước ngoài hỏi về kênh đào Funan Techo (Phù Nam Techo) ở Campuchia trong họp báo thường kỳ Bộ Ngoại giao, ông Đoàn Khắc Việt – phó phát ngôn Bộ Ngoại giao – trả lời: “Việt Nam ủng hộ nhu cầu phát triển kinh tế xã hội của các quốc gia ven sông Mekong”.
Theo ông Việt, Việt Nam cũng đồng thời coi trọng việc tăng cường hợp tác để quản lý, sử dụng khách quan và bảo vệ nguồn nước sông Mekong vì sự phát triển bền vững của khu vực, lợi ích của các quốc gia trong khu vực, tương lai của thế hệ mai sau và tình đoàn kết giữa các quốc gia ven sông Mekong.
Đại diện Bộ Ngoại giao kế đó cho biết phía Việt Nam rất quan tâm đến dự án kênh đào Phù Nam Techo.
“Việt Nam cũng đã đề nghị phía Campuchia phối hợp chặt chẽ với Việt Nam, Ủy hội sông Mekong trong việc chia sẻ thông tin và đánh giá tác động của công trình này đối với tài nguyên nước và môi trường sinh thái của khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, đảm bảo hài hòa lợi ích của các quốc gia ven sông và người dân sinh sống trong khu vực”, ông Việt nói thêm.
Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Jake Sullivan thông báo sẽ có thêm các cuộc tuần tra chung ở Biển Đông, sau khi Washington tập trận với Úc, Philippines và Nhật Bản ở Biển Đông tuần trước.
Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Jake Sullivan trong họp báo tại Nhà Trắng ngày 9-4
Sẽ có thêm hoạt động tuần tra chung ở Biển Đông
“Về các cuộc tuần tra hải quân, chúng ta vừa thấy một hình thức tuần tra hải quân bốn bên mới vào tuần trước (giữa Mỹ, Nhật, Philippines và Úc). Vì vậy có thể mong đợi được thấy nhiều hoạt động này hơn trong tương lai”, cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Jake Sullivan nói trong cuộc họp báo thường kỳ tại Nhà Trắng ngày 9-4.
Hôm 7-4, tàu chiến của Mỹ, Nhật, Úc, Philippines đã tham gia cuộc tập trận chung ở Biển Đông, trong bối cảnh căng thẳng Trung Quốc – Philippines gia tăng trong thời gian qua với các sự cố như va chạm tàu và phun vòi rồng.
Thông tin được ông Jake Sullivan đưa ra trước thềm hội nghị thượng đỉnh Mỹ – Nhật – Philippines vào cuối tuần này.
Theo Hãng tin Reuters, Tổng thống Mỹ Joe Biden dự kiến gặp Thủ tướng Nhật Bản Kishida Fumio tại Washington hôm nay (10-4).
Họ sẽ gặp Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. vào ngày mai 11-4 để thảo luận về các sự cố trên Biển Đông.
Cân nhắc hợp tác công nghệ Nhật Bản – AUKUS
Ông Sullivan cũng cho biết Washington và các đối tác Úc, Anh sẽ xem xét khả năng để Nhật Bản tham gia vào Trụ cột 2 của thỏa thuận AUKUS (tập trung vào hợp tác liên quan đến công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo, công nghệ mạng, công nghệ lượng tử…). Việc này sẽ được bàn đến trong cuộc gặp giữa ông Biden và ông Kishida.
Úc đã bác khả năng Nhật Bản có thể sớm gia nhập AUKUS, cho biết mọi hợp tác sẽ được thực hiện trên cơ sở từng dự án và có những khác biệt trong quan điểm về việc kết nạp thêm thành viên mới cho liên minh.
Ngoài ra, hai nhà lãnh đạo Mỹ, Nhật cũng dự kiến công bố các biện pháp tăng cường hợp tác quốc phòng, an ninh và khám phá không gian.
Trong cuộc phỏng vấn với Đài NHK (Nhật Bản) hôm 8-4, ông Sullivan đã đề cập đến kế hoạch thành lập trụ sở mới của Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản (SDF) để giám sát các hoạt động quân sự của Tokyo. Thủ tướng Kishida được cho là muốn thành lập trụ sở này vào cuối tháng 3-2025.
Ông Sullivan cho biết Tổng thống Biden sẽ đưa ra “một cam kết toàn diện” để đáp ứng việc nâng cấp sở chỉ huy tác chiến của Nhật Bản thông qua việc nâng cấp sở chỉ huy tác chiến của Mỹ.
“Chúng tôi (Mỹ) cũng sẵn sàng giống như Nhật Bản để tiến thêm một bước trong việc nâng cao năng lực sở chỉ huy tác chiến của chúng tôi tại Nhật Bản, đồng thời đảm bảo sự tích hợp giữa sở chỉ huy tác chiến của chúng tôi với Nhật Bản. Trong một khu vực và thế giới nhiều thách thức và mối đe dọa phức tạp, chúng ta cần có khả năng phối hợp tác chiến hiệu quả”, ông Sullivan nói.
Việt Nam rất quan tâm đến dự án kênh Phù Nam Techo và đã đề nghị phía Campuchia phối hợp chặt chẽ với Việt Nam và Ủy hội sông Mekong quốc tế trong việc chia sẻ thông tin và đánh giá tác động của công trình này đối với tài nguyên nước và môi trường sinh thái của khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long.
Dự án kênh Phù Nam Techo của Campuchia
Ngày 11/4, tại cuộc họp báo thường kỳ của Bộ Ngoại giao, trả lời câu hỏi của phóng viên về việc Campuchia thúc đẩy dự án kênh đào Phù Nam Techo, phó phát ngôn Đoàn Khắc Việt cho biết:
“Việt Nam ủng hộ nhu cầu phát triển kinh tế, xã hội của các nước ven sông Mekong, đồng thời cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tăng cường hợp tác để quản lý và sử dụng hiệu quả, bền vững nguồn nước sông Mekong vì sự phát triển bền vững của lưu vực, lợi ích của các cộng đồng người dân trên lưu vực, tương lai của các thế hệ mai sau và tình đoàn kết gắn bó giữa các quốc gia ven sông”.
Ông Đoàn Khắc Việt nhấn mạnh: “Việt Nam rất quan tâm đến dự án kênh Phù Nam Techo và cũng đã đề nghị phía Campuchia phối hợp chặt chẽ với Việt Nam và Ủy hội sông Mekong quốc tế trong việc chia sẻ thông tin và đánh giá tác động của công trình này đối với tài nguyên nước và môi trường sinh thái của khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long để đảm bảo hài hòa lợi ích của các quốc gia ven sông và người dân sinh sống trong khu vực”.
Theo thông tin từ phía Campuchia, về mặt kỹ thuật, kênh đào Phù Nam Techo sẽ có chiều dài khoảng 180km, đi qua 4 tỉnh (tỉnh Kandal, tỉnh Takeo, tỉnh Kampot và tỉnh Kep) với tổng dân số 1,6 triệu người sinh sống hai bên ven sông. Dự án cũng sẽ xây dựng 3 âu thuyền để duy trì mực nước, 11 cây cầu và 208 km đường mới kèm theo. Theo thiết kế, kênh Phù Nam Techo sẽ rộng 100m ở thượng nguồn, 80m ở hạ lưu và có độ sâu nhất quán là 5,4m, có nghĩa có thể có hai luồng giao thông thủy vận chuyển hiệu quả đồng thời.
Dự kiến kênh này sẽ là tuyến đường thủy nối thủ đô Phnom Penh với tỉnh Kampot, qua sông Basac. Tỉnh Kampot nằm ở phía nam Campuchia, có một mặt giáp với tỉnh Kiên Giang của Việt Nam, và một mặt giáp với vịnh Thái Lan.
Trung Quốc luôn tuyên bố “một Trung Quốc” sẽ bằng mọi giá giải quyết vấn đề Đài Loan. Trung Quốc ép các nước kể cả Mỹ chấp nhận nguyên tắc “một Trung Quốc”. Khi Nga thực hiện chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraina, sau đó Israel tiến công dải Gaza, nhiều nhà quân sự, chính trị thế giới dự đoán rằng đây có thể là tiền đề để Trung Quốc tiến công Đài Loan bằng quân sự. Nhưng điều đó cho đến nay vẫn chưa xảy ra.
Thực tế vấn đề Đài Loan từ thời Mao Trạch Đông đến Tập Cận Bình đều lớn tiếng về việc sẽ đưa Đài Loan về “một Trung Quốc”. Tập Cận Bình còn tuyên bố mạnh hơn là sẽ giải quyết Đài Loan kể cả bằng biện pháp quân sự. Nhưng cho đến nay tất cả chỉ là tuyên bố. Vì thực ra Đài Loan chưa đưa về thống nhất với đại lục nhưng Đài Loan vẫn là của người Trung Quốc. Thậm chí khi cải cách mở cửa, Đài Loan đã là cầu nối giữa Trung Quốc và các nước phát triển, đặc biệt là với Mỹ và Tây Âu.
Với Trung Quốc việc thôn tính Biển Đông mới là quan trọng nhất cần phải làm ngay, làm liên tục và quyết liệt. Trong khu vực này có hai nước trực tiếp xung đột chủ quyền biển đảo với Trung Quốc là Philippines và Việt Nam.
Philippines là đồng minh của Mỹ, trước đây Trung Quốc còn e ngại, nhưng khi trở thành nền kinh tế thứ hai thế giới và có tiềm lực quân sự mạnh thì Trung Quốc cũng không còn nể nang. Trung Quốc tuyên bố chủ quyền đến 90% diện tích trên Biển Đông, trong đó có cả khu vực thuộc chủ quyền của Philippines. Vì thế Philippines lập tức kiện Trung Quốc ra Tòa Trọng Tài quốc tế và dành thắng lợi. Nhưng Trung Quốc phớt lờ phán quyết của Tòa Trọng Tài và liên tục o ép Philippines ở Bãi Cỏ Mây. Gần đây Philippines ngày càng có thái độ cứng rắn, quyết liệt hơn với Trung Quốc.
Với Việt Nam, sau khi chiếm trọn quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam, Trung Quốc lấn tới chiếm và bồi đắp các đảo của quần đảo Trường Sa thuộc Việt Nam. Trắng trợn biến các đảo này thành căn cứ quân sự, khống chế con đường hàng hải từ Thái Bình Dương sang Ấn Độ Dương, bất chấp sự phản đối của Mỹ và nhiều nước trên thế giới. Không những thế Trung Quốc còn liên tục cản trở, quấy rối Việt Nam khai thác dầu khí ở những khu vực thuộc chủ quyền Việt Nam như Bãi Tư Chính.
Việt Nam dù bị Trung Quốc gây hấn nhưng luôn chủ trương giải quyết tranh chấp, bất đồng bằng hiệu pháp hòa bình. Nhưng hìn như Việt Nam càng nhân nhượng thì Trung Quốc càng lấn tới. Gần đây không chỉ tầu hải cảnh mà Trung Quốc còn huy động hàng trăm tàu các loại đến khu vực bãi Tư Chính.
Điều đáng nói là Trung Quốc thường nói một đằng, làm một nẻo. Trong các cuộc gặp cấp cao giữa Việt Nam và Trung Quốc, lãnh đạo Trung Quốc luôn nói về tình hữu nghị, về tin cậy chính trị cao hơn, hợp tác quốc phòng- an ninh thực chất hơn”.
Ngay trong quan hệ kinh tế thì Trung Quốc xuất khẩu sang Việt Nam luôn cao hơn rất nhiều hàng Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc. Chỉ trong hai tháng đầu năm 2024 Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc 7,95 tỷ USD thì Trung Quốc xuất khẩu sang Việt Nam tới 19,3 tỷ USD.
Hy vọng chuyến thăm Trung Quốc của Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ quan hệ hai nước sẽ tốt đẹp hơn.
Bộ quốc phòng các nước Philippines, Mỹ, Úc, Nhật Bản xác nhận tổ chức “hoạt động hợp tác hàng hải” trong khu vực vùng đặc quyền kinh tế của Manila vào ngày 7-4.
Cuộc tập trận diễn ra ngay trước cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ, Nhật, Philippines về vấn đề Biển Đông vào tuần sau.
“Các lực lượng vũ trang/phòng thủ kết hợp của chúng tôi sẽ tiến hành hoạt động hợp tác hàng hải trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines vào ngày 7-4 “, Bộ Quốc phòng Philippines phát thông báo ngày 6-4.
Hãng tin AFP dẫn tuyên bố chung xác nhận cuộc tập trận mang tên “Hoạt động hợp tác hàng hải” sẽ có sự tham gia của các đơn vị hải quân và không quân từ cả 4 nước.
Các nước tham gia cho biết đợt diễn tập sẽ thể hiện “cam kết chung của các đồng minh trong việc tăng cường hợp tác khu vực và quốc tế nhằm hỗ trợ một Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở”.
Theo bộ trưởng quốc phòng 4 nước, hoạt động này sẽ tăng cường khả năng tương tác giữa… học thuyết, chiến thuật, kỹ thuật và quy trình của các nước.
Hiện chưa có thông tin chi tiết về nội dung cụ thể của cuộc tập trận. Tuy nhiên, Đại sứ quán Nhật Bản tại Manila tiết lộ cuộc tập trận cũng bao gồm “việc huấn luyện tác chiến chống tàu ngầm”.
Đầu tuần này, tàu chiến HMAS Warramunga của Úc đã đến đảo Palawan của Philippines.
Cuộc tập trận và hội nghị thượng đỉnh diễn ra sau các cuộc đối đầu liên tục giữa các tàu Trung Quốc và Philippines trên Biển Đông trong những tháng gần đây.
Trung Quốc đổ lỗi cho Philippines làm gia tăng căng thẳng trên tuyến đường thủy đang tranh chấp nóng bỏng. Ngược lại, Manila tuyên bố sẽ không khuất phục và có biện pháp đáp trả thích đáng.
Giữa căng thẳng, chính quyền Mỹ đã nhiều lần khẳng định cam kết “nắm đấm thép” trong việc bảo vệ Philippines trước một nguy cơ bị tấn công vũ trang ở Biển Đông.
“Những hoạt động này với các đồng minh Úc, Nhật Bản và Philippines nhấn mạnh cam kết chung của chúng tôi nhằm đảm bảo tất cả các nước được tự do đi lại, bay qua và hoạt động ở bất cứ nơi nào luật pháp quốc tế cho phép”, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin nhấn mạnh trong tuyên bố chung ngày 6-4.
“Các hoạt động chung của chúng tôi hỗ trợ hòa bình và ổn định, cốt lõi của tầm nhìn chung của chúng tôi về một khu vực tự do và cởi mở”, ông Austin nói thêm.
Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. đã ra lệnh tăng cường an ninh trên biển, thành lập Hội đồng hàng hải quốc gia trong bối cảnh căng thẳng trên Biển Đông giữa nước này với Trung Quốc leo thang.
Theo tờ Philstar của Philippines, Tổng thống Marcos đã ký sắc lệnh 57 “để giải quyết toàn diện” các vấn đề xuyên suốt ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán trên biển.
Sắc lệnh này được ký hôm 25-3 nhưng mới được công bố hôm nay 31-3.
Sắc lệnh này nhấn mạnh bất chấp các nỗ lực, Philippines vẫn tiếp tục đối mặt với một loạt thách thức nghiêm trọng đe dọa không chỉ sự toàn vẹn lãnh thổ của đất nước “mà còn cả sự tồn tại hòa bình của người dân Philippines”, bao gồm cả quyền cơ bản như quyền được sống trong hòa bình và tự do, không sợ bạo lực hay bị đe dọa.
Việc ban hành sắc lệnh diễn ra sau khi Tổng thống Marcos cho biết Philippines sẽ thực hiện các biện pháp nhằm chống lại “những cuộc tấn công bất hợp pháp, cưỡng ép, hung hãn và nguy hiểm” của lực lượng hải cảnh cùng dân quân biển Trung Quốc.
Nhà lãnh đạo Philippines cũng tuyên bố nước này sẽ “không im lặng hay khuất phục” sau các vụ đối đầu giữa tàu công vụ Philippines với tàu Trung Quốc.
Theo sắc lệnh 57, Hội đồng giám sát bờ biển quốc gia (NCWC) sẽ được đổi tên và tổ chức lại thành Hội đồng hàng hải quốc gia.
Đây sẽ là cơ quan cấp trung ương, chịu trách nhiệm xây dựng các chính sách và chiến lược nhằm đảm bảo khuôn khổ phối hợp hiệu quả cho an ninh hàng hải.
Số lượng cơ quan hỗ trợ hội đồng được tăng từ 9 lên 13, bao gồm cả cơ quan vũ trụ và Viện Hàng hải và Luật Biển của Đại học Philippines.
Một số thành viên của hội đồng bao gồm người đứng đầu các bộ Quốc phòng, Nông nghiệp, Năng lượng, Tài nguyên và môi trường, Cơ quan điều phối tình báo quốc gia…
Lực lượng đặc nhiệm quốc gia về Biển Tây Philippines (cách Manila gọi Biển Đông – PV) sẽ trực thuộc hội đồng. Lực lượng này chịu trách nhiệm điều phối, đồng bộ hóa và triển khai năng lực của các cơ quan chính phủ khác nhau để đạt được “hành động thống nhất” trên Biển Đông.
Ban Thư ký NCWC cũng được đổi tên thành Văn phòng tổng thống về các vấn đề hàng hải, với nhiệm vụ cung cấp các tư vấn, nghiên cứu, hành chính và kỹ thuật cho hội đồng.
Sắc lệnh 57 cũng cho biết Trung tâm hàng hải quốc gia là nơi thu thập và phổ biến thông tin liên quan đến an ninh hàng hải.
Mối quan hệ giữa Manila và Bắc Kinh đã xấu đi dưới thời ông Marcos, khi ông tăng cường quan hệ quốc phòng với Washington và cứng rắn trước các động thái của Trung Quốc trên Biển Đông.
Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền gần như toàn bộ Biển Đông, bác bỏ yêu sách của các nước khác bất chấp phán quyết năm 2016 của Tòa trọng tài thành lập theo phụ lục VII UNCLOS 1982.
Hiện Trung Quốc chưa đưa ra bình luận gì. Bộ Ngoại giao và truyền thông Trung Quốc trong nhiều tuần qua đã cáo buộc Philippines khiêu khích, kích động đối đầu và phá hoại hòa bình, ổn định trên Biển Đông.
Thời gian qua Philippines tố tàu hải cảnh Trung Quốc và các tàu khác đã “quấy rối”, “ngăn chặn” và thực hiện các hành động “nguy hiểm” nhằm vào tàu Philippines ở Biển Đông.
Ngoại trưởng Philippines Enrique Manalo cho biết nước này muốn giải quyết các tranh chấp trên biển với Trung Quốc một cách hòa bình, nhưng Bắc Kinh “hãy dừng quấy rối chúng tôi”.
Trong khi đó Mỹ (đồng minh hiệp ước của Philippines) lên án việc Trung Quốc liên tục cản trở các tàu Philippines thực hiện quyền tự do hàng hải trên biển và làm gián đoạn hoạt động tiếp tế cho quân nhân ở bãi Cỏ Mây.
Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken tuyên bố Washington giữ vững cam kết bảo vệ đồng minh Philippines nếu Manila bị tấn công vũ trang ở Biển Đông.
Phía Philippines cho biết các biện pháp mà nước này sử dụng để đáp trả hành vi của Trung Quốc ở Biển Đông sẽ bao gồm tăng cường khả năng phòng thủ và biện pháp ngoại giao.
“Phản ứng tương xứng, có chủ ý và hợp lý mà Tổng thống Philippiness nói đến (để đáp trả Trung Quốc ở Biển Đông) không chỉ bao gồm khía cạnh tăng cường năng lực quân sự và phòng thủ với các đồng minh, mà còn nói về việc dốc hết các nỗ lực ngoại giao để giải quyết vấn đề” – người phát ngôn Hội đồng An ninh quốc gia Philippines (NSC) Jonathan Malaya nói ngày 1-4, theo Hãng tin Reuters.
Trả lời phỏng vấn trên truyền hình quốc gia Philippines, ông Jonathan Malaya cho biết các biện pháp đáp trả được Tổng thống Ferdinand Marcos Jr công bố tuần trước là đa chiều.
Cùng ngày, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Uông Văn Bân nói dù Philippines có đưa ra chính sách gì thì điều đó cũng không thể ảnh hưởng đến chủ quyền và quyền lợi trên biển của Trung Quốc, theo Hãng tin Reuters.
Quan hệ giữa Philippines và Trung Quốc đang căng thẳng sau các sự cố giữa tàu hải cảnh Trung Quốc và tàu Philippines ở Biển Đông.
Chỉ trong vòng chưa đến 20 ngày của tháng 3-2024, hải cảnh Trung Quốc đã ít nhất 2 lần phun vòi rồng vào các tàu Philippines khi Manila làm nhiệm vụ tiếp tế cho quân nhân của họ ở bãi Cỏ Mây.
Hôm 28-3, Tổng thống Ferdinand Marcos Jr. của Philippines tuyên bố nước này sẽ thực hiện các biện pháp đối phó “những cuộc tấn công bất hợp pháp, chèn ép, hung hăng và nguy hiểm” của hải cảnh Trung Quốc ở Biển Đông.
Lúc đó ông Marcos không nêu rõ các biện pháp đối phó này bao gồm những gì, nhưng cho biết chúng sẽ được áp dụng trong những tuần tiếp theo và áp dụng tương xứng, có chủ ý, hợp lý để đáp trả cái gọi là “các cuộc tấn công công khai và liên tục”.
Nhà lãnh đạo Philippines nói nước này không tìm kiếm xung đột với bất kỳ nước nào, nhưng Manila sẽ không thể bị dọa nạt và khuất phục trong im lặng.
Ông Marcos cũng ra lệnh cho chính phủ của mình tăng cường phối hợp về an ninh hàng hải để đương đầu với “một loạt thách thức nghiêm trọng” đối với sự toàn vẹn lãnh thổ và hòa bình.
Trong tuyên bố hôm 28-3, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Trung Quốc Ngô Khiêm tuyên bố: “Trung Quốc sẽ không cho phép Philippines hành động ngoan cố và đó là lý do Trung Quốc phản ứng bằng những hành động chính đáng, kiên quyết và có kiềm chế. Phía Philippines nên nhận ra rằng những hành động khiêu khích sẽ chỉ lợi bất cập hại với họ và việc kêu gọi sự hỗ trợ của nước ngoài sẽ không đem lại kết quả gì”.
Mỹ, Nhật Bản và Philippines sẽ triển khai hoạt động tuần tra chung trên Biển Đông vào cuối năm nay, Politico dẫn lời một quan chức Mỹ và một nhà ngoại giao nắm được tình hình cho biết.
Hoạt động hải quân ba bên là một trong những sáng kiến mà Tổng thống Mỹ Joe Biden, Thủ tướng Nhật Fumio Kishida và Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. sẽ thông báo tại hội nghị thượng đỉnh ba bên trong tháng này.
Nhà Trắng dự kiến cũng sẽ thông báo việc đưa Nhật Bản trở thành đối tác công nghệ trong khuôn khổ an ninh AUKUS, Politico dẫn lời một quan chức của Bộ Quốc phòng Mỹ cho biết.
Hội nghị thượng đỉnh ba bên của lãnh đạo Mỹ – Nhật – Philippines vào ngày 11/4 được coi là nỗ lực chung nhằm đối phó với tình hình leo thang ở khu vực. Phát ngôn viên Nhà Trắng Karine Jean-Pierre nói trong tuyên bố đưa ra tuần trước rằng lãnh đạo 3 nước sẽ thảo luận các phương hướng nhằm “bảo đảm hòa bình và an ninh ở Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương”, nhưng bà không cho biết cụ thể.
Căng thẳng giữa Trung Quốc và Philippines liên tục gia tăng trên vùng biển tranh chấp, dẫn đến lo ngại xung đột có thể bùng phát.
Hoạt động tuần tra chung trên biển được cho là sự khẳng định mạnh mẽ nhất của chính quyền của Tổng thống Joe Biden trong chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, nhằm tập hợp các đồng minh và đối tác để đối phó với ảnh hưởng ngày càng lớn của Trung Quốc về ngoại giao và quân sự ở khu vực.
Mỹ và Philippines trước đây đã tuần tra chung trên biển, nhưng Nhật Bản chưa từng tham gia. Sự tham gia này cho thấy chính phủ của Thủ tướng Kishida muốn đóng vai trò lớn hơn trong bảo đảm an ninh khu vực, bắt đầu từ thông báo năm 2022 về việc tăng gấp đôi ngân sách quốc phòng trong giai đoạn 5 năm.
Nhật Bản có kế hoạch nâng Philippines lên mức quan hệ gần như đồng minh, giống như với Anh và Úc, hãng thông tấn Kyodo đưa tin.
Thủ tướng Kishida đồng ý cung cấp các thiết bị radar giám sát bờ biển cho quân đội Philippines, theo chương trình hỗ trợ an ninh chính thức đã thống nhất với Tổng thống Marcos khi hai người gặp nhau tại Manila tháng 11 năm ngoái.
Sau khi phun vòi rồng vào tàu tiếp tế Philippines ở bãi Cỏ Mây trên Biển Đông hôm 23-3, Trung Quốc cảnh báo Philippines ‘nên chuẩn bị gánh mọi hậu quả có thể xảy ra’.
Tàu tiếp tế UM4 của Manila bị hư hại nặng nề vào ngày 23-3 do các vòi rồng liên tục phun từ các tàu CCG (hải cảnh Trung Quốc). UM4 đang trên đường đưa nhân sự và vật tư tới con tàu Sierra Madre mắc cạn ở bãi cạn Ayungin, tên Philippines gọi bãi Cỏ Mây.
Theo báo Rappler của Philippines, “Sierra Madre đóng vai trò là tiền đồn quân sự ở khu vực này, cách bờ biển Palawan khoảng 120 hải lý (200km), tức nằm trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Philippines”.
Thế nhưng, Trung Quốc tuyên bố chủ quyền trên toàn bộ Biển Đông, cũng bao gồm bãi Cỏ Mây, bất chấp phán quyết của Tòa trọng tài năm 2016 không công nhận yêu sách của Bắc Kinh.
“Quần đảo Nam Sa (cách Trung Quốc gọi quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền của Việt Nam) và các vùng biển lân cận, gồm bãi Ren’ai (tên Trung Quốc gọi bãi Cỏ Mây), luôn là lãnh thổ của Trung Quốc”, Rappler trích lời một người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói.
“Philippines nên chấm dứt ngay hành vi xâm phạm và khiêu khích, đồng thời kiềm chế không phá hoại hòa bình và ổn định ở Biển Đông. Nếu Philippines nhất quyết đi theo con đường riêng của mình, Trung Quốc sẽ tiếp tục áp dụng các biện pháp kiên quyết để bảo vệ chủ quyền lãnh thổ cũng như quyền và lợi ích hàng hải của mình. Philippines nên sẵn sàng gánh chịu mọi hậu quả có thể xảy ra”, tuyên bố của Bộ Ngoại giao Trung Quốc có đoạn.
Trước đó, người phát ngôn của CCG Gan Yu cũng cảnh báo Philippines không nên “đùa với lửa”. “Hải cảnh Trung Quốc luôn sẵn sàng bảo vệ chủ quyền lãnh thổ cũng như quyền và lợi ích hàng hải của đất nước”, ông Gan Yu nói.
Một số quốc gia và khối – gồm cả đồng minh của Manila là Mỹ, cũng như Nhật Bản, Liên minh châu Âu (EU), Vương quốc Anh và Úc, cùng nhiều nước khác – đã bày tỏ quan ngại về vụ việc ở bãi Cỏ Mây.
Theo Lực lượng đặc trách biển Tây Philippines (NTF-WPS), động thái của Trung Quốc “trong vùng đặc quyền kinh tế của Philippines” cho người dân trong nước, khu vực và thế giới thấy rằng Bắc Kinh không thừa nhận các giới hạn pháp lý của luật pháp quốc tế.
NTF-WPS tuyên bố Philippines sẽ tiếp tục hành động hòa bình và có trách nhiệm, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS và phán quyết tòa trọng tài năm 2016 có tính ràng buộc về mặt pháp lý.
“Philippines sẽ không bị ngăn cản bởi những mối đe dọa hoặc sự thù địch trong việc thực thi các quyền hợp pháp đối với các vùng biển của chúng tôi, bao gồm cả bãi cạn Ayungin, vốn là một phần của vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của chúng tôi.
Chúng tôi yêu cầu Trung Quốc chứng minh bằng hành động chứ không phải bằng lời nói rằng họ là thành viên có trách nhiệm và đáng tin cậy của cộng đồng quốc tế”, NTF-WPS cho hay.
Dù lên án Mỹ triển khai máy bay không người lái (UAV) đến Biển Đông, nhưng chính Trung Quốc từ sớm cũng tăng cường lực lượng UAV hoạt động tại vùng biển này dẫn đến nhiều quan ngại.
Sáng kiến minh bạch chiến lược Biển Đông (SCSPI), thuộc Đại học Bắc Kinh (Trung Quốc), mới đây công bố báo cáo mới về tình hình Biển Đông.
Mỹ “lên đời” UAV hoạt động ở Biển Đông
Theo đó, UAV tầm xa MQ-4C đang tăng cường hoạt động ở Biển Đông. Hoạt động tự động bằng cách sử dụng các cảm biến hiện đại, MQ-4C có thể hoạt động với máy bay chống ngầm có người lái để thực hiện các nhiệm vụ tình báo, giám sát và trinh sát trên các khu vực đại dương, vùng biển lớn.
Phát biểu khi trình bày báo cáo trên, Giám đốc SCSPI Hồ Ba cho hay: “Kể từ tháng 10 năm ngoái, MQ-4C đã thay thế hoàn toàn MP-3E, nên việc nâng cấp thế hệ UAV đã hoàn tất, ít nhất là ở khu vực Biển Đông và eo biển Đài Loan”. Báo cáo trên cũng nêu: “Bằng cách cung cấp hỗ trợ quân sự, hỗ trợ hàng hải và đào tạo nhân sự cho các nước trong khu vực, Mỹ tiếp tục tăng cường năng lực hàng hải và mở rộng nhận thức hàng hải của các bên tranh chấp khác ở Biển Đông, các đồng minh và đối tác trong khu vực”. Ông Hồ Ba cũng cho rằng việc Mỹ tăng cường hoạt động của UAV có thể làm tăng nguy cơ “va chạm và đánh giá sai lầm”.
Liên quan vấn đề Mỹ đưa MQ-4C vào hoạt động tại Biển Đông, từ năm 2020, tờ South China Morning Post dẫn lời chuyên gia quân sự Tống Trung Bình (Trung Quốc) nhận định: “Việc Mỹ triển khai các máy bay giám sát như UAV MQ-4C hay các loại máy bay trinh sát, chống tàu ngầm P-8A và P-3C có thể giúp Hải quân Mỹ theo dõi các tàu chiến, tàu ngầm và các hoạt động dưới nước khác trong khu vực”. Chiến lược của Trung Quốc
Thực tế, Trung Quốc cũng đẩy mạnh hoạt động của UAV ở Biển Đông từ nhiều năm qua.
Tháng 9.2019, người phát ngôn Bộ Ngoại giao VN đã lên tiếng phản đối việc Trung Quốc tiến hành xây dựng mạng lưới máy bay không người lái ở khu vực Biển Đông để phục vụ kế hoạch giám sát và kiểm soát toàn bộ khu vực. Trước đó, Cục Nam Hải thuộc Bộ Tài nguyên Trung Quốc cho biết đã triển khai mạng lưới UAV ở Biển Đông để theo dõi, giám sát những thực thể và vùng biển xa bờ. Mạng lưới giám sát UAV này gồm các thiết bị được tích hợp camera độ phân giải cao, có phạm vi quan sát rộng, truyền hình ảnh theo thời gian thực để chuyển về các cơ sở mặt đất và cho chất lượng hình ảnh như thực. Các UAV thu thập hình ảnh hoặc quay phim trực tiếp và truyền về bộ phận thu phát tín hiệu trên mặt đất.
Trả lời Thanh Niên, TS Koh Swee Lean Collin (chuyên gia về quốc phòng tại Trường Nghiên cứu quốc tế S.Rajaratnam, Singapore) từng phân tích: “Các UAV là một phần của mạng lưới tình báo thu thập thông tin, giám sát và do thám (ISR) của Trung Quốc trên Biển Đông. Mạng lưới ISR không chỉ dựa vào nền tảng của một vài loại cảm biến đơn thuần vốn có thể bị cản trở, ví dụ như vệ tinh bị mây che phủ. Vì thế, UAV giúp lấp đầy những khoảng trống nhất định. Hơn nữa, thực hiện các nghiệp vụ ISR bằng UAV thì chi phí rẻ hơn là triển khai máy bay có người lái”.
Giữa năm 2022, tờ Hoàn Cầu thời báo đưa tin các học viện, cơ sở đào tạo của Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc (PLA) gần đây đã tích hợp một số lượng lớn thiết bị không người lái và thông minh bao gồm các phương tiện không người lái, UAV và robot vào khóa huấn luyện đổ bộ cho học viên sĩ quan. Tờ báo dẫn lời một chuyên gia quân sự nhận xét cuộc huấn luyện cho thấy PLA đang chuẩn bị cho quân đội có khả năng đổ bộ nhanh chóng và trong đó việc sử dụng phương tiện không người lái sẽ là một phần quan trọng. Chuyên gia này phân tích đổ bộ tấn công là năng lực quan trọng để PLA có thể tác chiến ở những khu vực như eo biển Đài Loan và Biển Đông.
Thực tế gần đây, UAV của Trung Quốc cũng thường xuyên được ghi nhận ở khu vực phía bắc Biển Đông khi tiến hành các phi vụ nhằm vào Đài Loan.
Việt Nam kiên quyết phản đối và bác bỏ tất cả các yêu sách trái luật pháp quốc tế, vi phạm chủ quyền của Việt Nam sau khi Bộ Ngoại giao Trung Quốc và Philippines lời qua tiếng lại về cái gọi là quyền lịch sử trên Biển Đông.
Trước đó, vào ngày 14-3, trong cuộc họp báo thường kỳ của Bộ Ngoại giao Trung Quốc, người phát ngôn bộ này là ông Uông Văn Bân khẳng định Trung Quốc có “quyền lịch sử trên Biển Đông”.
Nguyên do là ông này nhận được một câu hỏi liên quan phát ngôn của Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. về yêu sách đường đứt đoạn của Trung Quốc trên Biển Đông.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc kế đó ngang nhiên cho rằng Trung Quốc “là nước đầu tiên thực hiện quyền chủ quyền và quyền tài phán” đối với “Nam Hải chư đảo và các vùng biển liên quan”.
“Nam Hải chư đảo” là cách Trung Quốc gọi những quần đảo trên Biển Đông, trong đó có quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa thuộc chủ quyền của Việt Nam.
Cũng theo ông Uông Văn Bân, phía Philippines nên ngừng xuyên tạc quan điểm của Trung Quốc, không sử dụng vấn đề Biển Đông để kích động và cậy nhờ “thế lực bên ngoài” để phá hoại hòa bình và ổn định ở khu vực.
Đáp lại, ngày 17-3, Bộ Ngoại giao Philippines ra tuyên bố khẳng định nước này “từ lâu đã có chủ quyền và thực hiện quyền kiểm soát hành chính đối với Bajo de Masinloc (cách Philippines gọi bãi cạn Scarborough – PV), cũng như nhiều thực thể khác ở phía tây Palawan mà hiện nay tạo thành Nhóm đảo Kalayaan (bao gồm một phần quần đảo Trường Sa của Việt Nam – PV)”.
Phía Philippines cũng bác bỏ cái gọi là “quyền lịch sử” của Trung Quốc trên Biển Đông cùng những yêu sách của nước này là vô căn cứ.
“Philippines chưa bao giờ lợi dụng vấn đề Biển Đông để làm gia tăng căng thẳng, đánh lừa cộng đồng quốc tế hoặc phá hoại hòa bình và ổn định trong khu vực. Philippines kêu gọi Trung Quốc xem xét lại quan điểm và yêu sách vô căn cứ của mình”, Bộ Ngoại giao Philippines nhấn mạnh.
Ngày 23-3, trả lời câu hỏi của phóng viên về quan điểm của Việt Nam trước các phát ngôn của Philippines và Trung Quốc, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng nêu rõ:
“Như đã nhiều lần khẳng định, Việt Nam có đầy đủ cơ sở pháp lý và bằng chứng lịch sử khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa phù hợp luật pháp quốc tế, cũng như có chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán đối với các vùng biển của mình được xác lập phù hợp với Công ước của Liên Hiệp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS).
Liên quan đến các yêu sách ở Biển Đông trái luật pháp quốc tế, vi phạm chủ quyền của Việt Nam đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, cũng như vi phạm chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam đối với các vùng biển của Việt Nam được xác lập phù hợp với UNCLOS 1982, lập trường của Việt Nam là luôn rõ ràng, nhất quán và đã được khẳng định nhiều lần. Theo đó, Việt Nam kiên quyết phản đối và bác bỏ tất cả các yêu sách này.
Việt Nam mong muốn các quốc gia liên quan thực sự tôn trọng và tuân thủ các quy định của UNCLOS 1982, cùng đóng góp vào việc duy trì hòa bình, ổn định và tìm kiếm các giải pháp cơ bản, lâu dài ở Biển Đông”.
