Quan điểm của người Nhật Bản đối với tìm kiếm và đảm bảo hòa bình đang dần thay đổi trong 10 năm trở lại đây.

Trong nhiều năm, giới tinh hoa Nhật Bản tin rằng hòa bình sẽ được đảm bảo bằng trung lập – một sự ám ảnh bởi những ràng buộc sau Thế chiến thứ 2. Những bộ não mới đứng sau việc xây dựng chính sách đối ngoại của Nhật Bản trong thế kỷ 21 đã được yêu cầu phải thoát khỏi “chiếc hộp” đó.

Một liên minh phi chính thức Mỹ – Nhật – Philippines đang dần thành hình tại Tây Thái Bình Dương mà Tokyo là mắt xích quan trọng. Quan điểm của người Nhật đối với tìm kiếm và đảm bảo hòa bình đang dần thay đổi trong 10 năm trở lại đây.
Hòa bình thông qua răn đe

Năm 2012, Nhật Bản tuyên bố quốc hữu hóa quần đảo Senkaku mà Trung Quốc cũng tuyên bố chủ quyền và gọi là Điếu Ngư trên biển Hoa Đông. Bắc Kinh đã phản ứng mạnh mẽ và sau đó các cuộc biểu tình chống Nhật nổ ra trên hơn 100 thành phố Trung Quốc.

Một năm sau đó, Hội đồng An ninh quốc gia Nhật Bản (NSC) ra đời. Phản ứng mạnh mẽ của Bắc Kinh được cho là nguyên nhân chính dẫn đến việc thành lập cơ quan mới này.

Thủ tướng Nhật Bản khi đó là ông Abe Shinzo đã yêu cầu các bộ Quốc phòng, Ngoại giao, Kinh tế và Lực lượng phòng vệ cử những người giỏi nhất vào ban thư ký của NSC.

Theo báo Nikkei Asia, các nhân viên của NSC (hiện khoảng 110 người) đã được giao nhiệm vụ xây dựng chiến lược không bị ràng buộc bởi nỗi ám ảnh của Nhật Bản sau Thế chiến thứ 2 là phải trung lập địa chính trị.

Trong 10 năm sau khi NSC hoạt động, tiếng nói của Tokyo trong các vấn đề địa chính trị quốc tế đã tăng lên đáng kể.

“Trong nhiều năm, người dân Nhật Bản nghĩ rằng con đường dẫn đến hòa bình là trung lập. Nhưng ngày càng rõ ràng rằng hòa bình sẽ không được thiết lập bởi Nhật Bản, bằng tay không và tự cam kết trung lập. Hòa bình đến từ việc nhìn thẳng vào cán cân quyền lực khu vực và tạo ra sự răn đe”, một quan chức cấp cao của NSC nói với Nikkei Asia nhưng đề nghị không nêu tên.

Tổ chức của NSC dựa trên mô hình của Anh, vốn chỉ mới được thành lập vào năm 2010.

Một phái đoàn gồm bốn thành viên, trong đó có ông Ryoichi Oriki, cựu sĩ quan hàng đầu của Lực lượng Phòng vệ biển Nhật Bản, đã dành năm ngày ở London.

“Chúng tôi biết rằng điều quan trọng là NSC phải là cơ quan ra quyết định, không chỉ là nơi thảo luận hay phối hợp”, ông Oriki nói. Điều này đồng nghĩa những kết luận tại NSC sẽ đi thẳng đến cấp cao nhất, không thông qua bộ ngành nào nữa để cho ý kiến.
Diễn tập hàng hải Mỹ – Nhật – Philippines
Vào tháng 4-2023, người đứng đầu Lực lượng Phòng vệ biển Nhật Bản, đô đốc Ryo Saka, đã có chuyến thăm sáu ngày đến Úc.

Trong chuyến thăm, ông Saka đã thị sát một căn cứ tàu ngầm của Úc, nơi các tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân mới của Canberra sẽ đồn trú. Ông cũng nói về việc cần phải có sự phân chia vai trò và hợp tác để đảm bảo ổn định khu vực.

Việc tăng cường quan hệ với Úc là một phần trong nỗ lực thắt chặt quan hệ giữa nhóm Bộ tứ kim cương (QUAD) gồm: Mỹ, Úc, Nhật Bản và Ấn Độ.

Ông Ashley Townshend, thành viên cấp cao của Quỹ Carnegie vì Hòa bình quốc tế, cho biết mặc dù vẫn đang trong giai đoạn đầu của quan hệ đối tác quốc phòng, chuyến thăm của ông Saka có thể dẫn đến việc Úc và Nhật Bản cuối cùng sẽ sử dụng các cơ sở của nhau để tiếp nhiên liệu, tái vũ trang, sửa chữa, bảo dưỡng, đại tu và hộ tống các tàu và máy bay của nhau.

Xa hơn về phía đông bắc, tại Philippines, Nhật Bản cũng đang xây dựng một mối quan hệ ba bên gồm: Mỹ – Nhật – Philippines. Mặc dù là đồng minh hiệp ước, quan hệ Mỹ – Philippines thường hứng chịu nhiều rủi ro hơn quan hệ Nhật – Philippines. Điều này đã được thể hiện rõ dưới thời Tổng thống Rodrigo Duteters.

Do đó, đã có nhiều tiếng nói kêu gọi Tokyo thay mặt Washington củng cố liên minh với Manila. Một nhóm nghiên cứu của Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế CSIS (Mỹ) thậm chí còn đề xuất Nhật Bản nên đầu tư nhiều hơn vào Philippines, giúp Manila đảm bảo an ninh và tự cường kinh tế.

Kể từ năm 2012, Nhật Bản đã cung cấp tàu tuần tra cho Philippines bên cạnh xây dựng năng lực thực thi pháp luật trên biển cho Manila. Thông báo ngày 29-5 của Tuần duyên Philippines đánh dấu một cột mốc mới trong quan hệ hai bên.

Theo đó, lực lượng tuần duyên Nhật Bản, Mỹ và Philippines sẽ lần đầu tiên tổ chức diễn tập chung ngoài khơi bán đảo Bataan từ ngày 1 đến 7-6 này. Mặc dù Manila trấn an nó không liên quan gì đến những gì vừa xảy ra trên Biển Đông, khu vực diễn tập đối diện Biển Đông lại cho thấy điều ngược lại.

Việc hiện thực hóa diễn tập ba bên Mỹ – Nhật – Philippines diễn ra rất nhanh chóng, chỉ vài tháng sau khi điều này được nhắc đến trong tuyên bố chung giữa Tổng thống Mỹ Joe Biden và Tổng thống Ferdinand Marcos sau chuyến thăm Nhà Trắng. Manila cũng đang tìm cách thiết lập cơ chế ba bên gồm Mỹ – Úc – Philippines trong tương lai.

Theo truyền thông Nhật Bản, Tokyo còn mong muốn lớn hơn thế. Nhật Bản đang thúc đẩy hình thành một QUAD (bộ tứ kim cương) mới gồm: Mỹ, Nhật, Úc và Philippines với trọng tâm là đối phó với các diễn biến đáng lo ngại trên biển và đảo Đài Loan. Trong đó Nhật Bản giữ vai trò nòng cốt, giống như cách nước này đã thúc đẩy khái niệm “Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương” tự do và rộng mở vào năm 2016.

BDN

Views: 0

Sức mạnh quân sự Việt Nam hay hải quân Việt Nam đều không quá nổi trội so với các cường quốc trên thế giới, chỉ cần so với Trung Quốc chúng ta chỉ bằng một phần mười họ. Tuy nhiên Việt Nam lại được trời ban cho những lợi thế địa lý mà bất kỳ ông nào trên thế giới cũng khao khát có được, trong đó không thể không kể đến cảng Cam Ranh.

Cam Ranh là cảng đặc biệt quan trọng không chỉ với Việt Nam mà với Nga, Mỹ, Nhật, Trung Quốc và cả Ấn Độ, nó tạo ra ảnh hưởng rất lớn đến sức mạnh quân sự trong khu vực, chỉ cần Việt Nam gật đầu, lập tức một số các cường quốc trên xe nhảy vào thuê ngay, vậy Cam Ranh có gì đặc biệt ? Tại sao nó lại là một trong ba cảng biển hoàn hảo nhất trên thế giới mà quốc gia nào cũng thèm khát ?

Theo các nhà địa lý quốc tế, có ba cảng biển tự nhiên tốt nhất trên thế giới San Francisco của Mỹ, Rio de Janeiro của Brazil và Cam Ranh của Việt Nam. Tạp chí Tuần tin tức của Trung Quốc khẳng định: có lẽ cả Châu Á cũng không thể tìm kiếm được cảng nào độc đáo và nguy hiểm như Cam Ranh của Việt Nam, trong khi báo Mỹ nhận xét: ai chiếm được vịnh Cam Ranh người đó sẽ chiếm được một nửa Trung Quốc và có thể kiểm soát được tuyến đường giao thông biển Á- Âu. Như vậy, vai trò của Cam Ranh là không phải bàn cãi.

Đây là những lý do khiến nó trở nên đặc biệt như vậy.

Thứ nhất, cảng Cam Ranh rất an toàn, nhìn vào dáng của vịnh Cam Ranh các bạn có thể thấy nó được bao quanh bởi các dãy núi, các núi này cao khoảng 400 đến 1.000 m, theo chia sẻ của Đại tá Nguyễn Đôn Hòa- Nguyên Phó Chủ nhiệm Kỹ thuật Hải quân chúng ta có thể liên tưởng nó như hai cánh tay đang ôm ấp che chở cho đứa con bé nhỏ, bên trong vịnh là cảng Cam Ranh với vị trí thế này nếu do bão ở ngoài cấp 5 cấp 6 thì gió bên trong vịnh chưa tới cấp 3, tàu thuyền đỗ trong cảng sẽ luôn yên tâm rằng gió bão không thể nào tàn phá được. Bên cạnh đó, vịnh Cam Ranh có cửa vào rất hẹp, xung quanh là núi, cực kỳ hoàn hảo cho việc phòng thủ, nhưng lại rất dễ dàng cho việc tấn công kẻ thù.

Thứ hai, cảng Cam Ranh rất thuận lợi cho công tác hậu cần nếu xảy ra chiến tranh. Với vùng nước rộng lên tới 100 km2, nước ở đây có độ sâu từ 16 đến 25 m, có nơi sâu tới 32m và không có núi đá ngầm, điều này có ý nghĩa rất quan trọng, vì thường các cảng trên thế giới khá nông, tàu thuyền lớn không thể tiến vào gần bờ, còn Cam Ranh thì khác, nó cho phép các tàu lớn hơn 100.000 tấn ra vào dễ dàng, bất kể là thời điểm nào trong năm. Không giống như Nga có cảng nước sâu, nhưng mùa đông bị đóng băng tàu không vào được. Với diện tích rộng trong vịnh cảng Cam Ranh có thể cho phép 40 tàu chiến lớn cùng neo đậu, kể cả tàu sân bay. Bên cạnh cảng Cam Ranh đã xây dựng một sân bay dài và rộng, sân bay quốc tế Cam Ranh với đường băng dài hơn 3.000 m, đủ khả năng cho máy bay chở khách cỡ lớn, sân bay có thể đảm bảo cho các loại máy bay vận tải hạng nặng như C-141, C-5 Galaxy; I-76 hay các máy bay ném bom chiến lược B52, Tu-95 cất, hạ cánh.

Thứ ba, Cam Ranh nằm ở vị trí chiến lược, Cam Ranh nằm ngay cạnh con đường hàng hải tấp nập bậc nhất thế giới, nhiều nhà chiến lược phương Tây đã đánh giá Cam Ranh là một pháo đại tự nhiên lý tưởng, một đồn phòng vệ của Thái Bình Dương. Từ Cam Ranh có thể khống chế được toàn khu vực Biển Đông và là khu vực phòng thủ trọng yếu chiến lược giữa Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương. Tạp chí Hải quân Proccedings số tháng 10/1991 có viết: đối với hải quân Mỹ, Nga hay Trung Quốc ai làm chủ được cảng Cam Ranh người đó sẽ làm chủ được trò chơi mèo và chuột ở vùng biển Đông Nam Á và Biển Đông. Nếu bố trí tên lửa phòng không ở vịnh Cam Ranh và những cao điểm xung quanh thì toàn bộ eo biển Malacca và eo biển Singapore đều nằm trong tầm khống chế của hỏa lực của những tên lửa đó. Ngoài ra, vịnh Cam Ranh còn có thể cho phép triển khai hệ thống giám sát điện tử để kiểm soát toàn bộ khu vực Bắc Ấn Độ Dương, vịnh Princesa và biển Hoa Đông. Ông Horoyuki Noguchi chuyên gia quân sự Nhật Bản cho rằng: Cam Ranh là khắc tinh của đường lưỡi bò bịa đặt của Trung Quốc, với địa thế độc đáo trên bàn cờ khu vực Đông Nam Á, Cam Ranh của Việt Nam có thể là thanh kiếm sắt chặn đứng mọi mưu đồ của Trung Quốc thò đường lưỡi bò ra ngoài Biển Đông.

Chính vì vai trò trọng yếu trong cán cân khu vực Đông Nam Á, không ít các quốc gia muốn được tiếp cận với cảng Cam Ranh.

Đầu tiên là Mỹ, việc cho phép Mỹ được tiếp cận lâu dài với vịnh Cam Ranh sẽ làm vô hiệu hóa nhiều cơ sở quân sự mà Trung Quốc xây dựng phi pháp ở Biển Đông. Đứng cạnh một nước lớn là Trung Quốc mà lại cho Mỹ thiết lập căn cứ quân sự thì rất có thể Việt Nam sẽ rơi vào hoàn cảnh như Ukraina, cho nên Việt Nam sẽ không cho phép điều này xảy ra.

Thứ hai là Nga, Nga là nước thể hiện sự mong muốn quay trở lại Cam Ranh rõ ràng nhất, sau một phần tư thế kỷ đóng quân tại đây. Nga từ lâu đã có quan hệ tốt đẹp với Việt Nam trong lĩnh vực quân sự, quân đội Việt Nam vẫn mua chủ yếu vũ khí từ Nga, trong đó bao gồm 6 tàu ngầm Kilo trị giá 2,6 tỷ USD, quan ngại lớn nhất của Việt Nam với Nga vào lúc này là việc Nga đang có khuynh hướng ủng hộ Trung Quốc trong vấn đề Biển Đông.

Thứ ba là Nhật, Người Nhật chẳng xa lạ gì với vịnh Cam Ranh, quân đội Nhật đã từng sử dụng vịnh Cam Ranh để tấn công Malaysia vào năm 1942, gần đây 2 tàu khu trục của Nhật đã đến căn cứ quân sự này trong bối cảnh hải quân Nhật đang muốn tăng cường can thiệp vào Biển Đông, Nhật cần sử dụng vịnh Cam Ranh cho mục đích hậu cần.

Thứ tư là Trung Quốc, mặc dù Trung Quốc đang đối đầu với Việt Nam trong vấn đề Biển Đông, nhưng Trung Quốc vẫn tham vọng được sử dụng căn cứ Cam Ranh. Nếu có được cảng Cam Ranh Trung Quốc sẽ như hổ mọc thêm cánh.

BDN

Views: 0

Hôm 25-5, Bộ Ngoại giao Việt Nam đã phản đối mạnh mẽ tàu khảo sát Hướng Dương Hồng 10 của Trung Quốc cùng một số tàu hải cảnh, tàu cá bảo vệ đã xâm phạm vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Việt Nam được xác lập phù hợp với UNCLOS năm 1982.

Việt Nam cũng khẳng định việc Trung Quốc lắp đặt các phao đèn báo hiệu tại các thực thể ở quần đảo Trường Sa trên Biển Đông mà không được sự đồng ý của Việt Nam là “vi phạm chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo này, vì vậy không có giá trị pháp lý”.

5 lực lượng phối hợp trên Biển Đông

Hai hành động phi pháp trên của Trung Quốc trong vùng biển của Việt Nam nằm trong chuỗi hoạt động “vây lấn” mà nước này đang thực hiện từ đầu tháng 4 đến nay ở Biển Đông. Thế trận “vây lấn” lần này của Trung Quốc mang tính phức hợp, liên hoàn và được triển khai đồng loạt ở nhiều vị trí chiến lược.

Trung Quốc đã huy động đến năm lực lượng tham gia thế trận phức hợp lần này với những nhiệm vụ “vây”, “lấn” và “tấn” cụ thể bao gồm: dân binh, hải cảnh, hải tuần, hải quân và cuối cùng là các tàu khảo sát hàng hải.

Trong đó, sự phân nhiệm giữa các lực lượng này nhằm thực hiện định hướng “bình thường hóa” các cuộc đối đầu trong phạm vi “đường 9 đoạn” (đường lưỡi bò) phi pháp được bộc lộ cụ thể như sau:

Thứ nhất là lực lượng dân binh của Trung Quốc với vai trò thường trực ở cả hai chức năng trong công tác “vây”. Chức năng đầu tiên là phong tỏa các thực thể chưa có người ở khu vực trung tâm “đường 9 đoạn” phi pháp thông qua sự hiện diện tập trung quanh hai thực thể đá Ba Đầu (với hơn 100 tàu) và bãi Sabin (18 tàu) theo ghi nhận vào ngày 23-4.

Chức năng kế tiếp là bảo vệ vòng trong cùng khi hộ tống các tàu khảo sát hàng hải hoặc các khu vực do Trung Quốc kiểm soát trái phép trên Biển Đông.

Sự kiện tám tàu dân binh Trung Quốc được phát hiện di chuyển cắt ngang đội hình các tàu hải quân của ASEAN và Ấn Độ, trong khuôn khổ diễn tập AIME-23 vào ngày 9-5 vừa qua, là minh chứng điển hình cho chức năng này.

Thứ hai là lực lượng hải cảnh. Với chức năng chấp pháp, lực lượng này thực hiện công tác “lấn” một cách chủ động nhằm hỗ trợ lực lượng dân binh Trung Quốc ở trên đối trọng với các tàu chấp pháp của ASEAN.

Điển hình là sự túc trực thường xuyên của hai tàu hải cảnh Trung Quốc 4303 và 5305 hộ tống tàu khảo sát Hướng Dương Hồng 10 ở khu vực bãi Tư Chính của Việt Nam từ giữa tháng 5.

Thứ ba là lực lượng hải quân, tuy không can dự trực tiếp vào thế trận do dân binh – hải cảnh thực hiện mà chủ yếu hiện diện từ xa ở vòng ngoài cùng thông qua hai hoạt động được ghi nhận.

Một là tuyên bố tự tập trận ở một số khu vực trên Biển Đông theo thông báo vào ngày 27-4 và hai là tiến hành tập trận song phương Trung Quốc – Singapore, từ ngày 28-4 đến 1-5 tại vùng biển quốc tế sát mũi phía nam của Biển Đông, mà phía Trung Quốc tuyên truyền rằng “sẽ thúc đẩy sự cởi mở và hiểu biết lẫn nhau” ở vùng biển này.

Ngoài ra, cũng có ghi nhận về hiện diện không rõ chủ ý của tàu hải quân Trung Quốc, quanh khu vực đảo Thị Tứ (của Việt Nam nhưng phía Philippines chiếm đóng trái phép) vào ngày 23-4 trong động thái hỗ trợ công tác “tấn” của hải cảnh Trung Quốc.

Hai lực lượng còn lại là nhóm tàu khảo sát hàng hải và tàu hải tuần. Hai nhóm tàu này tuy xuất hiện đơn lẻ nhưng lại có sự phối hợp hoạt động rất tinh vi.

Cụ thể, mặc dù hiện chỉ có tàu khảo sát Hướng Dương Hồng 10 hiện diện trái phép trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam ở bãi Tư Chính, nhưng vẫn còn hai tàu khảo sát Hướng Dương Hồng 14 và Hướng Dương Hồng 31 được xác định vẫn đang hiện diện trong khu vực quanh cụm Sinh Tồn thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam.

Cả hai khu vực này đều có trữ lượng dầu mỏ lớn cùng những ngư trường dồi dào trên Biển Đông, đặc biệt là bãi Tư Chính được phía Trung Quốc ước tính có đến 5 tỉ tấn dầu.
Việt Nam yêu cầu các cơ quan liên quan phía Trung Quốc tuân thủ nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao hai nước, chấm dứt ngay hoạt động xâm phạm, rút tàu Hướng Dương Hồng 10 và các tàu hải cảnh, tàu cá ra khỏi vùng biển Việt Nam, tôn trọng quyền chủ quyền, quyền tài phán của Việt Nam, thực hiện nghiêm túc Tuyên bố ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), giữ gìn hòa bình, hợp tác và phát triển ở Biển Đông, đóng góp vào việc phát triển quan hệ hai nước.

Phó phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam PHẠM THU HẰNG trả lời báo chí ngày 25-5.

Giương đông kích tây

Có hai mục tiêu chiến lược chính trong thế trận của Trung Quốc trên Biển Đông lần này. Thứ nhất, Trung Quốc chủ động gây rối các hoạt động mở rộng khai thác các lô dầu khí có trữ lượng lớn của nhóm A5 (Indonesia, Malaysia, Brunei, Philippines và Việt Nam) ở khu vực được cho là chồng lấn giữa EEZ của các nước A5 với “đường 9 đoạn phi pháp” của Bắc Kinh.

Điển hình là gây rối việc mở rộng mỏ Kawasari, lô SK316 của Malaysia thuộc bãi Luconia và lô Tuna (Cá Ngừ) của Indonesia có vị trí nằm cách đường phân định EEZ với Việt Nam 13km.

Thứ hai, Trung Quốc cũng “giương đông kích tây” để củng cố các phương án pháp lý mà nước này có lợi thế.

Trong đó, sự kiện tàu khảo sát Hướng Dương Hồng 10 hiện diện khiêu khích ở bãi Tư Chính, thuộc bờ tây của Biển Đông, dường như có dấu hiệu giảm áp lực cho việc Trung Quốc thả phao đèn hiệu ở cụm Sinh Tồn thuộc bờ đông Biển Đông được diễn ra cùng lúc nhưng trong thời gian ngắn.

Và cả hai sự kiện này lại đang khiến dư luận ít chú ý đến động thái Cục Quản lý di sản văn hóa quốc gia Trung Quốc công bố tiến độ khảo sát hai xác tàu đắm ở khu vực phía tây bắc của Biển Đông.

Công tác khảo sát tàu đắm này, bao gồm cả việc thiết lập thiết bị định vị dưới nước và bổ sung vào hệ thống 124 di tích khảo cổ đáy biển, vừa được công bố sẽ góp phần hoàn thiện hồ sơ Di sản Văn hóa con đường tơ lụa hàng hải của Trung Quốc, vốn muốn đệ trình Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc (UNESCO).

Không chỉ vậy, việc hoàn thiện các hệ thống dữ liệu địa chất và sinh thái ở Biển Đông cũng giúp Trung Quốc có thể chứng minh năng lực đảm bảo an toàn hàng hải vượt trội các nước trong khu vực.

Đây sẽ là một chỉ dấu quan trọng, khi các phiên tòa phân định biển trong tương lai có xu hướng ưu tiên cho quốc gia nào có khả năng thực thi năng lực chấp pháp thực tế ở khu vực tranh chấp theo nguyên tắc chiếm hữu thực sự (à titre de souverain).

Như vậy, có thể thấy đây là giai đoạn có nhiều động thái quyết đoán và đồng bộ đang diễn ra trên Biển Đông từ cả Trung Quốc và khối A5 thuộc ASEAN.

Trong bối cảnh các cuộc đàm phán thực hiện Tuyên bố ứng xử (DOC) và xây dựng Bộ quy tắc ứng xử (COC) đang đến những giai đoạn cuối cùng, các hoạt động leo thang căng thẳng tuy vẫn thuộc phạm vi “vùng xám” từ phía Trung Quốc cho thấy nước này sẽ không dễ từ bỏ các mục tiêu duy trì ảnh hưởng đơn phương phi pháp trên Biển Đông.

Sự đoàn kết nhằm chia sẻ thông tin cũng như thực hiện các bước phối hợp đồng bộ của nhóm A5 nói chung và khối ASEAN lúc này là vô cùng cấp thiết.

BDN

Views: 0

Các động thái quân sự, dân sự mới của Trung Quốc trên bán đảo Đông Dương và Biển Đông cho thấy Bắc Kinh ngày một hung hăng hơn khi đang tăng cường vũ lực và uy hiếp các nước láng giềng trong khu vực này. Chiến tranh pháp lý mà Trung Quốc đang dựa vào là chưa từng có tiền lệ.

Đầu năm nay, Campuchia đã công bố kế hoạch xây dựng một trạm phòng không và mở rộng hệ thống radar tại Công viên Quốc gia Ream. Địa điểm được đề xuất nằm gần một cơ sở hải quân do Trung Quốc tài trợ ở tỉnh Sihanoukville. Chính phủ Hoa Kỳ đã cảnh báo rằng căn cứ hải quân Ream đang được lén lút biến thành căn cứ quân sự ở nước ngoài thứ hai của Trung Quốc.

Hồi tháng 3/2023, Trung Quốc và Campuchia lần đầu tiên tổ chức tập trận chung. Từ ngày 9 đến ngày 28/5/2023, Trung Quốc lần đầu tiên tổ chức tập trận chung với Lào, đồng thời cho tàu khảo sát Xiang Yang Hong-10 xâm nhập sâu vào vùng đặc quyền kinh tế Việt Nam từ hôm 7/5/2023, và hoạt động liên tục nhiều đợt từ đó đến nay. Bên cạnh đó, Trung Quốc cũng thực thi lệnh cấm đánh cá trên Biển Đông đến hết mùa hè năm nay.Nhà nghiên cứu Raymond Powell ở Đại học Stanford cho biết: “Tại Campuchia, việc Trung Quốc phát triển Căn cứ Hải quân Ream, cũng như Sân bay Quốc tế Dara Sakor gần đó, cả hai căn cứ này đều là những điểm triển khai tác chiến tiềm năng cho lực lượng hải quân và không quân Trung Quốc. Tôi chắc chắn muốn nói rằng Việt Nam nên hết sức quan tâm và nên cảnh giác với những dấu hiệu cho thấy Campuchia có ý định mở rộng quyền tiếp cận cho các hoạt động quân sự của Trung Quốc đối với các căn cứ này”.Xét về vị trí địa lý, căn cứ Hải quân Ream và Không quân Dara Sakor của Trung Quốc ở Campuchia thực sự có ý nghĩa chiến lược, vì chúng cách đảo Phú Quốc chỉ khoảng 30km. Những căn cứ này cũng giúp Trung Quốc dễ dàng kiểm soát Vịnh Thái Lan và vươn tầm ảnh hưởng tới eo biển Malacca.Tuy vậy, các nhà quan sát đều cho rằng Trung Quốc không muốn có xung đột quân sự lớn với Việt Nam vào thời điểm này. Bởi vì như thế sẽ tạo ra cớ cho các nước đối thủ can thiệp quân sự vào. Trong khi đó, với chiến thuật vùng xám, tiến dần dần theo cách “tằm ăn lá”, họ có thể từng bước gây áp lực lên các nước trong khu vực”.Chiến thuật của Trung Quốc đối với Việt Nam được đánh giá là tương tự với chiến thuật họ dùng với Philippines. Đó là tăng cường các lực lượng quân sự áp sát biên giới trên biển hoặc trên bộ nhưng là để gây sức ép trên bàn đàm phán.Nhà nghiên cứu Phan Văn Song, một cộng tác viên của Qũy Nghiên cứu Biển Đông, cho rằng lệnh cấm bắt cá “ngoài lý do về môi trường như Trung Quốc nói, chắc chắn đó cũng là một hành động thể hiện sự kiểm soát thực tế các khu vực biển này, một yếu tố rất quan trọng để chứng minh chủ quyền trước toà trong khu vực có tranh chấp. Đây là chiến thuật cài bẫy bằng sự mập mờ. Nếu các nước liên quan không phản đối, Trung Quốc sẽ nói là đã ngầm thừa nhận chủ quyền của Trung Quốc. Nếu các nước này phản đối, họ sẽ bị rêu rao là không hợp tác trong vấn đề bảo vệ môi trường. Ngoài ra, lệnh cấm đánh cá của Trung Quốc cũng đặt ngư dân Việt Nam và các nước xung quanh Biển Đông vào tình thế có nguy cơ bị lực lượng chấp pháp của Trung Quốc xâm hại, tấn công. Nguy cơ lực lượng chấp pháp của các nước xung quanh Biển Đông phải va chạm với Trung Quốc cũng ngày càng tăng”.Việt Nam hiện đã chọn cách phản đối và không tuân theo lệnh cấm đó. Ngư dân Việt Nam không chỉ tiếp tục đánh cá trên Biển Đông vì mưu sinh mà còn vì để bảo vệ chủ quyền quốc gia.Trung Quốc từ những năm 2000 đã đặt ra chiến lược “tam chủng chiến pháp”, gồm chiến tranh pháp lý, chiến tranh dư luận và chiến tranh tâm lý. Nhà nghiên cứu Raymond Powell phân tích lệnh cấm đánh cá của Trung Quốc như một kiểu chiến tranh pháp lý.“Họ đơn phương đặt ra luật, về cơ bản là luật nội địa. Và rồi bằng cách áp dụng luật nội địa của mình cho các phần của Biển Đông [vốn là khu vực tự do hàng hải quốc tế], họ mặc nhiên tuyên bố rằng luật nội địa của Trung Quốc áp dụng cho không gian biển đó, ngay cả khi nó nằm trong toàn bộ yêu sách đường đứt đoạn 9 đoạn mà Trung Quốc ứng xử với nó như là vùng nội thủy. Họ muốn gửi một thông điệp rằng luật nội địa của họ là cái cần phải được xem xét, thực thi.Đối với người Trung Quốc thì Công ước của Liên Hiệp quốc về luật biển không áp dụng cho đường chín đoạn trên Biển Đông vì đây là lãnh thổ Trung Quốc. Họ muốn nói rằng họ không thể cho phép Luật biển Quốc tế quyết định những gì xảy ra ở Biển Đông”.Giới quan sát cho rằng mặc dù Trung Quốc đang dần dần tạo sức ép lên Việt Nam từ cả phía đông và phía tây, nhưng ở phía tây, thì nguy cơ đối với Việt Nam ở thời điểm hiện tại là không cao. Vì mặc dù Campuchia đã nghiêng hẳn sang phía Trung Quốc. Lào đang tập trận với Trung Quốc nhưng Lào trong lịch sử chưa có hiềm khích gì lớn với Việt Nam. Tuy vậy, để bảo đảm an ninh ở phía tây, Việt Nam không chỉ chuẩn bị về quân sự mà còn có các biện pháp kinh tế, ngoại giao, và cả gây ảnh hưởng.Mr. Nguyen The Phuong, nghiên cứu sinh chuyên ngành an ninh hàng hải của Đại học UNSW Canberra University, Australia nói, “Việt Nam cần tập trung vào hướng biển. Vì khả năng xảy ra một cuộc tấn công từ phía đất liền thì hoàn toàn không cao. Ở hướng tây, Việt Nam có thể xử lý bằng các mặt trận chính trị, đối ngoại, kinh tế chứ không chỉ bằng bằng quân sự. Nhưng phía biển Đông thì Việt Nam còn lúng túng với các biện pháp kinh tế, chính trị, đối ngoại của mình”.

BDN

Views: 0

Phó phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng nhấn mạnh, Việt Nam yêu cầu Trung Quốc chấm dứt ngay hoạt động xâm phạm, rút tàu Hướng Dương Hồng 10 và các tàu hải cảnh, tàu cá ra khỏi vùng biển Việt Nam.

Ngày 25.5, trả lời câu hỏi của phóng viên đề nghị cho biết phản ứng của Việt Nam trước việc tàu khảo sát Hướng Dương Hồng 10 cùng các tàu hải cảnh, tàu cá Trung Quốc xâm phạm vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam trong thời gian gần đây, Phó phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng khẳng định, Bộ Ngoại giao và các cơ quan chức năng Việt Nam đã giao thiệp nhiều lần với phía Trung Quốc và triển khai các biện pháp phù hợp với luật pháp quốc tế, luật pháp Việt Nam để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Việt Nam.

“Việt Nam yêu cầu các cơ quan liên quan phía Trung Quốc tuân thủ nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao hai nước, chấm dứt ngay hoạt động xâm phạm, rút tàu Hướng Dương Hồng 10 và các tàu hải cảnh, tàu cá ra khỏi vùng biển Việt Nam. Đồng thời, tôn trọng quyền chủ quyền, quyền tài phán của Việt Nam, thực hiện nghiêm túc Tuyên bố ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), giữ gìn hòa bình, hợp tác và phát triển ở Biển Đông, đóng góp vào việc phát triển quan hệ hai nước”, bà Phạm Thu Hằng khẳng định.

Vừa qua, tàu khảo sát Hướng Dương Hồng 10 của Trung Quốc cùng một số tàu hải cảnh, tàu cá đã xâm phạm vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam được xác lập phù hợp với các quy định của Công ước Liên Hiệp Quốc về luật Biển (UNCLOS) 1982.

Trước đó, trong cuộc họp báo chiều 18.5, liên quan về vấn đề này, Phó phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam cũng đã khẳng định: “Đối với các vụ việc xâm phạm quyền chủ quyền, quyền tài phán của Việt Nam, Bộ Ngoại giao và cơ quan chức năng Việt Nam đã, đang triển khai các biện pháp phù hợp với luật pháp quốc tế, luật pháp Việt Nam để bảo đảm quyền, lợi ích chính đáng của Việt Nam”.

BDN

Views: 0

Tại quần đảo Trường Sa của Việt Nam có những đảo và điềm đảo được hình thành từ những bãi san hô hoặc bãi đá bồi đắp. Điều hết sức đặc biệt là khi thủy triều lên, các thực thể này luôn ngập dưới nước, vậy nên chúng được gọi là đảo chìm.

Diện tích khiêm tốn nhưng lại có vị trí chiến lược vô cùng quan trọng trong quần đảo Trường Sa, là Đá Thị- điểm đảo tiền tiêu canh giữ Đá Én Đất.

Đá Thị, hay còn có tên là Đá Núi Thị, là một rạn san hô thuộc cụm Nam Yết của quần đảo Trường Sa hiện Việt Nam đang quản lý thuộc xã Sinh Tồn, thuộc huyện đảo Trường Sa, tỉnh Khánh Hòa. Đá Thị là một rạn san hô có bề mặt tương đối bằng phẳng, hơi tròn và dẹt về hai đầu. Đá này nằm theo trục Đông Bắc- Tây Nam với chiều dài lớn nhất khoảng 2,1km và chiều rộng lớn nhất vào khoảng 1,4 km. Tổng diện tích của Đá Thị vào khoảng 1,75 km2. Đá này có độ sâu không đều và có xu hướng dốc dần về phía Đông Nam, Thủy triều lên cao khoảng 1,2m, toàn bộ đá chìm dưới nước khoảng 0,6m, bản thân đảo đá này nằm trên một thềm san hô ngập nước có chiều dài khoảng 11km, chiều rộng khoảng 2km, diện tích đảo vào khoảng 19,27 km/h (tức khoảng 1.927 ha).

Sau Đảo Tiên Nữ, Đá Thị cùng với Đảo Sinh Tồn Đông là hai đảo xa nhất về phía Đông. Trong số 21 đảo đá đang được Việt Nam quản lý ở quần đảo Trường Sa, cụ thể Đá Thị nằm cách bán đảo Cam Ranh khoảng hơn 600km về phía Đông Nam, cách đảo Trường Sa Lớn 350km về phía Đông Bắc, cách đảo Đá Tiên Nữ khoảng 170 km về phía Bắc. Trong cụm Nam Yết, Đá Thị và thềm san hô của nó nằm cách đảo Ba Bình -đảo lớn nhất của Quần đảo Trường Sa (hiện đang bị Đài Loan chiếm đóng và kiểm soát bất hợp pháp) khoảng 19 km về phía Đông; cách đá Ga Ven, (thực thể bị Trung Quốc chiếm đóng bất hợp pháp từ năm 1988) khoảng 38 km về phía Đông Bắc. Đá Thị và thềm san hô của nó còn nằm cách đảo Nam Yết khoảng 27 km về phía Đông Bắc và cách đảo Sơn Ca chỉ khoảng 7 km về phía Đông.

Có thể nói, Đá Thị cùng với hai đảo là đảo Sơn Ca và Đảo Nam Yết đã tạo thành thế chân kiềng vững chắc của lực lượng hải quân Việt Nam, trước sự hiện diện trái phép của Trung Quốc và Đài Loan tại cụm Nam Yết nói riêng và quần đảo Trường Sa nói chung. Nằm cách Đá Én Đất – rạn san hô của kích thước lớn nhất tại cụm Nam Yết vốn đã bị nước ngoài nhóm ngó lâu nay chỉ khoảng 6 km về phía Tây, có thể nói Đá Thị có vị trí và vai trò vô cùng quan trọng trong việc phát hiện ngăn và chặn những hoạt động của tàu thuyền nước ngoài trong vùng biển của quần đảo Trường Sa.

Quá trình đóng giữ và xây dựng Đảo Đá Thị

Chỉ một ngày sau sự kiện thảm sát Gạc Ma vào ngày 15/3/1988, một lực lượng của lữ đoàn 146 vùng 4 Hải quân và công binh hải quân đã tiếp tục thực hiện kế hoạch chiến lược CQ 88 triển khai đóng giữ và bảo vệ Đá Thị. Đến ngày 3/4/1988, lực lượng công binh đã hoàn thành nhà cao chân và bàn giao cho các chiến sĩ Đảo Đá Thị nhằm đáp ứng nhu cầu nhà ở, sinh hoạt và phòng ngự lâu dài cho quân nhân. Đến năm 1991 nhà cao chân trên Đảo Đá Thị đã được thay thế bằng nhà lâu bền với thiết kế đặc biệt vững chắc và kiên cố hơn để chống chọi với những thiên nhiên khắc nghiệt và phục vụ nhiệm vụ giữ vững chủ quyền biển đảo.

Hiện Việt Nam đang duy trì một tổ hợp kiến trúc nổi trên Đảo Đá Thị – đây cũng chính là điểm đóng quân của lực lượng hải quân Việt Nam tại thực thể này. Cụ thể, tổ hợp kiến trúc này nằm ở phía Đông Bắc của Đảo Đá Thị bao gồm một nhà kiên cố và một nhà văn hóa đa năng được kết nối với nhau bằng một cây cầu bê tông. Việt Nam cũng đã triển khai lực lượng tiến hành thi công và phá đá san hô khai thông một luồng dẫn ở phía Bắc Đá Thị để tạo điều kiện thuận lợi cho tàu thuyền bên ngoài có thể di chuyển vào tổ hợp kiến trúc này dễ dàng.

Tháng 3/2018, huyện đảo Trường Sa, tỉnh Khánh Hòa của Việt Nam đã khởi công công trình Nhà văn hóa đa năng đảo Đá Thị với diện tích nền hơn 900m2, quy mô gồm một tầng ngầm, 3 tầng nổi, một chòi quan sát, bể giữ chữ nước ngọt, biến cấp xuồng … tổng diện tích sử dụng khoảng 2.400m2. Nhìn chung ngoài phục vụ quân nhân trên đảo, công trình này đã góp phần phục vụ cho công tác đón các đón khách đến thăm đảo, cũng như nơi tổ chức các hoạt động giao lưu đón tiếp ngư dân lên đảo tránh mưa bão, cấp cứu, hỗ trợ lương thực và thuốc men.

Tại các đảo chìm việc thực hiện nhiệm vụ sinh hoạt và tăng gia của hải quân gặp rất nhiều khó khăn. Đá Thị cũng không ngoại lệ. Trước đây nguồn nước ngọt dùng cho sinh hoạt và tăng gia chủ yếu được tích trữ từ nước mưa nên việc sử dụng nước phải rất khoa học và tiết kiệm. Những năm gần đây do được trang bị hệ thống bể chứa lớn, đảo đã chủ động đảm bảo được gần như 100% nhu cầu nước sinh hoạt, một môi trường sống ngày càng đầy đủ với những vườn rau xanh mướt. Ngoài rau xanh quân nhân trên đảo cũng chăn nuôi gia súc gia cầm để cải thiện chất lượng bữa ăn hàng ngày.

Hiện nay Đá Thị được trang bị hệ thống năng lượng gió, năng lượng mặt trời, được trang bị tivi, hệ thống karaoke kỹ thuật số hiện đại, trạm thu phát tín hiệu vệ tinh truyền hình Việt Nam đã giúp các quân nhân trên đảo cập nhật kịp thời những thông tin trong nước và thế giới.

Đá Núi Thị vọng ác tiền tiêu của Việt Nam

Như Đảo Sơn Ca và Đảo Nam Yết từ Đá Thị, hải quân Việt Nam vẫn ngày đêm theo dõi sát sao hướng về những thực thể như là đảo Ba Bình hay Đá Ga Ven với tinh thần cảnh giác cao độ để kịp thời phát hiện và ngăn chặn những hành vi xâm phạm chủ quyền của Việt Nam.

Mọi hiện tượng bất thường như là tàu lạ, tàu cá nước ngoài kéo đến neo đậu, đánh bắt hải sản đều sẽ bị phát hiện và xử lý kịp thời. Theo chỉ huy quân đội Việt Nam trên đảo, các trường hợp phát hiện tàu lạ gần Đá Én Đất, vào ban ngày phía Việt Nam sẽ đến phát loa, dùng tín hiện xua đuổi, còn ban đêm sẽ dùng đèn pha cảnh báo.

Đá Thị còn hỗ trợ cho ngư dân vươn khơi bám biển theo đúng quy định của pháp luật Việt Nam và quốc tế. Riêng trong năm 2018 và quý 1 năm 2019 đảo đã tiếp đón 94 lượt tàu cá của ngư dân các tỉnh Bình Thuận, Bình Định, Khánh Hòa, Tiền Giang, Quảng Ngãi, cấp thuốc miễn phí cho 98 lượt ngư dân, giúp đỡ nhu yếu phẩm, nước ngọt cho tàu thuyền của ngư dân cũng như sẵn sàng thực hiện các hoạt động cứu hộ, cứu nạn.

BDN

Views: 1

Các nước tái khẳng định tầm quan trọng của duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông.

Ngày 17/5, tại Hạ Long, đã diễn ra Hội nghị Quan chức cao cấp ASEAN-Trung Quốc lần thứ 20 về thực hiện Tuyên bố ứng xử của các bên tại Biển Đông (SOM-DOC).

Trước đó, các nước ASEAN đã họp điều phối lập trường. Đại sứ Vũ Hồ, Quyền Trưởng SOM ASEAN Việt Nam dẫn đầu đoàn Việt Nam tham dự các Hội nghị.

Hội nghị SOM DOC lần này được tổ chức sau gần hai năm gián đoạn do đại dịch Covid-19, do Myanmar, nước điều phối quan hệ ASEAN-Trung Quốc và Trung Quốc đồng chủ trì.

Tại Hội nghị, các nước tái khẳng định giá trị và tầm quan trọng của DOC đối với khu vực; theo đó, đánh giá cao một số kết quả tích cực trong thực hiện DOC thời gian qua, mặc dù khu vực phải chịu tác động sâu rộng của đại dịch.

Nhiều hoạt động hợp tác cụ thể đã được triển khai hiệu quả, đúng kế hoạch, trong đó có hợp tác bảo vệ môi trường biển, nghiên cứu khoa học biển, đối xử nhân đạo và công bằng đối với ngư dân, tìm kiếm và cứu nạn trên biển… Các nước cũng ghi nhận các hoạt động kỷ niệm 20 năm ký kết DOC được tiến hành trong năm 2022.

Bên cạnh đó, các nước cũng chia sẻ quan ngại về một số diễn biến phức tạp trên Biển Đông thời gian qua, gây xói mòn lòng tin, gia tăng căng thẳng, ảnh hưởng tới quyền và lợi ích chính đáng của các quốc gia ven Biển Đông, theo đó nhấn mạnh ASEAN và Trung Quốc càng cần thực hiện DOC nghiêm túc, hiệu quả và đầy đủ tất cả các điều khoản của DOC.

Các nước cũng tái khẳng định tầm quan trọng của duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông; tôn trọng các nguyên tắc như thực hiện kiềm chế, không sử dụng hay đe dọa sử dụng vũ lực, giải quyết hòa bình các tranh chấp trên cơ sở luật pháp quốc tế và Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS).

Hội nghị SOM DOC ghi nhận tiến triển trong đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) và trao đổi các định hướng cho tiến trình đàm phán COC do Nhóm Công tác về DOC (JWG DOC) thực hiện. Các nước cũng nhấn mạnh cần đạt được Bộ Quy tắc COC hiệu quả, thực chất, phù hợp luật pháp quốc tế và UNCLOS 1982, góp phần xây dựng lòng tin, tin cậy, quản lý hiệu quả hơn các sự cố trên Biển Đông.

Phát biểu tại Hội nghị, Đại sứ Vũ Hồ nhấn mạnh, Biển Đông là tuyến hàng hải huyết mạch của thế giới, do đó việc duy trì và thúc đẩy hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không ở vùng biển này không chỉ là lợi ích và trách nhiệm chung của ASEAN và Trung Quốc, mà còn thể hiện trách nhiệm của hai bên đối với cộng đồng quốc tế.

Trước thực trạng tình hình Biển Đông vẫn diễn biến phức tạp, các hành động đơn phương vi phạm luật pháp quốc tế vẫn tiếp diễn, Đại sứ đề nghị các nước phát huy “nói đi đôi với làm”, biến các cam kết chính trị thành các hành động cụ thể, phù hợp trên thực địa.

Trên tinh thần đó, Đại sứ nhấn mạnh cần lấy các quy định của luật pháp quốc tế và UNCLOS làm “kim chỉ nam” cho các hoạt động trên Biển Đông. Trong khi đẩy mạnh các nỗ lực đạt được Bộ Quy tắc COC thực chất, hiệu quả, phù hợp luật pháp quốc tế và UNCLOS, được cộng đồng quốc tế ủng hộ, các nước cần thực hiện nghiêm túc và đầy đủ mọi điều khoản của DOC. Nỗ lực này cũng sẽ góp phần tạo môi trường thuận lợi cho tiến trình đàm phán COC.

Kết thúc, Hội nghị đã nhất trí với đề xuất đăng cai Hội nghị SOM-DOC lần thứ 21 của Trung Quốc, dự kiến trong Quý IV/2023.

BDN

Views: 0