Bắc kinh cuồng nộ: Thật hay diễn?

Việc Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi đến Đài Loan đã kích động một phản ứng mạnh mẽ có thể dự đoán được từ Trung Quốc. Các máy bay chiến đấu của Trung Quốc đã lao vào giải phân cách đường trung tuyến chia tách eo biển Đài Loan. Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã cảnh báo về “hậu quả nghiêm trọng” do chuyến thăm của bà Pelosi tới đảo này. Ông Tập nói với Tổng thống Biden: “Những người chơi với lửa sẽ bị lửa thiêu đốt”. Và hiện nay, Trung Quốc vừa công bố các cuộc thao diễn quân sự lớn với các cuộc tập trận bằng đạn thật bắt đầu từ ngày 4/8 (ngay sau khi bà Pelosi rời Đài Loan). Bóng ma của việc đối đầu quân sự đang hiện ra khá rõ. Nhưng thật ra cũng khó quy trách nhiệm cho bà Pelosi về tình trạng căng thẳng gia tăng trên hòn đảo này. Giả sử bà đã quyết định loại bỏ chuyến thăm Đài Bắc trong chuyến công du châu Á, thì tinh thần “chiến lang” của Trung Quốc đối với Đài Loan vẫn tiếp tục gia tăng cường độ.

Trải qua nhiều đời chính quyền Hoa Kỳ, bà Nancy Pelosi luôn đưa ra các quan điểm không được lòng ngay cả các đồng nghiệp Dân chủ, và lập trường của bà đôi khi bị xem là “không có lợi cho quan hệ Mỹ – Trung”. Năm 1991, Dân biểu Nancy Pelosi từng đứng tại nơi mà hai năm trước đó Đảng Cộng sản Trung Quốc đã đàn áp thô bạo các sinh viên ở Quảng trường Thiên An Môn. Sự đối đầu của Nancy Pelosi với Trung Quốc có thể được coi là đỉnh điểm, vào ngày 2/8/2022 khi bà đến Đài Loan. “Đối mặt với việc Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đang tăng tốc gây hấn, chuyến thăm của phái đoàn Quốc hội chúng tôi nên được xem như một tuyên bố dứt khoát: Mỹ đứng cùng Đài Loan, một đối tác dân chủ, một đất nước biết bảo vệ bản thân và tự do mình” – Pelosi viết trong chuyên mục xã luận của tờ The Washington Post. Chuyến đi đánh dấu đỉnh cao sự nghiệp 35 năm của một chính trị gia không ngại chỉ trích Trung Quốc.

Dòng Twitter đầu tiên của bà sau khi chuyên cơ đáp xuống phi trường Đài Bắc: “Chuyến thăm của phái đoàn chúng tôi tới Đài Loan tôn vinh cam kết kiên định của Mỹ trong việc hậu thuẫn nền dân chủ sôi động của Đài Loan”. Lời lẽ có vẻ là ngang xương đấy, nhưng chưa phạm húy. Bà chỉ nói “hậu thuẫn nền dân chủ của Đài Loan” chứ không nhắc gì tới hai chữ cấm kỵ: “độc lập”. Sự dền dứ của hai phía càng rõ khi bà Pelosi rất kỹ lưỡng trong những phát ngôn sau đó: “Các cuộc thảo luận của chúng tôi với giới lãnh đạo Đài Loan tái khẳng định sự ủng hộ của chúng tôi với đối tác này và thúc đẩy lợi ích chung của hai phía, bao gồm cả việc thúc đẩy một khu vực Ấn Độ – Thái Bình Dương tự do và rộng mở”. Thông điệp của bà Pelosi tránh vi phạm vào nguyên tắc “một Trung Quốc”. Không có chuyện ủng hộ “Đài Loan độc lập”, mà chỉ bàn chuyện “Ấn Độ – Thái Bình Dương tự do và rộng mở” (FOIP) thôi!

Hôm 5/8, Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã ra tuyên bố: Trung Quốc ngừng hợp tác với Mỹ trong một số lĩnh vực quan trọng bao gồm biến đổi khí hậu, đối thoại quân sự và nỗ lực ngăn chặn tội phạm xuyên quốc gia. Trung Quốc dường như cũng đang tiến hành một cuộc tổng diễn tập cho cuộc xâm lược Đài Loan mà họ sẽ tiến hành sau này. Kế hoạch mở đầu bằng cách cuộc tấn công mạng làm gián đoạn thông tin liên lạc, gây hoang mang trong dân chúng. Kế đó là các đợt phóng pháo phản lực hạng nặng nhằm phá hủy các căn cứ phòng không, căn cứ chỉ huy. Các cuộc phóng tên lửa thực hiện chiến lược chống tiếp cận/chống xâm nhập (A2/AD) nhằm ngăn cản lực lượng tiếp viện của Mỹ ở khu vực phía đông. Sau đó, mới đến các đợt tấn công của không quân, hải quân và lực lượng đổ bộ. Mặt khác, thông tin về các cuộc tập trận được cập nhật liên tục gần như theo thời gian thực. Động thái này nhiều khả năng hướng đến đối tượng dân chúng trong nước.

Thiệt hại của Việt Nam và ASEAN

Chưa ai dám khẳng định, những động thái quân sự nói trên của Trung Quốc là thật hay diễn. Nhưng phí tổn và thời gian các chuyến bay của Vietnam Airlines thì gia tăng. Tính đến chiều 4/8, có gần 160 chuyến bay quốc tế của các hãng hàng không Việt Nam bị ảnh hưởng bởi các cuộc tập trận quân sự lớn “chưa từng có” của Trung Quốc xung quanh Đài Loan. Trong đó, hãng hàng không giá rẻ Vietjet có số chuyến bay bị ảnh hưởng nhiều nhất với 82 chuyến, kế đó là hãng hàng không quốc gia Vietnam Airlines với 75 chuyến và Bamboo Airways với hai chuyến. Trong cùng ngày 4/8, Cục Hàng không Việt Nam cho biết, thông qua các đơn vị cấp dưới, đã nhận được điện văn về thông tin bay (NOTAM) do Trung Quốc phát hành nói rằng nước này thiết lập sáu khu vực nguy hiểm tạm thời liên quan đến các Vùng thông báo bay Đài Bắc, Thượng Hải, Manila trong thời gian hoạt động từ 04h00 ngày 04/8/2022 đến 04h00 ngày 07/8/2022 (theo giờ Quốc tế, chậm hơn múi giờ Hà Nội 7 tiếng). Thông báo nói tất cả các máy bay bị cấm bay vào các khu vực trên, dự kiến ảnh hưởng lớn tới các chuyến bay đi đến khu vực Đông Bắc Á (Đài Loan, Hàn Quốc, Nhật Bản) và Mỹ.

Trong khi đó, hãng hàng không giá rẻ Vietjet cho biết hãng này dự kiến phải điều chỉnh hướng bay của 82 chuyến bay, và một số chuyến bay khác chịu ảnh hưởng dây chuyền. Vietjet cho biết hành khách trên các chuyến bay chịu ảnh hưởng sẽ được hỗ trợ theo chính sách dịch vụ của hãng. Hãng Bamboo Airways cũng cho biết họ phải điều chỉnh phương án bay đối với các đường bay Việt Nam – Đài Loan   trong ngày 6/8 và dự kiến có hai chuyến bay bị ảnh hưởng. Ngoài các chuyến bay bị ảnh hưởng bởi cuộc tập trận, Đại diện Cục Hàng hải Việt Nam cho biết cuộc tập   quanh Đài Loan cũng gây ảnh hưởng tới các tuyến hàng hải từ Việt Nam qua khu vực này, mặc dù tác động không quá lớn.

Ngày 4/8, trong một diễn biến liên quan, Ngoại trưởng các nước ASEAN đã ra Tuyên bố về những diễn biến tại eo biển Đài Loan, bày tỏ quan ngại về nguy cơ bất ổn, hệ quả nghiêm trọng và khó lường đối với khu vực. Chuyến thăm đầy kịch tính của bà Pelosi đến Đài Loan, bất chấp đe dọa trả đũa của Bắc Kinh, dường như bao phủ cuộc họp của ASEAN tại Phnom Penh. Phát ngôn viên ASEAN Kung Phoak, cũng là Thứ trưởng Ngoại giao Campuchia, tuyên bố cuộc họp lần này sẽ tìm cách xoa dịu tình hình. Ông nói với các phóng viên rằng các Ngoại trưởng sẽ cố gắng tìm cách để ASEAN có thể giúp “để tình hình ở Đài Loan sẽ ổn định, không dẫn đến xung đột và không làm leo thang sức nóng chính trị giữa tất cả các bên liên quan.” ASEAN bị chia rẽ giữa các quốc gia có quan hệ chặt chẽ với Trung Quốc, như Myanmar, Campuchia và Lào, và những quốc gia khác cảnh giác hơn với Bắc Kinh và sự quyết đoán quốc tế ngày càng tăng của nước này.

BDN

Tờ The Guardian ngày 3.8 đưa tin Lãnh đạo Đài Loan Thái Anh Văn đã tiếp Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi, trong chuyến thăm lịch sử của bà Pelosi đến Đài Bắc.

Phát biểu tại cuộc gặp, bà Thái hoan nghênh bà Pelosi cùng phái đoàn Mỹ và cho biết bà “rất vui khi gặp trực tiếp”, đồng thời khen ngợi bà Pelosi là “một chính khách tuyệt vời”, theo tờ The Guardian.

“Chúng tôi thực sự biết ơn bà vì đã đến thăm Đài Loan”, bà Thái phát biểu và nói rằng bà Pelosi là một trong những người bạn lâu dài của Đài Loan.

Chia sẻ quan điểm về vấn đề Đài Loan, nhà lãnh đạo cho biết hòn đảo “sẽ không thoái lui, mà sẽ làm bất cứ thứ gì để duy trì hòa bình và ổn định”. Bà cho biết Đài Loan mong muốn hợp tác với mọi nền dân chủ trên thế giới để bảo vệ các giá trị dân chủ.

Đáp lời, bà Pelosi cho biết bà rất tự hào về sự lãnh đạo của bà Thái và nhắc lại rằng cách đây 43 năm, Mỹ đã cam kết “luôn đứng về phía Đài Loan”, theo The Guardian.

Bà Pelosi cho biết phái đoàn của bà đến Đài Loan để làm rõ ràng rằng “chúng tôi không từ bỏ cam kết với Đài Loan”, đồng thời cho rằng tình đoàn kết giữa Mỹ và Đài Loan là vô cùng trọng yếu.

Chủ tịch Hạ viện Mỹ cho biết bà rất tự hào khi đến Đài Bắc và cảm ơn vì sự lãnh đạo của bà Thái. Bà khen Đài Loan về công tác đối phó đại dịch Covid-19 và cho rằng đó là “hình mẫu cho thế giới”.

Trước đó, trong cuộc gặp với Phó Viện trưởng Viện Lập pháp Thái Kỳ Xương, bà Pelosi khẳng định sự ủng hộ của Mỹ đối với chế độ tự trị của hòn đảo, đồng thời nhấn mạnh sự ủng hộ lâu dài của bà đối với các nhóm dân chủ và nhân quyền, theo CNN.

“Khi ngài nói tôi là một người bạn tốt của Đài Loan, tôi xem đó là lời khen lớn”, bà phát biểu và bày tỏ “sự ủng hộ rất mạnh mẽ của lưỡng đảng Mỹ” đối với Đài Loan.

Chia sẻ về mục đích, bà Pelosi cho biết chuyến công du nhằm “tăng cường hợp tác và đối thoại” giữa cơ quan lập pháp 2 bên. Bà ghi nhận sự tự do cũng như công tác đối phó đại dịch Covid-19 của Đài Loan, được cho là vấn đề y tế, an ninh, kinh tế và điều hành.

Tờ South China Morning Post dẫn lời bà Pelosi chia sẻ cụ thể hơn về 3 mục đích của chuyến công du. “Một là an ninh, an ninh cho người dân chúng ta và an ninh toàn cầu. Hai là kinh tế, chúng ta cần lan tỏa thịnh vượng tối đa. Và 3 là vấn đề điều hành”, bà phát biểu.

BDN

Cuộc tập trận trên bắt đầu vào ngày 2.8, khi Chủ tịch Hạ viện Mỹ Nancy Pelosi đến thăm Đài Loan, bất chấp đe dọa trước đó của Trung Quốc.

Chiến khu Đông bộ của PLA ngày 3.8 thông báo đã tập hợp các lực lượng trực thuộc Hải quân, Không quân, Lực lượng Tên lửa, Lực lượng Hỗ trợ chiến lược và Lực lượng Hỗ trợ hậu cần chung và tiến hành các cuộc tập trận chung định hướng chiến đấu thực tế trên biển và trong không gian ở phía bắc, tây nam và đông nam Đài Loan, theo Hoàn Cầu thời báo. Trong thông báo, Chiến khu Đông bộ nói rằng các cuộc diễn tập phong tỏa chung, tấn công trên biển, trên bộ và không chiến là cốt lõi của đợt tập trận vì các cuộc tập trận đã kiểm tra khả năng hoạt động chung của PLA.

Cũng theo thông báo trên, tham gia cuộc tập trận có máy bay chiến đấu tàng hình J-20, máy bay ném bom H-6K, máy bay chiến đấu J-11, tàu khu trục Type 052D, tàu hộ vệ Type 056A và tên lửa đạn đạo tầm ngắn DF-11. Ngoài ra còn có máy bay cảnh báo sớm và tên lửa bội siêu thanh DF-17, theo Hoàn Cầu thời báo dẫn lại thông tin từ Đài Truyền hình trung ương Trung Quốc.

“Chưa có tiền lệ”

Cuộc tập trận ngày 3.8 diễn ra sau khi Chiến khu Đông bộ bắt đầu các hoạt động quân sự xung quanh Đài Loan vào tối 2.8, liên quan các cuộc tập trận chung trên biển, trên không ở vùng biển và không phận nằm phía bắc, tây nam và đông nam Đài Loan, bắn đạn thật tầm xa ở eo biển Đài Loan và phóng thử tên lửa thông thường ở phía đông Đài Loan, theo Hoàn Cầu thời báo.

PLA cũng sẽ tiến hành các hoạt động huấn luyện và tập trận quan trọng bao gồm các cuộc tập trận bắn đạn thật ở 6 khu vực biển rộng lớn và không phận xung quanh Đài Loan, ở phía bắc, đông bắc, đông, nam, tây nam và tây bắc, từ trưa hôm nay 4.8 đến ngày 7.8, theo Tân Hoa xã.

Hoàn Cầu thời báo dẫn lời một số chuyên gia Trung Quốc cho rằng các cuộc tập trận như trên là chưa có tiền lệ vì đây dự kiến sẽ là lần đầu tiên các tên lửa thông thường của PLA ​bay ngang qua Đài Loan, PLA sẽ tiến vào khu vực 12 hải lý xung quanh hòn đảo và khái niệm đường trung tuyến sẽ không còn tồn tại. Họ còn lưu ý rằng bằng cách bao vây toàn bộ Đài Loan, PLA đang phong tỏa hoàn toàn vùng lãnh thổ này, thể hiện sự kiểm soát tuyệt đối của Trung Quốc đại lục đối với vấn đề Đài Loan.

Mỹ cảnh báo

Trong khi đó, Cố vấn An ninh quốc gia Mỹ Jake Sullivan ngày 3.8 đã gọi các cuộc tập trận của Trung Quốc nhằm đáp trả chuyến thăm Đài Loan của bà Pelosi là vô trách nhiệm và cảnh báo về nguy cơ tình hình vượt khỏi tầm kiểm soát, theo AFP. “Bất cứ khi nào quân đội tham gia vào một loạt các hoạt động bao gồm khả năng thử tên lửa, tập trận bắn đạn thật, máy bay chiến đấu bay xung quanh bầu trời và tàu bè di chuyển trên biển (gần Đài Loan), khả năng xảy ra một sự cố nào đó là có thật”, ông Sullivan nói.

Ông Sullivan kêu gọi Bắc Kinh giảm leo thang căng thẳng ở eo biển Đài Loan. “Điều chúng tôi hy vọng là CHND Trung Hoa hành động có trách nhiệm và tránh loại leo thang có thể dẫn đến sai lầm hoặc tính toán sai lầm trên không hoặc trên biển”, ông Sullivan nhấn mạnh.

Bà Pelosi đã rời Đài Loan vào ngày 3.8, sau khi bất chấp hàng loạt mối đe dọa ngày càng gay gắt từ Bắc Kinh, vốn xem chuyến thăm của bà là một hành động khiêu khích lớn. Sau khi bà Pelosi rời khỏi Đài Loan, Cơ quan Phòng vệ Đài Loan tối 3.8 thông báo 27 máy bay quân sự Trung Quốc đã bay vào vùng nhận diện phòng không (ADIZ) của vùng lãnh thổ này.

BDN

Tốn nhiều giấy mực thật. Từ hồi tháng 4 đã có hàng trăm bài báo trên thế giới đề cập việc bà Nancy Pelosi – Chủ tịch Hạ viện Mỹ sẽ thăm Đài Loan. Nhiều bài còn bàn, tán loạn xạ. Là bởi, Đài Loan là vấn đề nhạy cảm bậc nhất trong quan hệ Mỹ – Trung Quốc.

Báo chí có việc, nhưng những nhà lãnh đạo Bắc Kinh thì xóc óc.

Ai chứ Bắc Kinh khó chịu về câu chuyện này thì dễ hiểu. Bà Pelosi, trong hệ thống quyền lực, theo hiến pháp Mỹ, chỉ xếp sau ông Biden và bà Kamala Harris. Trường hợp không may, tổng thống và phó tổng thống gặp vấn đề không thể điều hành đất nước, bà Pelosi sẽ thế (tạm thời) vào vị trí của ông Biden.

Thế nghĩa là, địa vị quyền lực của bà Pelosi to lắm, chứ không thể chỉ nghĩ rằng, nó như một chính khách cỡ bộ trưởng hay nghị sĩ – những người bấy lâu nay thi thoảng vẫn ghé Đài Bắc. Những nhân vật cỡ đó, tới thì cũng khó chịu, nhưng cơ bản, Bắc Kinh chẳng mấy chấp nhặt. Nhưng ngược lại, một chuyến thăm chính thức Đài Loan của bà Pelosi, Bắc Kinh coi như biểu hiện của sự vi phạm quan điểm “một Trung Quốc” mà Mỹ đã khẳng định. Đài Loan chỉ là một tỉnh, hà cớ gì Chủ tịch Hạ viện Mỹ phải đến thăm?

Tất nhiên, bà Pelosi có thể viện cớ 25 năm trước đây, thời ông Lý Đăng Huy là tổng thống Đài Loan, ông Newt Gingrich, chủ tịch Hạ viện Mỹ đã từng thăm hòn đảo này năm 1997.

Nhưng tình thế khi đó khác. Khi đó, Trung Quốc chưa vươn lên thành nền kinh tế thứ 2 thế giới như hiện nay. Thứ nữa, trước khi qua Đài Loan, ông Gingrich đã làm Trung Nam Hải mát mặt khi tới thăm Bắc Kinh để thể hiện sự trọng thị rằng: đây mới là chính quốc của Đài Loan…

Trở lại câu chuyện thăm Đài Loan của bà Pelosi ấp ủ hồi tháng Tư. Đúng vào lúc sự giận dữ của Bắc Kinh lên tới cao trào, thì bà lăn ra ốm vì bị dương tính với Covid-19.

Vậy là chuyến công du Đài Loan của nhân vật quyền lực thứ 3 của Mỹ dang dở kéo theo sự nguội dần quan tâm của dư luận, để rồi nóng hầm hập trở lại trong những ngày này trước thông tin không chính thức bà Pelosi sẽ thăm Đài Loan trong chuyến công du đã được khởi động từ ngày 29/7.

Để thấy cái sự giận dữ của Bắc Kinh, chỉ cần biết, trong điện đàm với người đồng cấp là ông Biden kéo dài hơn 2 tiếng đồng hồ ngày 28/7, trước lời lẽ có phần kiềm chế của ông Biden, ông Tập Cận Bình đã cảnh báo, Mỹ đừng có “đùa với lửa” nếu để xảy ra việc bà Pelosi thăm Đài Loan. Trước đó, hệ thống truyền thông, quan chức ngoại giao Trung Quốc đã thi nhau tung ra các lời đe dọa về phía Mỹ.

Đáp lại, bà Pelosi, tới phút này vẫn.. lặng.

Tuy nhiên, Hãng tin Reuters dẫn các nguồn tin cho biết “bà Nancy Pelosi sẽ thăm Đài Loan ngày 2-8, và có kế hoạch gặp một nhóm nhỏ các nhà hoạt động nhân quyền tại hòn đảo”. Nghĩa là, “tiện đường và có chút việc nhỏ thôi”.

Động thái như muốn “bình thường hóa” chuyến thăm Đài Loan của bà Pelosi từ tuyên bố của ông John Kirby, phát ngôn viên an ninh quốc gia Nhà Trắng: “Chủ tịch Hạ viện có quyền thăm Đài Loan, và một chủ tịch Hạ viện Mỹ trước đây từng thăm Đài Loan mà không xảy ra sự cố nào, cũng như nhiều thành viên khác của Quốc hội, bao gồm các chuyến thăm của họ trong năm nay” dường như khẳng định nguồn tin của Reuters là đúng.

Và nếu thế, bà Pelosi sẽ đáp xuống Đài Loan vào đêm nay, 2/8, coi như một chuyến thăm không chính thức.

Rõ một điều, nếu Bắc Kinh không phản ứng dữ dội thì hẳn bà Pelosi và bầu đoàn đã hoặc sẽ rầm rộ kéo tới Đài Loan trong chương trình công du Châu Á.

Tuy nhiên, cũng rõ một điều, với việc vẫn tới Đài Loan, bà Pelosi dường như muốn thể hiện rằng, sự lồng lộn và những lời đe dọa của Bắc Kinh chẳng hề khiến bà nao núng. Chỉ có điều, vì thiện chí cao cả, nghĩ tới trách nhiệm với quan hệ hai cường quốc, mà bà chấp nhận làm mờ đi chút ít ý nghĩa của chuyến thăm.

Nên Trung Quốc, nếu biết điều, đừng nghĩ là bà Pelosi “sợ” và nhè vào đó mà sỉ nhục để làm mất thể diện của nước Mỹ.

BDN

Ngày 27-7, AP dẫn lời các quan chức Mỹ không nêu tên cho biết Bộ Quốc phòng đang chuẩn bị các kế hoạch an ninh để giữ an toàn cho bà Pelosi trong trường hợp bà thăm Đài Loan như dự kiến vào tháng 8 tới.

Các kế hoạch có thể liên quan đến việc cử máy bay chiến đấu, tàu giám sát để bảo vệ bà Pelosi trên các chuyến bay đến và đi khỏi Đài Loan, cũng như đảm bảo an toàn cho bà trong suốt thời gian ở Đài Loan.

Thông tin được đưa ra trong bối cảnh Trung Quốc lặp đi lặp lại cảnh báo bà Pelosi không nên đến thăm Đài Loan, nơi họ coi là một phần lãnh thổ của Trung Quốc.

Người phát ngôn của Bộ Quốc phòng Trung Quốc Đàm Khắc Phi (Tan Kefei) hôm 26-7 cho biết chuyến thăm của bà Pelosi sẽ “gây tổn hại nghiêm trọng đến chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Trung Quốc, đồng thời gây tổn hại sâu sắc cho quan hệ Trung Quốc – Mỹ”.

Ông Đàm cũng đe dọa sẽ hành động quân sự: “Nếu Mỹ kiên quyết thực hiện các hành động của mình, quân đội Trung Quốc sẽ không bao giờ để yên và chắc chắn sẽ có những hành động mạnh mẽ để ngăn chặn bất cứ sự can thiệp nào của thế lực bên ngoài”.

Bà Pelosi đã dự định tới Đài Loan vào tháng 4 năm nay nhưng cuối cùng không đi với lý do đưa ra là mắc COVID-19. Báo Financial Times là nơi đầu tiên đưa tin bà dự kiến tới Đài Loan vào tháng 8 tới, song chủ tịch Hạ viện Mỹ tới nay chưa xác nhận lịch trình này.

“Tôi không bao giờ thảo luận về kế hoạch đi lại của mình. Đó là vấn đề an ninh”, bà Pelosi nói với các phóng viên hôm 27-7.

Bộ Quốc phòng và người phát ngôn của bà Pelosi không phản hồi yêu cầu bình luận của tờ Insider về kế hoạch công du Đài Loan.

Nếu chuyến đi của bà Pelosi diễn ra đúng như truyền thông Mỹ đưa tin, bà sẽ là quan chức cấp cao nhất của Mỹ đến thăm Đài Loan trong hơn 20 năm qua.

BDN

Sóng gió là phải thôi. Trong quan hệ ngoại giao giữa hai cường quốc khổng lồ Mỹ – Trung Quốc hòn đảo Đài Loan nhỏ bé lại thành vấn đề không chỉ lớn, mà còn luôn nhạy cảm từ nhiều năm nay. Trung Quốc luôn tuyên bố Đài Loan là phần lãnh thổ thiêng liêng không thể tách rời. Hơn cả sự khẳng định chủ quyền, Bắc Kinh còn không ngần ngại đe dọa sẽ thu hồi Đài Loan bằng vũ lực, nếu hòn đảo này ương bướng không chịu khuất phục. Còn Đài Loan thì luôn khẳng định: tương lai hòn đảo thuộc về người dân. Đồng thời, nhiều lần, những nhà lãnh đạo Đài Loan tuyên bố: Đài Loan là một hòn đảo độc lập và tự trị vĩnh viễn.

Cùng với việc trở thành “hổ”, rồi “rồng” châu Á về mặt kinh tế, Đài Loan gia tăng đáng kể sức mạnh quân sự. Bên cạnh đó, còn là một chính sách đối ngoại khôn khéo để Đài Loan nhận được cam kết bảo vệ từ các đồng minh, nhất là Mỹ. Nhà Trắng duy trì quan điểm và công nhận chính sách “một Trung Quốc”; thừa nhận đảo Đài Loan là một phần của Trung Quốc, nhưng, như ông Biden, trong chuyến công du tới Châu Á dự Hội nghị thượng đỉnh “Bộ Tứ”, đã tuyên bố:
“Washington sẽ can thiệp quân sự nếu Bắc Kinh tấn công Đài Loan”.

Trở lại chuyến thăm của bà Nancy Pelosi. Câu chuyện đã ầm ĩ từ hồi đầu tháng tư năm nay, khi bà Nancy Pelosi cho biết, sẽ tới thăm Đài Loan và khiến Bắc Kinh nổi nóng. Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc – ông Vương Nghị, khi đó, đã gọi chuyến thăm là hành động “khiêu khích ác ý”. Những cuộc đấu khẩu đang vào độ cao trào, thì may thay, con vi rus SARS-CoV-2 chen vào: bà Nancy Pelosi có kết quả xét nghiệm dương tính, chuyến đi bị hoãn. Những căng thẳng bỗng nhiên được hóa giải bất ngờ.

Trung Quốc hẳn hả hê về sự cố đó. Thậm chí, có người còn cho rằng, dính Covid-19 chỉ là tin vịt. Cái chính là tác động của những lời cảnh báo từ Trung Quốc, khiến bà Nancy Pelosi…sợ (?), nên phải bỏ cuộc.

Sau 4 tháng, chẳng biết có phải nghe được những xì xầm đầy tự đắc của xứ xở AQ hay không, mà lần này, bỗng thò ra cái tin trên tờ Financial Times hôm 19-7 về việc bà Pelosi sẽ dẫn đầu một phái đoàn Mỹ đến Đài Loan vào tháng 8. Nếu thành sự thật, bà Pelosi cũng sẽ là nhà lập pháp cấp cao nhất của Mỹ đến thăm Đài Loan kể từ năm 1997. Thế nên, sự hiện diện của bà Pelosi tại Đài Loan, trong con mắt Trung Nam Hải, có ý nghĩa như sự vi phạm cam kết quan điểm của Washington về “một Trung Quốc”.

Cũng như lần trước, Bắc Kinh lập tức lồng lên. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Triệu Lập Kiên, ngay ngày 19/7, kêu gọi Mỹ không sắp xếp chuyến thăm Đài Loan của bà Pelosi, hành động mà ông cho rằng sẽ “phá hoại nghiêm trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Trung Quốc”. Thậm chí, ông này còn cảnh báo: “Nếu Mỹ không thay đổi, Trung Quốc sẽ thực hiện các biện pháp kiên quyết và mạnh mẽ để bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia và toàn vẹn lãnh thổ”.

Tội cho ông Biden. Là tổng thống quyền lực nhất, nhưng theo luật pháp Mỹ, ông đâu có thể can thiệp vào câu chuyện này. “Tôi nghĩ, quân đội sẽ cho rằng đó không phải là một ý kiến hay. Nhưng tôi không biết hiện tại kế hoạch chuyến thăm ấy đang như thế nào” – câu trả lời của ông Biden với các phóng viên sau khi trở về thủ đô Washington D.C từ bang Massachusetts, đã thể hiện, ông đang ở thế khó như thế nào trong việc xử lý quan hệ phức tạp và tế nhị tay ba: với ông Tập Cận Bình – Chủ tịch Trung Quốc, bà Thái Anh Văn – tổng thống Đài Loan, trước những tác động về kế hoạch chuyến thăm Đài Loan của bà Pelosi.

Mới chỉ rậm rịch, chuyến thăm Đài Loan của bà Pelosi đã gây cấn, phức tạp, căng thẳng. Thậm chí, tới mức – theo hãng tin AP – Bộ Quốc phòng Mỹ, dù không hào hứng với sự kiện này, vẫn phải vất vả chuẩn bị kế hoạch cho trường hợp bà Pelosi quyết định thực hiện chuyến thăm Đài Loan bằng các phương án đặc biệt, tốn kém.

Thế nên, nhiều người quan ngại rằng, một khi đã đưa ra các cảnh báo cứng rắn đến thế, Bắc Kinh không “nói cho vui”. Tuy nhiên, nếu bà Pelosi cười khẩy trước những cảnh báo của Bắc Kinh, vẫn tới Đài Loan, thì liệu Bắc Kinh có đủ can đảm để mạo hiểm làm những gì như họ tuyên bố?

BDN