Ngay sau khi kết thúc Đại hội Đảng 20 của Trung Quốc, TBT Nguyễn Phú Trọng đã sang thăm Bắc Kinh (1/11/2022). Tuyên bố Chung hai nước khẳng định sẽ “xử lý thỏa đáng các vấn đề trên biển… kiểm soát tốt các bất đồng trên biển…không hành động làm phức tạp thêm tình hình và mở rộng tranh chấp”. Nhiều người hy vọng ngoại giao cây tre mềm dẻo của Hà Nội sẽ làm cho quan hệ Việt-Trung ổn định, để có thể nâng cấp quan hệ với Mỹ.

Nhưng Trung Quốc không từ bỏ tham vọng ở Biển Đông. Từ ngày 7/5, họ đã cho tàu khảo sát Hướng Dương Hồng 10 với nhiều tàu hộ tống tiến sâu vào vùng đặc quyền kinh tế Việt Nam gần bãi Tư Chính, gây ra khủng hoảng mới tại Biển Đông. Trung Quốc muốn lợi dụng khoảng trống quyền lực để triển khai “âm mưu mới”, bất chấp Công Ước LHQ về Luật Biển (UNCLOS 1982) và phán quyết của Tòa Trọng tài Thường trực (PCA 2016).

Bối cảnh mới

Năm 2014, Trung Quốc đã điều dàn khoan HD-981và hàng trăm tàu hộ tống vào vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Việt Nam, tạo ra cuộc khủng hoảng và bước ngoặt tại Biển Đông. Sau đó họ đã ráo riết bồi đắp và quân sự hóa các vị trí đã chiếm ở Hoàng Sa và Trường Sa nhằm biến đường chín đoạn thành “chuyện đã rồi”. Để làm rõ tham vọng của Trung Quốc, tôi đã có bài Trung Quốc có thể làm gì tại Biển Đông (Viet-studies, 29/2/2016).

Năm 2019, Trung Quốc lại điều tàu thăm dò dầu khí HD-8 vào vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam gần bãi Tư Chính để gây sức ép buộc Việt Nam và Repsol (Tây Ban Nha) phải bỏ dở dự án dầu khí tại lô 07-03 (Cá Rồng Đỏ), làm Việt Nam thiệt hại hàng tỷ đô-la. Họ còn quấy rối để gây sức ép với Việt Nam và Rosneft (Nga) tại mỏ Lan Tây và Lan Đỏ. Trước tình thế mới, tôi đã có bài Việt Nam có thể làm gì tại Biển Đông (NCQT, 22/7/2019).

Những gì diễn ra tại khu vực bãi Tư Chính (7/2019) là sự tiếp nối những gì đã xảy ra trước đó (7/2017 và 3/2018) tại lô 136-03 (Cá Kiếm Nâu) và lô 07-03 (Cá Rồng Đỏ), như “khúc dạo đầu” cho tham vọng của Trung Quốc tại Biển Đông. Nói cách khác, đây là “ván cờ vây” kéo dài trong chiến lược “vùng xám” mà Trung Quốc giành thế thượng phong ở Biển Đông, trong khi Việt Nam cô đơn bị Trung Quốc bắt nạt, phải nhịn để “giữ đại cục”.

Trung Quốc là một nước lớn nên đã tự coi mình là “thiên triều”, có quyền bắt nạt các nước láng giềng nhỏ yếu hơn như “chư hầu”. Nước nào dám chống lại luật chơi do họ áp đặt sẽ bị họ “dạy một bài học”. Việt Nam đã bị Trung Quốc “dạy một bài học” năm 1979. Năm 2014, khi Trung Quốc tạo ra bước ngoặt tại Biển Đông, họ đã xô đẩy Việt Nam xích lại gần với Mỹ. Nay điều đó đang lặp lại.

Để dạy các nước khác một bài học, Bắc Kinh đã áp đặt các biện pháp trừng phạt thương mại các nước nào không theo họ, bằng cách “vũ khí hóa các vấn đề kinh tế”. Ví dụ, họ đã trừng phạt Úc (vì đòi điều tra nguồn gốc của Covid-19), Hàn Quốc (vì lắp đặt hệ thống phòng thủ tên lửa của Mỹ), Lithuania (vì cho phép Đài Loan lập đại sứ quán). Các biện pháp trừng phạt làm cho các nước đó gặp khó khăn, nhưng cũng làm Trung Quốc thiệt hại.

Biển Đông đã nhiều lần nổi sóng do Trung Quốc bắt nạt các nước láng giềng, với ý đồ biến nó thành cái ao của họ. Tuy thỉnh thoảng Biển Đông có khoảng lặng nhưng chỉ tạm thời vì Trung Quốc không từ bỏ tham vọng. Nay Trung Quốc âm mưu tiến thêm một bước nữa nhằm khẳng định chủ quyền của họ ở Biển Đông, bất chấp Công ước UNCLOS 1982 và phán quyết của Tòa Trọng tài Thường trực năm 2016.

Sau gần một thập kỷ, Trung Quốc đã phát triển về kinh tế và quân sự, tích lũy được nhiều nguồn lực. Nay Trung Quốc có tham vọng và nguồn lực để mở rộng phạm vi ảnh hưởng, không chỉ ở Biển Đông, Biển Hoa Đông và eo biển Đài Loan, mà còn vươn tới Nam Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương. Nay chiến tranh Ukraine đã làm đảo lộn trật tự thế giới và đang tạo ra các khoảng trống quyền lực để Trung Quốc lợi dụng “đục nước béo cò”.

Đây là thời điểm Trung Quốc muốn tranh thủ leo thang trong “vùng xám” mà họ ở thế thượng phong, đẩy mạnh “tam chủng chiến pháp” mà họ có lợi thế ở khu vực. Trung Quốc lợi dụng cơ hội định gạt Nga khỏi các dự án dầu khí ở Biển Đông vì Nga đang phụ thuộc nhiều vào Trung Quốc do vấn đề Ukraine. Trung Quốc gây sức ép với Việt Nam ở phía đông và phía Tây khi Hà Nội chưa kịp nâng cấp quan hệ với Mỹ lên đối tác chiến lược.

Phạm vi mới

Theo chuyên gia Raymond Powell (Stanford University) động thái mới của Trung Quốc tại Biển Đông và bán đảo Đông Dương đã tạo ra một thế trận mới bao vây Việt Nam, cả phía Đông và phía Tây. Trung Quốc đã xây dựng căn cứ Hải quân Ream ở Campuchia, đã tập trận chung với Campuchia (3/2023) và với Lào (5/2023). Đồng thời, họ cho nhóm tàu khảo sát XYH-10 vào sâu hơn trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam (5/2023).

Căn cứ Hải quân Ream và Sân bay Dara Sakor cách Phú Quốc 20 hải lý. Đó là những điểm triển khai tác chiến tiềm năng cho lực lượng hải quân và không quân Trung Quốc. Campuchia cho Trung Quốc mở rộng quyền tiếp cận các căn cứ này. Mục đích chính của Trung Quốc trong việc xây dựng các căn cứ ở Biển Đông là phô diễn sức mạnh để kiểm soát không gian biển qua cách sử dụng lực lượng hải quân, cảnh sát biển và dân quân biển.

Những gì Trung Quốc đang làm ở căn cứ hải quân Ream chỉ là một phần của chiến thuật “vùng xám”, theo đó họ xúc tiến dần từng bước như “tằm ăn dâu”. Vì vậy, cần xem xét lệnh cấm đánh cá trên Biển Đông trong tổng thể chiến thuật “vùng xám” của Trung Quốc. Bên cạnh đó, Trung Quốc tiếp tục triển khai “tam chủng chiến pháp” (gồm chiến tranh pháp lý, chiến tranh dư luận và chiến tranh tâm lý), để đơn phương áp đặt luật chơi của họ.

Sau khi chiếm thế thượng phong ở Biển Đông, Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng ở Nam Thái Bình Dương. Có mấy lý do chính. Một là các đảo quốc này rất nhạy cảm về địa chiến lược đối với Mỹ và Úc. Hai là các đảo ở Nam Thái Bình Dương có mối liên quan chặt chẽ với Biển Đông và Biển Hoa Đông, trong chiến lược phòng thủ bằng chuỗi đảo của Trung Quốc. Ba là các đảo này còn có ý nghĩa quan trọng về ngoại giao đối với Đài Loan.

Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng ở Nam Thái Bình Dương sẽ buộc Mỹ, Úc, Nhật Bản và Ấn Độ phải đáp trả. Trong khi Trung Quốc mở 8 đại sứ quán và lãnh sự quán ở các đảo Nam Thái Bình Dương thì Mỹ mở 9 đại sứ quán và lãnh sự quán ở Micronesia, Marshal, Kiribati, Samoa, Palau, Papua New Guinea, Solomon, Fiji, và Tonga. Sau Cấp cao G7 tại Hiroshima là Cấp cao QUAD tại Sydney (24/5) tập trung vào vấn đề Nam Thái Bình Dương.

Theo TS Nguyễn Khắc Giang (ISEAS), các đảo Nam Thái Bình Dương quan trọng đối với Úc cũng như các đảo Hoàng Sa và Trường Sa ở Biển Đông quan trọng đối với Việt Nam, vì án ngữ sân sau của họ. Úc phải tăng cường phòng thủ, trong đó có dự án tàu ngầm hạt nhân AUKUS. Tuy khó đảo ngược được thế thượng phong của Trung Quốc ở Biển Đông, nhưng có thể đảo ngược ảnh hưởng của Trung Quốc ở Nam Thái Bình Dương.

Hành động của Trung Quốc tại ba vùng biển nói trên đều có những nét tương đồng. Một là họ coi thường luật pháp quốc tế khi đưa ra các yêu sách đối với lãnh thổ. Hai là họ lợi dụng triệt để thời điểm khu vực có “khoảng trống quyền lực”. Ba là họ kết hợp chặt chẽ mục tiêu mở rộng lãnh thổ với lá bài kinh tế như “Sáng kiến Vành đai và Con đường” với bẫy nợ do các dự án xây dựng hạ tầng và “ngoại giao vắc-xin” để đối phó với đại dịch.

Theo các chuyên gia quốc tế, những hành động của Trung Quốc ở Nam Thái Bình Dương liên quan chặt chẽ tới Biển Đông, vì cả hai đều nằm trong “chiến lược chuỗi đảo” của Trung Quốc. Hoạt động bành trướng lãnh thổ của Trung Quốc ở Biển Đông, vùng biển Nam Thái Bình Dương, biên giới Trung-Ấn và khu vực Ấn Độ Dương có nhiều điểm tương đồng với những gì nước này đã làm ở vùng biển xung quanh Nhật Bản và Đài Loan.

Lãnh đạo các nước G7 đã gửi một thông điệp mạnh mẽ tới Nga và Trung Quốc bằng cách mời Tổng thống Ukraine Zelensky tới Hiroshima bên lề Cấp cao G7. Thủ tướng Nhật đã mời thủ tướng Phạm Minh Chính đến dự G7 mở rộng. Thủ tướng Anh Rishi Sunak nói rõ tại G7: “Trung Quốc là thách thức lớn nhất trong thời đại của chúng ta”, đối với an ninh và thịnh vượng toàn cầu. Trung Quốc “ngày càng độc đoán ở trong và ngoài nước”.

Cấp cao G7 tại Hiroshima đặc biệt quan tâm đến Nam Thái Bình Dương, coi động thái Trung Quốc xâm nhập Nam Thái Bình Dương nằm trong tổng thể chiến lược bành trướng trên biển và đất liền của họ. Ngay sau G7, Tổng thống Biden có kế hoạch thăm các đảo quốc ở Nam Thái Bình Dương để đối phó với tham vọng của Trung Quốc, nhưng vào phút chót ông phải hủy chuyến thăm để về giải quyết vấn đề trần nợ công với Quốc hội.

Bàn cờ mới

Theo Reuters, Tổng thống Marcos Jr. đã đi thăm Mỹ (1-4/5/2023). Đây là chuyến thăm cấp nhà nước đầu tiên của Tổng thống Philippines trong 10 năm qua, để “cập nhật lợi ích quốc gia trong bình diện địa chính trị mới tại khu vực”. Hai bên đã ký một thỏa thuận mới có tên “Hướng dẫn phòng thủ song phương” (ngày 3/5) khẳng định cam kết phòng thủ chung trong trường hợp một trong hai bên bị tấn công “bất kỳ ở đâu trên Biển Đông”.

Một số nhà phân tích đã lập luận rằng Philippines và Mỹ sẽ lợi hơn với “một hiệp ước phòng thủ chung ít mơ hồ hơn”. Kể từ khi ký “Hiệp ước phòng thủ chung” (MDT) vào năm 1951, đây là lần đầu tiên có các hướng dẫn mới tiếp theo hàng loạt phản đối về ngoại giao của Manila trong năm qua về những gì mà Philippines gọi là “các hành động và mối đe dọa hung hăng của Trung Quốc” đối với lực lượng bảo vệ bờ biển của Philippines.

Cùng với MDT, “Thỏa thuận các lực lượng thăm viếng” (VFA) ký năm 1998 và “Thỏa thuận hợp tác quốc phòng tăng cường” (EDCA) ký năm 2014, đã tạo ra một khuôn khổ pháp lý vững chắc để Philippines từ đó sẵn sàng đối phó với các mối đe dọa có thể phát sinh trong một số lĩnh vực bao gồm đất liền, trên biển, trên không, vũ trụ và không gian mạng, ở dạng “chiến tranh bất đối xứng”, và bất thường của chiến thuật “vùng xám”.

Các nhà quan sát đã dự đoán rằng ông Marcos Jr. trúng cử sẽ có các bước đi có ý nghĩa chiến lược nhằm đưa quan hệ với Mỹ trở lại nồng ấm như trước, trong bối cảnh Mỹ đang triển khai chiến lược Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở (FOIP). Ông cho rằng đến lúc Manila phải ưu tiên quan hệ với Mỹ để đối phó với những thách thức mới và triển khai “Thỏa thuận hợp tác quốc phòng tăng cường” (EDCA) ký đầu năm.

Sau những năm cầm quyền không bình thường của Tổng thống Duterte, với chủ trương xích lại gần Trung Quốc vì lý do kinh tế và do bất hòa với Mỹ, đã đến lúc Manila phải “quay xe” trở lại với Mỹ là đồng minh truyền thống. Điều đó không chỉ vì lợi ích an ninh của Philippines hay của Mỹ, mà còn do thái độ ngạo mạn và chủ quan của Bắc Kinh đối với các nước khu vực ven Biển Đông như Philippines, Malaysia, Indonesia, và Việt Nam.

Tuy Trung Quốc có cơ hội lôi kéo một số nước khu vực (Philippines, Thailand, Campuchia và Lào) theo mình vì nhu cầu phát triển kinh tế của họ, với bẫy nợ trong chính sách “vành đai con đường” (BRI), và do một số sai lầm của Mỹ đối với đồng minh và đối tác khu vực dưới thời Chính quyền Trump, nhưng cơ hội đó chỉ là nhất thời vì một khi Mỹ điều chỉnh chính sách và các nước đó thay đổi chính phủ thì chính phủ mới sẽ xoay trục.

Theo báo Sydney Morning Herald (4/5/2023), “dữ liệu lớn” là tài sản kinh tế lớn nhất ở Biển Đông. Tương lai của toàn bộ Internet phụ thuộc vào việc bên nào thắng trong cuộc chiến thống trị tuyến đường thủy chiến lược này. Đến năm 2030, kinh tế internet của Đông Nam Á sẽ có giá trị US$1000 tỷ. Ai kiểm soát được hạ tầng cáp ngầm của Châu Á-Thái Bình Dương sẽ thống trị nền kinh tế đang bùng nổ này và kiểm soát internet toàn cầu”.

Nói cách khác, các luồng dữ liệu trên Internet sẽ có giá trị hơn dầu mỏ vì chứa dữ liệu giao dịch kinh doanh và bí mật quân sự. Cơ sở hạ tầng cáp ngầm của thế giới ngày càng dễ bị tổn thương không chỉ do sự phá hoại mà còn bởi hoạt động gián điệp, có thể dễ dàng thâm nhập các tuyến cáp trên lãnh thổ của họ. Đó là lý do tại sao cạnh tranh địa chính trị Mỹ-Trung ngày càng tập trung vào việc kiểm soát các mạng cáp ngầm trên toàn thế giới.

Theo TeleGeography (ở Washington DC), hơn 486 tuyến cáp quang biển chứa hơn 99% lưu lượng truy cập internet toàn cầu, phần lớn được kiểm soát bởi các hãng công nghệ khổng lồ của Mỹ như Alphabet, chủ sở hữu của Google, Meta, Amazon, Microsoft, và Facebook. Trung Quốc cũng đang có kế hoạch xây dựng một mạng cáp internet dưới biển trị giá US$500 triệu để tạo ra kết nối tốc độ nhanh nối Châu Á với Trung Đông và Châu Âu.

Mỹ đã cản trở một số dự án cáp ngầm dưới biển của Trung Quốc vì lo ngại về khả năng giám sát của Bắc Kinh. Sáu thỏa thuận về cáp biển của Google, Meta và Amazon nhằm kết nối Mỹ với Hồng Kông đã bị Mỹ cản để chặn HMN Tech (một công ty con của Hoa Vi). Để tránh kiểm soát của Trung Quốc, Facebook và Google xây dựng Apricot là tuyến cáp ngầm xuyên biển mới dài 12.000 km không qua Hồng Kông, kết nối với các nước khu vực.

Apricot loại Malaysia vì cạnh tranh Mỹ-Trung để thống trị internet toàn cầu. Năm 2022, Malaysia tham gia hệ thống cáp cao tốc Hải Nam-Hồng Kông (SEA-H2X) dài 5000 km được Trung Quốc hỗ trợ, kết nối Trung Quốc, Hồng Kông, Philippines, Thái Lan, Malaysia, và Singapore. Nếu Malaysia bị Trung Quốc thao túng thì ASEAN sẽ bị hiệu ứng domino. Nay dưới thời Anwar Ibrahim, Mỹ có cơ hội hàn gắn quan hệ với Malaysia.

Động thái mới

Theo báo Tuổi trẻ, lần này Trung Quốc có hai mục tiêu chiến lược chính tại Biển Đông: Một là Trung Quốc chủ động quấy rối các hoạt động mở rộng khai thác các lô dầu khí có trữ lượng lớn của nhóm A5 (Indonesia, Malaysia, Brunei, Philippines, Việt Nam) ở khu vực chồng lấn giữa EEZ của các nước A5 với “đường 9 đoạn” của Trung Quốc. Hai là Trung Quốc đang “giương đông kích tây” để củng cố các lập luận pháp lý mà họ có lợi thế.

Trong khi tàu khảo sát Hướng Dương Hồng 10 (XYH-10) khiêu khích ở bãi Tư Chính, Trung Quốc giảm áp lực thả phao đèn hiệu ở cụm Sinh Tồn. Hai sự kiện đó nhằm làm dư luận ít chú ý đến động thái Cục Quản lý Di sản Văn hóa quốc gia Trung Quốc công bố tiến độ khảo sát hai xác tàu đắm ở khu vực phía tây bắc của Biển Đông. Có thể nói, đây là giai đoạn có nhiều động thái quyết đoán và đồng bộ của Trung Quốc trên Biển Đông.

Các động thái đó diễn ra khi các phiên tòa phân định biển trong tương lai có xu hướng ưu tiên cho quốc gia nào có khả năng chấp pháp thực tế ở khu vực tranh chấp theo nguyên tắc “chiếm hữu thực sự”. Trong bối cảnh đàm phán về Bộ quy tắc ứng xử (COC) đang đến giai đoạn cuối, các bước leo thang trong phạm vi “vùng xám” chứng tỏ Trung Quốc sẽ không từ bỏ ý đồ độc chiếm Biển Đông.

Theo Nghiên cứu Biển Đông (30/5/2023) từ đầu năm 2023 tới nay, Trung Quốc đã triển khai nhiều đợt tác nghiệp của tàu định danh nghiên cứu khảo sát tại vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam, như tàu HD-4 vào đầu tháng 3/2023. Nhưng điều đáng nói là tàu XYH-10 đã tiến sâu hơn vào sát bờ biển Việt Nam và ngang nhiên tiến hành các hoạt động mà Trung Quốc cho là “bình thường”, nhằm khẳng định “đường chín đoạn” phi pháp của họ.

Theo Reuters (8/5/2023), Trung Quốc đã cho tàu nghiên cứu XYH-10 cùng một loạt tàu hộ tống bao gồm tàu cảnh sát biển, tàu dân binh biển và một số tàu không rõ định danh di chuyển tới vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam. Reuters cho rằng động thái này liên quan đến cuộc tập trận trên biển AIME 2023, của ASEAN và Ấn Độ (từ 8/5/2023), với sự tham gia của hải quân Ấn Độ, Việt Nam, Thái Lan, Philippines, Indonesia và Brunei.

Theo nguồn mở Marine Traffic/Sea Vision, tàu XYH-10 cùng các loại tàu hộ tống đến hết tháng 5/2023 vẫn chưa chịu rời đi và đang tạo ra cục diện rất phức tạp ở Biển Đông. Ngày 8/5, tàu XYH-10 xuất hiện ở vị trí cách đường cơ sở của Việt Nam khoảng 182 hải lý; đến ngày 13/5, tàu này tiến rất sâu vào khu vực chỉ cách đường cơ sở của Việt Nam khoảng 47 hải lý; đến ngày 18/5 tàu này cách đường cơ sở của Việt Nam khoảng 82 hải lý.

Đáng chú ý là để hộ tống XYH-10 có số lượng lớn các tàu cảnh sát biển, tàu cá dân binh và một số tàu không định danh mang cờ Trung Quốc. Sơ đồ di chuyển của các tàu đó cho thấy sự hộ tống, bám sát, bảo vệ cho XYH-10 trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam đã tạo ra cục diện mới phức tạp ở Biển Đông. Vị trí hoạt động và mức độ nghiêm trọng của XYH-10 là một bước leo thang “trước giờ chưa từng thấy” của Trung Quốc.

Thứ nhất, lần này vị trí hoạt động của nhóm tàu Trung Quốc đánh dấu một mốc mới khi họ tiến vào rất sâu với lộ trình hoạt động sát các lô 04-03 và lô 05-1-B&C, chỉ cách giàn khoan chính Thiên Ưng và Sao Vàng-Đại Nguyệt khoảng 10-20 hải lý. Trước đây, tàu Trung Quốc chỉ xuất hiện cách các dàn khoan của Việt Nam khoảng 50-60 hải lý.

Thứ hai, lần này số lượng tàu Trung Quốc đông một cách “bất thường” khi hộ tống XYH-10 tiến hành khảo sát trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam. Tàu Trung Quốc gồm các tàu hải cảnh, tàu cá dân binh và những tàu không định danh. Từ đầu 2023, khoảng 30-40 tàu cá dân binh Trung Quốc đã xuât hiện dài ngày dọc bờ biển miền Trung.

Thứ ba, về mức độ nghiêm trọng, năm 2014 Trung Quốc đã hạ đặt giàn khoan HD-981 cách đảo Tri Tôn thuộc quần đảo Hoàng Sa 17 hải lý, cách đảo Lý Sơn 120 hải lý. Tháng 8/2019, Trung Quốc đã tiến thêm một bước xuống phía Nam, cử tàu khảo sát HD-8 vào hoạt động trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam, cách bãi Tư Chính 50-60 hải lý.

Lần này, Trung Quốc đã cho tàu XHY-10 tiến vào sâu hơn trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam, thách thức trực tiếp các mỏ dầu khí có trữ lượng lớn thuộc địa bàn khai thác truyền thống của Việt Nam. PetroVietnam đã bắt đầu triển khai công tác nghiên cứu, thăm dò tại khu vực mỏ dầu khí Thiên Ưng ngay từ thập niên 1970.

Ngày 26/5, tại cuộc họp báo thường kỳ, người phát ngôn BNG Trung Quốc nói rằng, “các tàu liên quan của Trung Quốc không hề đi vào vùng biển hoặc vùng đặc quyền kinh tế của nước khác”. Theo dữ liệu từ các nguồn mở Marine Traffic/Sea Vision, phạm vi hoạt động của tàu XYH-10 đã liên tục diễn ra trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam. Rõ ràng Trung Quốc đã vi phạm nghiêm trọng Công ước UNCLOS 1982.

Báo chí Trung Quốc cũng đã thừa nhận số lượng lớn các tàu Trung Quốc đang hiện diện ở phía Nam Biển Đông, với số lượng tàu Trung Quốc gấp 10 lần so với tàu Việt Nam. Đây không phải là lần đầu tiên vì từ tháng 3/2023, tàu Trung Quốc đã xuất hiện trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam và đối đầu ở khu vực bãi Tư Chính. Âm mưu của Trung Quốc lần này là nhằm “xóa bỏ hoàn toàn vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam”.

Âm mưu mới

Tàu XYH-10 của Trung Quốc là loại tàu đa năng, vừa có thể khảo sát, vừa có thể nghiên cứu khoa học, vừa có thể phá băng. Đây là loại tàu có khả năng đâm và va đập mạnh nhưng không bị tổn hại. Với đặc điểm “đa chức năng” đó, tàu XYH-10 có tính chất nguy hiểm hơn bởi dễ dàng che giấu mục đích thực sự của Trung Quốc ở Biển Đông. Vì vậy, trong bối cảnh hiện nay có thể lý giải hoạt động của tàu XYH-10 dưới một số góc độ sau:

Thứ nhất, về kinh tế, tàu XYH-10 có thể hoạt động thăm dò trong quá trình triển khai “chiến lược cường quốc biển”. Động thái này được đặt trong bối cảnh tăng cường phát triển “kinh tế biển” lần đầu tiên được đưa vào văn kiện báo cáo Đại hội 20 Đảng Cộng sản Trung Quốc (10/2022). Theo đó, Trung Quốc trong nhiệm kỳ thứ ba của Tập Cận Bình đang nỗ lực khai thác và phát triển kinh tế biển, trong đó “dầu khí là khâu đột phá”.

Thứ hai, về chính trị-ngoại giao, hoạt động của XYH-10 nhằm gửi thông điệp mang tính “răn đe” đến các bên yêu sách trên Biển Đông. XYH-10 được triển khai trong bối cảnh Ấn Độ, Việt Nam, Thái Lan, Philippines, Indonesia và Brunei đang tiến hành tập trận chung trên Biển Đông lần đầu tiên năm 2023. Theo đó, Trung Quốc gắn hoạt động của XYH-10 lần này với động thái hợp tác giữa ASEAN và Ấn Độ là một thành viên của Bộ Tứ.

Một số đánh giá khác từ Trung Quốc đã gắn vụ XYH-10 với khả năng tăng cường hợp tác Mỹ-Việt trong thời gian tới, sau chuyến thăm của Ngoại trưởng Blinken đến Việt Nam (4/2023). Đồng thời, Mỹ cũng tăng cường hợp tác với Philippines để mở thêm 4 căn cứ quân sự cho Mỹ, nhằm răn đe trực tiếp Trung Quốc. Trong bối cảnh địa chính trị thay đổi, việc Trung Quốc làm căng lên tại khu vực Biển Đông là điều “có thể lý giải được”.

Thứ ba, Trung Quốc có thể muốn biến việc tăng cường hiện diện, khảo sát, tuần tra thành “bình thường mới” để kiểm soát Biển Đông. Ngày 1/4/2023, Uỷ ban Khoa học Tự nhiên Quốc gia Trung Quốc công bố bản đồ 33 đường khảo sát khoa học biển của tàu nghiên cứu khoa học biển ở vùng biển xa và vùng biển gần. Đây là lần đầu tiên Trung Quốc công khai kế hoạch điều tàu nghiên cứu khoa học đến khảo sát khoa học biển trên Biển Đông.

Mặc dù Trung Quốc đang dùng một mũi tên nhắm nhiều đích, dùng tàu khảo sát XYH-10 hoạt động với nhiều ý đồ khác nhau, nhưng mục đích chính của nó là nhằm thách thức trực tiếp vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam. Trung Quốc cho rằng yêu sách về “Tứ Sa” (hay “Nam Hải Chư đảo”), thuộc khu vực “chồng lấn”, nên phạm vi hoạt động của XYH-10 hoàn toàn nằm trong vị trí 9 lô dầu khí mà Trung Quốc mời thầu quốc tế từ năm 2012.

Với ý đồ biến vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam thành “khu vực chồng lấn” với yêu sách “Nam Hải chư đảo”, Trung Quốc đang xâm phạm vùng biển thuộc chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam tại Biển Đông, vi phạm nghiêm trọng UNCLOS 1982. Đồng thời, hành động nói trên của Trung Quốc đi ngược lại những thoả thuận giữa lãnh đạo cấp cao hai nước đã đạt được trong chuyến thăm Trung Quốc (1/11/2022).

Thứ nhất, khu vực tàu XYH-10 hoạt động nằm hoàn toàn trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam, được xác định trên cơ sở Điều 57 và Điều 76 của UNCLOS 1982. Theo đó, Việt Nam đã ban hành các văn bản pháp lý và chế độ pháp lý tại vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của mình. Việt Nam có quyền thăm dò và khai thác tài nguyên biển. Hoạt động của XYH-10 vi phạm nghiêm trọng quy định của UNCLOS 1982.

Thứ hai, Trung Quốc từng đưa ra cái gọi là “chủ quyền đối với Nam hải Chư đảo” và yêu sách về “vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa đối với các đảo tại Biển Đông”. Vì vậy, Trung Quốc cho rằng XYH-10 “đang hoạt động bình thường” trong vùng biển thuộc quyền tài phán của Trung Quốc. Nhưng các nhóm đảo tại Biển Đông, bao gồm quần đảo Trường Sa, không có đường cơ sở nối liền các điểm ngoài cùng của các cấu trúc xa nhất.

Thứ ba, Việt Nam và Trung Quốc đều là thành viên của UNCLOS, nên mọi giải thích, áp dụng trái quy định của Công ước đều không có giá trị. Điều này đã được Toà Trọng tài Thường trực xác nhận. Yêu sách của Trung Quốc về “các quyền lịch sử” đối với vùng biển nằm trong “đường chín đoạn” là trái với UNCLOS 1982. Trung Quốc không có “tư cách lịch sử” đối với các vùng biển ở Biển Đông và tài nguyên trong “đường chín đoạn”.

Vì vậy, các hoạt động của tàu khảo sát XYH-10 và nhóm tàu hộ tống đang ngang nhiên thách thức dư luận quốc tế, đe doạ nghiêm trọng tự do hàng hải ở Biển Đông, gia tăng nguy cơ va chạm và đụng độ ngoài ý muốn. Trong bối cảnh Trung Quốc và các nước ASEAN đang thúc đẩy đàm phán về COC, các hành động đó của Trung Quốc sẽ làm tiến trình đàm phán càng khó khăn và bế tắc.

Theo các chuyên gia về Biển Đông, lần này Trung Quốc điều các tàu hải tuần đến Biển Đông để hỗ trợ XYH-10. Tàu Hải tuần 173 là tàu thả phao của Cục Hải sự. Khi tàu Hải tuần 173 đi vào vùng đặc quyền kinh tế của Philippines, tàu tuần duyên của họ đã bám theo đến khi tàu 173 di chuyển đến Đá Vành Khăn. Trong khi đó, Hải tuần 09 là tàu tuần tra lớn nhất của Trung Quốc (10.000 tấn) lần đầu tiên có mặt ở Trường Sa.

Với việc sử dụng tàu hải tuần thuộc Cục Hải sự, Bắc Kinh muốn “khoác vỏ bọc dân sự” để tránh leo thang thành một cuộc đối đầu quân sự với Mỹ. Tại quần đảo Trường Sa, Trung Quốc hiện duy trì hai tàu nghiên cứu khác là Hướng Dương Hồng 14 và Hướng Dương Hồng 31 (có chức năng thay thả phao). Sau một thời gian neo đậu ở cụm Sinh Tồn, XYH-14 đã di chuyển về Đá Chữ Thập, trong khi XYH-31 đã di chuyển sang Đá Vành Khăn.

Trung Quốc vẫn đẩy mạnh chiến thuật “vùng xám”. Việc họ dùng tàu dân binh là một bước leo thang mới. Việt Nam yếu hơn do “bất cân xứng” nên buộc phải kiềm chế. Tình thế năm 2023 khác trước vì vấn đề Ukraine, khi Trung Quốc và Nga đã trở thành đối tác “không giới hạn”. Nay Nga yếu hơn và phụ thuộc vào Trung Quốc, nên Bắc Kinh sẽ gây sức ép với Nga để can thiệp buộc Zarubezhneft và Gazprom ngừng khai thác dầu khí.

Theo dự án Đại Sự Ký Biển Đông, kể từ tháng 12/2022, tàu cảnh sát biển Trung Quốc đã tiến sâu vào khu vực thăm dò dầu khí do Nga điều hành, trong EEZ của Việt Nam. Sáng kiến Minh bạch Hàng hải Châu Ấ (AMTI/CSIS) cảnh báo rằng trong năm nay hoạt động dầu khí có thể nổi cộm lên như một điểm nóng ở Biển Đông. Trung Quốc sẽ tiếp tục quấy rối hoạt động dầu khí của Việt Nam, Malaysia và Indonesia.

Theo các chuyên gia về Biển Đông, Trung Quốc có 4 mục tiêu chính: Một là Trung Quốc xâm phạm trắng trợn chủ quyền Việt Nam để khẳng định chủ quyền của họ. Hai là Trung Quốc muốn phá rối các hoạt động khai thác dầu khí của Nga và Việt Nam. Ba là Trung Quốc muốn dùng các tàu cá có vũ trang như dân binh để hộ tống thay cho tàu hải cảnh. Bốn là Trung Quốc đang tăng cường sử dụng chiến thuật “vùng xám” để thách thức Việt Nam.

Theo nhà nghiên cứu Vũ Xuân Khang (Boston College), ngoài mục đích chính là khẳng định chủ quyền phi pháp của họ ở Biển Đông, Trung Quốc còn muốn cô lập Việt Nam vì cho rằng không nước nào sẵn sàng giúp Việt Nam đối đầu với Trung Quốc. Các nước như Mỹ, Ấn Độ, Úc và Nhật Bản đều có lợi ích riêng nên rất khó bảo vệ Việt Nam. Vì vậy, Trung Quốc tin rằng Việt Nam không dám đối đầu với Trung Quốc trên Biển Đông.

Đối phó của Việt Nam

Tổng thống Joe Biden và TBT Nguyễn Phú Trọng đã điện đàm (29/3) và Ngoại trưởng Anthony Blinken đã thăm Việt Nam (14-16/4), liên quan đến kế hoạch nâng cấp quan hệ hai nước lên đối tác chiến lược, khi TBT Nguyễn Phú Trọng đi thăm Mỹ (dự kiến tháng 7). Trong bối cảnh đó, Thủ tướng Nhật Fumio Kishida đã mời Thủ tướng Phạm Minh Chính dự họp Cấp cao G7 Mở rộng (21/5), ngay sau Hội nghị Trung ương 7 (15-17/5/2023).

Tại G7 Mở rộng, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã gặp Tổng thống Mỹ Biden và Tổng thống Ukraine Zelensky. Sau đó, Phó Chủ tịch Hội đồng An ninh Quốc gia Nga Medvedev đã vội đến thăm Việt Nam (22/5). Thủ tướng Phạm Minh Chính đã tới thăm Nghĩa trang Liệt sĩ Vị Xuyên (28/5) trong bối cảnh căng thẳng đang gia tăng tại Biển Đông. Vị Xuyên là nơi tưởng nhớ các liệt sĩ đã hy sinh trong cuộc chiến tranh Biên giới (1979) nên rất nhạy cảm đối với Trung Quốc.

Việc Thủ tướng Việt Nam đến thắp hương tại nghĩa trang Liệt sỹ Vị Xuyên là một thông điệp rõ ràng gửi đến người dân Việt Nam và Trung Quốc rằng nếu Trung Quốc không dừng lại thì Việt Nam sẵn sàng chiến đấu bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của mình. Trung Quốc đã xâm lược Việt Nam năm 1979, nay vẫn là nguy cơ an ninh lớn nhất đối với Việt Nam. Vì vậy, Việt Nam không thể làm ngơ trước những gì diễn ra ở biển Đông.

Về lâu dài, Trung Quốc vẫn theo đuổi chiến thuật “vùng xám” ở biển Đông. Trung Quốc mạnh hơn Việt Nam nhiều lần về quân sự, nên Việt Nam không được để bị động và bất ngờ trong bất kỳ tình huống nào. Việt Nam vẫn phải vận dụng chính sách “vừa hợp tác vừa đấu tranh” với Trung Quốc, vì “bất đối xứng về quyền lực” giữa hai nước là một thực tế. Báo chí Việt Nam thường tránh không nêu đích danh là “Trung Quốc xâm lược”.

Nhưng lần này báo chí chính thống của Việt Nam đã đồng loạt đưa tin. Báo Tuổi trẻ đã có bài bình luận Trung Quốc âm mưu gì ở Biển Đông? (27/5/2023), đề cập đến thực chất vấn đề, và nhấn mạnh “Bộ Ngoại giao Việt Nam đã phản đối mạnh mẽ tàu khảo sát Hướng Dương Hồng 10 của Trung Quốc cùng một số tàu hải cảnh và tàu cá bảo vệ đã xâm phạm vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam, được xác lập phù hợp với UNCLOS 1982”.

Trong khi tàu khảo sát Hướng Dương Hồng 10 (XYH-10) xuất hiện trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam ở bãi Tư Chính, thì hai tàu khảo sát Hướng Dương Hồng 14 và Hướng Dương Hồng 31 được xác định vẫn đang hiện diện trong khu vực quanh cụm Sinh Tồn thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam. Cả hai khu vực đó đều có trữ lượng dầu khí lớn và ngư trường nhiều hải sản.

Theo các chuyên gia về Biển Đông, ngoài hai tàu hải cảnh 5305 và 3303 cùng các tàu dân binh của Trung Quốc, đội hình hộ tống tàu khảo sát XYH-10 đã được bổ sung thêm tàu Hải cảnh 4103. Việt Nam đã điều hai tàu kiểm ngư KN-465 và KN-469 bám sát đội hình này. Tàu XYH-10 đã di chuyển qua lô 04-03 do liên doanh Vietsovpetro vận hành và thường xuyên di chuyển qua các lô 132 và 131 do liên doanh Vietgazprom vận hành.

Năm 2019, Trung Quốc đã gây sức ép rất mạnh tại khu vực Bãi Tư Chính để đuổi Repsol (Tây Ban Nha) khỏi khu vực này, nhưng không đuổi được Nga. Nay Nga gặp rắc rối lớn tại Ukraine, phải phụ thuộc nhiều hơn vào Trung Quốc, nên Bắc Kinh tin rằng họ đang có cơ hội đuổi Nga khỏi khu vực vùng này. Vì Gazprom của Nga cũng đang hợp tác với Indonesia tại lô Cá Ngừ, nên Trung Quốc muốn gây sức ép lên cả Hà Nội và Jakarta.

Thay lời kết

Nếu 2014 là thời điểm Biển Đông khủng hoảng lần thứ nhất và 2019 là khủng hoảng lần thứ hai, thì 2023 có thể là khủng hoảng lần thứ ba. Tuy chưa rõ khủng hoảng lần này có dẫn đến bước ngoặt mới hay không, nhưng Mỹ và đồng minh phương Tây nay đoàn kết hơn thời Trump. Mỹ tuy bị chia rẽ, nhưng hai đảng nhất trí coi Trung Quốc là đối thủ chính. Các biện pháp trừng phạt kinh tế và quân sự với Nga hay Trung Quốc sẽ hiệu quả hơn.

Không chỉ Tổng thống Putin mà cả Chủ tịch Tập Cận Bình đều có giấc mộng vĩ cuồng, muốn Nga hay Trung Quốc “vĩ đại trở lại” như thời kỳ hoàng kim trong quá khứ. Vì vậy, Putin đã mắc phải sai lầm lớn tại Ukraine. Sự ngạo man về quyền lực nước lớn đã tạo ra điểm mù làm che khuất tầm nhìn của họ, nên không thấy “giới hạn của quyền lực”. Cũng như Mỹ trước đây, Nga và Trung Quốc đang mắc phải sai lầm đó.

Quá trình hiện đại hóa quân đội Trung Quốc ngày càng nhanh, tiềm lực kinh tế ngày càng mạnh, và cường độ hiện diện ở Biển Đông ngày càng nhiều, trong khi quá trình hiện đại hóa quân đội Việt Nam đã bị chậm lại. Để đối phó với tham vọng của Trung Quốc tại Biển Đông, Việt Nam tuy không cô đơn như trước, nhưng cần sớm nâng cấp quan hệ với Mỹ. Nếu tình hình Biển Đông diễn biến quá nhanh, Việt Nam có thể phản ứng không kịp.

Đến 5/6 thì tàu XYH-10 bất ngờ rút, nhưng nó có thể quay lại bất cứ lúc nào, vì tham vọng của Trung Quốc ở Biển Đông không thay đổi. Để không bị động và bất ngờ, Việt Nam phải chuẩn bị sẵn sàng cho mọi tình huống, sẵn sàng đấu tranh ngoại giao, đấu tranh pháp lý, và có những biện pháp răn đe hiệu quả hơn. Muốn ngăn chặn xung đột từ sớm và từ xa, Việt Nam phải dựa vào nội lực của mình là chính, nhưng phải có đối trọng đủ mạnh.

BDN

Views: 0

Xây dựng và phê duyệt quy hoạch không gian biển; tăng cường quản trị và điều phối trong các lĩnh vực kinh tế biển; trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm với các nước trong quá trình thực hiện Chiến lược… Đây là ba khuyến nghị được bà Ramla Khalidi, Trưởng đại diện thường trú của Tổ chức phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tại Việt Nam đưa ra tại Hội nghị công bố Chiến lược khai thác, sử dụng bền vũng tài nguyên, bảo vệ môi trường biển và hải đảo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 diễn ra vào ngày 3/6 tại Nghệ An.

Hội nghị công bố Chiến lược khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên, bảo vệ môi trường biển và hải đảo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 là sự kiện có ý nghĩa, khẳng định quyết tâm, tầm nhìn chiến lược nhằm cụ thể hóa việc thực hiện các chủ trương của Đảng về phát triển bền vững kinh tế biển; bảo đảm khai thác, sử dụng hiệu quả, công bằng tài nguyên trên cơ sở kết hợp hài hòa giữa lợi ích kinh tế – xã hội, bảo vệ môi trường và quốc phòng, an ninh trên các vùng đất ven biển, các đảo, quần đảo, vùng biển, vùng trời thuộc quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán quốc gia của Việt Nam.

Chia sẻ về ba khuyến nghị mà Chiến lược khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên, bảo vệ môi trường biển và hải đảo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 cần hướng tới, bà Ramla Khalidi chỉ rõ: Sau khi Chiến lược được thông qua, Chính phủ cần đẩy nhanh việc xây dựng và phê duyệt quy hoạch không gian biển (MSP), điều cần thiết để khai thác tiềm năng to lớn của nền kinh tế biển bền vững. UNDP và Nauy vinh dự được hỗ trợ và tham gia vào quá trình xây dựng MSP.

Cũng theo đại diện UNDP tại Việt Nam, biển và hải đảo của Việt Nam hiện đang được khai thác bởi nhiều ngành khác nhau nhưng sự phối hợp còn hạn chế. Tăng cường quản trị và điều phối trong các lĩnh vực kinh tế biển (như du lịch, vận tải biển, thủy sản, công nghiệp, thăm dò và phát triển năng lượng, quy hoạch, đầu tư và môi trường) là rất quan trọng để thực hiện thành công Chiến lược cũng như các chính sách quan trọng khác về biển và hải đảo.

Cuối cùng, hỗ trợ quốc tế về bí quyết, chuyển giao công nghệ, tài chính bền vững sẽ rất cần thiết để thúc đẩy cho sự thay đổi và cũng là một trong những mục tiêu chính của Nghị quyết số 48/NQ-CP ngày 03 tháng 4 năm 2023 về Chiến lược khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên, bảo vệ môi trường biển và hải đảo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. UNDP khuyến nghị Việt Nam nên học hỏi kinh nghiệm của các nước và các đối tác phát triển trong quá trình thực hiện Chiến lược, đặc biệt là khi nhiều nguồn tài nguyên biển vượt ra khỏi biên giới quốc gia và sẽ cần có sự hợp tác quốc tế để quản lý hiệu quả và lâu dài.

Chiến lược khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên, bảo vệ môi trường biển và hải đảo đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 xác định: tài nguyên, môi trường biển và hải đảo là nền tảng và nguồn lực quan trọng để phát triển đất nước, phải được khai thác, sử dụng hiệu quả, bền vững; việc khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên, bảo vệ môi trường biển và hải đảo phải dựa trên kết quả điều tra cơ bản, khoa học công nghệ hiện đại…; khai thác, sử dụng bền vững tài nguyên, bảo vệ môi trường là quyền lợi, trách nhiệm của các bên liên quan.

Về mục tiêu, Chiến lược đề ra mục tiêu tổng quát và bốn mục tiêu cụ thể đến năm 2030 về: khai thác, sử dụng tài nguyên biển và hải đảo; bảo vệ môi trường, bảo tồn đa dạng sinh học; ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai; điều tra cơ bản và nghiên cứu khoa học.

Trong đó có một số chỉ tiêu quan trọng như: Ở các đô thị ven biển, 100% chất thải nguy hại, chất thải rắn sinh hoạt được thu gom và xử lý đạt quy chuẩn môi trường; tăng diện tích các khu bảo tồn biển, khu vực biển, ven biển được bảo tồn đạt tối thiểu 6% diện tích tự nhiên vùng biển quốc gia; tối thiểu 50% diện tích vùng biển Việt Nam được điều tra cơ bản tài nguyên, môi trường biển ở tỷ lệ bản đồ 1:500.000.

Đến năm 2050, tài nguyên biển và hải đảo được khai thác hợp lý, sử dụng hiệu quả nhằm đưa Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh trên nền tảng tăng trưởng xanh, đa dạng sinh học biển được bảo tồn, môi trường biển và các hải đảo trong lành, xã hội hài hòa với thiên nhiên…

Để thực hiện được các mục tiêu đã đề ra, Chiến lược chỉ ra các giải pháp định hướng, nhiệm vụ, giải pháp tổng thể như: Khai thác, sử dụng tài nguyên biển và hải đảo; bảo vệ môi trường biển, hải đảo; bảo tồn đa dạng sinh học và nguồn lợi biển và hải đảo; ứng phó với biến đổi khí hậu và nước biển dâng; điều tra cơ bản biển và hải đảo; khoa học, công nghệ và hợp tác quốc tế; hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường biển và hải đảo; tăng cường và mở rộng hợp tác quốc tế về quản lý, nghiên cứu tài nguyên, môi trường biển và hải đảo…

BDN

Views: 0

Bộ trưởng Quốc phòng Đức thông báo nước này sẽ triển khai hai tàu chiến đến Ấn Độ Dương -Thái Bình Dương trong bối cảnh căng thẳng leo thang trong khu vực.

Trong bài phát biểu tại hội nghị an ninh Đối thoại Shangri-La ở Singapore hôm 4/6, Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius tuyên bố tuyến hàng hải ở Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, nơi diễn ra khoảng 40% hoạt động thương mại nước ngoài của châu Âu, phải được tôn trọng.

“Để đạt được mục tiêu này, chính phủ Đức từng điều một tàu khu trục đến Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương vào năm 2021, và một lần nữa, vào năm 2024, sẽ triển khai các tàu tới khu vực này”, ông Pistorius phát biểu tại hội nghị có sự tham dự của nhiều quan chức quốc phòng các nước.

Bộ trưởng Pistorius cho biết, các tàu được Đức triển khai tới khu vực sẽ bao gồm một tàu hộ vệ và một tàu tiếp tế, nhưng ông nhấn mạnh việc triển khai các tàu này không nhằm chống lại hành động của bất kỳ đối tượng cụ thể nào trong khu vực.

“Ngược lại, các tàu này cam kết bảo vệ trật tự quốc tế dựa trên luật lệ mà tất cả chúng ta đã ký kết và tất cả chúng ta nên được hưởng lợi từ đó”, ông Pistorius nhấn mạnh.

Vào năm 2021, một tàu chiến của Đức đã được triển khai tới khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương lần đầu tiên sau gần hai thập niên. Các nước phương Tây khác cũng tăng cường hiện diện quân sự trong khu vực trong bối cảnh ngày càng nhiều nước lo ngại về tham vọng lãnh thổ của Bắc Kinh, đặc biệt liên quan đến Biển Đông và eo biển Đài Loan.

Tháng trước, Bắc Kinh đã bày tỏ “sự không hài lòng” trước chuyến thăm của Bộ trưởng Giáo dục Đức Bettina Stark-Watzinger tới Đài Loan, nơi Trung Quốc coi là vùng lãnh thổ không thể tách rời và sẵn sàng sáp nhập bằng mọi cách.

BDN

Views: 0

Công trình xây dựng kênh đào mới mang tên Bình Lục, kết nối thành phố Nam Ninh, thủ phủ Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây của Trung Quốc, với vịnh Bắc bộ, đã bắt đầu vào ngày 22.5, theo tờ China Daily.

Kênh đào Bình Lục, có tổng chiều dài 134,2 km, bắt đầu từ hồ chứa Tây Tân ở thành phố Hoành Châu và kết thúc tại trấn Lục Ốc trong huyện Linh Sơn thuộc thành phố Khâm Châu, nơi tàu bè có thể đến vịnh Bắc bộ qua sông Tần.

Tiết kiệm gần 732 triệu USD/năm

Dụ án kênh đào Bình Lục chủ yếu bao gồm việc xây dựng các tuyến đường thủy, trung tâm vận chuyển, cơ sở bảo tồn nước và hỗ trợ các dự án khác dọc theo kênh, với tổng kinh phí ước tính khoảng 72,7 tỉ nhân dân tệ (10,3 tỉ USD), theo China Daily. Việc xây dựng 3 hệ thống khóa nước đường thủy nội địa, là thành phần chính của kênh Bình Lục, đã được tiến hành từ tháng 8.2022 và giai đoạn đầu tiên đã hoàn thành vào tháng 3.

Các quan chức cho biết ước tính trong quá trình xây kênh đào Bình Lục, khoảng 340 triệu m³ đất và đá, gấp ba lần khối lượng được đào để xây dựng đập Tam Hiệp của Trung Quốc, nhà máy thủy điện lớn nhất thế giới, sẽ được dọn sạch, theo tờ Nikkei Asia ngày 30.5. “Công việc đang được tiến hành 24/24” để đáp ứng thời hạn hoàn thành vào năm 2026, ông Lý Hiệu Hướng, một quan chức tại công trường, cho Nikkei Asia hay trong chuyến tham quan gần đây do văn phòng đối ngoại của Quảng Tây tổ chức và giám sát.

Các quan chức nói rằng một khi được hoàn thành, kênh đào Bình Lục sẽ giúp rút ngắn khoảng cách vận chuyển từ hệ thống sông nội địa ra biển tới 560 km so với đi qua thành phố Quảng Châu thuộc tỉnh Quảng Đông. Điều này sẽ giúp tiết kiệm tới 5,2 tỉ nhân dân tệ (gần 732 triệu USD) mỗi năm, theo ông Lý. Ngoài ra, theo China Daily, kênh đào Bình Lục sẽ không chỉ hỗ trợ sự phát triển của khu vực mà còn trở thành cửa biển ngắn nhất và thuận tiện nhất ở tây nam Trung Quốc.

Giúp thúc đẩy thương mại Trung Quốc-ASEAN?

Giới quan sát cho rằng dự án kênh đào Bình Lục nêu bật sự chuyển trọng tâm của Bắc Kinh sang tăng cường kết nối hàng hải cho Sáng kiến Vành đai và Con đường. “Điều đó khá mới”, ông Dương Giang, một chuyên gia về chính trị và kinh tế Trung Quốc tại Viện Nghiên cứu Quốc tế Đan Mạch, nhận định. Ông Dương lưu ý kênh đào Bình Lục được hình thành trong kế hoạch năm 2019 nhằm xây dựng một quốc gia vận tải mạnh. 

Các quan chức Trung Quốc còn nói rằng kênh đào Bình Lục nhằm thúc đẩy thương mại vốn đã phát triển với 10 nước ASEAN, tất cả cùng với Trung Quốc nằm trong khuôn khổ thương mại tự do Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP). Họ khẳng định kênh đào Bình Lục hứa hẹn sẽ giúp Trung Quốc gặt hái được nhiều lợi ích hơn nữa từ RCEP, theo Nikkei Asia. Hiện nay, ASEAN và Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của nhau, với thương mại hai chiều tăng 52% từ năm 2019 đến năm 2022 – vượt xa mức tăng 20% với Liên minh châu Âu (EU).

Trong khi đó, nhà nghiên cứu kỳ cựu Stephen Olson tại Quỹ Hinrich (Singapore) cho rằng nền kinh tế của Trung Quốc lớn hơn nhiều so với bất kỳ nền kinh tế đơn lẻ nào trong ASEAN và điều đó tạo ra đòn bẩy đôi khi có thể dẫn đến các mối quan hệ thương mại không cân bằng và không bền vững, theo Nikkei Asia. Ông Olson cũng bày tỏ sự hoài nghi về những nỗ lực của cả Mỹ lẫn Trung Quốc kéo các nước ASEAN lại gần mình hơn. “Đối với hầu hết các quốc gia trong ASEAN, lợi ích quốc gia của họ được phục vụ tốt nhất bằng cách không nghiêng về bên nào mà duy trì quan hệ kinh tế và chiến lược mạnh mẽ với cả hai bên”, ông Olson nhận định.

Kênh đào Bình Lục chỉ là một phần trong nỗ lực đầy tham vọng nhằm tạo ra một hành lang đất liền-biển hiệu quả của Trung Quốc, theo Nikkei Asia. Cách địa điểm xây dựng khoảng 40 km, một đội xe tải không người lái di chuyển các container tại Cảng container tự động Khâm Châu. 

Các xe tải lăn bánh về phía một bến cảng, nơi những cần cẩu được vận hành qua máy tính sẽ nhấc các container lên và chuyển chúng sang một con tàu chở hàng đang neo đậu. “Chào mừng đến với cảng thông minh của chúng tôi”, một thành viên tại cảng cho hay. Người này cho biết thêm đây là sản phẩm của 22 tháng nâng cấp được hoàn thành vào tháng 6.2022. 

Các quan chức chính quyền Quảng Tây cho biết hành lang mới nổi đã tăng tốc hoạt động hậu cần, tăng tốc các chuyến hàng từ thành phố Trùng Khánh ở miền tây Trung Quốc đến Singapore từ 22 ngày xuống còn 7 ngày, theo Nikkei Asia.

BDN

Views: 0

Tư lệnh Tuần duyên Mỹ khẳng định Mỹ sẵn sàng hợp tác cùng Việt Nam và các nước trong khu vực nhằm thúc đẩy trật tự hàng hải dựa trên luật lệ.

“Mối quan hệ chặt chẽ giữa các lực lượng tuần duyên, không chỉ với lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam mà còn lực lượng của các nước khác trong khu vực, đóng vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao pháp quyền trong khu vực”, Đô đốc Linda L. Fagan, tư lệnh Tuần duyên Mỹ, nói trong cuộc trao đổi với báo chí ngày 30/5.

Đô đốc Fagan cho biết Mỹ đánh giá cao sự tham gia và vai trò của lực lượng thực thi pháp luật trên biển của Việt Nam trong các nền tảng hợp tác đa phương như Sáng kiến Thực thi Pháp luật trên biển Đông Nam Á (SEAMLEI).

“Năm nay Mỹ và Việt Nam kỷ niệm 10 năm quan hệ đối tác toàn diện và chúng tôi hài lòng với mối quan hệ đối tác liên tục như vậy kể từ khi hai nước bình thường hóa quan hệ vào năm 1995”, bà Fagan nhấn mạnh.

Đô đốc Fagan khẳng định Mỹ sẵn sàng hợp tác với Việt Nam để thúc đẩy trật tự hàng hải quốc tế dựa trên luật lệ.

“Sự hợp tác của chúng tôi với lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam và các cơ quan khác trong lĩnh vực hàng hải là điểm sáng nổi bật trong những năm gần đây. Mỹ sẵn sàng hợp tác cùng Việt Nam và các đối tác quan trọng khác trong khu vực để tiếp tục thúc đẩy trật tự hàng hải quốc tế dựa trên luật lệ”, tư lệnh Tuần duyên Mỹ nói thêm.

Theo bà Fagan, vai trò của lực lượng Tuần duyên Mỹ trong khu vực là hợp tác với lực lượng tuần duyên của các nước khác, hỗ trợ họ xây dựng nguồn lực và năng lực nhằm duy trì hiện diện trong các vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của mỗi nước, trao đổi kinh nghiệm và tăng cường thông tin về cách thực thi chủ quyền của mỗi nước.

Đô đốc Linda Fagan tuyên thệ nhậm chức vào tháng 6/2022, trở thành tư lệnh thứ 27 của lực lượng Tuần duyên Mỹ. Đây là một dấu mốc có ý nghĩa lớn khi bà Fagan trở thành người phụ nữ đầu tiên trong lịch sử lãnh đạo một quân chủng trong lực lượng vũ trang Mỹ.

BDN

Views: 0

Quan điểm của người Nhật Bản đối với tìm kiếm và đảm bảo hòa bình đang dần thay đổi trong 10 năm trở lại đây.

Trong nhiều năm, giới tinh hoa Nhật Bản tin rằng hòa bình sẽ được đảm bảo bằng trung lập – một sự ám ảnh bởi những ràng buộc sau Thế chiến thứ 2. Những bộ não mới đứng sau việc xây dựng chính sách đối ngoại của Nhật Bản trong thế kỷ 21 đã được yêu cầu phải thoát khỏi “chiếc hộp” đó.

Một liên minh phi chính thức Mỹ – Nhật – Philippines đang dần thành hình tại Tây Thái Bình Dương mà Tokyo là mắt xích quan trọng. Quan điểm của người Nhật đối với tìm kiếm và đảm bảo hòa bình đang dần thay đổi trong 10 năm trở lại đây.
Hòa bình thông qua răn đe

Năm 2012, Nhật Bản tuyên bố quốc hữu hóa quần đảo Senkaku mà Trung Quốc cũng tuyên bố chủ quyền và gọi là Điếu Ngư trên biển Hoa Đông. Bắc Kinh đã phản ứng mạnh mẽ và sau đó các cuộc biểu tình chống Nhật nổ ra trên hơn 100 thành phố Trung Quốc.

Một năm sau đó, Hội đồng An ninh quốc gia Nhật Bản (NSC) ra đời. Phản ứng mạnh mẽ của Bắc Kinh được cho là nguyên nhân chính dẫn đến việc thành lập cơ quan mới này.

Thủ tướng Nhật Bản khi đó là ông Abe Shinzo đã yêu cầu các bộ Quốc phòng, Ngoại giao, Kinh tế và Lực lượng phòng vệ cử những người giỏi nhất vào ban thư ký của NSC.

Theo báo Nikkei Asia, các nhân viên của NSC (hiện khoảng 110 người) đã được giao nhiệm vụ xây dựng chiến lược không bị ràng buộc bởi nỗi ám ảnh của Nhật Bản sau Thế chiến thứ 2 là phải trung lập địa chính trị.

Trong 10 năm sau khi NSC hoạt động, tiếng nói của Tokyo trong các vấn đề địa chính trị quốc tế đã tăng lên đáng kể.

“Trong nhiều năm, người dân Nhật Bản nghĩ rằng con đường dẫn đến hòa bình là trung lập. Nhưng ngày càng rõ ràng rằng hòa bình sẽ không được thiết lập bởi Nhật Bản, bằng tay không và tự cam kết trung lập. Hòa bình đến từ việc nhìn thẳng vào cán cân quyền lực khu vực và tạo ra sự răn đe”, một quan chức cấp cao của NSC nói với Nikkei Asia nhưng đề nghị không nêu tên.

Tổ chức của NSC dựa trên mô hình của Anh, vốn chỉ mới được thành lập vào năm 2010.

Một phái đoàn gồm bốn thành viên, trong đó có ông Ryoichi Oriki, cựu sĩ quan hàng đầu của Lực lượng Phòng vệ biển Nhật Bản, đã dành năm ngày ở London.

“Chúng tôi biết rằng điều quan trọng là NSC phải là cơ quan ra quyết định, không chỉ là nơi thảo luận hay phối hợp”, ông Oriki nói. Điều này đồng nghĩa những kết luận tại NSC sẽ đi thẳng đến cấp cao nhất, không thông qua bộ ngành nào nữa để cho ý kiến.
Diễn tập hàng hải Mỹ – Nhật – Philippines
Vào tháng 4-2023, người đứng đầu Lực lượng Phòng vệ biển Nhật Bản, đô đốc Ryo Saka, đã có chuyến thăm sáu ngày đến Úc.

Trong chuyến thăm, ông Saka đã thị sát một căn cứ tàu ngầm của Úc, nơi các tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân mới của Canberra sẽ đồn trú. Ông cũng nói về việc cần phải có sự phân chia vai trò và hợp tác để đảm bảo ổn định khu vực.

Việc tăng cường quan hệ với Úc là một phần trong nỗ lực thắt chặt quan hệ giữa nhóm Bộ tứ kim cương (QUAD) gồm: Mỹ, Úc, Nhật Bản và Ấn Độ.

Ông Ashley Townshend, thành viên cấp cao của Quỹ Carnegie vì Hòa bình quốc tế, cho biết mặc dù vẫn đang trong giai đoạn đầu của quan hệ đối tác quốc phòng, chuyến thăm của ông Saka có thể dẫn đến việc Úc và Nhật Bản cuối cùng sẽ sử dụng các cơ sở của nhau để tiếp nhiên liệu, tái vũ trang, sửa chữa, bảo dưỡng, đại tu và hộ tống các tàu và máy bay của nhau.

Xa hơn về phía đông bắc, tại Philippines, Nhật Bản cũng đang xây dựng một mối quan hệ ba bên gồm: Mỹ – Nhật – Philippines. Mặc dù là đồng minh hiệp ước, quan hệ Mỹ – Philippines thường hứng chịu nhiều rủi ro hơn quan hệ Nhật – Philippines. Điều này đã được thể hiện rõ dưới thời Tổng thống Rodrigo Duteters.

Do đó, đã có nhiều tiếng nói kêu gọi Tokyo thay mặt Washington củng cố liên minh với Manila. Một nhóm nghiên cứu của Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế CSIS (Mỹ) thậm chí còn đề xuất Nhật Bản nên đầu tư nhiều hơn vào Philippines, giúp Manila đảm bảo an ninh và tự cường kinh tế.

Kể từ năm 2012, Nhật Bản đã cung cấp tàu tuần tra cho Philippines bên cạnh xây dựng năng lực thực thi pháp luật trên biển cho Manila. Thông báo ngày 29-5 của Tuần duyên Philippines đánh dấu một cột mốc mới trong quan hệ hai bên.

Theo đó, lực lượng tuần duyên Nhật Bản, Mỹ và Philippines sẽ lần đầu tiên tổ chức diễn tập chung ngoài khơi bán đảo Bataan từ ngày 1 đến 7-6 này. Mặc dù Manila trấn an nó không liên quan gì đến những gì vừa xảy ra trên Biển Đông, khu vực diễn tập đối diện Biển Đông lại cho thấy điều ngược lại.

Việc hiện thực hóa diễn tập ba bên Mỹ – Nhật – Philippines diễn ra rất nhanh chóng, chỉ vài tháng sau khi điều này được nhắc đến trong tuyên bố chung giữa Tổng thống Mỹ Joe Biden và Tổng thống Ferdinand Marcos sau chuyến thăm Nhà Trắng. Manila cũng đang tìm cách thiết lập cơ chế ba bên gồm Mỹ – Úc – Philippines trong tương lai.

Theo truyền thông Nhật Bản, Tokyo còn mong muốn lớn hơn thế. Nhật Bản đang thúc đẩy hình thành một QUAD (bộ tứ kim cương) mới gồm: Mỹ, Nhật, Úc và Philippines với trọng tâm là đối phó với các diễn biến đáng lo ngại trên biển và đảo Đài Loan. Trong đó Nhật Bản giữ vai trò nòng cốt, giống như cách nước này đã thúc đẩy khái niệm “Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương” tự do và rộng mở vào năm 2016.

BDN

Views: 0

Sức mạnh quân sự Việt Nam hay hải quân Việt Nam đều không quá nổi trội so với các cường quốc trên thế giới, chỉ cần so với Trung Quốc chúng ta chỉ bằng một phần mười họ. Tuy nhiên Việt Nam lại được trời ban cho những lợi thế địa lý mà bất kỳ ông nào trên thế giới cũng khao khát có được, trong đó không thể không kể đến cảng Cam Ranh.

Cam Ranh là cảng đặc biệt quan trọng không chỉ với Việt Nam mà với Nga, Mỹ, Nhật, Trung Quốc và cả Ấn Độ, nó tạo ra ảnh hưởng rất lớn đến sức mạnh quân sự trong khu vực, chỉ cần Việt Nam gật đầu, lập tức một số các cường quốc trên xe nhảy vào thuê ngay, vậy Cam Ranh có gì đặc biệt ? Tại sao nó lại là một trong ba cảng biển hoàn hảo nhất trên thế giới mà quốc gia nào cũng thèm khát ?

Theo các nhà địa lý quốc tế, có ba cảng biển tự nhiên tốt nhất trên thế giới San Francisco của Mỹ, Rio de Janeiro của Brazil và Cam Ranh của Việt Nam. Tạp chí Tuần tin tức của Trung Quốc khẳng định: có lẽ cả Châu Á cũng không thể tìm kiếm được cảng nào độc đáo và nguy hiểm như Cam Ranh của Việt Nam, trong khi báo Mỹ nhận xét: ai chiếm được vịnh Cam Ranh người đó sẽ chiếm được một nửa Trung Quốc và có thể kiểm soát được tuyến đường giao thông biển Á- Âu. Như vậy, vai trò của Cam Ranh là không phải bàn cãi.

Đây là những lý do khiến nó trở nên đặc biệt như vậy.

Thứ nhất, cảng Cam Ranh rất an toàn, nhìn vào dáng của vịnh Cam Ranh các bạn có thể thấy nó được bao quanh bởi các dãy núi, các núi này cao khoảng 400 đến 1.000 m, theo chia sẻ của Đại tá Nguyễn Đôn Hòa- Nguyên Phó Chủ nhiệm Kỹ thuật Hải quân chúng ta có thể liên tưởng nó như hai cánh tay đang ôm ấp che chở cho đứa con bé nhỏ, bên trong vịnh là cảng Cam Ranh với vị trí thế này nếu do bão ở ngoài cấp 5 cấp 6 thì gió bên trong vịnh chưa tới cấp 3, tàu thuyền đỗ trong cảng sẽ luôn yên tâm rằng gió bão không thể nào tàn phá được. Bên cạnh đó, vịnh Cam Ranh có cửa vào rất hẹp, xung quanh là núi, cực kỳ hoàn hảo cho việc phòng thủ, nhưng lại rất dễ dàng cho việc tấn công kẻ thù.

Thứ hai, cảng Cam Ranh rất thuận lợi cho công tác hậu cần nếu xảy ra chiến tranh. Với vùng nước rộng lên tới 100 km2, nước ở đây có độ sâu từ 16 đến 25 m, có nơi sâu tới 32m và không có núi đá ngầm, điều này có ý nghĩa rất quan trọng, vì thường các cảng trên thế giới khá nông, tàu thuyền lớn không thể tiến vào gần bờ, còn Cam Ranh thì khác, nó cho phép các tàu lớn hơn 100.000 tấn ra vào dễ dàng, bất kể là thời điểm nào trong năm. Không giống như Nga có cảng nước sâu, nhưng mùa đông bị đóng băng tàu không vào được. Với diện tích rộng trong vịnh cảng Cam Ranh có thể cho phép 40 tàu chiến lớn cùng neo đậu, kể cả tàu sân bay. Bên cạnh cảng Cam Ranh đã xây dựng một sân bay dài và rộng, sân bay quốc tế Cam Ranh với đường băng dài hơn 3.000 m, đủ khả năng cho máy bay chở khách cỡ lớn, sân bay có thể đảm bảo cho các loại máy bay vận tải hạng nặng như C-141, C-5 Galaxy; I-76 hay các máy bay ném bom chiến lược B52, Tu-95 cất, hạ cánh.

Thứ ba, Cam Ranh nằm ở vị trí chiến lược, Cam Ranh nằm ngay cạnh con đường hàng hải tấp nập bậc nhất thế giới, nhiều nhà chiến lược phương Tây đã đánh giá Cam Ranh là một pháo đại tự nhiên lý tưởng, một đồn phòng vệ của Thái Bình Dương. Từ Cam Ranh có thể khống chế được toàn khu vực Biển Đông và là khu vực phòng thủ trọng yếu chiến lược giữa Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương. Tạp chí Hải quân Proccedings số tháng 10/1991 có viết: đối với hải quân Mỹ, Nga hay Trung Quốc ai làm chủ được cảng Cam Ranh người đó sẽ làm chủ được trò chơi mèo và chuột ở vùng biển Đông Nam Á và Biển Đông. Nếu bố trí tên lửa phòng không ở vịnh Cam Ranh và những cao điểm xung quanh thì toàn bộ eo biển Malacca và eo biển Singapore đều nằm trong tầm khống chế của hỏa lực của những tên lửa đó. Ngoài ra, vịnh Cam Ranh còn có thể cho phép triển khai hệ thống giám sát điện tử để kiểm soát toàn bộ khu vực Bắc Ấn Độ Dương, vịnh Princesa và biển Hoa Đông. Ông Horoyuki Noguchi chuyên gia quân sự Nhật Bản cho rằng: Cam Ranh là khắc tinh của đường lưỡi bò bịa đặt của Trung Quốc, với địa thế độc đáo trên bàn cờ khu vực Đông Nam Á, Cam Ranh của Việt Nam có thể là thanh kiếm sắt chặn đứng mọi mưu đồ của Trung Quốc thò đường lưỡi bò ra ngoài Biển Đông.

Chính vì vai trò trọng yếu trong cán cân khu vực Đông Nam Á, không ít các quốc gia muốn được tiếp cận với cảng Cam Ranh.

Đầu tiên là Mỹ, việc cho phép Mỹ được tiếp cận lâu dài với vịnh Cam Ranh sẽ làm vô hiệu hóa nhiều cơ sở quân sự mà Trung Quốc xây dựng phi pháp ở Biển Đông. Đứng cạnh một nước lớn là Trung Quốc mà lại cho Mỹ thiết lập căn cứ quân sự thì rất có thể Việt Nam sẽ rơi vào hoàn cảnh như Ukraina, cho nên Việt Nam sẽ không cho phép điều này xảy ra.

Thứ hai là Nga, Nga là nước thể hiện sự mong muốn quay trở lại Cam Ranh rõ ràng nhất, sau một phần tư thế kỷ đóng quân tại đây. Nga từ lâu đã có quan hệ tốt đẹp với Việt Nam trong lĩnh vực quân sự, quân đội Việt Nam vẫn mua chủ yếu vũ khí từ Nga, trong đó bao gồm 6 tàu ngầm Kilo trị giá 2,6 tỷ USD, quan ngại lớn nhất của Việt Nam với Nga vào lúc này là việc Nga đang có khuynh hướng ủng hộ Trung Quốc trong vấn đề Biển Đông.

Thứ ba là Nhật, Người Nhật chẳng xa lạ gì với vịnh Cam Ranh, quân đội Nhật đã từng sử dụng vịnh Cam Ranh để tấn công Malaysia vào năm 1942, gần đây 2 tàu khu trục của Nhật đã đến căn cứ quân sự này trong bối cảnh hải quân Nhật đang muốn tăng cường can thiệp vào Biển Đông, Nhật cần sử dụng vịnh Cam Ranh cho mục đích hậu cần.

Thứ tư là Trung Quốc, mặc dù Trung Quốc đang đối đầu với Việt Nam trong vấn đề Biển Đông, nhưng Trung Quốc vẫn tham vọng được sử dụng căn cứ Cam Ranh. Nếu có được cảng Cam Ranh Trung Quốc sẽ như hổ mọc thêm cánh.

BDN

Views: 0

Hôm 25-5, Bộ Ngoại giao Việt Nam đã phản đối mạnh mẽ tàu khảo sát Hướng Dương Hồng 10 của Trung Quốc cùng một số tàu hải cảnh, tàu cá bảo vệ đã xâm phạm vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Việt Nam được xác lập phù hợp với UNCLOS năm 1982.

Việt Nam cũng khẳng định việc Trung Quốc lắp đặt các phao đèn báo hiệu tại các thực thể ở quần đảo Trường Sa trên Biển Đông mà không được sự đồng ý của Việt Nam là “vi phạm chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo này, vì vậy không có giá trị pháp lý”.

5 lực lượng phối hợp trên Biển Đông

Hai hành động phi pháp trên của Trung Quốc trong vùng biển của Việt Nam nằm trong chuỗi hoạt động “vây lấn” mà nước này đang thực hiện từ đầu tháng 4 đến nay ở Biển Đông. Thế trận “vây lấn” lần này của Trung Quốc mang tính phức hợp, liên hoàn và được triển khai đồng loạt ở nhiều vị trí chiến lược.

Trung Quốc đã huy động đến năm lực lượng tham gia thế trận phức hợp lần này với những nhiệm vụ “vây”, “lấn” và “tấn” cụ thể bao gồm: dân binh, hải cảnh, hải tuần, hải quân và cuối cùng là các tàu khảo sát hàng hải.

Trong đó, sự phân nhiệm giữa các lực lượng này nhằm thực hiện định hướng “bình thường hóa” các cuộc đối đầu trong phạm vi “đường 9 đoạn” (đường lưỡi bò) phi pháp được bộc lộ cụ thể như sau:

Thứ nhất là lực lượng dân binh của Trung Quốc với vai trò thường trực ở cả hai chức năng trong công tác “vây”. Chức năng đầu tiên là phong tỏa các thực thể chưa có người ở khu vực trung tâm “đường 9 đoạn” phi pháp thông qua sự hiện diện tập trung quanh hai thực thể đá Ba Đầu (với hơn 100 tàu) và bãi Sabin (18 tàu) theo ghi nhận vào ngày 23-4.

Chức năng kế tiếp là bảo vệ vòng trong cùng khi hộ tống các tàu khảo sát hàng hải hoặc các khu vực do Trung Quốc kiểm soát trái phép trên Biển Đông.

Sự kiện tám tàu dân binh Trung Quốc được phát hiện di chuyển cắt ngang đội hình các tàu hải quân của ASEAN và Ấn Độ, trong khuôn khổ diễn tập AIME-23 vào ngày 9-5 vừa qua, là minh chứng điển hình cho chức năng này.

Thứ hai là lực lượng hải cảnh. Với chức năng chấp pháp, lực lượng này thực hiện công tác “lấn” một cách chủ động nhằm hỗ trợ lực lượng dân binh Trung Quốc ở trên đối trọng với các tàu chấp pháp của ASEAN.

Điển hình là sự túc trực thường xuyên của hai tàu hải cảnh Trung Quốc 4303 và 5305 hộ tống tàu khảo sát Hướng Dương Hồng 10 ở khu vực bãi Tư Chính của Việt Nam từ giữa tháng 5.

Thứ ba là lực lượng hải quân, tuy không can dự trực tiếp vào thế trận do dân binh – hải cảnh thực hiện mà chủ yếu hiện diện từ xa ở vòng ngoài cùng thông qua hai hoạt động được ghi nhận.

Một là tuyên bố tự tập trận ở một số khu vực trên Biển Đông theo thông báo vào ngày 27-4 và hai là tiến hành tập trận song phương Trung Quốc – Singapore, từ ngày 28-4 đến 1-5 tại vùng biển quốc tế sát mũi phía nam của Biển Đông, mà phía Trung Quốc tuyên truyền rằng “sẽ thúc đẩy sự cởi mở và hiểu biết lẫn nhau” ở vùng biển này.

Ngoài ra, cũng có ghi nhận về hiện diện không rõ chủ ý của tàu hải quân Trung Quốc, quanh khu vực đảo Thị Tứ (của Việt Nam nhưng phía Philippines chiếm đóng trái phép) vào ngày 23-4 trong động thái hỗ trợ công tác “tấn” của hải cảnh Trung Quốc.

Hai lực lượng còn lại là nhóm tàu khảo sát hàng hải và tàu hải tuần. Hai nhóm tàu này tuy xuất hiện đơn lẻ nhưng lại có sự phối hợp hoạt động rất tinh vi.

Cụ thể, mặc dù hiện chỉ có tàu khảo sát Hướng Dương Hồng 10 hiện diện trái phép trong vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam ở bãi Tư Chính, nhưng vẫn còn hai tàu khảo sát Hướng Dương Hồng 14 và Hướng Dương Hồng 31 được xác định vẫn đang hiện diện trong khu vực quanh cụm Sinh Tồn thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam.

Cả hai khu vực này đều có trữ lượng dầu mỏ lớn cùng những ngư trường dồi dào trên Biển Đông, đặc biệt là bãi Tư Chính được phía Trung Quốc ước tính có đến 5 tỉ tấn dầu.
Việt Nam yêu cầu các cơ quan liên quan phía Trung Quốc tuân thủ nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao hai nước, chấm dứt ngay hoạt động xâm phạm, rút tàu Hướng Dương Hồng 10 và các tàu hải cảnh, tàu cá ra khỏi vùng biển Việt Nam, tôn trọng quyền chủ quyền, quyền tài phán của Việt Nam, thực hiện nghiêm túc Tuyên bố ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), giữ gìn hòa bình, hợp tác và phát triển ở Biển Đông, đóng góp vào việc phát triển quan hệ hai nước.

Phó phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam PHẠM THU HẰNG trả lời báo chí ngày 25-5.

Giương đông kích tây

Có hai mục tiêu chiến lược chính trong thế trận của Trung Quốc trên Biển Đông lần này. Thứ nhất, Trung Quốc chủ động gây rối các hoạt động mở rộng khai thác các lô dầu khí có trữ lượng lớn của nhóm A5 (Indonesia, Malaysia, Brunei, Philippines và Việt Nam) ở khu vực được cho là chồng lấn giữa EEZ của các nước A5 với “đường 9 đoạn phi pháp” của Bắc Kinh.

Điển hình là gây rối việc mở rộng mỏ Kawasari, lô SK316 của Malaysia thuộc bãi Luconia và lô Tuna (Cá Ngừ) của Indonesia có vị trí nằm cách đường phân định EEZ với Việt Nam 13km.

Thứ hai, Trung Quốc cũng “giương đông kích tây” để củng cố các phương án pháp lý mà nước này có lợi thế.

Trong đó, sự kiện tàu khảo sát Hướng Dương Hồng 10 hiện diện khiêu khích ở bãi Tư Chính, thuộc bờ tây của Biển Đông, dường như có dấu hiệu giảm áp lực cho việc Trung Quốc thả phao đèn hiệu ở cụm Sinh Tồn thuộc bờ đông Biển Đông được diễn ra cùng lúc nhưng trong thời gian ngắn.

Và cả hai sự kiện này lại đang khiến dư luận ít chú ý đến động thái Cục Quản lý di sản văn hóa quốc gia Trung Quốc công bố tiến độ khảo sát hai xác tàu đắm ở khu vực phía tây bắc của Biển Đông.

Công tác khảo sát tàu đắm này, bao gồm cả việc thiết lập thiết bị định vị dưới nước và bổ sung vào hệ thống 124 di tích khảo cổ đáy biển, vừa được công bố sẽ góp phần hoàn thiện hồ sơ Di sản Văn hóa con đường tơ lụa hàng hải của Trung Quốc, vốn muốn đệ trình Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hiệp Quốc (UNESCO).

Không chỉ vậy, việc hoàn thiện các hệ thống dữ liệu địa chất và sinh thái ở Biển Đông cũng giúp Trung Quốc có thể chứng minh năng lực đảm bảo an toàn hàng hải vượt trội các nước trong khu vực.

Đây sẽ là một chỉ dấu quan trọng, khi các phiên tòa phân định biển trong tương lai có xu hướng ưu tiên cho quốc gia nào có khả năng thực thi năng lực chấp pháp thực tế ở khu vực tranh chấp theo nguyên tắc chiếm hữu thực sự (à titre de souverain).

Như vậy, có thể thấy đây là giai đoạn có nhiều động thái quyết đoán và đồng bộ đang diễn ra trên Biển Đông từ cả Trung Quốc và khối A5 thuộc ASEAN.

Trong bối cảnh các cuộc đàm phán thực hiện Tuyên bố ứng xử (DOC) và xây dựng Bộ quy tắc ứng xử (COC) đang đến những giai đoạn cuối cùng, các hoạt động leo thang căng thẳng tuy vẫn thuộc phạm vi “vùng xám” từ phía Trung Quốc cho thấy nước này sẽ không dễ từ bỏ các mục tiêu duy trì ảnh hưởng đơn phương phi pháp trên Biển Đông.

Sự đoàn kết nhằm chia sẻ thông tin cũng như thực hiện các bước phối hợp đồng bộ của nhóm A5 nói chung và khối ASEAN lúc này là vô cùng cấp thiết.

BDN

Views: 0

Các động thái quân sự, dân sự mới của Trung Quốc trên bán đảo Đông Dương và Biển Đông cho thấy Bắc Kinh ngày một hung hăng hơn khi đang tăng cường vũ lực và uy hiếp các nước láng giềng trong khu vực này. Chiến tranh pháp lý mà Trung Quốc đang dựa vào là chưa từng có tiền lệ.

Đầu năm nay, Campuchia đã công bố kế hoạch xây dựng một trạm phòng không và mở rộng hệ thống radar tại Công viên Quốc gia Ream. Địa điểm được đề xuất nằm gần một cơ sở hải quân do Trung Quốc tài trợ ở tỉnh Sihanoukville. Chính phủ Hoa Kỳ đã cảnh báo rằng căn cứ hải quân Ream đang được lén lút biến thành căn cứ quân sự ở nước ngoài thứ hai của Trung Quốc.

Hồi tháng 3/2023, Trung Quốc và Campuchia lần đầu tiên tổ chức tập trận chung. Từ ngày 9 đến ngày 28/5/2023, Trung Quốc lần đầu tiên tổ chức tập trận chung với Lào, đồng thời cho tàu khảo sát Xiang Yang Hong-10 xâm nhập sâu vào vùng đặc quyền kinh tế Việt Nam từ hôm 7/5/2023, và hoạt động liên tục nhiều đợt từ đó đến nay. Bên cạnh đó, Trung Quốc cũng thực thi lệnh cấm đánh cá trên Biển Đông đến hết mùa hè năm nay.Nhà nghiên cứu Raymond Powell ở Đại học Stanford cho biết: “Tại Campuchia, việc Trung Quốc phát triển Căn cứ Hải quân Ream, cũng như Sân bay Quốc tế Dara Sakor gần đó, cả hai căn cứ này đều là những điểm triển khai tác chiến tiềm năng cho lực lượng hải quân và không quân Trung Quốc. Tôi chắc chắn muốn nói rằng Việt Nam nên hết sức quan tâm và nên cảnh giác với những dấu hiệu cho thấy Campuchia có ý định mở rộng quyền tiếp cận cho các hoạt động quân sự của Trung Quốc đối với các căn cứ này”.Xét về vị trí địa lý, căn cứ Hải quân Ream và Không quân Dara Sakor của Trung Quốc ở Campuchia thực sự có ý nghĩa chiến lược, vì chúng cách đảo Phú Quốc chỉ khoảng 30km. Những căn cứ này cũng giúp Trung Quốc dễ dàng kiểm soát Vịnh Thái Lan và vươn tầm ảnh hưởng tới eo biển Malacca.Tuy vậy, các nhà quan sát đều cho rằng Trung Quốc không muốn có xung đột quân sự lớn với Việt Nam vào thời điểm này. Bởi vì như thế sẽ tạo ra cớ cho các nước đối thủ can thiệp quân sự vào. Trong khi đó, với chiến thuật vùng xám, tiến dần dần theo cách “tằm ăn lá”, họ có thể từng bước gây áp lực lên các nước trong khu vực”.Chiến thuật của Trung Quốc đối với Việt Nam được đánh giá là tương tự với chiến thuật họ dùng với Philippines. Đó là tăng cường các lực lượng quân sự áp sát biên giới trên biển hoặc trên bộ nhưng là để gây sức ép trên bàn đàm phán.Nhà nghiên cứu Phan Văn Song, một cộng tác viên của Qũy Nghiên cứu Biển Đông, cho rằng lệnh cấm bắt cá “ngoài lý do về môi trường như Trung Quốc nói, chắc chắn đó cũng là một hành động thể hiện sự kiểm soát thực tế các khu vực biển này, một yếu tố rất quan trọng để chứng minh chủ quyền trước toà trong khu vực có tranh chấp. Đây là chiến thuật cài bẫy bằng sự mập mờ. Nếu các nước liên quan không phản đối, Trung Quốc sẽ nói là đã ngầm thừa nhận chủ quyền của Trung Quốc. Nếu các nước này phản đối, họ sẽ bị rêu rao là không hợp tác trong vấn đề bảo vệ môi trường. Ngoài ra, lệnh cấm đánh cá của Trung Quốc cũng đặt ngư dân Việt Nam và các nước xung quanh Biển Đông vào tình thế có nguy cơ bị lực lượng chấp pháp của Trung Quốc xâm hại, tấn công. Nguy cơ lực lượng chấp pháp của các nước xung quanh Biển Đông phải va chạm với Trung Quốc cũng ngày càng tăng”.Việt Nam hiện đã chọn cách phản đối và không tuân theo lệnh cấm đó. Ngư dân Việt Nam không chỉ tiếp tục đánh cá trên Biển Đông vì mưu sinh mà còn vì để bảo vệ chủ quyền quốc gia.Trung Quốc từ những năm 2000 đã đặt ra chiến lược “tam chủng chiến pháp”, gồm chiến tranh pháp lý, chiến tranh dư luận và chiến tranh tâm lý. Nhà nghiên cứu Raymond Powell phân tích lệnh cấm đánh cá của Trung Quốc như một kiểu chiến tranh pháp lý.“Họ đơn phương đặt ra luật, về cơ bản là luật nội địa. Và rồi bằng cách áp dụng luật nội địa của mình cho các phần của Biển Đông [vốn là khu vực tự do hàng hải quốc tế], họ mặc nhiên tuyên bố rằng luật nội địa của Trung Quốc áp dụng cho không gian biển đó, ngay cả khi nó nằm trong toàn bộ yêu sách đường đứt đoạn 9 đoạn mà Trung Quốc ứng xử với nó như là vùng nội thủy. Họ muốn gửi một thông điệp rằng luật nội địa của họ là cái cần phải được xem xét, thực thi.Đối với người Trung Quốc thì Công ước của Liên Hiệp quốc về luật biển không áp dụng cho đường chín đoạn trên Biển Đông vì đây là lãnh thổ Trung Quốc. Họ muốn nói rằng họ không thể cho phép Luật biển Quốc tế quyết định những gì xảy ra ở Biển Đông”.Giới quan sát cho rằng mặc dù Trung Quốc đang dần dần tạo sức ép lên Việt Nam từ cả phía đông và phía tây, nhưng ở phía tây, thì nguy cơ đối với Việt Nam ở thời điểm hiện tại là không cao. Vì mặc dù Campuchia đã nghiêng hẳn sang phía Trung Quốc. Lào đang tập trận với Trung Quốc nhưng Lào trong lịch sử chưa có hiềm khích gì lớn với Việt Nam. Tuy vậy, để bảo đảm an ninh ở phía tây, Việt Nam không chỉ chuẩn bị về quân sự mà còn có các biện pháp kinh tế, ngoại giao, và cả gây ảnh hưởng.Mr. Nguyen The Phuong, nghiên cứu sinh chuyên ngành an ninh hàng hải của Đại học UNSW Canberra University, Australia nói, “Việt Nam cần tập trung vào hướng biển. Vì khả năng xảy ra một cuộc tấn công từ phía đất liền thì hoàn toàn không cao. Ở hướng tây, Việt Nam có thể xử lý bằng các mặt trận chính trị, đối ngoại, kinh tế chứ không chỉ bằng bằng quân sự. Nhưng phía biển Đông thì Việt Nam còn lúng túng với các biện pháp kinh tế, chính trị, đối ngoại của mình”.

BDN

Views: 0

Phó phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng nhấn mạnh, Việt Nam yêu cầu Trung Quốc chấm dứt ngay hoạt động xâm phạm, rút tàu Hướng Dương Hồng 10 và các tàu hải cảnh, tàu cá ra khỏi vùng biển Việt Nam.

Ngày 25.5, trả lời câu hỏi của phóng viên đề nghị cho biết phản ứng của Việt Nam trước việc tàu khảo sát Hướng Dương Hồng 10 cùng các tàu hải cảnh, tàu cá Trung Quốc xâm phạm vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam trong thời gian gần đây, Phó phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng khẳng định, Bộ Ngoại giao và các cơ quan chức năng Việt Nam đã giao thiệp nhiều lần với phía Trung Quốc và triển khai các biện pháp phù hợp với luật pháp quốc tế, luật pháp Việt Nam để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Việt Nam.

“Việt Nam yêu cầu các cơ quan liên quan phía Trung Quốc tuân thủ nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao hai nước, chấm dứt ngay hoạt động xâm phạm, rút tàu Hướng Dương Hồng 10 và các tàu hải cảnh, tàu cá ra khỏi vùng biển Việt Nam. Đồng thời, tôn trọng quyền chủ quyền, quyền tài phán của Việt Nam, thực hiện nghiêm túc Tuyên bố ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), giữ gìn hòa bình, hợp tác và phát triển ở Biển Đông, đóng góp vào việc phát triển quan hệ hai nước”, bà Phạm Thu Hằng khẳng định.

Vừa qua, tàu khảo sát Hướng Dương Hồng 10 của Trung Quốc cùng một số tàu hải cảnh, tàu cá đã xâm phạm vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam được xác lập phù hợp với các quy định của Công ước Liên Hiệp Quốc về luật Biển (UNCLOS) 1982.

Trước đó, trong cuộc họp báo chiều 18.5, liên quan về vấn đề này, Phó phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam cũng đã khẳng định: “Đối với các vụ việc xâm phạm quyền chủ quyền, quyền tài phán của Việt Nam, Bộ Ngoại giao và cơ quan chức năng Việt Nam đã, đang triển khai các biện pháp phù hợp với luật pháp quốc tế, luật pháp Việt Nam để bảo đảm quyền, lợi ích chính đáng của Việt Nam”.

BDN

Views: 0

Tại quần đảo Trường Sa của Việt Nam có những đảo và điềm đảo được hình thành từ những bãi san hô hoặc bãi đá bồi đắp. Điều hết sức đặc biệt là khi thủy triều lên, các thực thể này luôn ngập dưới nước, vậy nên chúng được gọi là đảo chìm.

Diện tích khiêm tốn nhưng lại có vị trí chiến lược vô cùng quan trọng trong quần đảo Trường Sa, là Đá Thị- điểm đảo tiền tiêu canh giữ Đá Én Đất.

Đá Thị, hay còn có tên là Đá Núi Thị, là một rạn san hô thuộc cụm Nam Yết của quần đảo Trường Sa hiện Việt Nam đang quản lý thuộc xã Sinh Tồn, thuộc huyện đảo Trường Sa, tỉnh Khánh Hòa. Đá Thị là một rạn san hô có bề mặt tương đối bằng phẳng, hơi tròn và dẹt về hai đầu. Đá này nằm theo trục Đông Bắc- Tây Nam với chiều dài lớn nhất khoảng 2,1km và chiều rộng lớn nhất vào khoảng 1,4 km. Tổng diện tích của Đá Thị vào khoảng 1,75 km2. Đá này có độ sâu không đều và có xu hướng dốc dần về phía Đông Nam, Thủy triều lên cao khoảng 1,2m, toàn bộ đá chìm dưới nước khoảng 0,6m, bản thân đảo đá này nằm trên một thềm san hô ngập nước có chiều dài khoảng 11km, chiều rộng khoảng 2km, diện tích đảo vào khoảng 19,27 km/h (tức khoảng 1.927 ha).

Sau Đảo Tiên Nữ, Đá Thị cùng với Đảo Sinh Tồn Đông là hai đảo xa nhất về phía Đông. Trong số 21 đảo đá đang được Việt Nam quản lý ở quần đảo Trường Sa, cụ thể Đá Thị nằm cách bán đảo Cam Ranh khoảng hơn 600km về phía Đông Nam, cách đảo Trường Sa Lớn 350km về phía Đông Bắc, cách đảo Đá Tiên Nữ khoảng 170 km về phía Bắc. Trong cụm Nam Yết, Đá Thị và thềm san hô của nó nằm cách đảo Ba Bình -đảo lớn nhất của Quần đảo Trường Sa (hiện đang bị Đài Loan chiếm đóng và kiểm soát bất hợp pháp) khoảng 19 km về phía Đông; cách đá Ga Ven, (thực thể bị Trung Quốc chiếm đóng bất hợp pháp từ năm 1988) khoảng 38 km về phía Đông Bắc. Đá Thị và thềm san hô của nó còn nằm cách đảo Nam Yết khoảng 27 km về phía Đông Bắc và cách đảo Sơn Ca chỉ khoảng 7 km về phía Đông.

Có thể nói, Đá Thị cùng với hai đảo là đảo Sơn Ca và Đảo Nam Yết đã tạo thành thế chân kiềng vững chắc của lực lượng hải quân Việt Nam, trước sự hiện diện trái phép của Trung Quốc và Đài Loan tại cụm Nam Yết nói riêng và quần đảo Trường Sa nói chung. Nằm cách Đá Én Đất – rạn san hô của kích thước lớn nhất tại cụm Nam Yết vốn đã bị nước ngoài nhóm ngó lâu nay chỉ khoảng 6 km về phía Tây, có thể nói Đá Thị có vị trí và vai trò vô cùng quan trọng trong việc phát hiện ngăn và chặn những hoạt động của tàu thuyền nước ngoài trong vùng biển của quần đảo Trường Sa.

Quá trình đóng giữ và xây dựng Đảo Đá Thị

Chỉ một ngày sau sự kiện thảm sát Gạc Ma vào ngày 15/3/1988, một lực lượng của lữ đoàn 146 vùng 4 Hải quân và công binh hải quân đã tiếp tục thực hiện kế hoạch chiến lược CQ 88 triển khai đóng giữ và bảo vệ Đá Thị. Đến ngày 3/4/1988, lực lượng công binh đã hoàn thành nhà cao chân và bàn giao cho các chiến sĩ Đảo Đá Thị nhằm đáp ứng nhu cầu nhà ở, sinh hoạt và phòng ngự lâu dài cho quân nhân. Đến năm 1991 nhà cao chân trên Đảo Đá Thị đã được thay thế bằng nhà lâu bền với thiết kế đặc biệt vững chắc và kiên cố hơn để chống chọi với những thiên nhiên khắc nghiệt và phục vụ nhiệm vụ giữ vững chủ quyền biển đảo.

Hiện Việt Nam đang duy trì một tổ hợp kiến trúc nổi trên Đảo Đá Thị – đây cũng chính là điểm đóng quân của lực lượng hải quân Việt Nam tại thực thể này. Cụ thể, tổ hợp kiến trúc này nằm ở phía Đông Bắc của Đảo Đá Thị bao gồm một nhà kiên cố và một nhà văn hóa đa năng được kết nối với nhau bằng một cây cầu bê tông. Việt Nam cũng đã triển khai lực lượng tiến hành thi công và phá đá san hô khai thông một luồng dẫn ở phía Bắc Đá Thị để tạo điều kiện thuận lợi cho tàu thuyền bên ngoài có thể di chuyển vào tổ hợp kiến trúc này dễ dàng.

Tháng 3/2018, huyện đảo Trường Sa, tỉnh Khánh Hòa của Việt Nam đã khởi công công trình Nhà văn hóa đa năng đảo Đá Thị với diện tích nền hơn 900m2, quy mô gồm một tầng ngầm, 3 tầng nổi, một chòi quan sát, bể giữ chữ nước ngọt, biến cấp xuồng … tổng diện tích sử dụng khoảng 2.400m2. Nhìn chung ngoài phục vụ quân nhân trên đảo, công trình này đã góp phần phục vụ cho công tác đón các đón khách đến thăm đảo, cũng như nơi tổ chức các hoạt động giao lưu đón tiếp ngư dân lên đảo tránh mưa bão, cấp cứu, hỗ trợ lương thực và thuốc men.

Tại các đảo chìm việc thực hiện nhiệm vụ sinh hoạt và tăng gia của hải quân gặp rất nhiều khó khăn. Đá Thị cũng không ngoại lệ. Trước đây nguồn nước ngọt dùng cho sinh hoạt và tăng gia chủ yếu được tích trữ từ nước mưa nên việc sử dụng nước phải rất khoa học và tiết kiệm. Những năm gần đây do được trang bị hệ thống bể chứa lớn, đảo đã chủ động đảm bảo được gần như 100% nhu cầu nước sinh hoạt, một môi trường sống ngày càng đầy đủ với những vườn rau xanh mướt. Ngoài rau xanh quân nhân trên đảo cũng chăn nuôi gia súc gia cầm để cải thiện chất lượng bữa ăn hàng ngày.

Hiện nay Đá Thị được trang bị hệ thống năng lượng gió, năng lượng mặt trời, được trang bị tivi, hệ thống karaoke kỹ thuật số hiện đại, trạm thu phát tín hiệu vệ tinh truyền hình Việt Nam đã giúp các quân nhân trên đảo cập nhật kịp thời những thông tin trong nước và thế giới.

Đá Núi Thị vọng ác tiền tiêu của Việt Nam

Như Đảo Sơn Ca và Đảo Nam Yết từ Đá Thị, hải quân Việt Nam vẫn ngày đêm theo dõi sát sao hướng về những thực thể như là đảo Ba Bình hay Đá Ga Ven với tinh thần cảnh giác cao độ để kịp thời phát hiện và ngăn chặn những hành vi xâm phạm chủ quyền của Việt Nam.

Mọi hiện tượng bất thường như là tàu lạ, tàu cá nước ngoài kéo đến neo đậu, đánh bắt hải sản đều sẽ bị phát hiện và xử lý kịp thời. Theo chỉ huy quân đội Việt Nam trên đảo, các trường hợp phát hiện tàu lạ gần Đá Én Đất, vào ban ngày phía Việt Nam sẽ đến phát loa, dùng tín hiện xua đuổi, còn ban đêm sẽ dùng đèn pha cảnh báo.

Đá Thị còn hỗ trợ cho ngư dân vươn khơi bám biển theo đúng quy định của pháp luật Việt Nam và quốc tế. Riêng trong năm 2018 và quý 1 năm 2019 đảo đã tiếp đón 94 lượt tàu cá của ngư dân các tỉnh Bình Thuận, Bình Định, Khánh Hòa, Tiền Giang, Quảng Ngãi, cấp thuốc miễn phí cho 98 lượt ngư dân, giúp đỡ nhu yếu phẩm, nước ngọt cho tàu thuyền của ngư dân cũng như sẵn sàng thực hiện các hoạt động cứu hộ, cứu nạn.

BDN

Views: 1

Các nước tái khẳng định tầm quan trọng của duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông.

Ngày 17/5, tại Hạ Long, đã diễn ra Hội nghị Quan chức cao cấp ASEAN-Trung Quốc lần thứ 20 về thực hiện Tuyên bố ứng xử của các bên tại Biển Đông (SOM-DOC).

Trước đó, các nước ASEAN đã họp điều phối lập trường. Đại sứ Vũ Hồ, Quyền Trưởng SOM ASEAN Việt Nam dẫn đầu đoàn Việt Nam tham dự các Hội nghị.

Hội nghị SOM DOC lần này được tổ chức sau gần hai năm gián đoạn do đại dịch Covid-19, do Myanmar, nước điều phối quan hệ ASEAN-Trung Quốc và Trung Quốc đồng chủ trì.

Tại Hội nghị, các nước tái khẳng định giá trị và tầm quan trọng của DOC đối với khu vực; theo đó, đánh giá cao một số kết quả tích cực trong thực hiện DOC thời gian qua, mặc dù khu vực phải chịu tác động sâu rộng của đại dịch.

Nhiều hoạt động hợp tác cụ thể đã được triển khai hiệu quả, đúng kế hoạch, trong đó có hợp tác bảo vệ môi trường biển, nghiên cứu khoa học biển, đối xử nhân đạo và công bằng đối với ngư dân, tìm kiếm và cứu nạn trên biển… Các nước cũng ghi nhận các hoạt động kỷ niệm 20 năm ký kết DOC được tiến hành trong năm 2022.

Bên cạnh đó, các nước cũng chia sẻ quan ngại về một số diễn biến phức tạp trên Biển Đông thời gian qua, gây xói mòn lòng tin, gia tăng căng thẳng, ảnh hưởng tới quyền và lợi ích chính đáng của các quốc gia ven Biển Đông, theo đó nhấn mạnh ASEAN và Trung Quốc càng cần thực hiện DOC nghiêm túc, hiệu quả và đầy đủ tất cả các điều khoản của DOC.

Các nước cũng tái khẳng định tầm quan trọng của duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không ở Biển Đông; tôn trọng các nguyên tắc như thực hiện kiềm chế, không sử dụng hay đe dọa sử dụng vũ lực, giải quyết hòa bình các tranh chấp trên cơ sở luật pháp quốc tế và Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS).

Hội nghị SOM DOC ghi nhận tiến triển trong đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) và trao đổi các định hướng cho tiến trình đàm phán COC do Nhóm Công tác về DOC (JWG DOC) thực hiện. Các nước cũng nhấn mạnh cần đạt được Bộ Quy tắc COC hiệu quả, thực chất, phù hợp luật pháp quốc tế và UNCLOS 1982, góp phần xây dựng lòng tin, tin cậy, quản lý hiệu quả hơn các sự cố trên Biển Đông.

Phát biểu tại Hội nghị, Đại sứ Vũ Hồ nhấn mạnh, Biển Đông là tuyến hàng hải huyết mạch của thế giới, do đó việc duy trì và thúc đẩy hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không ở vùng biển này không chỉ là lợi ích và trách nhiệm chung của ASEAN và Trung Quốc, mà còn thể hiện trách nhiệm của hai bên đối với cộng đồng quốc tế.

Trước thực trạng tình hình Biển Đông vẫn diễn biến phức tạp, các hành động đơn phương vi phạm luật pháp quốc tế vẫn tiếp diễn, Đại sứ đề nghị các nước phát huy “nói đi đôi với làm”, biến các cam kết chính trị thành các hành động cụ thể, phù hợp trên thực địa.

Trên tinh thần đó, Đại sứ nhấn mạnh cần lấy các quy định của luật pháp quốc tế và UNCLOS làm “kim chỉ nam” cho các hoạt động trên Biển Đông. Trong khi đẩy mạnh các nỗ lực đạt được Bộ Quy tắc COC thực chất, hiệu quả, phù hợp luật pháp quốc tế và UNCLOS, được cộng đồng quốc tế ủng hộ, các nước cần thực hiện nghiêm túc và đầy đủ mọi điều khoản của DOC. Nỗ lực này cũng sẽ góp phần tạo môi trường thuận lợi cho tiến trình đàm phán COC.

Kết thúc, Hội nghị đã nhất trí với đề xuất đăng cai Hội nghị SOM-DOC lần thứ 21 của Trung Quốc, dự kiến trong Quý IV/2023.

BDN

Views: 0