Trong công bố ngày 8/5, SK Earthon đây là lần thứ hai chỉ trong vòng 3 tháng mà công ty tìm thấy dầu ở Việt Nam, sau lần tìm kiếm thành công ở lô 15-2/17 hồi tháng 1 năm nay.
SK Earthon, nhánh về thăm dò và khai thác dầu khí thuộc chaebol SK của Hàn Quốc, và Murphy Oil của Mỹ, vừa công bố tìm thấy dầu ở giếng Lạc Đà Hồng -1X gần lô 15-1/05 ngoài khơi Việt Nam.
SK Earthon đã tham gia vào việc phát triển lô 15-1/05 từ năm 2007, hiện đang nắm giữ 25% cổ phần tại lô này. Murphy Oil của Mỹ nắm giữ 40%, trong khi PVEP (Tổng công ty Thăm dò Khai thác Dầu khí Việt Nam) sở hữu 35% còn lại. Sau đó, SK Earthon tham gia vào các Lô 15-1/05, 15-2/17 và 16-2.
Trong công bố ngày 8/5, SK Earthon đây là lần thứ hai chỉ trong vòng 3 tháng mà công ty tìm thấy dầu ở Việt Nam, sau lần tìm kiếm thành công ở lô 15-2/17 hồi tháng 1 năm nay.
Trong khi đó, Murphy Oil công bố dầu thô được tìm thấy tại giếng Lạc Đà Hồng, nằm trong bể Cửu Long, ngoài khơi Việt Nam. Murphy Oil cho biết dầu thô khai thác được là loại dầu chất lượng cao, với sản lượng thử nghiệm đạt 2.500 thùng mỗi ngày.
Theo Murphy Oil, hoạt động khoan thăm dò tại giếng Lạc Đà Hồng đã phát hiện một cột dầu dày 32 mét ở độ sâu khoảng 4.100 mét. Cấu trúc này chỉ cách mỏ Lạc Đà Vàng khoảng 5 km. SK Earthon, Murphy Oil, và phía Việt Nam đang có kế hoạch khai thác dầu từ mở Lạc Đà Vàng trong năm nay.
Tính toán của Murphy Oil cho thấy giếng Lạc Đà Hồng có thể khai thác 30-60 triệu thùng dầu. Tuy nhiên, Murphy Oil nói rằng việc khai thác từ giếng Lạc Đà Hồng và đón dòng dầu đầu tiên (first oil) có thể phải chờ tới cuối thập kỷ này.
Các lực lượng Trung Quốc đã tổ chức một cuộc tập trận đổ bộ đường biển tại eo biển Đài Loan vào ngày 20.4, khi lãnh đạo Đài Loan Lại Thanh Đức có bài phát biểu dịp ông tại vị tròn một năm.
Tờ South China Morning Post hôm nay 21.5 dẫn lại thông tin từ Đài truyền hình trung ương Trung Quốc (CCTV) cho Tập đoàn quân 73 của quân đội Trung Quốc (PLA) đã thực hành các chiến thuật và kỹ năng lái xe gần bờ và các hoạt động đổ bộ bằng xe bọc thép lội nước trên một bãi biển ở bờ biển của tỉnh Phúc Kiến (Trung Quốc).
“Chúng tôi đã chuẩn bị cho chiến tranh bất cứ lúc nào”, CCTV dẫn lời một binh sĩ Trung Quốc. “Việc huấn luyện của chúng tôi đã trở nên thực tế hơn… Chúng tôi tin rằng khi ngày đó đến, chúng tôi sẽ không gặp vấn đề gì khi phản ứng ngay lập tức, chiến đấu và giành chiến thắng”, CCTV dẫn lời một binh sĩ Trung Quốc khác.
Trong cuộc tập trận, các binh sĩ đã điều khiển xe đổ bộ tấn công Type 05 cũng như né tránh các rào chắn trong khoảng 1,5 km trước khi đổ bộ lên bãi biển, theo CCTV.
Các xe đổ bộ, di chuyển với tốc độ tối đa 40 km/giờ trên biển trong khi mang theo vũ khí hạng nặng, được thiết kế cho các hoạt động đổ bộ và đã được triển khai đến các đơn vị như Tập đoàn quân 73 làm “mũi nhọn” chống lại Đài Loan.
Tập đoàn quân 73 đóng tại thành phố Hạ Môn của tỉnh Phúc Kiến, cách quần đảo Kim Môn do Đài Loan kiểm soát chưa đầy 30 km ở phía tây eo biển Đài Loan, và được coi là lực lượng tiền tuyến của PLA chống lại Đài Loan, theo South China Morning Post.
Mỹ điều tàu, máy bay đến Biển Đông tập trận với Philippines
Cuộc tập trận nói trên được tiến hành vào cùng ngày nhà lãnh đạo Đài Loan Lại Thanh Đức có bài phát biểu dịp ông tại vị tròn một năm (20.5.2024-20.5.2025). Trong bài phát biểu, ông Lại tuyên bố Đài Loan sẵn sàng đàm phán với Trung Quốc như những bên ngang hàng nhau nhưng sẽ tiếp tục tăng cường phòng thủ, theo AFP.
Sau bài phát biểu của ông Lại, phát ngôn viên Văn phòng các vấn đề Đài Loan của Trung Quốc Trần Bân Hoa nói rằng những phát ngôn gần đây của nhà lãnh đạo Đài Loan cho thấy sự nhất quán với lập trường độc lập của Đài Loan, theo South China Morning Post.
Trong khi đó, Cơ quan Phòng vệ Đài Loan hôm nay thông báo họ đã phát hiện tổng cộng 15 chuyến bay của máy bay PLA và 8 tàu hải quân PLA. Số chuyến bay này thấp hơn so với trước đó, nhưng tất cả, bị phát hiện trong khoảng thời gian từ 6 giờ ngày 20.5 đến 6 giờ ngày 21.5, đều vượt qua đường trung tuyến ở eo biển Đài Loan.
PLA đã tăng cường thế trận xung quanh Đài Loan và thường xuyên tiến hành các cuộc tập trận ở nhiều quy mô khác nhau để thể hiện sức mạnh, đặc biệt là khi các quan chức ở Đài Bắc hoặc Mỹ có những động thái bị coi là khiêu khích, theo South China Morning Post.
Việt Nam đã giao thiệp với Đại sứ quán Trung Quốc tại Hà Nội và trao công hàm phản đối lệnh cấm đánh bắt cá của Trung Quốc trên Biển Đông. Việt Nam yêu cầu Trung Quốc không có các hành động làm phức tạp tình hình.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao trả lời chiều nay (15/5).
Tại họp báo thường kỳ chiều nay (15/5) của Bộ Ngoại giao, người phát ngôn Phạm Thu Hằng trả lời câu hỏi liên quan đến việc Trung Quốc ban hành lệnh cấm đánh bắt cá ở Biển Đông.
Người phát ngôn nêu rõ: “Lập trường của Việt Nam về lệnh cấm đánh bắt cá của Trung Quốc ở Biển Đông là nhất quán và đã được khẳng định nhiều lần.
Việt Nam yêu cầu Trung Quốc tôn trọng chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa cũng như chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán đối với các vùng biển của Việt Nam được xác lập phù hợp với Công ước của Liên Hợp Quốc về luật biển năm 1982 (UNCLOS 1982); tôn trọng quyền của các ngư dân Việt Nam hoạt động hợp pháp trong các vùng biển của Việt Nam và các vùng biển ngoài quyền tài phán quốc gia phù hợp với luật pháp quốc tế và đặc biệt là UNCLOS 1982; không có các hành động làm phức tạp tình hình; đóng góp vào duy trì hòa bình, ổn định trật tự trên biển dựa trên luật lệ”.
Người phát ngôn cho biết Bộ Ngoại giao đã giao thiệp với Đại sứ quán Trung Quốc tại Hà Nội và trao công hàm phản đối lệnh cấm đánh bắt cá trên Biển Đông.
Bình luận về cuộc tập trận chung giữa Trung Quốc và Campuchia, người phát ngôn cho biết: “Chúng tôi cho rằng hợp tác giữa các quốc gia cần đóng góp tích cực cho hòa bình, an ninh, ổn định và thịnh vượng của khu vực cũng như trên thế giới; phù hợp với thông lệ quốc tế và trên cơ sở luật pháp quốc tế và các nguyên tắc cơ bản của Hiến chương Liên Hợp Quốc”.
Trước đó, tờ Khmer Times (Campuchia) đưa tin Lực lượng Vũ trang Hoàng gia Campuchia và Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc khai mạc cuộc tập trận quân sự chung Rồng Vàng 2025 vào ngày 14/5, có quy mô lớn nhất từ trước đến nay tại 2 địa điểm ở Campuchia. Cuộc tập trận chung diễn ra từ ngày 14-28/5 tại Trung tâm Huấn luyện Cảnh sát Quân sự (Phnom Chum Sen Rikreay) ở tỉnh Kampong Chhnang và tỉnh Preah Sihanouk của Campuchia.
Để dự đoán diễn biến tình hình Biển Đông năm 2025, cần trước hết nói về tình hình Biển Đông năm 2024 vừa qua. Có thể nói năm 2024 là một năm diễn biến căng thẳng ở Biển Đông với nhiều vụ cọ xát, va chạm với tính chất nguy hiểm hơn trên thực địa giữa Trung Quốc với Phi-lip-pin, tiềm ẩn nguy cơ xung đột đi đôi với các động thái pháp lý của các bên khẳng định chủ quyền với yêu sách trái ngược nhau ở Biển Đông.
Tuy nhiên, điều đáng lo ngại là yêu sách của Trung Quốc lại phi pháp, không tuân thủ Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982) được hậu thuẫn bởi sức mạnh của một cường quốc có tiềm lực kinh tế đứng thứ 2 thế giới đặt trong bối cảnh cạnh tranh giữa các nước lớn đan xen đầy không khí đối đầu song buộc phải ngồi nói chuyện với nhau. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến căng thẳng ở Biển Đông, kể cả nguyên nhân do sự can dự của Mỹ khiến tình hình Biển Đông nóng thêm, song có thể khẳng định một điều, nguyên nhân chủ yếu chính của tình hình Biển Đông căng thẳng, phức tạp là do Trung Quốc ra sức triển khai các hoạt động trên thực địa để khẳng định yêu sách phi lý “đường 9 đoạn” và “Tứ Sa” ở Biển Đông bất chấp luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982, xâm phạm nghiêm trọng chủ quyền và vùng biển của tất cả quốc gia Đông Nam Á có yêu sách ở Biển Đông, là nguồn cơn gây lo ngại, gây phản ứng của các nước liên quan, là thách thức lớn nhất đối với hoà bình, ổn định ở Biển Đông.
Nổi bật nhất trong 2024 là Trung Quốc liên tục sử dụng nhiều lực lượng gồm tàu hải cảnh, tàu dân binh, tàu cá, thậm chí tàu chiến hành xử trắng trợn, ngăn cản như phun vòi rồng, chặn tàu của Phi-líp-pin với danh nghĩa thực thi chủ quyền của Trung Quốc, không cho Phi-líp-pin triển khai các hoạt động tuần tra, tiếp tế ở Bãi Cỏ Mây ngay trong vùng đặc quyền kinh tế của Phi-líp-pin, gây ra các vụ va chạm nhỏ giữa hai bên; tranh chấp căng thẳng hơn đối với bãi cạn Scaborough và mở rộng sang bãi Sabina. Trung Quốc cũng cho tàu khảo sát, hải cảnh thường xuyên đi vào vùng đặc quyền kinh tế của các nước như ao nhà, bất chấp luật pháp quốc tế, Công ước luật biển 1982. Các nước Đông Nam Á đều phản đối mạnh mẽ các hoạt động của Trung Quốc, kiên quyết bảo vệ các quyền và lợi ích biển của mình song ở những mức độ khác nhau cứng cỏi hay mềm dẻo, mềm yếu… tuỳ từng nước, tuỳ quan hệ và lợi ích kinh tế, chính trị an ninh với Trung Quốc và Mỹ. Phi-líp-pin liên tiếp triển khai nhiều biện pháp cứng rắn, quyết liệt, công khai dư luận quốc tế thấy các hoạt động xâm phạm trắng trợn của Trung Quốc; dựa hẳn vào đồng minh Mỹ chí cốt và các nước bạn bè ngoài khu vực cùng chí hướng như Nhật Bản, Úc, Pháp nhằm nâng cao khả năng phòng thủ buộc Trung Quốc phải tính toán tới. In-đô-nê-xi-a riêng trong tháng 10/2024 đã có 03 lần đẩy lui tàu Hải cảnh Trung Quốc ra khỏi vùng biển ở khu vực đảo Bắc Natuna mà In-đô-nê-xi-a tuyên bố chủ quyền tại Biển Đông song cũng tích cực thúc đẩy quan hệ với Trung Quốc, hạn chế công khai công kích Trung Quốc, thậm chí thoả thuận cùng khai thác trong vùng chồng lấn mà không xác định được khu vực này ở đâu gây khó hiểu nghi hoặc cho nội bộ Indonesia và khu vực. Ma-lai-xi-a thì tiếp tục chính sách “ngoại giao thầm lặng”, lần đầu tiên chấp nhận ngồi với Trung Quốc tiến hành đối thoại về biển, song không biết có thực chất không, mặt khác vẫn khẳng định sẽ tiến hành hoạt động thăm dò dầu khí trong vùng đặc quyền kinh tế của Ma-lai-xi-a bất chấp phản đối của Trung Quốc. Việt Nam thì kiên quyết phản đối các hoạt động xâm phạm của Trung Quốc và kiểm soát kể cả trấn áp tàu cá của Việt Nam ở quần đảo Hoàng Sa.
Đáng chú ý, giai đoạn 2024 đã chứng kiến một loạt các động thái pháp lý để các bên khẳng định yêu sách. Ngày 15/6, Phi-líp-pin đệ đơn lên Ủy ban Ranh giới thềm lục địa của Liên hợp quốc, yêu cầu “thiết lập ranh giới ngoài thềm lục địa Phi-líp-pin” cách bờ tây đảo Palawan 648 km. Ngày 08/11, Tổng thống Phi-lip-pin Ferdinand Marcos ký, ban hành hai Đạo luật “Các vùng biển Phi-líp-pin” và Đạo luật “Luồng hàng hải vùng nước quần đảo Phi-líp-pin” nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật về biển của Phi-líp-pin. Ngay sau đó, để phản ứng với Phi-líp-pin, Trung Quốc phản ứng rất nhanh và mạnh với việc Phi-líp-pin ban hành hai Đạo luật mới về biển. Liên tiếp từ ngày 08 – 10/11, Trung Quốc đồng loạt ra tuyên bố phản đối hai đạo luật của Phi-líp-pin, công bố đường cơ sở thẳng đối với bãi Scarborough với 15 điểm cơ sở; công bố tên gọi 64 thực thể nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Phi-líp-pin. Hải cảnh Trung Quốc ngày 10/11 ra tuyên bố khẳng định sẽ tăng cường tuần tra, chấp pháp tại lãnh hải và vùng biển liên quan của bãi Scarborough và tổ chức tuần tra sẵn sàng chiến đấu ở lãnh hải, không phận và khu vực bãi Scarborough. Những động thái này có thể sẽ khơi mào một cuộc chiến pháp lý mới trong tương lai. Trước đó, Trung Quốc đã công bố đường cơ sở thẳng ở phía Bắc Vịnh Bắc Bộ trái với quy định của UNCLOS, hạn chế đáng kể quyền tự do đi lại của nhiều tàu thuyền nước ngoài. Đáng lo ngại nhất là việc Trung Quốc ban hành “Quy định về trình tự chấp pháp hành chính của lực lượng hải cảnh”, một kiểu nội luật lại cho phép hải cảnh Trung Quốc mạnh tay xử lý công dân nước ngoài xâm phạm cái gọi là “vùng nội thuỷ và lãnh hải” của Trung Quốc bao gồm cả khu vực Trung Quốc tuyên bố có chủ quyền, quyền quản hạt trái phép ở Biển Đông, thực chất là bắt tàu cá, ngư dân các nước có tranh chấp, thậm chí có cớ “pháp luật” để đâm va tàu thực thi pháp luật của các nước láng giềng.
Nhiều quốc gia bên ngoài khu vực cũng lo ngại với hành động đơn phương và nguy hiểm của Trung Quốc trong thời gian vừa qua, nên bày tỏ tích cực ủng hộ các nước đương sự nhỏ yếu trước người khổng lồ quen dùng sức mạnh Trung Quốc. Mỹ, với vai trò nước bảo hộ của Phi-líp-pin đã tích cực thể hiện vai trò như một người đảm bảo an ninh cho Phi-líp-pin và thậm chí khu vực, liên tục có nhiều động thái răn đe Trung Quốc đã cản trở an ninh, an toàn và tự do hàng hải ở Biển Đông. Nhiều nước khác như Nhật Bản, Úc, Anh, Pháp, Niu Di-lân, Hàn Quốc, EU… lên án mạnh mẽ việc Trung Quốc va chạm với Phi-líp-pin, bác bỏ những yêu sách quá mức và bất hợp pháp của Trung Quốc ở Biển Đông và đều lo sợ Trung Quốc đang trở thành thách thức lớn nhất và là nguyên nhân gây bất ổn ở Biển Đông. Đại diện cấp cao về chính sách an ninh và đối ngoại của EU Josep Berell phát biểu ngày 01/11/2024 lo ngại việc Trung Quốc đang gia tăng “chóng mặt” sức mạnh quân sự ở biển Hoa Đông và Hoa Đông, làm gia tăng căng thẳng, đe dọa đến an ninh và thịnh vượng của Châu Âu.
Nhìn chung trong năm 2024 các diễn biến căng thẳng, phức tạp ở Biển Đông đã tiếp tục đưa tranh chấp này trở thành một trong những điểm nóng của khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương; thúc đẩy xu thế quốc tế hóa và pháp lý hóa các tranh chấp ở Biển Đông, làm dấy lên nhiều lo ngại về an ninh khu vực. Vậy tình hình Biển Đông năm 2025 sẽ thế nào? Dự đoán Biển Đông sẽ tiếp tục là một điểm nóng với nhiều diễn biến phức tạp và bất ổn. Nhiều học giả nhận định Biển Đông đã trở thành một điểm nóng mới trong khu vực và khiến cộng đồng quốc tế phải liên tiếp lên tiếng bày tỏ lo ngại về tình hình căng thẳng gần đây, có ý kiến còn lo ngại hơn cả vấn đề eo biển Đài Loan. “Mọi người nhìn vào tình hình eo biển Đài Loan, họ lo lắng về năm 2027, nhưng tôi nghĩ chúng ta cần tập trung vào Biển Đông – đó là nơi tôi lo ngại nhất về một cuộc xung đột trong tương lai liên quan đến Mỹ và Trung Quốc”. Có học giả quốc tế cho rằng, “Mỹ cần duy trì sự cân bằng thận trọng, không nên quá khiêu khích và dồn Trung Quốc vào chân tường. Cả hai bên đều có thể hiểu sai hoặc tính toán sai, và điều đó có thể nhanh chóng khiến cuộc khủng hoảng biến thành xung đột”. “Malaysia, nước Chủ tịch ASEAN 2025 có thể sẽ ưu tiên thúc đẩy các cuộc đàm phán về Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông, nhấn mạnh lợi ích chung của ASEAN trong việc đảm bảo cách tiếp cận dựa trên luật lệ đối với các tranh chấp biển”. Một học giả khác thì phát biểu: “Tuy nhiên, nếu Malaysia bị coi là có xu hướng quá gần gũi với Trung Quốc, nước này có thể gặp thách thức trong việc duy trì lòng tin của những nước có yêu sách khác có lập trường quyết đoán hơn trong việc bảo vệ các yêu sách lãnh thổ của mình”. “Malaysia sẽ cần phải cân nhắc cẩn thận, giải quyết những lo ngại về an ninh của các đối tác ASEAN trong khi tránh đối đầu trực tiếp với Trung Quốc”.
Kịch bản nào thật chính xác ở Biển Đông trong năm 2025 là điều rất khó dự báo. Có một điều chắc chắn là Trung Quốc sẽ không từ bỏ ý đồ độc chiếm Biển Đông và sẵn sàng bất chấp luật pháp quốc tế, xâm phạm vùng biển của các nước tranh chấp trên thực địa, nhất là Phi-líp-pin. Tuy nhiên, có thể có 3 khả năng cho tình hình Biển Đông năm 2025.
Khả năng thứ nhất, nhiều khả năng nhất là tình hình cơ bản như năm 2024 có nghĩa là tranh chấp, cọ xát giữa Trung Quốc – Phi-líp-pin chưa thấy có một giải pháp cơ bản để ổn định tình hình nên diễn biến ở Biển Đông có thể dễ dàng căng thẳng trở lại, lúc căng lúc chùng. Tuy nhiên, cả hai bên đều mong muốn không để tranh chấp vượt tầm kiểm soát, cố gắng duy trì đối thoại. Ngày 16/1/2025, hai bên tổ chức cơ chế đối tham vấn song phương về Biển Đông lần thứ 10, nhất trí thúc đẩy hợp tác khoa học biển, cam kết giải quyết vấn đề bằng hoà bình. Thứ trưởng Ngoại giao Phi-lip-pin nêu nõ tin tưởng dù còn thách thức song vẫn có không gian cho sự hợp tác ngoại giao và thực tiễn trong giải quyết vấn đề Biển Đông” Tàu hải cảnh, khảo sát, dân binh Trung Quốc thường xuyên đi vào vùng đặc quyền kinh tế của các nước láng giềng cái gọi là có tranh chấp như cơm bữa gây cọ xát thường xuyên. Chính sách Biển Đông của Mỹ vẫn tiếp tục kế thừa chính sách của chính quyền Biden, kiềm chế Trung Quốc song vẫn duy trì tiếp xúc, đối thoại. Tàu bè Mỹ và đồng minh diễn tập thường xuyên ở Biển Đông đã thành trạng thái bình thường mới.
Khả năng hai, tình hình trở nên bất ổn hơn do nhiều nhân tố như Trung Quốc tranh thủ gia tăng các hoạt động xâm phạm nhằm vào các nước láng giềng nhằm mở rộng thế đứng nhất là trong tình hình có nhiều ý kiến lo ngại Mỹ dưới thời Trump sẽ có nhiều động thái coi nhẹ quan hệ đồng minh Phi-lip-pin nên không thực sự tích cực hỗ trợ Phi-lip-pin; bất định và khó dự đoán nên quan hệ Mỹ – Phi-líp-pin, trong đó có Hiệp ước phòng thủ giữa hai đồng minh này một lần nữa đứng trước thử thách mới. Theo trang Chamthamhouse của Viện nghiên cứu quốc tế Hoàng Gia Anh ngày 16/1/2025 cho rằng chính quyền Trump 2.0 phải chắc chắn hơn trong lập trường với Trung Quốc nếu không sẽ gây rủi ro leo thang ngoài ý muốn đối với các điểm nóng Đài Loan và Biển Đông. Lập trường mơ hồ của Trump đối với Trung Quốc sẽ làm tăng nguy cơ xung đột ở Biển Đông hàm ý Trung Quốc sẽ dùng vũ lực ở Biển Đông.
Khả năng cuối cùng, cũng xảy ra khủng hoảng lớn ở Biển Đông. Phi-lip-pin cứng rắn thách thức với Trung Quốc trên thực địa, được hậu thuẫn mạnh mẽ của chính quyền Trump. Bùng phát xung đột cục bộ, Mỹ cũng tham gia ảnh hưởng lớn đối với hoà bình ổn định ở khu vực, kết cục rất khó lường ở hai chiều, cả thuận lợi và khó khăn. Khả năng này là khó đối với một nước Mỹ trên hết như ông Trump nếu không có những nhân vật cứng rắn đối với Trung Quốc như tân ngoại trưởng Marco Rubio và Cố vấn an ninh quốc gia Mike Waltz có tiếng nói để ông Trump nghe như Ngoại trưởng Pompeo trong giai đoạn Trump 1.0 trước đây. Trump không muốn nước Mỹ tham chiến ở nước ngoài. Tóm lại, chiều hướng chính sách của các nhân tố chính ở Biển Đông sẽ quyết định cục diện Biển Đông trong năm 2025, các nhân tố đó gồm: quyết tâm của Phi-lip-pin và các nước Đông Nam Á có tranh chấp đến đâu; tiếp đó là sự ủng hộ hỗ trợ của Mỹ sẽ đến đâu đối với các nước này và vai trò răn đe kiềm chế Trung Quốc đến đâu; cuối cùng là phản ứng của Trung Quốc vốn thể hiện hết sức hung hăng, cứng rắn sẽ phản ứng như thế nào lại phụ thuộc vào chính phản ứng của hai nhân tố trên. Trung Quốc sẽ mềm nắn, rắn buông hay cứng rắn chọi cứng rắn? Chúng ta hãy cùng chờ xem diễn biến trên biển Đông trong năm 2025 này sẽ như thế nào.
Quân đội Philippines và Trung Quốc hôm 8.5 đã đưa ra những thông tin đối nghịch nhau về một cuộc đối đầu trên biển xung quanh một bãi cạn tranh chấp ở Biển Đông, theo Reuters.
Quân đội Philippines nói rằng một cuộc tuần tra của Hải quân Philippines gần bãi cạn Scarborough ở Biển Đông đã gặp phải những động thái “hung hăng và không an toàn” của hai tàu hải quân Trung Quốc hôm 5.5.
“Tàu hộ vệ BN 554 của Trung Quốc đã bám đuôi tàu PS35 (BRP Emilio Jacinto) ở cự ly gần, trong khi tàu BN 573 đã vượt qua mũi tàu trong một động tác có nguy cơ gây ra va chạm cao”, quân đội Philippines nói trong một tuyên bố.
“Hành vi đe dọa và khiêu khích như vậy có thể dẫn đến hiểu lầm làm leo thang căng thẳng và ảnh hưởng đến sự ổn định của khu vực”, quân đội Philippines cảnh báo trong một tuyên bố.
Trong khi đó, Bộ Tư lệnh Chiến khu Nam bộ của quân đội Trung Quốc cáo buộc tàu hộ vệ Philippines “cố gắng xâm phạm” vùng biển xung quanh Scarborough. Bộ Tư lệnh Chiến khu Nam bộ tuyên bố đã tổ chức lực lượng hải quân và không quân để theo dõi và đuổi con tàu Philippines.
“(Bãi cạn Scarborough) là lãnh thổ cố hữu của Trung Quốc. Chúng tôi kêu gọi phía Philippines lập tức chấm dứt hành vi xâm phạm, khiêu khích và suy đoán sai lệch”, phát ngôn viên Bộ Tư lệnh Chiến khu Nam bộ Điền Quân Lý nói.
Trung Quốc giành quyền kiểm soát bãi cạn Scarborough ở Biển Đông từ Philippines sau đợt đối đầu căng thẳng giữa tàu hai bên trong năm 2012. Bãi cạn Scarborough nằm cách đảo chính Luzon của Philippines 240 km về phía tây và cách đảo Hải Nam của Trung Quốc gần đó nhất tới gần 900 km, theo AFP.
Quân đội Philippines và Mỹ đã hủy cuộc tập trận bắn chìm tàu chiến tại Biển Đông sau khi tàu chiến được dùng làm mục tiêu bị chìm trước cuộc tập trận, theo AP.
Chiếc tàu chiến cũ BRP Miguel Malvar của Philippines, bị loại biên hồi năm 2021, được kéo ra Biển Đông để làm mục tiêu cho cuộc tập trận ngày 5.5 giữa lực lượng Philippines và Mỹ. Theo kế hoạch, quân đội Philippines và Mỹ sẽ bắn đạn thật để đánh chìm tàu chiến.
“Đó là một con tàu cũ 80 tuổi và nó không thể chống chịu biển dữ”, trung tá John Paul Salgado phụ trách thông tin của quân đội Philippines nói. Dù tàu Malvar bị chìm, quân đội hai nước vẫn tiếp tục các nội dung tập trận bắn đạn thật khác.
Trong các cuộc tập trận chung những năm gần đây, Philippines và Mỹ từng hai lần diễn tập bắn chìm tàu chiến. Nội dung này là một trong những điểm nhấn thuộc khuôn khổ cuộc tập trận chung Vai kề vai (Balakatan) hằng năm giữa lực lượng hai nước đồng minh. Cuộc tập trận năm nay diễn ra từ ngày 21.4 đến ngày 9.5 với khoảng 14.000 binh sĩ tham gia.
Theo AP, một số nội dung chiến đấu giả đã được thực hiện, gồm tái chiếm đảo từ lực lượng đối thủ. Hôm 4.5, lực lượng hai nước này và Úc diễn tập tái chiếm đảo tại thị trấn ven biển Balabac thuộc tỉnh Palawan. Lực lượng Nhật Bản và Anh tham gia với tư cách quan sát viên.
Giữa lúc thế giới đang tập trung quan tâm vào các vấn đề thương mại cũng như xung đột ở Ukraine hay Trung Đông, tình hình Biển Đông có nhiều diễn biến căng thẳng.
Hải cảnh Trung Quốc trên bãi đá Hoài Ân
Nửa cuối tháng 4, lần lượt Trung Quốc rồi Philippines đều đưa người lên bãi đá Hoài Ân ở quần đảo Trường Sa trên Biển Đông.
Thêm nhiều động thái ở Biển Đông
Cụ thể, ngày 25.4, tờ South China Morning Post đưa tin truyền thông Trung Quốc vừa đăng tải hình ảnh lực lượng Hải cảnh nước này (CCG) đã đổ bộ lên đá Hoài Ân ở quần đảo Trường Sa. Bức ảnh cho thấy thành viên CCG giương cờ Trung Quốc tại đây. Tờ Hoàn Cầu thời báo thông tin: “Vào giữa tháng 4 năm nay, CCG đã thực hiện quyền tài phán chủ quyền bằng cách thực hiện hoạt động kiểm soát hàng hải tại đá Hoài Ân ở Biển Đông”. Sau đó, ngày 28.4, Philippines cũng công bố hình ảnh các lực lượng nước này có mặt trên cụm bãi đá Hoài Ân.
Liên quan tình hình Biển Đông, ngày 23.4, Trung Quốc đã điều động nhóm tác chiến tàu sân bay Sơn Đông đến vùng biển này. Gần đây, căng thẳng giữa Trung Quốc và Philippines liên tục xảy ra ở Biển Đông. Vừa qua, Bộ Tư lệnh chiến khu nam Trung Quốc ngày 20.4 cáo buộc tàu tuần tra BRP Apolinario Mabini (PS-36) của Hải quân Philippines đã “xâm nhập bất hợp pháp vào vùng biển của Trung Quốc” khi hiện diện xung quanh bãi cạn Scarborough. Sau đó, hải quân Trung Quốc đã huy động lực lượng đuổi tàu của Hải quân Philippines ra khỏi vùng biển trên.
Mỹ và Philippines tăng cường phối hợp
Trong khi đó, Mỹ và Philippines đang có cuộc tập trận Balikatan 2025 diễn ra từ ngày 21.4 – 9.5. Một số nội dung tập trận cũng diễn ra ở khu vực Biển Đông. Một số loại vũ khí như Hệ thống Tên lửa chống hạm NMESIS và các Hệ thống Pháo phản lực cơ động cao M142 (HIMARS) cũng xuất hiện ở cuộc tập trận.
Trong đó, với tầm bắn 185 km có độ chính xác cao cùng khả năng bay thấp để né radar, NMESIS được đánh giá có khả năng tác chiến mạnh mẽ trong việc phòng thủ bờ biển và tấn công tàu chiến. Còn HIMARS có thể tác chiến hữu dụng trong nhiều trường hợp, nhất là tấn công chống đổ bộ hay nhằm vào các mục tiêu trên đất liền, điển hình như các công sự, lực lượng đồn trú ở các đảo, bãi đá…
Trả lời Thanh Niên, TS Satoru Nagao (Viện Nghiên cứu Hudson, Mỹ) nhận định cuộc tập trận trên cho thấy Mỹ và Philippines đang tăng cường năng lực phối hợp.
“Nỗ lực trên nhằm đối phó với Bắc Kinh, bởi chỉ riêng Philippines là không đủ để ngăn chặn hay ứng phó sức ép quân sự từ Trung Quốc. Nhưng nếu Mỹ hỗ trợ đủ thì Philippines có thể tăng cường năng lực phòng ngừa”, TS Nagao nhận định và chỉ ra thêm: “Gần đây, Philippines cùng một số bên ở khu vực đã quyết định mua chiến đấu cơ F-16 của Mỹ sẽ góp phần củng cố năng lực quân sự. Mỹ cũng đã triển khai hệ thống phóng tên lửa Typhon đến Philippines. Đồng thời, Manila đặt mua tên lửa hành trình BrahMos và xúc tiến trang bị tàu ngầm”.
Bên cạnh đó, TS Nagao cho rằng hợp tác 3 bên Mỹ – Nhật Bản – Philippines sẽ là yếu tố quan trọng để ngăn chặn hành động quân sự của Trung Quốc đại lục đối với Đài Loan.
Đầu tháng 4, CNN dẫn thông báo từ Cơ quan Hợp tác an ninh quốc phòng Mỹ (DSCA) cho biết nước này đã thông qua kế hoạch bán 20 chiến đấu cơ F-16 cho Philippines. Tổng đơn hàng có giá trị lên đến 5,58 tỉ USD, bao gồm cả các thành phần liên quan F-16.
Thời gian qua, Washington đã đẩy mạnh hỗ trợ quân sự cho Manila. Nổi bật, Mỹ từ năm ngoái đã triển khai hệ thống tên lửa Typhon đến Philippines. Các hệ thống phóng tên lửa Typhon được đánh giá là nhằm khắc chế chiến lược phong tỏa, chống tiếp cận (A2/AD) mà Trung Quốc đang hình thành ở Thái Bình Dương – vốn hạn chế tiềm lực quân sự của Mỹ ở khu vực.
Việt Nam trao công hàm phản đối các quốc gia liên quan về việc vi phạm chủ quyền của Việt Nam đối với ba thực thể ở Trường Sa.
Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng cho biết Việt Nam yêu cầu các bên liên quan tôn trọng chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Trường Sa.
Ngày 3.5.2025, trả lời câu hỏi của phóng viên đề nghị cho biết phản ứng của Việt Nam trước hoạt động của Trung Quốc và Philippines tại khu vực đá Hoài Ân, đá Tri Lễ và đá Cái Vung thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam, Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Phạm Thu Hằng nhấn mạnh:
“Như đã nhiều lần khẳng định, Việt Nam có đầy đủ cơ sở pháp lý và bằng chứng lịch sử khẳng định chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Trường Sa phù hợp luật pháp quốc tế cũng như chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán đối với các vùng biển được xác lập phù hợp với Công ước của Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982.
Việc các bên liên quan cho người lên thực thể thuộc chủ quyền của Việt Nam mà không được sự cho phép của Việt Nam là hành vi xâm phạm chủ quyền của Việt Nam, làm phức tạp thêm tình hình, đi ngược lại Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC), cũng như nỗ lực của các nước trong đàm phán Bộ Quy tắc ứng xử của các bên ở Biển Đông (COC) hiện nay.
Việt Nam yêu cầu các bên liên quan tôn trọng chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Trường Sa, không có các hành động làm phức tạp tình hình, tuân thủ luật pháp quốc tế, nghiêm túc thực hiện DOC, cùng đóng góp vào việc duy trì hòa bình, ổn định ở Biển Đông.
Đồng thời, Việt Nam cũng cam kết sẵn sàng cùng các bên liên quan giải quyết các tranh chấp về chủ quyền lãnh thổ ở Biển Đông, trong đó có quần đảo Trường Sa bằng các biện pháp hòa bình.
Việt Nam đã giao thiệp và trao công hàm phản đối các quốc gia liên quan về các hoạt động vi phạm chủ quyền Việt Nam đối với đá Hoài Ân và các thực thể liên quan khác của Trường Sa”.
Trong bối cảnh Trung Quốc tập trung các hoạt động hung hăng gây hấn nhằm vào Philippines, vào cuối năm 2024, Bộ trưởng Tư pháp Philippines Remulla tuyên bố nước này sẽ đệ đơn kiện quốc tế chống lại Trung Quốc vì “gây tổn hại đến môi trường biển”.
Bộ trưởng Tư pháp Philippines Remulla
Theo một số nguồn tin, việc Philippines một lần nữa có thể khởi kiện Trung Quốc là nhằm buộc Bắc Kinh phải chịu trách nhiệm liên quan tuyến đường biển đang tranh chấp. Một phương án mà Philippines đang cân nhắc là kiện Trung Quốc về cáo buộc khai thác trai tai tượng khổng lồ và gây hại đáng kể đến hệ sinh thái của các rạn san hô trong Vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Manila.
Xét theo thực tiễn tố tụng và trọng tài về môi trường giữa các quốc gia trước đây, các tranh chấp về bảo vệ môi trường biển có thể được đưa ra hai loại cơ chế giải quyết: Tòa án Công lý quốc tế hoặc cơ chế giải quyết tranh chấp bắt buộc của Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS). Tòa án Công lý Quốc tế hiếm khi giải quyết các vụ việc liên quan đến bảo vệ môi trường biển và thiếu kiến thức khoa học chuyên môn cần thiết cho việc bảo vệ môi trường biển. Do đó, cơ chế giải quyết tranh chấp bắt buộc của UNCLOS có nhiều khả năng thụ lý tranh chấp này. So với vụ kiện do Philippines khởi kiện Trung Quốc ra Toà Trọng tài về vấn đề Biển Đông năm 2013 thì loại hình tranh chấp lần này là vấn đề môi trường biển, đặt ra hai thách thức mới đối với phản ứng pháp lý của Trung Quốc.
Một là, các tranh chấp liên quan đến môi trường biển không nằm trong phạm vi tuyên bố loại trừ mà Trung Quốc đưa ra theo Điều 298 của UNCLOS. Trong trường hợp này không chỉ Toà Trọng tài theo Phụ lục VII của UNCLOS mà Toà án Liên hợp quốc về Luật biển cũng có thẩm quyền để xem xét vụ việc.
Hai là, Trung Quốc cũng có thể phải đối mặt với những thách thức đối với các biện pháp tạm thời. Các biện pháp tạm thời là biện pháp khắc phục tạm thời để bảo vệ quyền của cả hai bên trước khi đưa ra quyết định cuối cùng về tranh chấp. Theo Điều 290(1) của UNCLOS, “ngăn ngừa các tổn hại nghiêm trọng đến môi trường biển” là một trong những căn cứ để các bên trong tranh chấp yêu cầu áp dụng các biện pháp tạm thời. Khi một bên trong tranh chấp nộp đơn xin biện pháp tạm thời để ngăn ngừa tổn hại cho môi trường biển, tòa án thường áp dụng “nguyên tắc phòng ngừa”, lập luận rằng ngay cả khi thiệt hại cụ thể về môi trường không thể được xác nhận một cách khoa học tại thời điểm hiện tại thì điều đó cũng không ngăn cản tòa án ban hành các biện pháp tạm thời.
Vụ kiện Biển Đông mà Philippines khởi kiện Trung Quốc năm 2013, dù Trung Quốc bác bỏ thẩm quyền của Toà và không tham gia vụ kiện, song Toà Trọng tài được thành lập theo Phụ lục VII của UNCLOS vẫn xác định đủ thẩm quyền thụ lý và cuối cùng đưa ra phán quyết với chiến thắng gần như tuyệt đối thuộc về Philippines, tuyên bố yêu sách “đường lưỡi bò” của Trung Quốc hoàn toàn không có cơ sở pháp lý và trái với các điều khoản của UNCLOS. Mặc dù, Trung Quốc không công nhận và không thực thi phán quyết. Tuy nhiên, chiến thắng vang dội của Philippines trong vụ kiện gây ra những thách thức lớn đối với Bắc Kinh trước sức ép của cộng đồng quốc tế, nhất là giữa lúc Mỹ và các đồng minh triển khai các hoạt động hàng hải ở Biển Đông để thúc đẩy thực thi phán quyết và bảo vệ trật tự hàng hải dựa trên pháp luật. Chính vì lẽ đó, Trung Quốc đang tìm mọi cách để ngăn Philippines tiến hành một vụ kiện mới trên vấn đề Biển Đông. Theo đó, Bắc Kinh khuyến khích các chuyên gia học giả nước này có các bài viết đưa chỉ trích biện pháp pháp lý của Manila, đưa ra các ý kiến phản bác việc Philippines triển khai một vụ kiện mới, thậm chí một số học giả Trung Quốc còn đưa ra những lời lẽ mang tính đe doạ.
Thứ nhất, các chuyên gia Trung Quốc lên án Philippines khởi kiện là “trò lừa gạt pháp lý”; ngang nghiên cáo buộc Philippines dự kiến triển khai vụ kiện mới trên vấn đề môi trường không phải xuất phát từ những cân nhắc về môi trường, mà là việc sử dụng “luật pháp quốc tế” như một công cụ để “thao túng chính trị”. Các học giả Trung Quốc lập luận rằng việc Philippines khởi kiện Trung Quốc về vấn đề môi trường biển trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ), nhưng vì tranh chấp giữa Philippines và Trung Quốc về EEZ chưa được giải quyết thì cáo buộc của Philippines rằng Trung Quốc đang phá hủy môi trường biển trong “vùng đặc quyền kinh tế” của nước này chắc chắn là không có căn cứ và do đó không còn được chấp nhận nữa; nếu Philippines nộp đơn yêu cầu áp dụng biện pháp tạm thời thì Trung Quốc, với tư cách là bên bị đơn, vẫn có quyền nộp đơn phản tố yêu cầu áp dụng biện pháp tạm thời.
Chuyên gia Đinh Đạc (Ding Duo) – Viện trưởng Viện Nghiên cứu khu vực và quốc gia thuộc Viện Nghiên cứu Biển Đông Trung Quốc cho rằng Ở Biển Đông, bờ biển lãnh thổ đất liền của Trung Quốc và bờ biển Philippines đối diện nhau, cách nhau chưa đến 400 hải lý. Với sự phát triển của luật Biển quốc tế, hai nước có các quyền và lợi ích hàng hải chồng lấn ở Biển Đông, điều này cũng dẫn đến các tranh chấp ranh giới trên biển. Philippines cần phải có nhận thức và hiểu rõ về tranh chấp ở Biển Đông. Giải pháp khả thi duy nhất là quản lý các bất đồng thông qua đàm phán và tham vấn song phương. Mọi nỗ lực khởi kiện một lần nữa như vụ kiện Trung Quốc lên Toà Trọng tài hoặc việc sử dụng các cơ chế giải quyết tranh chấp của bên thứ ba khác sẽ chỉ làm cho các vấn đề trở nên phức tạp hơn. Qua ý kiến của ông Đinh Đạc có thể thấy Trung Quốc đang lo ngại Philippines khởi kiện một lần nữa và họ đang tìm mọi cách để cản trở việc Manila sử dụng biện pháp pháp lý.
Thứ hai, Bắc Kinh còn thông qua các chuyên gia, học giả nước này đưa ra những lời đe doạ đối với Manila. ông Ngô Sĩ Tồn (Wu Shicun), chuyên gia hàng hải hàng đầu của Trung Quốc và là người sáng lập Viện quốc gia Nghiên cứu Nam Hải Trung Quốc cảnh báo trong trường hợp Manila khởi động vụ kiện Bắc Kinh về vấn đề Biển Đông lên Tòa Trọng tài lần thứ hai, Bắc Kinh sẽ không ngồi yên và có các “công cụ đa dạng hơn” để đáp trả.
Chuyên gia Ngô Sĩ Tồn cho biết Bắc Kinh có thể thực hiện các biện pháp đối phó mạnh mẽ để thể hiện quyết tâm đáp trả đồng thời khiến Manila “hao tâm tốn của” khi khởi xướng các thủ tục pháp lý. Phát biểu bên lề Hội nghị An ninh Munich trung tuần tháng 2 vừa qua, ông Ngô Sĩ Tồn cho biết: “Để chống lại vụ kiện, Trung Quốc phải đảm bảo rằng chi phí mà Philippines bỏ ra lớn hơn lợi ích thu được, khiến hành động của nước này trở nên vô ích”.
Ông Ngô Sĩ Tồn gợi ý hai biện pháp cụ thể đối phó hiệu quả với nỗ lực khởi kiện lần thứ 2 có thể là: (i) Bắc Kinh đặt ra thời hạn chót để Manila di dời tàu chiến BRP Sierra Madre, tàu đổ bộ thời Chiến tranh Thế giới thứ hai được Manila cố tình bố trí tại Bãi Cỏ Mây như một tiền đồn ở vùng biển đang tranh chấp. Nếu Manila không đáp ứng yêu cầu này trước thời hạn chót, Bắc Kinh có thể kéo tàu đi; (ii) Trung Quốc phát triển cơ sở hạ tầng trên Bãi cạn Scarborough, bao gồm căn cứ thực thi pháp luật hải cảnh, các cơ sở hỗ trợ hậu cần, các viện nghiên cứu môi trường biển và ngọn hải đăng, cũng sẽ được xem xét để củng cố quyền kiểm soát của Trung Quốc (thực chất là bồi đắp, xây dựng đảo nhân tạo và biến nó thành căn cứ quân sự). Chuyên gia Ngô Sĩ Tồn còn nhấn mạnh: “Phản ứng của Trung Quốc cũng có thể đóng vai trò như một tín hiệu cảnh báo cho các quốc gia khác về hậu quả của việc thực hiện các biện pháp tương tự”.
Giới chuyên gia nhận định Bắc Kinh đang lợi dụng việc chính quyền của Tổng thống Trump nhiệm kỳ 2 bận tập trung giải quyết cuộc chiến ở Ucraina và tình hình Trung Đông qua ông Ngô sĩ Tồn để đưa ra những lời đe doạ gây sức ép với Manila từ bỏ biện pháp pháp lý trên vấn đề Biển Đông.
Thứ ba, Trung Quốc cáo buộc Philippines lạm dụng các thủ tục tư pháp quốc tế; vu cáo Mỹ xúi giục và khuyến khích Manila khởi kiện để tạo rắc rối ở Biển Đông. Động thái xúi giục khởi kiện của một số nhân sĩ ở Philippines không xuất phát từ thiện chí hay mối quan tâm thực sự đối với môi trường biển ở Biển Đông; vu cáo Philippines Philippines đã vi phạm “nguyên tắc đồng ý của các bên liên quan” khi đơn phương khởi kiện.
Chuyên gia Đinh Đạc (Ding Duo) – Viện trưởng Viện Nghiên cứu khu vực và quốc gia thuộc Viện Nghiên cứu Biển Đông Trung Quốc lập luận rằng một số người lấy việc Trung Quốc xây dựng đảo và rạn san hô nhiều năm trước làm cái cớ chỉ trích Trung Quốc phá hoại môi trường là không có căn cứ. Những người này không dựa vào dữ liệu khoa học đáng tin cậy, cũng như không có thái độ khoa học nghiêm túc, mà dựa vào thành kiến của mình. Họ đã bôi nhọ Trung Quốc với cáo buộc gây ô nhiễm môi trường biển.
Chuyên gia Đinh Đạc bao biện cho các hành vi của Bắc Kinh rằng việc xây dựng đảo và bãi đá của Trung Quốc dựa trên cơ sở luận cứ điều tra, áp dụng phương án xây dựng nạo vét sỏi đầm phá và lấp đầy bãi đá bên trong, đồng thời cân nhắc đầy đủ các yếu tố như môi trường sinh thái biển, đặc biệt là bảo vệ rạn san hô. So với dữ liệu đánh giá tác động môi trường trước khi xây dựng, tác động của việc xây dựng đảo và bãi đá lên các rạn san hô nhìn chung là rất hạn chế. Sau khi hoàn thành việc xây dựng đảo và bãi đá, Trung Quốc đã thực hiện các biện pháp khả thi nhất để bảo vệ và phục hồi hệ thống rạn san hô và tiếp tục thực hiện giám sát sinh thái và môi trường.
Ông Đinh Đạc còn tố cáo ngược lại đối với Philippines khi cho rằng thân tàu chiến của Philippines mắc cạn tại “Đá Nhân Ái” (cách Trung Quốc gọi Bãi Cỏ Mây) thuộc quần đảo “Nam Sa” (cách Trung Quốc gọi quần đảo Trường Sa) đã bị ăn mòn, và cặn dầu nhiên liệu trên tàu đã gây thiệt hại đáng kể cho môi trường biển tại “Đá Nhân Ái”. Philippines đã tìm đủ mọi cách để gia cố tàu chiến bị mắc cạn. Chất thải xây dựng và rác thải sinh hoạt do quân nhân đồn trú trên tàu thải ra đã gây ra những tác động phá hoại không thể phục hồi đối với môi trường sinh thái biển của “Đá Nhân Ái”.
Các chuyên gia môi trường quốc tế đều cho rằng lý lẽ của ông Đinh Đạc hoàn toàn là những lời bao biện, lấp liếm cho các hành vi sai trái của họ. Trên thực tế, trong quá trình thụ lý vụ kiện Biển Đông do Philippines khởi xướng năm 2013, Toà Trọng tài đã xem xét đầy đủ các khía cạnh liên quan tới hành vi bồi đắp, xây dựng các đảo nhân tạo của Trung Quốc trên các thực thể ở Biển Đông và đưa ra phán quyết năm 2016 kết luận hoạt động xây dựng đảo của Trung Quốc ở quần đảo Trường Sa từ cuối năm 2013 đã vi phạm hàng loạt các nghĩa vụ bảo vệ môi trường biển theo quy định của UNCLOS, cụ thể: (a) vi phạm các nghĩa vụ bảo vệ và giữ gìn môi trường biển theo các Điều 192; hoạt động nạo vét lấy vật liệu cho hoạt động xây dựng đảo của Trung Quốc vi phạm nghĩa vụ ở Điều 194(1) khi gây ô nhiễm trầm tích cho môi trường biển; việc Trung Quốc không có biện pháp để bảo vệ hệ sinh thái và môi trường sống của các loài bị đe dọa vi phạm nghĩa vụ theo Điều 194(5); việc Trung Quốc không có bất kỳ nỗ lực nào để hợp tác hay phối hợp với các quốc gia xung quanh Biển Đông khi thực hiện hoạt động xây dựng đảo đã vi phạm nghĩa vụ hợp tác theo Điều 197 và Điều 123; việc Trung Quốc không báo cáo đánh giá tác động môi trường khi thực hiện hoạt động xây dựng đảo đã vi phạm nghĩa vụ ở Điều 206.
Tóm lại, giới luật gia quốc tế cho rằng ý kiến của các chuyên gia, học giả Trung Quốc chỉ là sự nguỵ biện để che đậy cho các tham vọng và hành động hung hăng của Bắc Kinh ở Biển Đông, hoàn toàn không có cơ sở pháp lý khoa học. Đối với những tranh chấp phức tạp ở Biển Đông sử dụng biện pháp pháp lý để giải quyết là cách thức công bằng và phù hợp nhất. Philippines là nước đi đầu trong sử dụng biện pháp pháp lý trên vấn đề Biển Đông và đã đưa đến những kết quả tích cực. Nếu Philippines triển khai một vụ kiện mới thể hiện rõ tinh thần thượng tôn pháp luật, góp phần thúc đẩy một trật tự dựa trên pháp luật và nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ của cộng đồng quốc tế.
Quân đội Trung Quốc xác nhận đã triển khai lực lượng hải quân và không quân để theo dõi, cảnh báo tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường của Hải quân Mỹ di chuyển qua eo biển Đài Loan.
Tạp chí Newsweek đưa tin Hải quân Mỹ vừa điều tàu chiến qua eo biển Đài Loan hôm 23-4, gọi đây là động thái “phô trương sức mạnh” của chính quyền Tổng thống Donald Trump trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị và thương mại với Trung Quốc.
Người phát ngôn Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của Mỹ xác nhận với Newsweek rằng tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường USS William P. Lawrence “đã thực hiện chuyến quá cảnh thường lệ qua eo biển Đài Loan vào ngày 23-4 (giờ địa phương), di chuyển qua vùng biển nơi quyền tự do hàng hải và hàng không được áp dụng theo luật quốc tế”.
Ngày 24-4, quân đội Trung Quốc cũng xác nhận họ phát hiện tàu khu trục USS William P. Lawrence di chuyển qua eo biển Đài Loan vào ngày 23-4, gọi đây là hành động phô trương. Họ đã điều lực lượng hải quân và không quân để theo dõi cũng như cảnh báo tàu Mỹ.
“Những phát ngôn liên quan của Mỹ đã làm đảo lộn đúng sai, bóp méo các nguyên tắc pháp lý, làm rối loạn dư luận và gây hiểu lầm cho cộng đồng quốc tế” – Chiến khu Đông bộ thuộc Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc (PLA) tuyên bố, song không chỉ rõ những phát ngôn nào đang được nhắc tới.
Họ nhấn mạnh: “Chúng tôi yêu cầu Mỹ ngừng bóp méo và thổi phồng sự việc, đồng thời hợp tác để duy trì hòa bình và ổn định ở eo biển Đài Loan”.
Quân đội Trung Quốc còn công bố đoạn video ngắn trên mạng xã hội, cho thấy một thủy thủ Hải quân Trung Quốc quan sát tàu chiến của Mỹ bằng ống nhòm từ xa. Họ không nêu rõ địa điểm chính xác quay đoạn video.
Vào tháng 2, hai tàu Hải quân Mỹ – gồm tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường USS Ralph Johnson và tàu khảo sát USNS Bowditch – đã di chuyển qua eo biển Đài Loan, hoạt động đầu tiên kể từ khi ông Donald Trump quay lại lãnh đạo nước Mỹ vào ngày 20-1-2025.
Theo Hãng tin Reuters, eo biển Đài Loan là tuyến đường thủy “nhạy cảm”. Trung Quốc xem Đài Loan là một phần lãnh thổ của mình và tuyên bố tuyến đường thủy chiến lược này thuộc về họ.
Trong tháng này Trung Quốc đã tổ chức cuộc tập trận mới nhất quanh đảo Đài Loan khiến hòn đảo này lên án, Mỹ cùng các đồng minh cũng bày tỏ lo ngại.
Tàu sân bay HMS Prince of Wales (R09) cùng nhóm tàu tác chiến của Hải quân Hoàng gia Anh đã bắt đầu thực hiện chuyến triển khai kéo dài tám tháng trên vùng biển khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.
Theo thông báo từ Hải quân Hoàng gia Anh, HMS Prince of Wales (R09) và các tàu hộ tống đã rời căn cứ hải quân Plymouth và Portsmouth vào thứ Ba (22/4) để hướng đến Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, bắt đầu nhiệm vụ kéo dài tám tháng nhằm thể hiện sức mạnh và cam kết của Anh cùng các đồng minh trong việc duy trì an ninh và tự do trong khu vực.
Đợt triển khai này được gọi là Chiến dịch Highmast, đánh dấu lần thứ hai nhóm tác chiến tàu sân bay Anh triển khai đến Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Đợt triển khai đầu tiên vào năm 2021, do tàu sân bay HMS Queen Elizabeth (R08) dẫn đầu.
Tính từ thời điểm hiện tại đến tháng 12/2025, nhóm tàu tác chiến Anh sẽ tiến hành một loạt các cuộc tập trận và hoạt động với các lực lượng trên không, trên biển và trên bộ của hàng chục đồng minh ở Địa Trung Hải, Trung Đông, Đông Nam Á, Nhật Bản và Úc. Hoạt động lớn đầu tiên của nhóm sẽ là cuộc tập trận ngoài khơi bờ biển Pháp.
Nhóm tác chiến tàu sân bay được triển khai bao gồm: HMS Prince of Wales (tàu sân bay lớp Queen Elizabeth), HMS Dauntless (tàu khu trục phòng không Type 45), HMS Richmond (tàu khu trục chống ngầm Type 23), RFA Tidespring (tàu chở dầu hỗ trợ), HMCS Ville de Quebec (tàu khu trục lớp Halifax của Canada), HNoMS Roald Amundsen và HNoMS Maud (tàu khu trục và tàu chở dầu của Na Uy). Ngoài ra còn có máy bay chiến đấu tàng hình F-35B Lightning của Không quân Hoàng gia Anh và Hải quân Hoàng gia, trực thăng Merlin Mk2 và Mk4, Wildcats cũng như máy bay không người lái.
Ban đầu có hơn 2.500 binh sĩ tham gia, bao gồm lực lượng Anh, Na Uy, Canada và Tây Ban Nha, tuy nhiên, con số này dự kiến sẽ tăng lên 4.500 trong các cuộc tập trận cao điểm.
Chuẩn tướng James Blackmore, chỉ huy nhóm tác chiến tàu sân bay, cho biết: “Hợp tác chặt chẽ với các đối tác trên toàn cầu, Chiến dịch Highmast sẽ chứng minh khả năng răn đe đáng tin cậy và cam kết của chúng tôi đối với các đồng minh NATO trong việc giữ gìn trật tự quốc tế theo luật lệ”.
Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng John Healey cho biết: “Chiến dịch này là cơ hội duy nhất để Vương quốc Anh phối hợp chặt chẽ với các đối tác và đồng minh, không chỉ thể hiện cam kết của chúng tôi đối với an ninh và ổn định mà còn mang đến cơ hội củng cố nền kinh tế và thúc đẩy thương mại cũng như xuất khẩu của Anh”.
50 năm trước, cùng với đoàn quân thần tốc tiến về Sài Gòn, đã có một lực lượng đặc biệt được giao thực hiện một nhiệm vụ cũng rất đặc biệt trên mặt trận Biển Đông, đó là giải phóng các đảo gần bờ và Quần đảo Trường Sa.
Quân và dân thị trấn Trường Sa chào đón Đoàn công tác ra thăm đảo
Đã 50 năm trôi qua- kể từ ngày Trường Sa, quần đảo thiêng liêng của Tổ quốc, phần máu thịt được Đại tướng Võ Nguyên Giáp gọi là “những mảnh đất xa xôi, chập chờn trên sóng gió Biển Đông” được hoàn toàn giải phóng. Chiến dịch giải phóng Trường Sa là một kỳ tích quân sự Việt Nam, bởi sự sáng suốt trong việc chớp thời cơ và sáng tạo khi lần đầu tiên ta dùng một lực lượng nhỏ, tinh nhuệ để giải phóng đảo.
Vậy chiến dịch lịch sử ấy đã diễn ra như thế nào? Những người lính thầm lặng viết nên chiến công vĩ đại ấy đã chiến đấu ra sao? Nhân kỷ niệm 50 năm Giải phóng Trường Sa và các tuyến đảo (29/4/1975-29/4/2025), Trung tướng Nguyễn Ngọc Tương, nguyên Phó Chính ủy Học viện Quốc phòng, Nguyên phó Chính ủy Quân chủng Hải quân sẽ phân tích và làm rõ Quyết định lịch sử, khoảnh khắc lịch sử của chiến dịch giải phóng Trường Sa, các tuyến đảo cùng tầm quan trọng của biển đảo đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.
Hôm nay, quân đội Mỹ và Philippines khai mạc cuộc tập trận Vai kề vai thường niên nhằm kiểm tra năng lực chiến đấu trước những lo ngại an ninh.
Cuộc tập trận Vai kề vai (Balikatan) lần thứ 40 giữa Mỹ và Philippines kéo dài từ ngày 21.4 đến ngày 9.5, lễ khai mạc diễn ra tại Philippines hôm nay.
Báo The Philippine Daily Inquirer dẫn thông báo của quân đội Philippines cho biết sẽ điều động 6.000 binh sĩ tham gia. Phía Mỹ cử 12.000 binh sĩ tham gia.
Bên cạnh đó, một lực lượng nhỏ từ quân đội Úc và Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản cũng tham gia một số nội dung tập trận. Ngoài ra, 16 nước được mời tham gia với tư cách quan sát viên.
Hàng loạt vũ khí của hai nước sẽ được sử dụng cho đợt tập trận, bao gồm hệ thống tên lửa chống hạm NMESIS và bệ phóng rốc két HIMARS của Mỹ.
Philippines sẽ thử nghiệm các tên lửa hiện đại của nước này trong các cuộc diễn tập bắn đạn thật cùng với lực lượng Mỹ, theo Reuters.
Trung tướng James Glynn, chỉ huy cuộc tập trận phía Mỹ, mô tả cuộc diễn tập năm nay là “các bài kiểm tra chiến đấu toàn diện” nhằm đánh giá năng lực của cả hai lực lượng trong nhiều kịch bản khác nhau. Các bài tập bao gồm phòng thủ trước các mối đe dọa tên lửa, ngăn chặn các cuộc xâm nhập từ biển và tiêu diệt một tàu hải quân đã ngừng sử dụng của Philippines trong một cuộc thử nghiệm tấn công trên biển.
“Các bài kiểm tra chiến đấu toàn diện này nhằm xem xét tất cả những thách thức an ninh khu vực mà chúng ta đang phải đối mặt ngày nay, bắt đầu từ Biển Đông”, ông Glynn phát biểu trong một cuộc họp báo.
Trung Quốc nói gì khi Mỹ tính bán 20 chiếc F-16 cho Philippines?
Thiếu tướng Francisco Lorenzo, chỉ huy cuộc tập trận phía Philippines, cho biết các cuộc diễn tập này không nhằm vào bất kỳ quốc gia nào nhưng có thể đóng vai trò như một biện pháp răn đe đối với xung đột.
Theo các nguồn tin gần đây, Trung Quốc đang tính toán đưa “ngư dân giả” đổ bộ lên đảo Điếu Ngư (Senkaku của Nhật Bản). Nếu đúng như vậy, chủ nhà Nhật Bản phản ứng không dễ dàng. Mỹ cũng rất khó tìm lý do để can thiệp, vì đây không phải là xung đột vũ trang.
Như quý vị đã biết, tranh chấp quần đảo Senkaku là vấn đề tranh chấp giữa ba quốc gia/ vùng lãnh thổ trên một nhóm đảo không có người ở, do Nhật Bản quản lý. Người Nhật gọi là quần đảo Senkaku, trong khi đó CHND Trung Hoa gọi là Điếu Ngư, và Đài Loan gọi là Điếu Ngư Đài). Quần đảo gồm 5 đảo nhỏ và 3 đảo đá nằm trên biển Hoa Đông, cách Đài Loan 120 hải lý, cách Trung Quốc 200 hải lý và cách Okinawa, Nhật Bản 200 hải lý. Quần đảo có tổng diện tích 7 km2, với độ sâu từ 100-150m, nơi cao nhất 383m.
Mặc dù diện tích khá rộng nhưng đến hiện tại, không có cư dân Trung Quốc, hoặc bất kỳ quốc gia nào khác, sinh sống, làm ăn hay cư trú lâu dài, có thể do khô cằn và không có nguồn nước ngọt, nên không thích hợp cho cư trú lâu dài.
Nhật Bản là bên kiểm soát thực tế các đảo này từ năm 1972, sau khi Mỹ trao trả quyền quản lý Okinawa cho Nhật. Trung Quốc và Đài Loan tuyên bố chủ quyền, nhưng không có sự hiện diện chính thức hay định cư tại đây.
Nhằm khẳng định chủ quyền bất khả xâm phạm, Nhật Bản thường xuyên đưa tàu tuần duyên tuần tra và bảo vệ khu vực. Còn Trung Quốc thỉnh thoảng đưa tàu cá hoặc tàu dân sự (đôi khi là “ngư dân giả”, tức là dân quân biển cải trang) lượn lờ chung quanh để thể hiện quyền sở hữu quần đảo.
Nếu sắp tới Trung Quốc chơi con bài hóc hiểm, đưa người lao động dưới danh nghĩa “ngư dân” lên đảo và ở lại, sẽ là dấu mốc cho sự leo thang căng thẳng, vì sẽ biến một đảo không dân thành nơi có “hiện diện thực thể’. Đây là một chiến thuật không mới, hòng ép đối phương vào thế bị động hoặc phải phản ứng mạnh.
Việc sử dụng “ngư dân giả” đổ bộ lên quần đảo Senkaku nằm trong chiến lược “vùng xám” không chính thức nhưng rất hiệu quả. Bằng cách này Trung Quốc lấn dần quyền kiểm soát mà không vượt qua “lằn ranh đỏ” buộc Mỹ hay Nhật Bản phải phản ứng quân sự trực tiếp.
Và như vậy có thể xảy ra một số kịch bản. Về phản ứng của Nhật Bản, Tokyo sẽ buộc phải tăng cường lực lượng tuần duyên và triển khai tàu cảnh sát biển để ngăn chặn và đẩy đuổi các tàu đánh cá trá hình. Tuy không sử dụng lực lượng quân sự ngay lập tức, nhằm tránh leo thang thành xung đột vũ trang, nhưng Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản (JSDF) sẽ được báo động cảnh giác cao độ. Nhật Bản cũng có thể ra công hàm phản đối ngoại giao mạnh mẽ, đồng thời yêu cầu sự hỗ trợ từ Mỹ theo Hiệp ước an ninh Mỹ – Nhật.
Đương nhiên sau Nhật là Mỹ. Washington khó có thể nhảy vô can thiệp quân sự trực tiếp, vì đó là “ngư dân”, Mỹ không thể viện dẫn điều khoản hỗ trợ quân sự trong Hiệp ước an ninh Mỹ – Nhật. Có điều, “vỏ quýt dày co móng tay nhọn”, Mỹ có thể đưa tàu chiến hoặc máy bay tuần tra tới khu vực để giễu võ giương oai là chính. Cùng với đó là ra tuyên bố ủng hộ chủ quyền của Nhật Bản, lên án hành động “khiêu khích” của Bắc Kinh.
Mỹ cũng sẽ dùng con bài phối hợp cùng các đồng minh như Úc, Hàn Quốc, Ấn Độ để gây sức ép quốc tế lên Trung Quốc.
Các nhà nghiên cứu đã phân tích, lý giải nguồn cơn dẫn tới việc Bắc Kinh muốn chiếm lại Điếu Ngư mà không dùng đến lực lượng quân sự. Đó là Chiến lược dài hạn của Trung Quốc: lập tiền lệ hiện diện dân sự trên đảo, cũng là chiến thuật “tằm ăn dâu”, từ đó dần dần hợp pháp hóa sự kiểm soát. Sau một thời gian, có thể xây dựng cơ sở hạ tầng tạm thời (chòi, trại…) rồi nâng cấp dần lên. Cách này Trung Quốc từng làm và chiếm đoạt 5 điểm đảo: Châu Viên, Chữ Thập, Gạc Ma, Ga Ven và Ken Nan ở quần đảo Trường Sa của Việt Nam.
Trước khi dùng chiến lược mềm, cả Trung Quốc và Nhật Bản đều tăng cường các hoạt động thông tin tuyên truyền, quân sự. Phía Trung Quốc tăng cường hiện diện và hoạt động vùng xám, như đưa tàu hải cảnh và tàu dân quân biển vào hoạt động trong khu vực. Tần suất tàu Hải cảnh Trung Quốc xâm nhập vùng tiếp giáp lãnh hải của Senkaku/Điếu Ngư gần như hàng tuần. Trong quý 4/2024 đã có hơn 40 lần tàu hải cảnh Trung Quốc tiến vào vùng 12 – 24 hải lý quanh đảo. Một số tàu được cho là ngụy trang dưới dạng tàu cá, nhưng thực chất do dân quân biển kiểm soát. Lực lượng này có vũ trang nhẹ, hoạt động bán quân sự nhưng núp bóng dân sự.
Trung Quốc cũng tăng cường hoạt động của máy bay không người lái (UAV) và giám sát điện tử để theo dõi hoạt động của Nhật Bản tại khu vực. Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản đã phải điều chiến đấu cơ lên đánh chặn.
Về chiến thuật pháp lý, Trung Quốc ban hành các quy định mới cho phép tàu hải cảnh được kiểm tra, bắt giữ tàu nước ngoài xâm phạm cái gọi là “lãnh hải Trung Quốc”, trong đó bao gồm cả vùng Senkaku. Đây là bước tiến nguy hiểm vì mở đường cho khả năng bắt giữ tàu Nhật hoặc Đài Loan.
Đáp lại, Tokyo coi trọng phòng thủ chủ động và củng cố quốc tế hóa. Tăng cường tuần tra thường xuyên và chăm lo xây dựng lực lượng bảo vệ bờ biển. Lực lượng tuần duyên Nhật Bản (JCG) đã được tăng đáng kể ngân sách và tàu mới, nhằm duy trì hiện diện liên tục quanh quần đảo. Triển khai máy bay tuần tra biển P-3C và P-1, cùng với radar theo dõi UAV.
Siết chặt quan hệ với Mỹ và các nước QUAD bằng những biện pháp cụ thể như tổ chức các cuộc tập trận chung gần khu vực Senkaku (ví dụ: Keen Sword, Noble Fusion). Trong năm 2024, Thủ tướng Nhật Kishida đã công khai khẳng định, quần đảo Senkaku nằm trong phạm vi bảo vệ của Hiệp ước an ninh Mỹ – Nhật (Điều 5). Tổng thống Mỹ Biden khi đó đã xác nhận điều này.
Nhật Bản cũng chú trọng đầu tư nâng cấp quốc phòng khu vực tây nam (Okinawa). Triển khai hệ thống tên lửa phòng thủ bờ biển Type-12 và radar giám sát tầm xa ở các đảo gần Senkaku như Ishigaki, Yonaguni. Xây dựng căn cứ nhỏ cho Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản tại những đảo gần vùng tranh chấp.
Mặc dù các bên đều không chịu lùi bước nhưng cố gắng kiềm chế. Tuy không có giao tranh vũ trang trực tiếp, nhưng nguy cơ va chạm ngoài ý muốn là rất cao. Cả Trung Quốc và Nhật Bản đều sử dụng chiến thuật “vùng xám” – không vượt qua ngưỡng chiến tranh – nhưng liên tục tạo áp lực để xác lập chủ quyền thực tế.
Tại vùng biển Đà Nẵng, tàu CSB 8002 thuộc Bộ Tư lệnh Vùng CSB 2 (Việt Nam) tiến hành buổi luyện tập chung với tàu tuần tra Lực lượng bảo vệ bờ biển Philippines.
Tàu CSB 8002 thuộc Bộ tư lệnh Vùng CSB (Việt Nam) tiến hành buổi luyện tập chung với tàu BRP Gabriela Silang (OPV-8301) của Lực lượng bảo vệ bờ biển Philippines
Chiều 17.4, đại tá Trương Bá Long, Phó tư lệnh, Tham mưu trưởng Bộ Tư lệnh Vùng CSB 2, cho biết cùng ngày tại vùng biển TP.Đà Nẵng, tàu CSB 8002 thuộc Bộ tư lệnh Vùng CSB (Việt Nam) tiến hành buổi luyện tập chung với tàu BRP Gabriela Silang (OPV-8301) của Lực lượng bảo vệ bờ biển Philippines.
Đây là sự kiện trọng tâm trong chuyến thăm chính thức kéo dài 4 ngày của tàu Philippines tại TP.Đà Nẵng, đánh dấu lần đầu tiên Lực lượng bảo vệ bờ biển Philippines cử tàu đến Việt Nam.
Chuyến thăm này nằm trong khuôn khổ các hoạt động giao lưu, tăng cường hợp tác song phương giữa hai lực lượng.
Nội dung luyện tập tập trung vào các tình huống giả định về tìm kiếm cứu nạn trên biển và phòng chống cháy nổ. Các bài tập được triển khai bài bản, thể hiện sự chuyên nghiệp và phối hợp nhịp nhàng giữa hai lực lượng.
Kết quả buổi luyện tập đạt mọi mục tiêu đề ra, đảm bảo an toàn tuyệt đối, đồng thời khẳng định năng lực tác chiến và khả năng phối hợp trong các tình huống khẩn cấp trên biển.
Chuyến thăm và buổi luyện tập chung là minh chứng cho mối quan hệ hữu nghị ngày càng bền chặt giữa CSB Việt Nam và Lực lượng bảo vệ bờ biển Philippines, mà còn tạo cơ hội để hai bên trao đổi kinh nghiệm, tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau.
Ngoài ra, hoạt động này cũng nhằm đóng góp thiết thực vào việc duy trì hòa bình, ổn định và an ninh khu vực Biển Đông, đặc biệt trong bối cảnh khu vực đang đối mặt với nhiều thách thức về an ninh hàng hải.
Sau buổi luyện tập, cán bộ, chiến sĩ tàu CSB 8002 tổ chức lễ tiễn tàu BRP Gabriela Silang.
Trước đó, ngày 14.4, tàu BRP Gabriela Silang (OPV-8301) của Lực lượng bảo vệ bờ biển Philippines cập cảng Tiên Sa (Q.Sơn Trà), lần đầu thăm hữu nghị TP.Đà Nẵng.
Được sự đồng ý của Bộ Quốc phòng Việt Nam, tàu BRP Gabriela Silang (OPV-8301) của Lực lượng bảo vệ bờ biển Philippines cùng 84 thủy thủ do đại tá Eleizer Gonzales Ibarientos làm thuyền trưởng có các hoạt động tại TP.Đà Nẵng từ ngày 14 – 17.4.
Đây là lần đầu tiên một tàu của Lực lượng bảo vệ bờ biển Philippines cập cảng Việt Nam, đánh dấu bước phát triển mới trong quan hệ hợp tác lực lượng thực thi pháp luật trên biển của 2 nước.
Trong thời gian lưu lại Đà Nẵng, lực lượng tàu tham gia nhiều hoạt động ý nghĩa như chào xã giao lãnh đạo UBND TP.Đà Nẵng, Bộ Tư lệnh Vùng CSB 2 và giao lưu thể thao.
Ngay trong 2 tuần đầu tiên nhiệm kỳ 2 của Tổng thống Donald Trump đã nhanh chóng chứng kiến một loạt những sắc lệnh, hành động, tuyên bố táo bạo làm rung chuyển cả thế giới.
Dù đã nhiều lần tuyên bố trong chiến dịch vận động tranh cử và nêu lại trong phát biểu tại lễ nhậm chức hôm 20/1 vừa qua, nhưng không như ở nhiệm kỳ đầu (Trump 1.0), ngay trong 2 tuần đầu tiên nhiệm kỳ 2 (Trump 2.0), Tổng thống Donald Trump đã làm chấn động thế giới bằng những quyết định táo bạo theo đúng tinh thần “nước Mỹ trên hết/Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại” của ông.
Quyết liệt áp thuế Dư luận dường như không ai thấy lạ nhưng ít nhiều cũng bị bất ngờ khi Tổng thống Trump nhanh chóng tuyên bố áp thuế một cách kiên quyết với hàng loạt đối tượng khác nhau, từ đồng minh, đối tác cho đến đối thủ cạnh tranh.
Thực tế là đúng như đã cảnh báo, Canada, Mexico và Trung Quốc, 3 đối tác thương mại hàng đầu mà Mỹ có thâm hụt thương mại cao nhất chính là 3 nước bị đưa ra áp thuế đầu tiên với lý do, ngoài khoản thâm hụt thương mại tổng cộng khoảng 600 tỷ USD.
Nguyên nhân trực tiếp mà Nhà trắng đưa ra là cả 3 nước đã không kiểm soát được biên giới để cho chất gây nghiện fentanyl tràn vào Mỹ khiến hàng ngàn người Mỹ bị chết khi lạm dụng thứ thuốc này.
Tiếp theo, một loạt nước khác cũng đã bị Tổng thống Trump dọa áp thuế như Colombia do “không sẵn sàng đón nhận người nhập cư trái phép vào Mỹ bị đưa về nước”; Panama vì để “Trung Quốc có quá nhiều ảnh hưởng trong việc điều hành kênh đào ảnh hưởng đến an ninh quốc gia của Mỹ”; Nga do “không chấp nhận đàm phán giải quyết cuộc chiến ở Ukraine”; các nước khối BRICS vì “nỗ lực xây dựng một đồng tiền riêng nhằm thay thế đồng đô la Mỹ” trong giao dịch quốc tế….
Và đặc biệt là cả các nước đồng minh truyền thống trong Liên minh châu Âu và Anh do “đã lợi dụng nước Mỹ” trong khi không tích cực nhập khẩu hàng của Mỹ vào thị trường của mình.
Những biện pháp cứng rắn khác Song song với “ma trận” thuế quan là biện pháp rất được ưa thích, ông Trump còn đe dọa sẽ cắt viện trợ đối với Nam Phi “nếu nước này không chấm dứt các biện pháp cưỡng bức đối với một bộ phận người dân” (tịch thu đất đai…); xóa sổ Cơ quan Viện trợ quốc tế của Mỹ (USAID) với tư cách là một cơ quan độc lập có sứ mệnh triển khai các hoạt động trợ giúp từ thiện, nhân đạo ở nước ngoài vì “đã bất tuân lệnh” Nhà Trắng trong quá trình hoạt động để đưa về cho Bộ trưởng Ngoại giao trực tiếp quản lý…
Bên cạnh đó, tuy không ồn ào như những vấn đề trên, chính quyền Trump 2.0 vẫn không hề giảm nỗ lực gây sức ép về mọi mặt để có thể mua đảo Bắc cực Greenland thuộc Đan Mạch khi gián tiếp cho biết sẽ giành được hòn đảo chiến lược này trong 4 năm tới, bất chấp sự phản đối của các bên trực tiếp liên quan & Liên minh châu Âu.
Ngoài ra, Tổng thống Trump còn tỏ rõ sự ủng hộ và khuyến khích chính quyền Thủ tướng Israel Netanyahu trong cuộc xung đột hiện nay ở Trung Đông, nhất là trong kế hoạch mở rộng lãnh thổ của Israel và đẩy người Palestine ra khỏi các vùng lãnh thổ của mình.
Về đa phương, Tổng thống Trump cũng đã nhanh chóng ký sắc lệnh đưa nước Mỹ ra khỏi Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Hiệp định Paris về chống biến đổi khí hậu và Tổ chức Nhân quyền của Liên hợp quốc bởi “các tổ chức này không còn phục vụ lợi ích của Mỹ” như Nhà Trắng đã công khai nhắc đi nhắc lại nhiều lần.
Cuộc chiến thương mại lớn tạm thời tránh được Cả 3 nước bị tuyên bố áp thuế đầu tiên, nhất là Canada và Mexico, đã nhanh chóng lên tiếng phản ứng kiên quyết trước lý do áp thuế 25% vào tất cả hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ và tuyên bố cứng rắn sẽ trả đũa Mỹ bằng cách đánh thuế tương tự vào hàng hóa Mỹ xuất sang các nước này.
Riêng Trung Quốc còn tuyên bố sẽ kiện Mỹ lên Tổ chức Thương mại Quốc tế (WTO), đồng thời để ngỏ khả năng đàm phán để tránh nổ ra cuộc chiến thương mại không có lợi cho bất kỳ bên nào. Các nước EU dù chưa phải là đối tượng bị áp thuế ngay lần này nhưng cũng đã có phản ứng mạnh ở cấp cao nhất, khi chủ tịch Ủy ban châu Âu thẳng thắn cảnh báo sẵn sàng trả đũa một khi Washington quyết định áp thuế vào hàng hóa các nước này xuất khẩu sang Mỹ.
Tuy nhiên, sau khi Nhà trắng gia tăng áp lực với tuyên bố sẽ áp mức thuế cao hơn đối với Canada, Mexico và Trung Quốc nếu 3 nước này không chấp nhận biểu thuế đã đưa ra, Canada và Mexico đã bất ngờ có những nhượng bộ quan trọng, đủ để Nhà trắng bất ngờ tuyên bố “dừng việc áp thuế trong 1 tháng”. Trong khi đó, Colombia đã nhanh chóng “quay xe” đồng ý tiếp nhận tất cả những người nhập cư trái phép bị Mỹ đưa trở lại.
Trong khi đó, Panama cũng đã có nhượng bộ lớn khi cam kết miễn phí cho tàu chiến Mỹ di chuyển qua kênh đào, ưu tiên các hoạt động của Hải quân Mỹ ở khu vực và đồng ý sẽ chấm dứt tham gia Sáng kiến Vành đai và Con đường đã ký với Trung Quốc.
Riêng với Trung Quốc, mặc dù Bắc Kinh đã đề nghị đàm phán trở lại Giai đoạn 1 như đã thỏa thuận từ thời Trump 1.0, Nhà Trắng vẫn giữ nguyên kế hoạch áp thuế thêm 10% khiến Bắc Kinh lập tức tái khẳng định sẽ áp thuế trả đũa ở mức tương xứng đồng thời sẽ siết chặt hơn việc xuất khẩu các nguyên liệu quý hiếm rất cần cho các ngành công nghiệp của Mỹ.
Việc đe dọa thuế quan và áp đặt một số biện pháp cứng rắn khác như chính quyền Trump 2.0 đã đưa ra trong 2 tuần đầu vừa qua đã khiến thế giới rung chuyển và phải nhanh chóng điều chỉnh chiến lược để đối phó.
Mặc dù vậy, việc đe dọa như vậy cần được hiểu là công cụ/phương tiện mà ông Trump rất ưa sử dụng nhằm đạt được các mục tiêu của mình, không hẳn là chỉ về kinh tế-thương mại, mà chính là để tạo áp lực tổng hợp nhằm đạt được các mục tiêu đã đề ra.
Chính vì thế, khi các nước liên quan, trước hết là những đồng minh quan trọng, láng giềng gần gũi như Canada, Mexico, Panama & Colombia… bí mật đàm phán và chấp nhận có những nhượng bộ cần thiết, tình trạng căng thẳng, đối đầu lập tức giảm mạnh, chiến tranh thương mại tưởng như là không thể tránh khỏi thì ít nhất cũng đã tạm thời tránh được.
Triển vọng sắp tới Việc Canada cam kết sẽ triển khai quân và ứng dụng công nghệ mới dọc biên giới với Mỹ để ngăn chặn dòng fentanyl chảy vào Mỹ, còn Mexico thì đồng ý tăng cường kiểm soát biên giới phía Bắc với 10.000 thành viên Vệ binh quốc gia để ngăn dòng người nhập cư bất hợp pháp và ma túy vào Mỹ trước mắt sẽ khiến ông Trump không còn cớ để áp thuế đối với 2 nước này.
Hơn nữa, việc áp thuế lẫn nhau sẽ không có lợi cho bất kỳ bên nào, kể cả Mỹ, nước được dự báo tăng trưởng GDP năm nay có thể bị giảm tới 1,5% nếu chiến tranh thương mại xảy ra.
Thực tế thì các công ty và người tiêu dùng Mỹ mới là đối tượng gánh chịu các khoản chi phí phát sinh từ việc áp thuế. Và theo các nhà phân tích, “các biện pháp đó có nguy cơ phá vỡ chuỗi cung ứng tích hợp cao giữa 3 nước vốn là nền tảng cho sức cạnh tranh của kinh tế Mỹ”.
Chính vì thế, có cơ sở để tin rằng với những gì đã đạt được, nhiều khả năng là sau khi thời hạn tạm thời 1 tháng qua đi, cuộc chiến thương mại tương tàn giữa Mỹ với Canada và Mexico với Mỹ có thể sẽ không xảy ra.
Tương tự như vậy, do Nga & các nước BRICS đều đã nhanh chóng lên tiếng khẳng định không có ý định loại bỏ vị trí độc tôn của đồng đôla Mỹ. Riêng Nga, do ưu tiên cao nhất hiện nay là kết thúc cuộc chiến ở Ukraine và khôi phục quan hệ bình thường với Mỹ, khả năng là quan hệ hai bên sẽ không xấu đi hơn nữa.
Đặc biệt, khi một cuộc gặp gỡ cấp cao Mỹ – Nga cũng như cuộc nói chuyện cấp cao Mỹ – Trung đang được thúc đẩy, một cuộc chiến thương mại lớn giữa Mỹ với nhóm nước BRICS sẽ ít có khả năng nổ ra.
Riêng với EU, những đe dọa áp thuế mà ông Trump đã đưa ra cho thấy trong thời Trump 2.0, dù là đồng minh chiến lược đoàn kết cao thì “nước Mỹ vẫn là trên hết”. Mỹ không muốn chiến tranh thương mại nhưng các mối quan hệ phải bình đẳng hơn và EU phải đẩy nhanh tự chủ chiến lược hơn.
Đó là điều các đồng minh châu Âu đã thấy và nay phải hiểu là không thể tiếp tục trì hoãn. Dù thực hiện như thế nào còn là vấn đề và phụ thuộc vào cả vào sự đoàn kết và quyết tâm hy sinh của từng nước thành viên vì một tương lai chắc chắn và bền vững hơn.
Còn với Trung Quốc, do cuộc chiến thương mại có thể đã bắt đầu lại giữa 2 nền kinh tế lớn nhất thế giới và đang cạnh tranh gay gắt hơn cả trong thời Trump 2.0 có nguyên nhân, tính chất và quy mô rộng lớn và phức tạp hơn nhiều, nên việc xử lý cũng khó khăn phức tạp và kéo dài hơn.
Mặc dù rất nhanh chóng và quyết đoán trong việc đưa ra những biện pháp khiến tất cả đối tượng, đối tác và đồng minh của Mỹ ít nhiều đều thấy bất an và bất ổn, chắn hẳn ông Trump cũng chủ động cố gắng tránh không để mọi việc diễn ra ngoài tầm kiểm soát với những hệ quả khó lường. Đó là điều đem lại hy vọng cho tất cả các nước trên thế giới hiện nay.
Hôm 16/11, báo South China Morning Post dẫn kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học Trung Quốc về vai trò của Đá Chữ Thập hiện đang nằm dưới sự kiểm soát của Bắc Kinh.
Hải quân Mỹ giám sát hoạt động xây dựng của Trung Quốc ở Bãi Chữ Thập
Công trình nghiên cứu trên do một nhóm các nhà khoa học, thuộc Viện Khoa học Địa lý và Nghiên cứu Tài nguyên Thiên nhiên của Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, công bố trong tháng này theo thông tin từ tờ báo có trụ sở ở Hồng Kông.
Kết quả nghiên cứu cho thấy căn cứ quân sự mà Trung Quốc xây dựng trên Đá Chữ Thập đã giúp nước này rút ngắn thời gian tiếp cận quần đảo Trường Sa từ 33 tiếng, xuống còn khoảng 15 tiếng.
Điều này biến Trung Quốc trở thành nước có khả năng khai triển lực lượng tới quần đảo Trường Sa nhanh nhất, hơn cả Việt Nam, Philippines, lẫn Malaysia.
Đảo nhân tạo mà Trung Quốc xây dựng ở Đá Chữ Thập cũng cho phép các lực lượng của nước này bao quát được 99% quần đảo Trường Sa.
Đá Chữ Thập bị Trung Quốc chiếm vào đầu năm 1988 bất chấp sự phản đối từ Việt Nam.
Từ năm 2014, Bắc Kinh đã tăng cường hoạt động bồi đắp và biến bãi đá này trở thành đảo nhân tạo, và được quân sự hóa với các cơ sở hạ tầng quân sự như phi trường, nhà chứa phi cơ, hệ thống radar, và kho hoả tiễn.
Tổ chức Sáng kiến Minh bạch Hàng hải Châu Á còn cho biết Trung Quốc đã bố trí pháo phòng không và các hệ thống phòng thủ khác ở đây.
Đảo nhân tạo này được đánh giá có triển vọng trở thành căn cứ quân sự hiện đại bậc nhất của Trung Quốc ở phía nam Biển Đông, và còn có thể được mở rộng thêm.
Tuy phía các nhà khoa học Trung Quốc nhấn mạnh vào vai trò tìm kiếm cứu nạn của căn cứ trên Đá Chữ Thập, do từ năm 2019, Bắc Kinh đã cho thiết lập trung tâm cứu hộ tại đây, nhưng năng lực quân sự là điều không thể loại trừ.
Trung Quốc đang gây áp lực ngày càng lớn lên Philippines để ép Manila nhượng bộ các quyền chủ quyền của mình ở Biển Đông, theo bộ trưởng Quốc phòng Philippines.
“Chúng tôi thấy Bắc Kinh ngày càng yêu cầu chúng tôi nhượng bộ các quyền chủ quyền của mình ở khu vực này (Biển Đông)”, Bộ trưởng Quốc phòng Gilberto Teodoro của Philippines nói tại cuộc gặp với người đồng cấp Úc Richard Marles ngày 12-11.
Ông Teodoro khẳng định Philippines là “nạn nhân của sự gây hấn từ Trung Quốc”, tố các tuyên bố và hành vi của Bắc Kinh trái với luật pháp quốc tế và các thỏa thuận quốc phòng của Manila với các đối tác.
“Mặc dù họ (Trung Quốc) tuyên bố hành động dưới sự bảo trợ của luật pháp quốc tế, nhưng mọi người đều biết rằng những gì họ đang làm là trái với các nguyên tắc của luật pháp quốc tế. Bằng chứng lớn nhất về điều này là không ai thực sự ủng hộ các hành động hoặc hoạt động của họ”, Hãng tin Reuters dẫn lời ông Teodoro.
Trong năm nay, Trung Quốc và Philippines đã nhiều lần đấu khẩu về các khu vực tranh chấp ở Biển Đông, bao gồm bãi cạn Scarborough.
Phán quyết ngày 12-7-2016, do Hội đồng trọng tài thành lập theo phụ lục VII của Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) 1982, nhấn mạnh Trung Quốc không có cơ sở pháp lý để yêu cầu quyền lịch sử đối với các nguồn tài nguyên vượt quá các quyền mà UNCLOS quy định.
Cuộc gặp của ông Teodoro với ông Marles, cuộc gặp thứ 5 của họ kể từ tháng 8-2023, phản ánh mối quan hệ an ninh ngày càng gia tăng giữa Philippines và Úc. Cả hai đều bày tỏ lo ngại về hoạt động của Trung Quốc tại các khu vực ở Biển Đông.
Manila và Canberra đã ký kết quan hệ đối tác chiến lược vào tháng 9-2023 và tổ chức các cuộc tuần tra chung trên biển và trên không lần đầu tiên tại Biển Đông vài tháng sau đó. Philippines cũng lần đầu tham gia các cuộc diễn tập chiến tranh tại Úc lần đầu tiên trong năm nay.
Ngoài thắt chặt quan hệ với các nước như Úc và Mỹ, Philippines cũng lên kế hoạch chi ít nhất 33 tỉ USD cho các loại vũ khí mới bao gồm máy bay chiến đấu tiên tiến và tên lửa tầm trung.
Ông Marles cho biết Úc muốn hợp tác chặt chẽ hơn với ngành công nghiệp quốc phòng của Philippines và sẽ cử một nhóm đánh giá kỹ thuật đến nước này vào đầu năm sau.
Ngày 10-11, Trung Quốc tái khẳng định chủ quyền xung quanh bãi cạn Scarborough và kiên quyết phản đối Đạo luật Vùng biển được Philippines thông qua hôm 8-11.
Ngày 10-11, Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố nước này kiên quyết phản đối Đạo luật Vùng biển của Philippines và gọi đây là hành vi “xâm phạm nghiêm trọng” đến chủ quyền lãnh thổ và các quyền trên biển của nước này tại Biển Đông.
Động thái này diễn ra sau khi Trung Quốc đưa ra tuyên bố về đường cơ sở lãnh hải xung quanh bãi cạn Scarborough đang tranh chấp – khu vực mà Trung Quốc tuyên bố thuộc lãnh thổ của nước này, theo Hãng tin Reuters.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết nước này sẽ thực hiện mọi biện pháp pháp lý cần thiết để bảo vệ chủ quyền và các quyền trên biển của mình.
Trước đó ngày 8-11, Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos đã ký ban hành hai đạo luật nêu rõ những vùng biển thuộc chủ quyền của nước này, cũng như quy định về các tuyến đường cố định dành cho tàu thuyền và phương tiện nước ngoài.
Đạo luật thứ nhất có tên Đạo luật Vùng biển, định rõ lãnh thổ quốc gia trên biển của Philippines, cũng như những khu vực bên ngoài mà Manila được hưởng các quyền được có trên biển, theo Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS).
Chúng bao gồm một số vùng biển đang xảy ra tranh chấp với Trung Quốc – quốc gia đơn phương tuyên bố chủ quyền với hầu hết Biển Đông, bao gồm các khu vực gần bờ biển Philippines và bác bỏ phán quyết quốc tế nói rằng tuyên bố chủ quyền của Bắc Kinh đối với vùng biển này không có cơ sở pháp lý.
Đạo luật thứ hai có tên Đạo luật Đường biển của quần đảo, cho phép tổng thống Philippines thiết lập các tuyến hàng hải và hàng không cho tàu thuyền, máy bay và các phương tiện nước ngoài có thể đi qua mà “không gây tổn hại đến an ninh quốc gia của Philippines”.
Sau động thái trên, Trung Quốc đã bày tỏ “sự lên án mạnh mẽ” đối với Philippines. Bắc Kinh cho rằng đây là hành động “vi phạm nghiêm trọng chủ quyền lãnh thổ và các quyền trên biển của Trung Quốc”.
Ngay sau đó, Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã triệu đại sứ Philippines tại Bắc Kinh để “truyền tải thông điệp phản đối một cách nghiêm túc” của nước này trước hai đạo luật trên.
“Trung Quốc lên án mạnh mẽ và kịch liệt phản đối động thái này. Nếu Philippines thực hiện bất kỳ động thái xâm phạm hoặc khiêu khích nào ở Biển Đông dựa trên luật này, chúng tôi sẽ kiên quyết đáp trả”, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ning tuyên bố.
Việt Nam mạnh mẽ phản đối mọi hoạt động xâm phạm chủ quyền và sẽ kiên quyết bảo vệ chủ quyền bằng các biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế.
Phó phát ngôn Bộ Ngoại giao Đoàn Khắc Việt.
Chiều 31/10, trả lời câu hỏi của phóng viên quốc tế về thông tin Trung Quốc triển khai các thiết bị quân sự tại đảo Tri Tôn, thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam, Phó phát ngôn Bộ Ngoại giao Đoàn Khắc Việt cho biết, Việt Nam mạnh mẽ phản đối mọi hoạt động xâm phạm chủ quyền và sẽ kiên quyết bảo vệ chủ quyền bằng các biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế.
“Việt Nam hết sức quan ngại về thông tin này và mạnh mẽ phản đối mọi hoạt động xâm phạm chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa. Việt Nam sẽ kiên quyết bảo vệ chủ quyền bằng các biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế, đặc biệt là hiến chương Liên hợp quốc và Công ước Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982 (UNCLOS)”, Phó phát ngôn Bộ Ngoại giao Đoàn Khắc Việt nói.
Liên quan đến thông tin các trường hợp ngư dân Việt Nam bị bắt, Phó phát ngôn Đoàn Khắc Việt tái khẳng định lập trường, quan điểm nhất quán của Việt Nam.
“Quần đảo Hoàng Sa thuộc chủ quyền của Việt Nam. Lập trường này đã được Việt Nam khẳng định nhất quán nhiều lần. Việc lực lượng Hải cảnh Trung Quốc bắt giữ trái phép tàu cá và ngư dân Việt Nam tại quần đảo Hoàng Sa là xâm phạm nghiêm trọng chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa, vi phạm các quyền cũng như lợi ích hợp pháp, chính đáng của ngư dân Việt Nam.
Việt Nam kiên quyết phản đối và yêu cầu Trung Quốc tôn trọng đầy đủ chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa, thả ngay toàn bộ tàu cá và ngư dân Việt Nam bị bắt giữ trái phép, bồi thường thỏa đáng các thiệt hại và chấm dứt, không tái diễn các hành động quấy nhiễu, bắt giữ trái phép tàu cá và ngư dân Việt Nam tại quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam.
