Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo và người đồng cấp Philippines Teodoro Locsin Jr. đã điện đàm ngày 18/12, trong đó tái khẳng định hợp tác về phán quyết Biển Đông năm 2016 của tòa trọng tài ở La Haye.
Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo và người đồng cấp Philippines Teodoro Locsin Jr. điện đàm ngày 18/12, trong đó tái khẳng định hợp tác về phán quyết Biển Đông năm 2016 của tòa trọng tài ở La Haye.
Bộ Ngoại giao Mỹ thông báo nước này và Philippines ngày 18/12 đã thảo luận về cách thức cải thiện quan hệ đồng minh giữa hai nước, trong đó có những biện pháp nhằm ủng hộ phán quyết năm 2016 của tòa trọng tài ở La Haye, vốn làm vô hiệu hóa những yêu sách quá đáng của Trung Quốc đối với Biển Đông.
Trong một tuyên bố, phó phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ Cale Brown cho biết Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo và người đồng cấp Philippines Teodoro Locsin Jr. đã điện đàm ngày 18/12, trong đó tái khẳng định hợp tác về phán quyết nói trên của tòa trọng tài ở La Haye.
Tuyên bố có đoạn: “Hai bên đã thảo luận về các cơ hội củng cố hơn nữa quan hệ đồng minh Mỹ-Philippines và tính ràng buộc của phát quyết năm 2016 của tòa trọng tài về các bên ở Biển Đông.
Hai ngoại trưởng cũng thảo luận về các quan hệ kinh tế, an ninh, dân chủ và giao lưu nhân dân, vốn tạo nên mối quan hệ bền chặt giữa hai nước”.
Trong khi đó, thông qua mạng xã hội Twitter, Ngoại trưởng Pompeo cho hay ông đã nói với người đồng cấp Philippines về “những lợi ích chung” tại Biển Đông.
Ngày 18/12, ông Peter Marks, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và đánh giá sinh học cho biết Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) đang điều tra về “khoảng 5 trường hợp” có phản ứng dị ứng sau khi tiêm vaccine ngừa Covid-19 của Pfizer/BioNTech.
Vaccine ngừa COVID-19 do hai hãng dược phẩm Pfizer của Mỹ và BioNTech của Đức phối hợp bào chế. Ảnh: AFP/TTXVN
Trả lời cuộc gọi phỏng vấn đêm 18/12, ông Marks cho biết: “Công bằng mà nói có các trường hợp dị ứng đã được báo cáo tại một số bang (của Mỹ). Tôi nghĩ tổng số trường hợp đang được theo dõi là khoảng 5 trường hợp”.
Theo ông Marks, trong vaccine ngừa Covid-19 có chất polyethylene glycol và đây có thể là nguyên nhân gây ra phản ứng dị ứng được ghi nhận ở cả Anh và Mỹ.
Hơn một tuần trước, 2 nhân viên y tế ở Anh đã bị dị ứng sau khi tiêm vaccine của Pfizer/BioNTech. Tình trạng tương tự được ghi nhận tại bang Alaska của Mỹ.
Truyền thông của quân đội Trung Quốc vừa tung hình ảnh cho thấy lực lượng không quân của Chiến khu Nam bộ nước này đã điều động chiến đấu cơ J-10 tập trận đúng vào ngày không quân Mỹ tiến hành tập trận “hiếm có” ở Biển Đông.
Chiến đấu cơ J-10 của Chiến khu Nam bộ Trung Quốc cất cánh trong cuộc tập trận ngày 10.12.
Tối 16.12, cổng thông tin của Quân Ủy T.Ư Trung Quốc (CMC) công bố một số hình ảnh tập trận của không quân nước này. Theo đó, lực lượng không quân của Chiến khu Nam bộ nước này vừa điều động một số chiến đấu cơ J-10 tập trận vào ngày 10.12.
Bản tin không nói rõ địa điểm và số lượng máy bay tham gia cuộc tập trận này, nhưng Chiến khu Nam bộ của Trung Quốc có khu vực hoạt động bao trùm cả khu vực Biển Đông mà nước này đưa ra tuyên bố chủ quyền phi pháp. Thêm vào đó, một trong các hình ảnh cho thấy 2 chiến đấu cơ J-10 tham gia tập trận.
Ngoài ra, một hình ảnh khác cho thấy còn một máy bay khác tham gia cuộc tập trận khi chụp lại hình ảnh 2 chiếc J-10 khác đang bay. Trước đó, ngày 15.12, cổng thông tin của CMC đăng tải thông tin một cuộc tập trận của máy bay J-10 thuộc Chiến khu Nam bộ vừa diễn ra vào tháng 11.
Thông tin tập trận vào ngày 10.12 gây chú ý bởi đây là ngày mà không quân Mỹ tiến hành cuộc tập trận “hiếm có” ở Biển Đông. Mới đây, website của không quân Mỹ thông báo ngày 10.12, lực lượng này đã điều động oanh tạc cơ B-1 Lancer xuất kích từ căn cứ Andersen trên đảo Guam bay đến Biển Đông. Tại Biển Đông, oanh tạc cơ B-1 tham gia cuộc tập luyện với 2 chiến đấu cơ thế hệ 5 F-22.
Chỉ huy phi vụ của nhóm chiến đấu cơ F-22 cho biết: “Nhiệm vụ lần này giúp chúng tôi phối hợp với oanh tạc cơ B-1 và một số lực lượng khác của không quân nhằm kiểm tra năng lực cảnh báo và khả năng sẵn sàng của căn cứ Andersen trước các mối đe dọa”. Theo vị chỉ huy, trong hoạt động lần này, F-22 đã được xuất kích khẩn cấp để đánh chặn mối đe dọa trên không. Đại diện không quân Mỹ cho rằng đây là cuộc tập trận “hiếm có”.
Từ mốc thời gian và lực lượng tiến hành tập trận, nhiều khả năng cuộc tập trận ngày 10.12 của Trung Quốc cũng diễn ra ở Biển Đông. Nếu đúng như thế thì ngày 10.12 ở khu vực Biển Đông đã diễn ra 2 cuộc tập trận do không quân Mỹ và Trung Quốc tiến hành, trong bối cảnh tình hình vùng biển có nhiều diễn biến phức tạp.
Tại cuộc họp báo chiều 17/12, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng khẳng định Việt Nam sẽ hợp tác phù hợp để đóng góp hiệu quả cho sự phát triển bền vững lưu vực sông Mekong.
Ảnh minh họa
“Việt Nam hoan nghênh các sáng kiến đóng góp vào nỗ lực chung, hợp tác quản lý và sử dụng bền vững, công bằng, hợp lý nguồn nước sông Mekong”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng trả lời khi được hỏi về một dự án do Mỹ tài trợ sử dụng vệ tinh để theo dõi và công bố mực nước tại các con đập trên sông Mekong.
Bà Lê Thị Thu Hằng khẳng định: “Chúng tôi sẽ nghiên cứu và hợp tác một cách phù hợp để có thể đóng góp hiệu quả cho sự phát triển bền vững lưu vực sông Mekong”.
Trước đó, Reuters đưa tin cho biết, dự án Giám sát Đập sông Mekong, được Bộ Ngoại giao Mỹ tài trợ một phần, sử dụng dữ liệu từ các vệ tinh có khả năng chụp ảnh để theo dõi mực nước của các con đập ở Trung Quốc và các nước khác. Thông tin thu thập sẽ được công khai trong thời gian gần nhất.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng nêu phản ứng về thông tin phát hiện nồng độ phóng xạ cao bất thường ở Biển Đông trong cuộc họp báo thường kỳ Bộ Ngoại giao Việt Nam chiều 17/12.
Vị trí ghi nhận nồng độ phóng xạ cao nhất nằm gần đá Vành Khăn thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam nhưng bị Trung Quốc chiếm đóng trái phép. Trong ảnh: Các công trình phi pháp Trung Quốc ngang nhiên xây dựng trên đá Vành Khăn. (Tuổi trẻ/ Ảnh chụp màn hình)
Tại họp báo thường kỳ Bộ Ngoại giao, liên quan đến câu hỏi Philippines thông tin có sự gia tăng bất thường nồng độ phóng xạ ở Biển Đông gần các thực thể mà Trung Quốc kiểm soát, Người phát ngôn Lê Thị Thu Hằng cho biết, các cơ quan chức năng Việt Nam quan tâm và đang xác minh thông tin như bạn nêu.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam lưu ý, Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển 1982 (UNCLOS) quy định rõ ràng các quốc gia có nghĩa vụ bảo vệ và gìn giữ môi trường biển, cũng như tôn trọng chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán của các quốc gia ven biển được xác định phù hợp với công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển.
“Việc sử dụng, khai thác, vận chuyển các phương tiện, thiết bị, vật liệu có nguy cơ gây mất an toàn bức xạ và an toàn hạt nhân cần tuân thủ quy định của luật pháp quốc tế, các quy tắc, quy chuẩn về bảo đảm an toàn bức xạ và an toàn hạt nhân của cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế và không ảnh hưởng đến duy trì hòa bình, ổn định trong khu vực”, bà Lê Thị Thu Hằng nhấn mạnh.
Hồi đầu tháng 12, báo Philstar của Philippines cho biết, nhóm chuyên gia Viện nghiên cứu hạt nhân Philippines đã phát hiện iốt 129 tại một số rạn san hô thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam và vùng biển phía Đông Philippines. Điểm đáng chú ý là nồng độ iốt 129 cao nhất ở những mẫu nước biển được lấy gần các thực thể bị Trung Quốc chiếm đóng và cải tạo trái phép.
Trong những ngày qua, đã có nhiều bài viết về dấu ấn đối ngoại trong 4 năm nhiệm kỳ của Tổng thống Donald Trump, nhất là trên vấn đề Biển Đông. Cùng với chính sách cứng rắn, kiềm chế Trung Quốc chính quyền của Tổng thống Donald Trump đã thi hành chính sách mạnh mẽ nhất từ trước đến nay trên vấn đề Biển Đông.
Theo đó, chính sách Biển Đông của chính quyền Trump dựa trên ba trụ cột chính: một là, rõ ràng về pháp lý, chính thức đưa ra lập trường pháp lý bác bỏ các yêu sách ở Biển Đông dựa trên luật pháp quốc tế, đề cao giá trị phán quyết 12/7/2016 của Tòa Trọng tài vụ kiện Biển Đông do Philippines khởi kiện Trung Quốc; hai là, can dự ngày càng sâu rộng trên thực địa với sự tham gia của nhiều lực lượng (hải quân, không quân và lực lượng tuần duyên); ba là, kéo các đồng minh, đối tác cùng tham gia vào các hoạt động kiềm chế Trung Quốc ở Biển Đông trong khuôn khổ chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, cả trên lĩnh vực pháp lý và hoạt động trên thực địa.
Mặc dù thất thế trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ hôm 03/11 vừa qua và phải bận rộn với cuộc chiến pháp lý liên quan đến kết quả bầu cử Tổng thống, song chính quyền Trump không sao nhãng đối thủ tiềm tàng Trung Quốc, tiếp tục tìm cách củng cố sự phối hợp của nhóm “Bộ Tứ” (gồm Mỹ, Nhật, Úc, Ấn) trong kiềm chế Trung Quốc và tranh thủ các nước Đông Nam Á để ngăn chặn Trung Quốc ở Biển Đông.
Đầu tháng 10 (trước cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ một tháng), Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo đã đến thăm Nhật Bản và tham dự cuộc họp lần thứ hai cấp Bộ trưởng Ngoại giao nhóm “Bộ Tứ” nhằm củng cố hợp tác với Nhật, Úc, Ấn, thúc đẩy triển khai chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do, rộng mở.
Cuối tháng 10 ngay trước thềm cuộc bầu cử, Ngoại trưởng Pompeo cùng với Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Mark Esper đến Ấn Độ tham dự cuộc đối thoại chiến lược thường niên giữa Mỹ – Ấn Độ và ký Hiệp định Hợp tác và Trao đổi cơ bản (BECA) – được coi là một thỏa thuận quân sự cho phép Ấn Độ truy cập dữ liệu bản đồ và vệ tinh tiên tiến của Mỹ, giúp tên lửa và máy bay không người lái của Ấn Độ đạt độ chính xác cao hơn. Sau cuộc đối thoại, hai bên ra tuyên bố tái khẳng định “cam kết về việc duy trì một khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương cởi mở, tự do và thịnh vượng dành cho mọi quốc gia dựa trên trật tự các quy tắc quốc tế, được củng cố bởi lập trường trung lập của ASEAN, quy tắc pháp luật, đầu tư cơ sở hạ tầng bền vững và minh bạch, tự do hàng hải và hàng không, sự tôn trọng chủ quyền lãnh thổ và nỗ lực giải quyết tranh chấp bằng giải pháp hòa bình”. Rõ ràng, đây là những nội dung nhắm vào Bắc Kinh.
Tiếp theo đó, Ngoại trưởng Mike Pompeo đã thăm 4 nước Sri Lanka, Maldives, Indonesia và Việt Nam nhằm tìm kiếm sự ủng hộ của các nước này trong khu vực trước ảnh hưởng ngày một lớn từ Trung Quốc. Tại Indonesia và Việt Nam, Ngoại trưởng Mike Pompeo đã trao đổi về Biển Đông, trong đó nhấn mạnh các giá trị của luật pháp quốc tế.
Giới quan sát nhận định, chuyến thăm 5 nước Châu Á của ông Pompeo có ý nghĩa quan trọng củng cố di sản của Tổng thống Donald Trump trong chính sách đối ngoại với trọng tâm là chiến lược ở Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương. Đặc biệt, qua chuyến thăm bất ngờ đến Việt Nam, Ngoại trưởng Pompeo muốn gửi thông điệp về chính sách đối ngoại không thay đổi của Mỹ đối với khu vực, trước thềm Hội nghị Đông Á và Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 37 mà Việt Nam là nước chủ trì với tư cách Chủ tịch ASEAN trong năm 2020.
Nửa tháng sau bầu cử ở Mỹ, Cố vấn An ninh quốc gia Mỹ Robert O’Brien công du đến Việt Nam và Philippines – 2 nước có khúc mắc lớn nhất với Trung Quốc ở Biển Đông. Tại Hà Nội, ông Robert O’Brien đã gặp gỡ trao đổi về các vấn đề an ninh khu vực với Thủ tướng Việt Nam và người đứng đầu các cơ quan Ngoại giao, Quốc phòng, Công an. Các nội dung cụ thể không được tiết lộ, song một số chuyên gia nhận định rằng chắc chắn hai bên trao đổi các vấn đề nhạy cảm liên quan đến Biển Đông.
Trong khi đó, phát biểu trước các sinh viên tại Học viện Ngoại giao Việt Nam, ông Robert O’Brien khẳng định: “Chúng tôi (Mỹ) chia sẻ cam kết sâu sắc đối với một khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương dựa trên các quy tắc tôn trọng, công bằng và các nguyên tắc của luật pháp quốc tế như chủ quyền và tự do hàng hải”; nhấn mạnh Mỹ phản đối quan điểm “chân lý thuộc về kẻ mạnh” và “đó chính là lý do vì sao Mỹ có một lập trường vững chắc phản đối sự cưỡng ép, bắt nạt tại Biển Đông và các mối đe dọa an ninh trong khu vực Mê Công”.
Trong các cuộc trao đổi với lãnh đạo Philippines khi thăm Manila, Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Robert O’Brien nhấn mạnh “Chúng tôi (Mỹ) hoan nghênh những tuyên bố gần đây của Tổng thống Duterte và Ngoại trưởng Locsin tại Hội nghị cấp cao ASEAN 37 và Hội nghị cấp cao Đông Á mà tôi đã tham dự, là kêu gọi tất cả quốc gia, kể cả một quốc gia lớn trong khu vực, tôn trọng luật pháp quốc tế ở Biển Đông”. Ông O’Brien trao tặng Philippines gói vũ khí trị giá 18 triệu USD và tái khẳng định Hiệp ước phòng thủ chung được ký vào năm 1951 áp dụng cho bất kỳ cuộc tấn công nhắm vào lực lượng, máy bay hoặc tàu Philippines ở Biển Đông.
Trong bối cảnh đại dịch Covid-19, các cuộc họp song phương hay đa phương thường được tổ chức dưới hình thức trực tuyến, song mật độ công du các nước Châu Á, bao gồm một số nước Đông Nam Á của lãnh đạo, quan chức cấp cao Mỹ vẫn dày đặc thể hiện rõ tính chất quan trọng của các cuộc gặp gỡ trực tiếp mà ở đó hai bên có thể trao đổi nhiều vấn đề quan trọng vì trên thực tế, việc hội đàm trực tuyến vẫn có rủi ro bị tin tặc do thám, nhiều nội dung quan trọng có thể bị rò rỉ thông tin.
Bắc Kinh thông qua các cơ quan đại diện của họ ở Việt Nam và Philippines đưa phản ứng về chuyến thăm Việt Nam và Philippines của Cố vấn An ninh quốc gia Mỹ Robert O’Brien. Trên trang Facebook của Đại sứ quán Trung Quốc tại Hà Nội và Manila cũng như của Tổng Lãnh sự quán Trung Quốc tại thành phố Hồ Chí Minh đã có bài viết thể hiện thái độ hằn học, vu cáo ông Robert O’Brien “công kích” Trung Quốc, có những phát ngôn “ác ý làm nóng vấn đề Nam Hải (Biển Đông) và sông Mê Công”. Đáng chú ý là trang Facebook của Tổng Lãnh sự quán Trung Quốc ở thành phố Hồ Chí Minh còn đưa ra lời bình luận khá hằn học, khiếm nhã, không phù hợp với những ngôn từ ngoại giao: “Sắp mất chức lại xúi bẩy gây chuyện khắp nơi, về nước chuẩn bị chuyển giao công việc cho cố vấn an ninh kế nhiệm đi”, nhưng sau đó đã bị xóa đi, có lẽ do họ thấy quá thiếu văn hóa khi có những lời lẽ bất nhã như vậy.
Giới quan sát nhận định chuyến thăm Việt Nam và Philippines của Cố vấn An ninh quốc gia Mỹ Robert O’Brien mang ý nghĩa quan trọng không chỉ đối với quan hệ song phương mà cả với khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương; các chuyến thăm các nước Châu Á dồn dập của lãnh đạo cấp cao Mỹ vào những tháng cuối cùng của nhiệm kỳ là nhằm củng cố di sản của Tổng thống Donald Trump trong chính sách đối ngoại với trọng tâm là chiến lược Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và Biển Đông được xác định là vấn đề then chốt.
Bên cạnh các chuyến thăm, Washington tiếp tục gia tăng sức ép lên Bắc Kinh trên vấn đề thương mại và vấn đề Đài Loan. Nhiều chuyên gia cảnh báo chính quyền Tổng thống Trump có thể áp dụng thêm những biện pháp cứng rắn hơn với Trung Quốc trên vấn đề kinh tế trong những tháng còn lại của nhiệm kỳ Tổng thống. Ngay sau bầu cử, hôm 12/11 Tổng thống Trump ký sắc lệnh hành pháp ngăn chặn các khoản đầu tư từ Mỹ chảy vào các những công ty có liên quan đến quân đội và các cơ quan an ninh Trung Quốc (đã có 31 công ty Trung Quốc bị đưa vào danh sách đen). Mới đây nhất, Washington tiếp tục đưa 4 doanh nghiệp Trung Quốc, trong đó có nhà sản xuất vi mạch hàng đầu Trung Quốc SMIC và Tổng công ty Dầu khí Hải dương Trung Quốc CNOOC vào danh sách đen. Tờ The Wall Street Journal ngày 24/11 tiết lộ chính quyền của Tổng thống Trump đang vận động thành lập một liên minh không chính thức về thương mại để chống trả các hành động cưỡng ép kinh tế của Trung Quốc. Theo đó, khi Trung Quốc tẩy chay hàng nhập khẩu, các quốc gia đồng minh sẽ đồng ý mua hàng hóa hoặc bù đắp thiệt hại. Ngoài ra, nhóm có thể cùng đồng ý áp thuế quan đối với Trung Quốc để bù đắp thiệt hại.
Với Đài Loan Mỹ có hàng loạt động thái đáng chú ý. Sau khi thông qua quyết định bán nhiều vũ khí hiện đại trị giá háng tỉ đô la cho Đài Loan, Mỹ đưa các đặc nhiệm của Thủy quân lục chiến đến Đài Loan huấn luyện cho binh sĩ quân đội Đài Loan. Đáng chú ý nhất là việc ngày 22/11/2020, Chuẩn đô đốc Michael Studerman, Chỉ huy trưởng đơn vị tình báo J2 Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương của Mỹ đã đến thăm Đài Loan để kiểm tra trang thiết bị và công tác trao đổi, phối hợp tình báo giữa Đài Loan và Mỹ khiến Bắc Kinh hết sức tức tối. Trong lĩnh vực dân sự, sau khi Bộ trưởng Y tế Mỹ Alex Azar và Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Keith Krach thăm Đài Loan, Đối thoại Đối tác phồn thịnh kinh tế (EPP) Mỹ-Đài Loan lần đầu tiên được tổ chức ở Washington D.C và hai bên đã ký một biên bản ghi nhớ (MOU) hôm 20/11 đặt nền tảng cho việc thắt chặt hợp tác kinh tế toàn diện giữa Mỹ và Đài Loan. Hai bên còn thảo luận về hợp tác về y khoa, năng lượng và chuỗi cung ứng công nghệ trọng yếu khác như mạng 5G và sản xuất chíp điện tử. Giới quan sát cho rằng sự kiện này thể hiện sự gia tăng hoạt động của Mỹ hướng tới Đài Loan dưới thời Tổng thống Donald Trump.
Có thể thấy trong 4 năm cầm quyền, Tổng thống Donald Trump đã tạo ra những bước ngoặt trên các vấn đề trong quan hệ với Trung Quốc từ thương mại đến vấn đề Biển Đông hay Đài Loan với mục tiêu ngăn chặn, kiềm chế Trung Quốc. Hiện chính quyền Trump đang tiếp tục tạo ra những dấu ấn mới đưa quan hệ Mỹ – Trung bước vào thời kỳ đối đầu toàn diện về quân sự, chính trị, kinh tế và công nghệ, và xu hướng này không thể đảo ngược cho dù người đứng đầu Nhà Trắng là ai.
Các nhà nghiên cứu quốc tế và khu vực cho rằng, ông Trump đang làm tất cả để chính quyền mới ở Mỹ không thể thay đổi được những chính sách mà ông đã thực hiện trong nhiệm kỳ 4 năm qua. Một khi ông Biden chính thức trở thành Tổng thống Mỹ, chính sách cứng rắn của Washington với Trung Quốc trên các vấn đề khu vực, trong đó có vấn đề Biển Đông sẽ không thay đổi về nội dung mà có chăng chỉ là sự điều chỉnh về cách tiếp cận linh hoạt hơn theo hướng đa phương, có hệ thống nhằm thúc đẩy quan hệ với đồng minh cũng như các đối tác quan trọng trong khu vực.
Áp dụng một lập trường đa phương hơn so với người tiền nhiệm, song ông Biden sẽ tiếp tục kế thừa di sản của Tổng thống Trump về vấn đề Biển Đông và tiếp tục cử tàu chiến tới vùng biển này.
Tổng thống đắc cử Mỹ Joe Biden.
Khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình chúc mừng ông Joe Biden trở thành Tổng thống đắc cử Mỹ vào tháng trước, nhà lãnh đạo này đã khẳng định rằng những vấn đề an ninh giữ vị trí hàng đầu trong lập trường của ông.
“Chúng tôi hy vọng cả hai quốc gia sẽ giữ vững tinh thần không xung đột, không đối đầu, tôn trọng lẫn nhau và hợp tác cùng thắng”.
Tuyên bố của ông Tập không phải điều gì gây bất ngờ, nhất là khi đặt trong bối cảnh quan hệ Mỹ – Trung đứng trước những thách thức dưới thời chính quyền mới của ông Biden.
Mối quan hệ giữa Bắc Kinh và Washington đã lao dốc trên một loạt vấn đề từ thương mại, công nghệ cho tới nguồn gốc dịch Covid-19 và mặc dù không phải là một quốc gia có tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông nhưng chính sách của Mỹ ở vùng biển này cũng đã thay đổi.
Washington coi vấn đề Biển Đông nằm trong cuộc đối đầu rộng khắp của nước này với Trung Quốc. Lựa chọn của ông Biden khi đưa những nhà ngoại giao chuyên nghiệp với nhiều năm kinh nghiệm đảm nhận các vị trí hàng đầu về đối ngoại và quốc phòng như ông Anthony Blinken cho vị trí Ngoại trưởng, ông Jack Sullivan cho vị trí cố vấn an ninh quốc gia Nhà Trắng và ông John Kerry cho vị trí đặc phái viên của tổng thống về vấn đề biến đổi khí hậu, đã cho thấy sự quay lại con đường ngoại giao truyền thống của Mỹ.
Việc bổ nhiệm trên cũng cho thấy ông Biden nhận thức được các vấn đề mà ngoại giao Mỹ đối mặt trong 4 năm qua.
Tuy nhiên, sau khi nhấn mạnh trong suốt chiến dịch tranh cử về nhu cầu cấp thiết của việc thúc đẩy quan hệ giữa Washington và đồng minh nhằm khôi phục vị thế lãnh đạo của nước Mỹ, ông Biden hiện đang tìm cách tập hợp sự phản đối đa phương với các hành vi của Trung Quốc ở Biển Đông.
Động thái này được coi là đối lập hoàn toàn với cách tiếp cận của Tổng thống Donald Trump – người thường xa cách đồng minh và hành động đơn lẻ khi đối phó với Trung Quốc. Dù vậy, hướng tiếp cận của ông Biden cũng có thể khiến cho bất kỳ kiểu xung đột nào về vấn đề trên trở nên phức tạp hơn khi tính đến các bên tham gia và vấn đề lợi ích.
Trên thực tế, ông Biden từng là Phó Tổng thống Mỹ khi Philippines nộp đơn kiện lên Toà trọng tài thường trực (PCA) tại The Hague, Hà Lan vào năm 2013, phản đối các yêu sách phi lý của Trung Quốc ở Biển Đông. Ông cũng nhiều lần yêu cầu Trung Quốc tuân thủ phán quyết của tòa và chỉ trích các hành động của Bắc Kinh tại vùng biển này.
Mặc dù chính quyền của ông Biden sẽ quay lại một lập trường đa phương hơn và hướng tiếp cận dựa trên cuộc chiến pháp lý ở Biển Đông nhưng chính quyền Mỹ mới cũng không phủ nhận khả năng một cuộc cạnh tranh quân sự giữa Washington và Bắc Kinh tại vùng biển chiến lược này.
Ông Biden có thể sẽ áp dụng các biện pháp nhằm cải thiện việc đối thoại giữa 2 bên, ngăn chặn tình trạng leo thang quân sự vì những tính toán sai lầm.
Tuy nhiên, Mỹ có thể tiếp tục cử các tàu chiến cũng như thúc đẩy hợp tác quân sự với các nước Đông Nam Á có tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông và tham gia vào các diễn đàn an ninh khu vực.
Điều đó tức là quan hệ Mỹ – Trung sẽ không quay trở lại trạng thái như trước đây. Sự “cạnh tranh toàn diện” giữa 2 bên đồng nghĩa với việc tông giọng của Washington về vấn đề Biển Đông sẽ trở nên ngày càng cứng rắn. Việc huy động các nguồn lực quốc phòng và ngoại giao vẫn sẽ tiếp tục tập trung ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương dưới thời ông Biden.
Chuyên san hàn lâm Bulletin of the Atomic Scientists (BAS, Mỹ) vừa công bố báo cáo cho thấy Trung Quốc hiện có 40 lữ đoàn thuộc lực lượng tên lửa chiến lược, tăng 35% so với năm 2017.
Trong số này, có 12 lữ đoàn thuộc Chiến khu miền đông và Chiến khu miền nam, tập trung chủ yếu cho khu vực eo biển Đài Loan và Biển Đông. Tờ South China Morning Post trích báo cáo cho biết khoảng 20 lữ đoàn sở hữu giàn phóng tên lửa đạn đạo hoặc tên lửa hành trình và số lượng này sẽ còn tăng lên khi quân đội Trung Quốc xây dựng xong các căn cứ tên lửa.
BAS ước tính Trung Quốc có khoảng 350 đầu đạn hạt nhân, trong đó đa phần được phóng từ tên lửa trên bộ. BAS cho rằng Trung Quốc sẽ hoàn thiện tam giác hạt nhân nếu biên chế oanh tạc cơ chiến lược H-20. Ngoài ra, Trung Quốc đang phát triển tàu ngầm hạt nhân mới.
Ấn phẩm tuyên bố rằng kính HoloLens của Microsoft được sử dụng để lắp ráp máy bay. Defense Blog đưa ra kết luận này sau khi phân tích các video xuất hiện trên mạng về quá trình sản xuất Su-57 “tiên tiến” trong xưởng của Nhà máy Hàng không Komsomolsk-on-Amur mang tên Yuri Gagarin (KnAAZ).
“Trong đoạn video ngắn được phát hành, các kỹ sư của công ty đeo các thiết bị đặc biệt trên đầu, tương tự như Microsoft HoloLens”,- ấn phẩm lưu ý.
Theo The Drive, công nghệ này lần đầu tiên được sử dụng vào những năm 1990 tại Nhật Bản để lắp ráp xe hơi. Ấn phẩm nhắc lại rằng phương pháp tương tự đã được sử dụng trong quá trình sản xuất máy bay chiến đấu thế hệ thứ năm F-35 Lightning II của Mỹ.
Su-57
Su-57 (trước đây gọi là PAK FA (Tổ hợp Hàng không tương lai cho Không quân chiến thuật), tên thử nghiệm T-50) – máy bay chiến đấu thế hệ thứ năm do Nga sản xuất được thiết kế để tiêu diệt tất cả các loại mục tiêu trên không, mặt đất và trên mặt nước. Lần đầu tiên lên máy bay cất cánh vào năm 2010. Hợp đồng cung cấp 76 máy bay chiến đấu Su-57 cho Lực lượng hàng không vũ trụ Nga đã được ký tại diễn đàn “Army-2019”. Hiện đang diễn ra các thử nghiệm của máy bay này, trong tiến trình đó thử nghiệm hoạt động của các hệ thống của nó, cũng như các chế độ hoạt động của động cơ giai đoạn hai. Bộ quốc phòng Nga đã nhiều lần tuyên bố rằng Su-57 đã được thử nghiệm thành công ở Syria.
Quyền Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ hội đàm với Ngoại trưởng và Bộ trưởng Quốc phòng Philippines, thảo luận về Biển Đông.
Từ trái sang: Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Delfin Lorenzana, quyền Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Christopher Miller và Ngoại trưởng Phillippines Teodoro Locsin Jr. gặp nhau ngày 8/12, tại Manila. (Nguồn: Đại sứ quán Mỹ tại Philippines)
Ngày 8/12, Bộ Quốc phòng Mỹ thông báo, quyền Bộ trưởng Quốc phòng nước này Christopher Miller đã có cuộc hội đàm với Ngoại trưởng và Bộ trưởng Quốc phòng Philippines nhằm thúc đẩy hợp tác quân sự giữa hai nước và duy trì một khu vực Biển Đông tự do và rộng mở.
Thông báo của Bộ Quốc phòng Mỹ nêu rõ: “Hôm nay, quyền Bộ trưởng Quốc phòng Miller đã gặp Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Delfin Lorenzana và Ngoại trưởng Teodore Locsin tại Manila. Các bộ trưởng cũng đã thảo luận về những cơ hội tăng cường hợp tác quốc phòng song phương và thúc đẩy lợi ích chung ở khu vực Biển Đông tự do và rộng mở”.
Tại cuộc gặp, ông Miller nhấn mạnh tầm quan trọng của mối quan hệ đồng minh song phương giữa Washington và Manila, cũng như giá trị mà Thỏa thuận Thăm viếng Quân sự (VFA) mang lại cho cả hai nước.
Ngoài ra, ông Miller cũng đã tham dự một cuộc trưng bày thiết bị bắn tỉa và thiết bị nổ tự chế (IED) của Mỹ.
Bộ Quốc phòng Nga cho biết: “Khinh hạm dẫn đầu Đề án 22350 “Đô đốc Hạm đội Liên Xô Gorshkov” đã phóng tên lửa hành trình siêu thanh Zircon từ Bạch Hải vào mục tiêu ven biển đặt tại thao trường Chizha ở tỉnh Arkhangelsk”.
“Theo dữ liệu điều khiển khách quan, tên lửa hành trình siêu thanh Zircon đã bắn trúng mục tiêu ven biển nằm ở khoảng cách trên 350 km, tốc độ bay của tên lửa hơn Mach 8”, – Bộ Quốc phòng Nga cho biết.
Tránh hành động đơn phương, tạo niềm tin cho các đồng minh và đối tác là cách Mỹ thể hiện vai trò lãnh đạo trong nỗ lực đối phó với sự trỗi dậy của Trung Quốc trong khu vực, đặc biệt ở Biển Đông.
Chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây đã bổ nhiệm tư lệnh Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, một khu vực trọng điểm trong các kế hoạch của Lầu Năm Góc.
Động thái này có thể sẽ giúp củng cố chính sách cứng rắn của Mỹ đối với Trung Quốc trước khi diễn ra giai đoạn chuyển giao cho chính quyền Tổng thống đắc cử Joe Biden vào năm 2021, một chính quyền được cho là sẽ kế thừa chính sách cứng rắn của người tiền nhiệm để đối phó với Bắc Kinh ở Biển Đông.
Đối phó dựa trên liên minh
Quyền Bộ trưởng Quốc phòng Christopher Miller, một nhân vật trung thành với ông Trump, gần đây đã bổ nhiệm Đô đốc John Aquilino, một chỉ huy kỳ cựu của Chiến dịch bảo vệ tự do và chiến dịch tự do Iraq, làm người đứng đầu Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương (INDOPACOM) đặt tại Trân Châu Cảng, Hawaii.
Ông John Aquilino sẽ thay thế Đô đốc Philip Davidson, cũng là người ủng hộ mạnh mẽ đường lối cứng rắn hơn nữa trong việc đối phó với tính quyết đoán của Bắc Kinh ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.
Tư lệnh Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương John Aquilino. (Nguồn: asiatimes)
Với vai trò mới, ông John Aquilino được cho là sẽ giám sát và chỉ đạo những đợt cải cách, bao gồm việc thiết lập một hạm đội “viễn chinh” mới để đối phó với Trung Quốc và sự quyết đoán ngày càng tăng của nước này tại các vùng lãnh hải lân cận.
INDOPACOM đóng một vai trò quan trọng trong sự hiện diện của Mỹ với vị thế là một cường quốc toàn cầu trong thế kỷ XX.
Với khoảng 380.000 quân nhân, INDOPACOM chịu trách nhiệm chỉ huy chiến dịch quân sự với 36 quốc gia nằm từ các vùng bờ biển phía Tây của Mỹ đến Tây Phi.
Trước đây, ông Joe Biden – người được truyền thông Mỹ đưa tin sẽ là người lãnh đạo chính quyền kế nhiệm của Mỹ – từng phát đi tín hiệu về sự cam kết của ông tiếp tục triển khai và cải thiện cả chính sách “xoay trục” sang châu Á của chính quyền Barack Obama cũng như chính sách “Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở” của chính quyền Trump sắp mãn nhiệm.
Việc duy trì sự hiện diện quân sự mạnh mẽ ở châu Á sẽ đóng vai trò trung tâm đối với chiến lược của ông Biden nhằm tái khẳng định vai trò lãnh đạo của Mỹ.
Để thực hiện chiến lược nói trên, ông Biden cũng đã lựa chọn các vị trí hàng đầu trong nội các của mình, bao gồm Ngoại trưởng được chỉ định Antony Blinken và người có nhiều khả năng trở thành Bộ trưởng Quốc phòng Michele Flournoy. Hai nhân vật này đều được coi là “nhân vật diều hâu theo chủ nghĩa tự do”, vốn dựa vào việc xây dựng một liên minh chứ không phải hành động đơn phương khi đối phó với Trung Quốc.
Sau khi bắt đầu tiêm chủng đại trà chống Corona, nhà chức trách Anh Quốc đã kêu gọi những người có tiền sử dị ứng “nặng” không nên tiêm phòng trong thời điểm hiện nay.
Hai nhân viên của cơ quan Y tế quốc gia NHS có tiền sử mắc bệnh dị ứng đã bị phản ứng sau khi nhận liều thuốc này, giám đốc NHS Stephen Powis nói trước Ủy ban Quốc hội ở London hôm thứ Tư. “Cả hai đều đang hồi phục tốt.” Powis nhấn mạnh và cảnh báo rằng, đây hoàn toàn là một biện pháp phòng ngừa thông thường đối với các loại vắc xin mới.
Vương quốc Anh là quốc gia đầu tiên trên thế giới phê duyệt khẩn cấp cho công ty dược phẩm Biontech có trụ sở tại Mainz và đối tác Hoa Kỳ Pfizer đưa vắc xin corona của họ sử dụng trên diện rộng kể từ hôm thứ Ba (08.12.2020). Truyền thông Anh đưa tin, ngay trong ngày đầu tiên hàng trăm người đã được tiêm chủng. Sẽ không chỉ dừng lại với đại lý Biontech / Pfizer, cố vấn y tế của chính phủ Chris Whitty cho biết: “Chúng tôi dự kiến một danh mục gồm ba hoặc bốn loại vắc xin khác nữa sẽ được sử dụng vào giữa năm (2021)”. Ví dụ, công ty dược phẩm Thụy Điển-Anh Astrazeneca đã phát triển vắc-xin cùng với Đại học Oxford hay vắc xin của công ty Moderna Mỹ.
Ngày 30/11, Văn phòng Tổng thống Philippines ra thông cáo cho biết, Tổng thống Rodrigo Duterte và Thủ tướng Australia Scott Morrison đã có cuộc điện đàm “cởi mở và hiệu quả” về nhiều vấn đề, trong đó có lĩnh vực an ninh hàng hải.
Tổng thống Philippines và Thủ tướng Australia đã điện đàm thảo luận nhiều vấn đề, trong đó có lĩnh vực an ninh hàng hải ở Biển Đông. (Nguồn: Radyo Pilipinas)
Tổng thống Duterte bày tỏ “hoan nghênh sự quan tâm thúc đẩy hợp tác của Australia với ASEAN trên lĩnh vực an ninh biển, chống rác thải nhựa trên biển, chống chủ nghĩa khủng bố và an ninh mạng”.
Ông Duterte cũng cảm ơn chính phủ Australia đã chính thức bày tỏ lập trường trước khi Liên hợp quốc (LHQ) xác nhận phán quyết của Tòa Trọng tài quốc tế về tranh chấp lãnh thổ ở Biển Đông.
Philippines nhìn nhận, Australia là đối tác chặt chẽ trong việc củng cố luật pháp quốc tế, bao gồm Công ước LHQ về luật biển – UNCLOS 1982 và trong việc thúc đẩy an ninh hàng hải.
Chính quyền Trump vừa liệt 4 công ty Trung Quốc vào danh sách liên quan đến quân đội, trong đó có chủ sở hữu giàn khoan Hải Dương 981.
Hôm 3/12, Chính quyền Trump bổ sung 4 công ty Trung Quốc vào danh sách liên quan đến quân đội. Danh sách này gồm Công ty Công nghệ xây dựng Trung Quốc, Công ty Tư vấn kỹ thuật quốc tế Trung Quốc, Công ty Sản xuất chất bán dẫn quốc tế (SMIC), và Tổng công ty Dầu khí Hải Dương Trung Quốc (CNOOC).
Đến nay, có tổng cộng 35 công ty Trung Quốc bị Mỹ liệt vào danh sách đen có dính líu với quân đội. Các công ty này sẽ bị hạn chế khả năng tiếp cận với các nhà đầu tư Mỹ
Theo Reuters, quyết định này của Mỹ có thể khiến căng thẳng Bắc Kinh – Washington leo thang trước khi Tổng thống đắc cử Joe Biden nhậm chức. Động thái này cùng với các chính sách cứng rắn cho thấy quan điểm quyết liệt với Trung Quốc của ông Trump và buộc chính quyền Joe Biden trong tương lai phải đi theo con đường mà ông Trump đã chọn.
Tổng công ty Dầu khí Hải Dương Trung Quốc (CNOOC) là nhà khai thác dầu mỏ và khí đốt ngoài khơi lớn nhất của Trung Quốc. GIàn khoan Hải Dương 981 là một trong những tài sản thuộc sở hữu của CNOOC.
Trong bối cảnh chuẩn bị kết thúc nhiệm kỳ, chính quyền Trump ngày càng tìm cách hạn chế khả năng tiếp cận thị trường Mỹ của các công ty Trung Quốc không tuân thủ các quy tắc do Mỹ đề ra.
Tàu ngầm hạt nhân tấn công Emeraude của Pháp gần đây đã ghé thăm căn cứ hải quân Mỹ ở đảo Guam. Đây được cho là động thái phản đối Trung Quốc tại Biển Đông.
Tàu ngầm hạt nhân lớp Barracuda của Pháp. Ảnh: Zing News
Trong một động thái phá vỡ quy tắc hải quân Pháp, vốn thường tránh bình luận về việc triển khai tàu ngầm, chuyến thăm của tàu Emeraude tới Guam lần này được thông báo công khai. Điều đó chứng tỏ đây là một tín hiệu có tính toán gửi tới Bắc Kinh rằng Chính phủ Pháp ngày càng quan ngại về chiến lược Biển Đông của Trung Quốc.Tuy nhiên, đây không chỉ là hoạt động phô trương bề ngoài. Tàu Emeraude được cho là sẽ tiến hành tập trận chống ngầm và chống hạm với một hoặc nhiều hơn trong số 4 tàu ngầm hạt nhân tấn công của Mỹ thuộc Đội tàu ngầm số 15 của Guam.
Diễn biến trên được đánh giá là đáng chú ý khi lực lượng tàu ngầm của Pháp nổi tiếng với năng lực, trình độ cao.
Trung Quốc tiếp tục lên tiếng phản đối Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan, đồng thời cảnh báo Mỹ tránh xa con đường “sai lầm”.
“Trung Quốc cương quyết phản đối các thương vụ vũ khí của Mỹ với Đài Loan”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hoa Xuân Oánh phát biểu tại cuộc họp báo thường kỳ hôm 31/11 khi được đề nghị bình luận về các hợp đồng vũ khí của Mỹ cho Đài Loan.
Bà Hoa dẫn các số liệu thống kê cho biết Đài Loan đã chi 11,8 tỷ USD kể từ đầu năm đến nay để mua vũ khí từ Mỹ.
“Chúng tôi một lần nữa gửi thông điệp cứng rắn này đến phía Mỹ: Trung Quốc sẽ kiên quyết đáp trả mọi nỗ lực nhằm làm xói mòn các lợi ích cốt lõi của Trung Quốc và can thiệp vào các công việc nội bộ của Trung Quốc”, bà Hoa Xuân Oánh cho biết thêm.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc hối thúc Mỹ tuân thủ nguyên tắc Một Trung Quốc và 3 tuyên bố chung Mỹ – Trung, dừng bán vũ khí cho Đài Loan, chấm dứt các liên kết quân sự với hòn đảo, xử lý phù hợp và thận trọng các vấn đề liên quan tới Đài Loan, đồng thời tránh đi vào con đường sai lầm và nguy hiểm.
“Chúng tôi cũng một lần nữa gửi thông điệp cứng rắn tới giới chức Đài Loan rằng đòi “độc lập cho Đài Loan” là con đường chết. Mọi nỗ lực và hành động nhằm can thiệp từ bên ngoài và sử dụng vũ khí để cản trở việc tái thống nhất chắc chắn sẽ thất bại”, bà Hoa nhấn mạnh.
Trung Quốc luôn coi Đài Loan là vùng lãnh thổ không thể tách rời và tuyên bố sẵn sàng sáp nhập bằng mọi giá, kể cả bằng vũ lực.
Mỹ, cũng như hầu hết quốc gia khác, chỉ có quan hệ ngoại giao chính thức với Trung Quốc đại lục, và không có quan hệ chính thức với Đài Loan kể từ năm 1979. Mặc dù vậy, Washington vẫn là đối tác thương mại và quân sự quan trọng của hòn đảo trong nhiều năm qua.
Tổng thống tân cử Mỹ Joe Biden cho biết ông sẽ không vội dỡ bỏ thuế suất đối với hàng hóa của Trung Quốc.
Ông Biden phát biểu tại văn phòng tổng thống tân cử vào ngày 1.12
Tổng thống tân cử Joe Biden cho biết ông sẽ theo đuổi chính sách nhắm vào “các hành vi lạm dụng” của Trung Quốc, nhất là trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ, thương mại và chuyển giao công nghệ.
Trả lời phỏng vấn cây bút Thomas Friedman của tờ The New York Times trong bài bình luận đăng ngày 2.12, ông cho biết chiến lược tốt nhất trong đối phó với Trung Quốc là trước hết cần đưa các đồng minh về “cùng một trang”.
“Một ưu tiên lớn của tôi trong những tuần đầu tiên trên cương vị tổng thống là cố gắng đưa chúng ta trở lại cùng một trang với các đồng minh”, ông chia sẻ.
Ông Biden cho biết chính sách đối phó Trung Quốc sẽ nhằm vào các hành vi như “đánh cắp sở hữu trí tuệ, phá giá hàng hóa, trợ cấp bất hợp pháp đối với các tập đoàn và chuyển giao công nghệ mang tính cưỡng ép” từ các công ty Mỹ sang các đối tác Trung Quốc.
Liên quan xung đột thương mại song phương, tổng thống tân cử cho hay ông sẽ không vội hành động ngay trong việc dỡ bỏ thuế suất đối với hàng hóa của Trung Quốc trong thỏa thuận thương mại giai đoạn 1 do đương kim Tổng thống Donald Trump ký kết với Trung Quốc.
“Tôi sẽ không có động thái tức thời nào, với chính sách thuế cũng vậy. Tôi sẽ không khiến các lựa chọn của mình mang tính định kiến”, ông Biden chia sẻ.
Theo thỏa thuận, Trung Quốc đồng ý tăng mua hàng hóa và dịch vụ của Mỹ ít nhất là 200 tỉ USD trong giai đoạn 2020-2021. Bên cạnh đó, Mỹ sẽ duy trì thuế suất 25% đối với 250 tỉ USD hàng hóa của Trung Quốc, trong khi Trung Quốc đáp trả thuế đối với hơn 100 tỉ USD hàng hóa của Mỹ.
Ông Biden cho biết chính phủ tương lai sẽ tập trung đầu tư vào Mỹ trước tiên, trong đó có các lĩnh vực năng lượng, công nghệ sinh học, vật liệu mới, trí tuệ nhân tạo và các lĩnh vực nghiên cứu quy mô lớn. “Tôi sẽ không tham gia bất cứ thỏa thuận thương mại mới nào cho đến khi chúng ta đầu tư lớn tại quê nhà, cho lực lượng lao động của chúng ta và cho giáo dục”, ông nhấn mạnh.
Người kế nhiệm của ông Trump chắc chắn sẽ cảm thấy sức nóng của bất kỳ “cú đòn” nào mà vị tổng tư lệnh sắp mãn nhiệm quyết định tung ra trước khi ông rời Nhà Trắng vào tháng 1 tới.
Reuters nhận định, ông Donald Trump có thể chỉ còn 2 tháng nữa để “đấu” với Trung Quốc trên cương vị tổng thống Mỹ. Nhưng người kế nhiệm ông, được dự đoán là ứng viên tổng thống đảng Dân chủ Joe Biden, sẽ cảm thấy sức nóng của bất kỳ cú đòn giáng nào mà vị tổng tư lệnh sắp mãn nhiệm quyết định tung ra trước khi ông rời Nhà Trắng. Và điều đó có thể khiến tổng thống mới của nước Mỹ có rất ít lựa chọn để tạo dấu ấn của riêng mình.
Ông Trump đã cam kết cứng rắn với Trung Quốc, và không có lý do gì để nghĩ rằng ông sẽ không tiếp tục làm vậy đến phút chót. Nhà Trắng có thể gia hạn một mệnh lệnh hành pháp cấm người Mỹ mua, bán, sở hữu chứng khoán tại các công ty Trung Quốc có liên hệ với quân đội đại lục, theo các nguồn thạo tin cho hay. Biện pháp này hiện đang ảnh hưởng tới 31 công ty. Vào cuối nhiệm kỳ của ông Trump, danh sách có thể bao gồm tới 300 cái tên.
Việc mở rộng các lệnh trừng phạt cũng là một một phương án khác. Theo một luật được phê chuẩn hồi tháng 7, Bộ Tài chính Mỹ có hạn chót tới ngày 13/12 để “chỉ mặt đặt tên” các ngân hàng nước ngoài có quan hệ với Trưởng đặc khu Hong Kong Carrie Lam và các quan chức khác bị cáo buộc làm suy yếu tới sự tự trị của đặc khu. Các công ty này có thể bị cắt các khoản vay và các dịch vụ khác do các ngân hàng Mỹ cung cấp, ngoài việc phải giao dịch bằng đồng đôla Mỹ.
Các công ty Trung Quốc niêm yết trên sàn chứng khoán Trung Quốc cũng dễ bị nhắm tới. Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán và Sàn giao dịch (SEC) của Mỹ đang cân nhắc một đề xuất nhằm cấm cửa các công ty đại lục nếu họ không sử dụng các kiểm toán viên được các cơ quan quản lý của Mỹ chấp thuận. Chủ tịch SEC Jay Clayton chỉ có vài tuần để kích hoạt tiến trình trước khi mãn nhiệm, vào một thời điểm nào đó trước cuối năm nay. Các công ty đã được niêm yết sẽ được cho thời hạn 3 năm để tuân thủ.
Mặc dù các biện pháp trên có thể làm ảnh hưởng tới các nhà đầu tư nhưng điều này có thể chịu đựng được. Các chính trị gia Trung Quốc, các công ty và nhà đầu tư về mặt lý thuyết có nhiều thời gian để đoán trước được các biện pháp của ông Trump. Nhưng ảnh hưởng lớn nhất mà ông có thể thực hiện là tái lập cuộc chiến thuế quan, hủy bỏ thỏa thuận thương mại giai đoạn 1 mong manh mà hai nước đạt được hồi tháng 1. Điều đó có thể làm rúng động các thị trường. Các động thái như vậy vào năm 2018 và 2019 đã khiến giá cổ phiếu của khoảng 3.000 công ty giảm 6%, làm tiêu tan 1,7 nghìn tỷ USD, theo một nghiên cứu hồi tháng 5 của Cục nghiên cứu kinh tế quốc gia.
Về mặt lý thuyết, ông Biden có thể đảo ngược bất kỳ động thái tiềm tăng nào trong số đó. Nhưng về mặt chính trị, bất kể điều gì ông Trump làm cũng có thể dồn ông Biden vào “thế bí”.
Nếu các động thái đầu tiên của ông Biden trên cương vị tổng thống là đảo ngược các biện pháp cứng rắn đối với Bắc Kinh của người tiền nhiệm, ông có thể đối mặt với làn sóng phản ứng từ các nghị sĩ ở cả hai phía, vốn muốn chính quyền phải hành động mạnh mẽ với Trung Quốc. Nếu ông Biden không hành động khác người tiền nhiệm, có thể chính ông Trump mới là người định hình chiều hướng cho mối quan hệ của chính quyền mới với một đối tác thương mại quan trọng của Mỹ.
