TASS đưa tin, Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc chuẩn bị bỏ phiếu về nghị quyết điều tra vụ nổ đường ống dẫn khí Nord Stream.
Một cuộc họp của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.
Theo TASS, cuộc họp của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc để bỏ phiếu dự thảo nghị quyết Nga – Trung Quốc đề xuất, đề nghị Liên hợp quốc mở điều tra quốc tế về vụ phá hoại đường ống Nord Stream 1 (Dòng chảy phương Bắc 1) và Nord Stream 2 (Dòng chảy phương Bắc 2). Cuộc bỏ phiếu dự kiến sẽ diễn ra sau 15h00 ngày 27/3 (khoảng 22h00 giở Moskva).
Văn bản dự thảo đề xuất Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres thành lập một ủy ban quốc tế độc lập để tiến hành điều tra toàn diện, minh bạch và vô tư về mọi khía cạnh của hành động phá hoại đường ống dẫn khí đốt Nord Stream 1 và Nord Stream 2, trong đó sẽ xác định thủ phạm, bên bảo trợ, tổ chức và đồng phạm của vụ việc.
Theo dự kiến, nếu được thông qua, Tổng thư ký Antonio Guterressẽ sẽ bổ nhiệm các chuyên gia vào ủy ban này trong thời hạn 30 ngày. Tài liệu cũng khuyến khích các quốc gia tiến hành cuộc điều tra riêng rẽ, đồng thời hợp tác đầy đủ với ủy ban và chia sẻ thông tin với ủy ban. Tài liệu kêu gọi các quốc gia này cũng chia sẻ thông tin với các bên quan tâm khác.
Nga đã đề xuất dự thảo nghị quyết lần đầu điều tra vụ nổ Nord Stream vào cuối tháng 2, nhưng đề xuất này chưa được đưa ra biểu quyết, thay vào đó các thành viên Hội đồng Bảo an đã 3 lần thảo luận về tài liệu này.
Theo quy định, văn bản dự thảo này cần đạt ít nhất 9 phiếu thuận và không có phiếu phủ quyết của Mỹ, Anh, Pháp, Trung Quốc hoặc Nga để được thông qua.
Hồi tháng 9 năm ngoái, Thụy Điển và Đan Mạch đã phát hiện 4 đoạn đường ống rò rỉ trong hai tuyến đường ống Nord Stream 1 và Nord Stream 2 dẫn khí đốt từ Nga tới Đức qua biển Baltic. Trong số 4 điểm rò rỉ này, 2 điểm nằm trong vùng đặc quyền kinh tế của Thụy Điển và 2 điểm thuộc vùng đặc quyền kinh tế của Đan Mạch.
Các nhà chức trách Nga, Mỹ và EU cho biết những rò rỉ có thể là kết quả của một cuộc tấn công có chủ đích. Phương Tây và Nga lời qua tiếng lại, đổ lỗi cho nhau liên quan đến đường ống Nord Stream bị rò rỉ.
Thụy Điển, Đan Mạch và Đức đã mở các cuộc điều tra riêng biệt để thu thập thông tin và tài liệu riêng về sự cố ở đường ống Nord Stream.
Cựu lãnh đạo Đài Loan Mã Anh Cửu chiều ngày 27/3 đến Thượng Hải, bắt đầu chuyến thăm đầu tiên đến Trung Quốc đại lục của lãnh đạo vùng lãnh thổ này kể từ năm 1949.
Cựu lãnh đạo Đài Loan Mã Anh Cửu. Ảnh: Mạng chinaxiaokang
Theo tờ Đô thị Phương Nam của Trung Quốc, ông Mã Anh Cửu đã đáp chuyến bay từ Sân bay Đào Viên Đài Loan đến Thượng Hải vào ngày 27/3. Tờ này cũng dẫn truyền thông Đài Loan cho hay, ông dự kiến sẽ hạ cánh xuống Sân bay Phố Đông Thượng Hải vào chiều cùng ngày.
Trước khi khởi hành, ông sẽ có một bài phát biểu ngắn, giới thiệu về mục đích chuyến đi, gồm thăm mộ tổ tiên và trao đổi sinh viên, hy vọng thông qua chuyến thăm góp phần vào giao lưu nhân dân giữa hai bên, cũng như nối lại đối thoại và khôi phục thiện chí giữa hai bờ eo biển Đài Loan.
Đây sẽ là chuyến thăm đầu tiên của một lãnh đạo hoặc cựu lãnh đạo Đài Loan đến Trung Quốc đại lục kể từ năm 1949. Ông Mã Anh Cửu là thành viên Quốc Dân Đảng và từng gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Singapore hồi cuối năm 2015.
Theo lịch trình do truyền thông Đài Loan công bố, chuyến thăm này của cựu lãnh đạo Đài Loan dự kiến sẽ bắt đầu ở Thượng Hải, sau đó đến Nam Kinh, Vũ Hán, tiếp đó trở về quê hương ở Tương Đàm, Hồ Nam để thăm mộ tổ tiên, rồi đến Trùng Khánh và cuối cùng quay trở lại Thượng Hải, mà không gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Hồi tháng 2/2023, Phó Chủ tịch Quốc Dân Đảng Hạ Lập Ngôn (Andrew Hsia) cũng từng thăm Bắc Kinh và gặp ông Vương Hộ Ninh, Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, người vừa được bầu làm Chủ tịch Chính hiệp toàn quốc Trung Quốc (tương đương Mặt trận) hồi đầu tháng 3 vừa qua.
Quốc Dân Đảng có thái độ chính trị mềm mỏng đối với Trung Quốc đại lục hơn Dân Tiến Đảng, đảng đang cầm quyền hiện nay tại Đài Loan.
Ưu thế sức mạnh một quốc gia trong một khu vực căn cứ nhiều yếu tố, trong đó, số lượng căn cứ quân sự sở hữu hoặc có thể sử dụng là một tiêu chí quan trọng. Theo đó, Mỹ đang ngày một mạnh hơn nhờ có thêm “chân” trong khu vực Đông Nam Á.
Vị trí các căn cứ quân sự mà Mỹ được phép triển khai ở Philippines.
Cho tới tận cuối chiến tranh thế giới thứ 2, cường quốc kinh tế và quân sự như Mỹ cũng chỉ có chưa tới 80 căn cứ quân sự bên ngoài. Nhưng, bắt đầu từ đó, những nhận thức mới trong tư duy sức mạnh quốc gia thời kỳ chiến tranh lạnh, và sau đó, đã khiến tốc độ mở rộng căn cứ quân sự ngoài nước Mỹ tăng chóng mặt. Tới năm 2000, theo thống kê của các chuyên gia và dữ liệu từ Bộ Quốc phòng Mỹ, số căn cứ quân sự ở nước ngoài của siêu cường số 1 này đã lên tới trên 800. Con số đó kéo theo “công ăn việc làm” của khoảng 25.000 binh sĩ và nhà thầu dân sự phục vụ tại hơn 150 quốc gia. Về binh sĩ, tại Hàn Quốc đã có 30.000 binh sĩ; Nhật Bản có 60.000, tương đương số lượng quân nhân triển khai tại Châu Phi. Ngoài ra, Washington còn đưa hàng chục nghìn binh sĩ tới ém tại Trung Đông, Tây Âu và nhiều vùng, khu vực khác.
Chi phí xây dựng, duy trì, bảo vệ căn cứ cũng như chi phí nuôi quân tại hơn 800 căn cứ này là vô cùng tốn kém. Bên cạnh đó, còn là chi phí cho các chiến dịch quân sự đặc biệt chống khủng bố, nhất là sự vụ nước Mỹ bị khủng bố tấn công, Trung tâm Thương mại tại New York bị sụp đổ…
Tuy nhiên, sự tốn kém đó chỉ khiến Mỹ do dự nhất thời với cái gọi là “Kế hoạch là rời khỏi các cuộc chiến bất tận, đem binh sĩ của chúng ta về nhà, không làm nhiệm vụ trị an trên khắp thế giới nữa” của tổng thống Trump. Ngay sau đó, cũng chính ông chủ Nhà trắng luôn thay đối, ứng biến khó lường này mở thêm nhiều nhiều các căn cứ quân sự ở Afghanistan, Estonia, Cộng hòa Síp, Đức, Hungary, Iceland, Israel, Latvia, Lithuania, Luxembourg, Niger, Na Uy, Palau, Philippines, Ba Lan, Romania, Ả Rập Xê Út, Slovakia…
Biết là Mỹ bành trướng, nhưng cái nghèo khiến Trung Quốc đành phải “hèn”. Bắc Kinh không thể làm gì khác, ngoài việc nhìn Mỹ làm mưa làm gió trong sự đố kỵ tức tối. Mãi mươi lăm năm gần đây, khi thế nước đã thịnh, Bắc Kinh mới trợn mắt gầm gừ tranh chấp ảnh hưởng với Washington, mơ về thời điểm lật đổ vị trí siêu cường của Mỹ.
Cùng với chạy đua về tăng cường sức mạnh quân sự, Bắc Kinh cũng bắt đầu lần mò tìm kiếm các căn cứ ngoài đại lục để đặt chân, trong đó, những bước đi quyết đoán của nhà ngoại giao cáo già Vương Nghị tới các đảo quốc Nam Thái Bình dương có thể coi là thí dụ điển hình cho tham vọng đại bá của Trung Nam Hải. Không thể khác, những động thái, bước đi quyết liệt, không che giấu mục tiêu và tham vọng của Bắc Kinh đã và đang khiến Washington cùng các đồng minh phương Tây lo lắng, vắt óc tìm kễ chế ngự…
Trong các kế sách đối phó, cùng với giữ vững và tăng cường căn cứ trên các địa bàn toàn cầu, Mỹ đặc biệt chú trọng khu vực Đông Nam Á. Không thế sao được khi Washington coi đây là khu vực trung tâm trong chiến lược cạnh tranh với một Trung Quốc đang nổi máu tham tới mức điên cuồng.
Nhiều người còn nhớ, từ cách đây hơn 10 năm, tờ Washington Post số ra ngày 23/06/2012, từng có bài phân tích rằng: trong bối cảnh chính quyền Obama thay đổi chiến lược châu Á để đối phó với sự lớn mạnh của Trung Quốc, giới quân sự Mỹ đang tính đến việc quay trở lại một số căn cứ Đông Nam Á từng được Mỹ sử dụng trong thời chiến tranh Việt Nam; các quốc gia Thái Lan, Việt Nam và Philippines đang thận trọng tỏ ý muốn đón Hoa Kỳ quay trở lại.
Dẫn chứng, tờ báo lớn của Mỹ này nêu những chuyến ngoại giao con thoi của nhiều quan chức cao cấp Mỹ tới các quốc gia trên.
Thời gian cho thấy, nhận định của Washington Post là có cơ sở, nhất là với trường hợp Philippines, quốc gia có lịch sử gắn bó nhiều nhất với Mỹ trong số các quốc gia Đông Nam Á.
Hai năm trước, hoan hỷ trước quyết định Philippines tiếp tục gia hạn Thỏa thuận các lực lượng thăm viếng (VFA), tạo điều kiện cho sự hiện diện quân sự của Mỹ trong khu vực, Bộ trưởng Lục quân Mỹ, bà Christine Wormuth đã “thò” ra ý: “Chúng tôi rất mong muốn có thể mở rộng khả năng tiếp cận và sắp xếp căn cứ quân sự nhiều hơn tại Đông Nam Á. Nếu làm được điều này, chúng tôi sẽ có sự dàn trải, linh hoạt hơn nhiều”.
Quan ngại về những hiểu lầm có thể dẫn đến xung đột và sự cần thiết phải tránh nguy cơ của một “Chiến tranh Lạnh lần thứ hai”, trong phát biểu, tuy bà Wormuth nhấn mạnh sự cần thiết duy trì các đường dây liên lạc với Bắc Kinh, nhưng giới chuyên gia quốc tế thừa hiểu, cái gọi là sự “dàn trải, linh hoạt” mà bà Wormuth nhắc đến chẳng là gì khác ngoài hàm ý Mỹ sẽ có nhiều chỗ đứng chân hơn nữa tại khu vực này để ngăn chặn Trung Quốc.
Thoái trào vào cuối nhiệm kỳ tổng thống của ông Duterte, tới thời ông Ferdinand Marcos Jr, quan hệ Philippines – Trung Quốc trở nên căng thẳng. Thừa biết Philippines muốn gì, chính lúc này, Mỹ áp lại, chìa tay ra cho ông bạn đồng minh từng có lúc phụ bạc mình để đặt niềm tin ấu trĩ và hời hợt vào người láng giềng phương Bắc. Từ đó, những cuộc tập trận chung được nối lại, gia tăng tần suất, trong đó, gần đây nhất là cuộc tập Philippines – Mỹ có quy mô lớn nhất trong vòng 8 năm qua. Không chỉ tập trận chung giữa Philippines và Mỹ, Philippines còn tập trận chung với các quốc gia đồng minh của Mỹ như Nhật, Hàn Quốc, bất chấp phản ứng gay gắt của Trung Quốc.
Chưa dừng lại, người đứng đầu Philippines như đang trong cơn hưng phấn về sự hồi sinh quan hệ của nước này với Mỹ. Đầu tháng 2 năm nay, ông cùng với phía Mỹ hoan hỷ với một thỏa thuận cho phép các lực lượng tiếp cận 4 căn cứ quân sự – thỏa thuận khiến bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin nức lòng, thì chỉ hơn tháng sau, vào ngày 22/3, con số này đã nâng thành 5. Hể hả ra mặt, người phát ngôn bộ ngoại giao Mỹ John Kirby, ngay lập tức, đã nhấn mạnh thỏa thuận với Philippines cho thấy “Mỹ thực sự nghiêm túc về vấn đề tái cân bằng tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương”. Cân bằng với ai? Ai là đối trọng với Mỹ? Còn ai khác ngoài Trung Quốc.
Sự nâng cấp số lượng cấp tốc căn cứ quân sự Mỹ được tiếp cận khiến dư luận nhận định: Với việc Mỹ đang ngày càng “thêm tay, thêm chân” tại khu vực Đông Nam Á, nếu không thực sự “mất” Philippines vào tay Washington, thì Bắc Kinh cũng đang đối mặt thêm chồng chất khó khăn, thách thức trong âm mưu hiện thực hóa “đường 9 đoạn” phi pháp trên Biển Đông.
Ngoại trưởng New Zealand Nanaia Mahuta ngày 25.3 cho hay bà đã bày tỏ quan ngại về những diễn biến ở Biển Đông và căng thẳng ở eo biển Đài Loan trong cuộc hội đàm với người đồng cấp Trung Quốc Tần Cương ở Bắc Kinh hôm 24.3, theo Reuters.
Ngoại trưởng New Zealand Nanaia Mahuta.
Bà Mahuta đến Trung Quốc vào ngày 22.3 trong chuyến đi 4 ngày, đánh dấu chuyến thăm Trung Quốc lần đầu tiên của một bộ trưởng New Zealand kể từ năm 2019.
Trong chuyến thăm, Ngoại trưởng Mahuta cũng đã gặp Chủ nhiệm Văn phòng Ủy ban Công tác đối ngoại trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc Vương Nghị. Ông Vương đã nói với bà Mahuta rằng Trung Quốc và New Zealand luôn tôn trọng và tin tưởng lẫn nhau, theo Reuters dẫn tuyên bố của Bộ Ngoại giao Trung Quốc. Ngoại trưởng Mahuta bày tỏ hy vọng chuyến thăm của bà sẽ đánh dấu việc khôi phục các cuộc thảo luận cấp cao giữa hai nước.
Nguồn tin từ hai phía Mỹ và Trung Quốc trong mấy ngày qua liên tục bác bỏ lẫn nhau, khiến cho dư luận thế giới càng có cơ sở khẳng định, đây chính là minh chứng cụ thể cho một cuộc chiến thông tin – một kiểu chiến tranh mới trong kỷ nguyên số.
Hôm 24/3, các cơ quan thông tin, truyền thông Trung Quốc đồng loạt đưa tin tàu Mỹ đã vi phạm lãnh hải Trung Quốc ở Biển Đông, khu vực quần đảo Tây Sa (Hoàng Sa của Việt Nam). Ông Đàm Khắc Phi, phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Trung Quốc tuyên bố: “Chúng tôi cảnh cáo và yêu cầu Mỹ chấm dứt ngay lập tức mọi hành động khiêu khích. Nếu cố tình tái phạm, họ sẽ phải gánh chịu hậu quả nghiêm trọng do những sự cố không mong muốn”. Cái sự cố không mong muốn ấy theo ông Đàm là Mỹ cố tình đưa tàu khu trục đến quấy nhiễu ở khu vực Tây Sa (!).
Báo chí Trung Quốc nêu rõ, hôm 24/3 tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường USS Milius của Mỹ đã bị xua đuổi và buộc phải tháo chạy. Đây là hành động cố tình gây căng thẳng trên Biển Đông nhằm thách thức chủ quyền vô căn cứ.
Tàu USS Milius thuộc lớp khu trục hạm Arleigh Burke, được Mỹ chế tạo và đưa vào biên chế từ năm 1996. Tàu có chiều dài 154m, sườn ngang 18m, mớn nước 9,4m, trọng tải tối đa gần 9.000 tấn. USS Milius cần tới bốn động cơ tuabin khí General Electric LM2500-30. Vận tốc tàu có thể đạt 56 km/h với tầm hoạt động lên tới 8.100km. Nó có thể phát hiện mục tiêu dưới mặt nước như tàu ngầm, hoặc ngư lôi đối phương ở khoảng cách 64km.
Sự xuất hiện của “quái vật” này khiến Trung Quốc hết sức tức giận. Nhưng, con tàu khu trục này có xuất hiện ở Hoàng Sa và bị xua đuổi thật không, hay chỉ là thói thị phi trong thời hiện đại, một cái hướng cần nhắm đến trong cuộc chiến thông tin?
Mặc cho Bắc Kinh nói có, Washington kiên quyết nói không. Lầu Năm Góc bác bỏ mọi tuyên bố từ Quân đội Trung Quốc. Rằng, không có cuộc “xua đuổi” nào xảy ra. Và Hải quân Mỹ đàng hoàng làm nhiệm vụ tuần tra nhằm “duy trì tự do hàng hải ở Biển Đông”.
Ông Luka Bakic, người phát ngôn Hạm đội 7 của Mỹ tuyên bố cứng rắn: “Các yêu sách hàng hải bất hợp phát của Trung Quốc ở Biển Đông là hành vi lấn lướt, bắt nạt các nước nhỏ, đặt ra mối đe dọa nghiêm trọng đối với tự do hàng hải. Quyền tự do đó bao gồm tự do hàng hải và hàng không, cũng như quyền tự do kinh tế của các quốc gia ven Biển Đông”.
Nói về việc tàu Mỹ bị “xua đuổi”, ông L. Bakic thản nhiên: “Chúng tôi làm gì mà bị xua đuổi và ai dám xua đuổi chúng tôi? Không ai có quyền xua đuổi khi chúng tôi đang thực thi các hoạt động an ninh hàng hải thường lệ ở vùng biển quốc tế. Điều đó phù hợp với Công ước của Liên hợp quốc về Luật biển (UNCLOC) 1982”.
Vậy là câu chuyện tàu chiến của hai cường quốc “xua đuổi” nhau trên Biển Đông giống như lát cắt của một vở kịch hài. Trong cảnh huống ấy bên nào cũng muốn đóng vai chính diện, chả ai muốn nhận mình phản diện hoặc mang vai hề. Người phát ngôn của cả hai bên thì luôn tự nhận mình mới là đúng là có quyền mang danh người phán xử.
Thời nay, những “ông lớn” trên trường quốc tế đều muốn mang đến cho thế giới giải pháp hòa bình. Nhưng giải pháp ấy nhiều khi chỉ như một tuyên bố nhằm thể hiện lập trường. Giải pháp ấy nếu thành công thì người đưa ra giải pháp được ghi công, nếu thất bại thì họ cũng vô can.
Điều này giống như những giải hòa bình cho Ukraine mà Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đưa ra trong cuộc gặp mới đây với Tổng thống Nga Putin. Nó là giải pháp tổng thể với những lời ve vuốt nhau mà không có cái gì cụ thể. Thực tế, có rất nhiều điều mà Tổng thống Nga V. Putin mong muốn đã không được đáp ứng. Tập Cận Bình đã không đưa ra tuyên bố rõ ràng rằng ông ta ủng hộ Nga trong cuộc chiến Ukraine.
Những giải pháp trừu tượng, mơ hồ không có ích gì. Như thế thì quốc gia nào cũng có khả năng trở thành sứ giả hòa bình.
Việc tàu chiến, máy bay Trung Quốc vi phạm vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của các nước khác trong thời gian qua chỉ là chuyện cụ thể trong tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông. Trung Quốc cần độc chiếm Biển Đông làm bàn đạp để vươn lên cạnh tranh vị trí siêu cường. Nếu không cớ sao họ phải la ó khi tàu chiến Mỹ xuất hiện trong khu vực?
Vấn đề khẩn thiết đặt ra lúc này là, không chỉ các nước đang có tranh chấp, các nước trong khu vực ASEAN, mà tranh chấp trên Biển Đông trở thành vấn đề toàn cầu. Không chỉ Mỹ mà các nước khác như Anh, Pháp, Đức, Ấn Độ… vốn phụ thuộc vào tự do hàng hải đã và đang tích cực can dự để góp tiếng nói chung bảo đảm cho luật pháp quốc tế được tôn trọng.
Mới đây, trang South China Morning Post đưa tin, Trung Quốc đã tiết lộ kế hoạch đóng một tàu nạo vét cát siêu lớn trong tuần này, một dấu hiệu báo trước về việc gia tăng chiến tranh vùng xám chống lại Đài Loan và hoạt động xây dựng đảo được quân sự hóa nhiều hơn ở Biển Đông.
Tàu nạo vét Tian Jing của Trung Quốc đã tham gia vào các hoạt động xây dựng đảo ở Biển Đông.
“Siêu tàu xây đảo”
Tuần này, SCMP cho biết Trung Quốc đang phát triển một loại “siêu tàu hút bùn” mạnh hơn 50% so với loại “siêu tàu xây đảo” hiện nay.
Theo nguồn tin, tàu cuốc là một con tàu có thể xé toạc lòng sông hoặc đáy biển bằng một thiết bị khoan giống như mũi khoan, hút cát và đá rồi bơm chúng qua một đường ống trên một khoảng cách xa. Những con tàu như vậy rất hữu ích trong việc khai thông các tuyến đường thủy và xây dựng các đảo nhân tạo.
SCMP cho biết tàu hút bùn mới sẽ có mũi khoan 10.000 kilowatt, được cho là lớn nhất thế giới, vượt qua công suất 6.600 kilowatt của tàu Thiên Côn (Tian Kun), được đưa vào vận hành năm 2019 và 4.400 kilowatt của tàu Thiên Kinh (Tian Jing). Đây là con tàu cuốc chính tham gia vào hoạt động xây dựng đảo gây tranh cãi của Trung Quốc ở Biển Đông đang tranh chấp trong năm 2013 và 2014.
Theo kỹ sư trưởng Tần Bân, của công ty Đường thủy Thiên Tân (Tianjin Waterway Bureau), một chi nhánh của Tập đoàn Xây dựng Giao thông Trung Quốc (CCCC), cho biết: “Việc phát triển loại tàu mới không chỉ đơn giản là mở rộng về công suất mũi khoan, kích thước thân tàu, v.v., mà là một bước nhảy vọt về chất lượng”.
Cả Thiên Kinh và Thiên Côn đều thuộc đội tàu nạo vét mạnh nhất thế giới do Công ty đường thủy Thiên Tân điều hành. Được hoàn thành vào năm 2017, Thiên Côn hiện là tàu mạnh nhất, có khả năng vận chuyển vật tư từ khoảng cách 15 km và khoan sâu 35 mét dưới đáy biển.
Tàu Thiên Kinh được biết là tham gia vào hoạt động cải tạo trái phép ở Biển Đông và xây đảo nhân tạo. Con tàu đã hoạt động trong 193 ngày quanh 5 rạn san hô ở quần đảo Trường Sa từ tháng 9/2013 đến tháng 6/2014, điều hướng Biển Đá Chữ Thập, Vành Khăn và Subirox từ các rạn san hô ngập nước đến một sân bay, hệ thống radar và các vị trí tên lửa. Sau khi hoàn thành việc xây dựng trái phép “Vạn Lý Trường Thành bằng cát” trên biển Baltic, tàu Thiên Kinh đã giành giải thưởng Tiến bộ Khoa học và Công nghệ 2019.
Việc ra mắt tàu hút cát siêu lớn của Trung Quốc có thể báo trước sự leo thang các hoạt động xây dựng đảo của nước này trong các hoạt động vùng xám đối với Đài Loan và Biển Đông.
Trong một bài viết về Chính sách đối ngoại vào tháng 7/2022, bà Elizabeth Braw, Thành viên cấp cao thường trú tại Viện Doanh nghiệp Hoa Kỳ (AEI) đề cập rằng Trung Quốc sử dụng các hoạt động nạo vét cát để gây ra những chi phí khổng lồ cho Đài Loan, buộc hòn đảo tự trị phải chuyển nhiều nguồn lực hơn cho Cảnh sát biển thay vì quân đội.
Bà Braw lưu ý rằng Cảnh sát biển Đài Loan đã trục xuất 4.000 tàu hút cát và tàu vận chuyển cát của Trung Quốc khỏi vùng biển của họ vào năm 2020, tăng 560% so với các vụ xâm nhập so với năm 2019. Bà cũng mô tả động thái này là một ví dụ về chiến tranh vùng xám của Trung Quốc, mang tính phi quân sự và không đủ lớn để kích động một phản ứng quân sự mặc dù cũng đã gây thiệt hại.
Trong khi đó, một báo cáo của Reuters vào tháng 2/2021 đề cập rằng các hoạt động nạo vét cát đang diễn ra của Trung Quốc xung quanh Đài Loan đã buộc Lực lượng Bảo vệ Bờ biển của Đài Loan phải tuần tra suốt ngày đêm để xua đuổi các tàu của Đài Loan. Báo cáo cho biết các tàu này có khả năng làm hỏng cáp internet dưới biển, đe dọa người dân và khách du lịch, đồng thời gây thiệt hại cho môi trường biển bao gồm cả sinh kế của ngư dân.
Báo cáo cũng đề cập rằng hoạt động nạo vét cát, như một phần trong chiến lược vùng xám trên biển của Trung Quốc, nhằm mục đích làm suy yếu ý chí kháng cự của Đài Loan, làm cạn kiệt nguồn tài nguyên hạn chế của họ và bình thường hóa các hoạt động như vậy trong cộng đồng quốc tế. Nó cũng nói rằng hoạt động nạo vét cát của Trung Quốc là một phần trong chiến tranh tâm lý chống lại Đài Loan, tương tự như việc máy bay chiến đấu thường xuyên xâm phạm không phận của Đài Loan.
“Vạn lý trường thành bằng cát”
Ở Biển Đông, các hoạt động nạo vét cát của Trung Quốc gắn bó chặt chẽ với các hoạt động xây dựng đảo nhằm đạt được lợi thế chiến lược.
Trong một luận án năm 2021 cho Đại học Nam Maine, Tiến sĩ Steven Roy nói rằng hoạt động xây dựng đảo của Trung Quốc nhằm tăng cường lợi thế quân sự và thương mại quốc tế để kiểm soát Biển Đông.
Ông Roy đề cập rằng các đảo nhân tạo của Trung Quốc có khả năng bố trí các cơ sở quân sự cho phép nước này triển khai lực lượng khắp khu vực. Ông nói rằng Trung Quốc có sáu thực thể là nơi trú ngụ hoặc có thể đồn trú các nhân viên và cơ sở quân sự, cụ thể là ở Đá Chữ Thập, Đá Châu Viên, Đá Gạc Ma, Đá Vành Khăn, Đá Xu Bi và Đá Ga Ven.
Ngoài ra, các hoạt động xây dựng đảo của Trung Quốc ở Biển Đông đã được Cựu Đô đốc Hải quân Hoa Kỳ, Harry Harris Jr gọi là “Vạn lý trường thành bằng cát”. Trong một bài phát biểu năm 2015, ông Harris nói rằng Trung Quốc đang tiến hành “cải tạo đất chưa từng có… bơm cát lên các rạn san hô sống — một số trong số chúng bị ngập nước — và lấp chúng bằng bê tông”.
Tuy nhiên, bà McLean-Dreyfus, cựu thực tập sinh Đông Á tại Viện Lowy hiện đang học tập tại Đài Loan, đề cập rằng mặc dù các hoạt động xây dựng đảo của Trung Quốc thể hiện sức mạnh kinh tế và quân sự to lớn của nước này, nhưng nó cũng có thể là triệu chứng của tình trạng mất an ninh nội bộ. Bà lưu ý rằng việc xây dựng đảo có thể là một giải pháp thay thế tốn kém hơn nhiều so với các giải pháp khác để ngăn chặn các mối đe dọa từ bên ngoài, chẳng hạn như thương mại và can dự ngoại giao.
Bà McLean-Dreyfus nhấn mạnh rằng “Vạn Lý Trường Thành bằng cát” có thể phản tác dụng, khiến các quốc gia trong khu vực hung hăng hơn trong việc thúc đẩy các yêu sách lãnh thổ của họ, dẫn đến một cuộc chạy đua vũ trang ở châu Á.
Ukraine đã chuyển kế hoạch hòa bình tới Trung Quốc một cách công khai và qua các kênh ngoại giao cũng như đang chờ đối thoại, Tổng thống Volodymyr Zelensky cho hay.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.
“Chúng tôi đã chuyển kế hoạch hòa bình của mình và gửi lời mời tham gia vào kế hoạch này tới Trung Quốc cả công khai và qua các kênh ngoại giao. Chúng tôi đã mời Trung Quốc đối thoại và đang chờ câu trả lời”, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho hay trong cuộc họp báo chung với Thủ tướng Nhật Bản Fumio Kishida.
Ngày 21/3, Thủ tướng Nhật Bản Kishida đã tới thăm Ukraine. Trong khi đó, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đang có chuyến thăm cấp nhà nước tới Nga. Vào thời điểm tròn 1 năm xung đột ở Ukraine diễn ra, Trung Quốc đã đề xuất văn kiện lập trường 12 điểm mang tên “giải pháp chính trị cho cuộc khủng hoảng ở Ukraine”.
12 nội dung cơ bản được ra trong tài liệu bao bồm: tôn trọng chủ quyền của các quốc gia; từ bỏ tư duy Chiến tranh Lạnh; ngừng bắn và đình chiến; nối lại đàm phán hòa bình; giải quyết khủng hoảng nhân đạo; bảo vệ dân thường và tù binh chiến tranh; bảo vệ an toàn cho các nhà máy điện hạt nhân; giảm thiểu rủi ro chiến lược; đảm bảo vận chuyển lương thực; chấm dứt trừng phạt đơn phương; bảo đảm ổn định chuỗi công nghiệp và chuỗi cung ứng; thúc đẩy tái thiết sau xung đột.
Mỹ bác bỏ kế hoạch này khi dẫn ra việc Bắc Kinh từ chối chỉ trích chiến dịch quân sự của Nga ở Ukraine và cho rằng lệnh ngừng bắn sẽ củng cố các vùng lãnh thổ mà Nga kiểm soát cũng như cho quân đội nước này có thêm thời gian để tập hợp lực lượng.
Cuộc gặp thượng đỉnh giữa Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Vladimir Putin có thể giúp Trung Quốc nâng tầm hình ảnh, nhưng khiến phương Tây hoài nghi về vai trò ngày càng tăng của Bắc Kinh.
Tổng thống Putin đón Chủ tịch Tập Cận Bình tại Điện Kremlin hôm 21/3.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã kết thúc chuyến thăm chính thức kéo dài 3 ngày (20-22/3) tới Nga. Đây là chuyến công du nước ngoài đầu tiên kể từ khi ông Tập đắc cử Chủ tịch Trung Quốc nhiệm kỳ ba. Tổng thống Vladimir Putin cho biết các cuộc hội đàm, bao gồm cuộc gặp kín giữa hai nhà lãnh đạo cũng như cuộc gặp giữa phái đoàn quan chức hai nước, đã diễn ra “thành công” trong bầu không khí “nồng ấm, hữu nghị và mang tính xây dựng”.
Theo ông Putin, hai tuyên bố chung mà hai nhà lãnh đạo ký kết trong chuyến thăm lần này của ông Tập Cận Bình đã đặt ra khuôn khổ và phản ánh đầy đủ tính chất đặc biệt của quan hệ Nga – Trung – mối quan hệ mà Tổng thống Nga mô tả là “đang ở mức cao nhất trong lịch sử”.
“Đây là một ví dụ về cách các cường quốc thế giới, những thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc và có trách nhiệm đặc biệt trong việc duy trì sự ổn định, an ninh trên hành tinh, nên tương tác với nhau”, ông Putin nói tại bữa tiệc chiêu đãi sau cuộc hội đàm kéo dài nhiều giờ tại Điện Kremlin.
Trong bài phát biểu chúc mừng, Tổng thống Nga đã trích dẫn “I Ching” (“Cuốn sách về những thay đổi”), để nói rằng người dân Nga và Trung Quốc có một “tâm hồn đồng điệu” và có thể vượt qua mọi trở ngại bằng sức mạnh chung của họ.
Trong khuôn khổ chuyến thăm của ông Tập Cận Bình, Nga và Trung Quốc đã ký kết 14 tài liệu, bao gồm 2 tuyên bố chung của các nhà lãnh đạo, nghị định thư về tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực, từ thương mại, công nghiệp đến khoa học và quân sự.
Về kinh tế – thương mại, Tổng thống Putin khẳng định hợp tác kinh tế và thương mại vẫn là ưu tiên hàng đầu của hai nước, vì Trung Quốc đã trở thành đối tác thương mại hàng đầu của Nga. Năm ngoái, thương mại song phương đã tăng 30%, lập mức kỷ lục mới là 185 tỷ USD. Năm nay, con số này đang trên đà vượt mức hơn 200 tỷ USD, dù thực tế hai phần ba trong số đó được tính bằng đồng nhân dân tệ và rúp, khi cả hai nước đều đang rời xa đồng đô la.
“Tổng thống Putin và tôi đã nhất trí đẩy mạnh kế hoạch toàn diện ở cấp cao nhất, tăng cường thương mại năng lượng và tài nguyên”, ông Tập tuyên bố.
Hai nhà lãnh đạo đã ký tuyên bố về phát triển các lĩnh vực hợp tác kinh tế then chốt đến năm 2030. Ông Putin đặc biệt nhấn mạnh hợp tác trong lĩnh vực nông nghiệp, đồng thời cho biết Nga sẵn sàng tăng cường cung cấp thịt và ngũ cốc cho Trung Quốc.
Tổng thống Putin cho biết ông ủng hộ việc sử dụng đồng nhân dân tệ trong các thỏa thuận thương mại với các nước khác ở châu Á, châu Phi và châu Mỹ Latinh.
Ông Tập và ông Putin cũng thảo luận về việc tăng quy mô thương mại, phát triển hơn nữa cơ sở hạ tầng hậu cần và xuyên biên giới, mở rộng hợp tác nông nghiệp để đảm bảo an ninh lương thực cho cả hai nước, cải thiện hợp tác trong trao đổi năng lượng, khoáng sản, kim loại và hóa chất. Trung Quốc và Nga cam kết mở rộng hợp tác trong lĩnh vực công nghệ, công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo (AI).
“Bằng cách kết hợp tiềm năng khoa học và năng lực sản xuất dồi dào của chúng tôi, Nga và Trung Quốc có thể trở thành những nhà lãnh đạo thế giới trong lĩnh vực công nghệ thông tin, an ninh mạng và trí tuệ nhân tạo”, Tổng thống Putin nói.
Về hợp tác quân sự, Tổng thống Putin mô tả mối quan hệ giữa Nga và Trung Quốc khác với các liên minh chính trị – quân sự đã phát triển trong Chiến tranh Lạnh, nói rằng mối quan hệ này đã “vượt trội so với hình thức hợp tác đa quốc gia và không có bản chất đối đầu”.
Lãnh đạo hai nước đồng ý “thường xuyên tiến hành các cuộc tuần tra chung trên biển và trên không cũng như các cuộc tập trận chung”, tăng cường trao đổi và hợp tác quân sự bằng cách sử dụng tất cả các cơ chế song phương sẵn có, đồng thời tăng cường sự tin tưởng lẫn nhau giữa các lực lượng vũ trang.
“Thúc đẩy quan hệ với Nga là một lựa chọn chiến lược mà Trung Quốc đã đưa ra trên cơ sở lợi ích cơ bản của chính mình và các xu hướng phổ biến của thế giới”, ông Tập Cận Bình nói sau cuộc hội đàm đầu tiên hôm 20/3, giải thích rằng hai quốc gia đã chia sẻ cam kết xây dựng một thế giới đa cực.
Về lĩnh vực an ninh, tuyên bố của ông Putin và ông Tập nêu rõ, Nga và Trung Quốc lo ngại trước sự hiện diện ngày càng tăng của NATO ở châu Á, đồng thời cáo buộc Washington gây tổn hại cho an ninh toàn cầu.
“Các bên kêu gọi Mỹ ngừng phá hoại an ninh khu vực và quốc tế cũng như sự ổn định chiến lược toàn cầu để đảm bảo lợi thế quân sự đơn phương của mình”, hai nhà lãnh đạo cho biết.
Phát biểu với các phóng viên sau cuộc hội đàm với ông Putin, ông Tập nói rằng, với tư cách là thành viên thường trực của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, Moscow và Bắc Kinh sẽ thúc đẩy một thế giới đa cực, đóng góp cho an ninh lương thực và năng lượng. Ông Tập nói thêm rằng quan hệ Trung – Nga rất quan trọng đối với “trật tự thế giới hiện đại”.
Về hợp tác năng lượng, ông Putin – người đang tìm cách chuyển hướng nguồn cung năng lượng của Nga sang châu Á do các lệnh trừng phạt của phương Tây – cho rằng Moscow có thể đáp ứng “nhu cầu ngày càng tăng” của Bắc Kinh về nguồn năng lượng. Nhà lãnh đạo Nga cho biết đã đạt được thỏa thuận về đường ống dẫn khí Power of Siberia 2, đường ống này sẽ đưa khí đốt tự nhiên của Nga đến Trung Quốc qua Mông Cổ.
Tập đoàn năng lượng khổng lồ Gazprom của Nga hôm 21/3 cho biết họ đã đạt kỷ lục trong ngày về lượng khí đốt cung cấp cho Trung Quốc thông qua đường ống Power of Siberia hiện có.
Về cuộc khủng hoảng tại Ukraine, Chủ tịch Tập Cận Bình kêu gọi đối thoại, trong khi Tổng thống Putin hoan nghênh lộ trình hòa bình do Trung Quốc đề xuất vào tháng trước. Ông Putin nói rằng nhiều điểm trong lộ trình này “có thể được coi là nền tảng cho một giải pháp hòa bình khi phương Tây và Kiev sẵn sàng”.
“Chúng tôi luôn ủng hộ hòa bình và đối thoại, và chúng tôi kiên quyết đứng về phía lẽ phải của lịch sử”, ông Tập Cận Bình nói về việc giải quyết cuộc xung đột tại Ukraine.
Hai nhà lãnh đạo cũng ký một tuyên bố khẳng định, điều quan trọng là “tôn trọng những mối quan tâm chính đáng của tất cả các nước”. Tuyên bố nhấn mạnh việc ngăn chặn cuộc xung đột Ukraine vượt khỏi tầm kiểm soát.
“Nga và Trung Quốc kêu gọi chấm dứt tất cả các bước góp phần làm leo thang căng thẳng và kéo dài chiến sự, tránh làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng”, tuyên bố nêu rõ.
Nhiều thỏa thuận được ký kết trong chuyến thăm của Chủ tịch Trung Quốc tới Nga. Trong hai tuyên bố chung, Nga và Trung Quốc đã cam kết “làm sâu sắc thêm quan hệ đối tác toàn diện và hợp tác chiến lược bước vào một kỷ nguyên mới”, đồng thời xây dựng một kế hoạch phát triển cho các lĩnh vực hợp tác kinh tế quan trọng đến năm 2030.
Các bộ khoa học của hai nước đã ký một nghị định thư về tăng cường hợp tác trong lĩnh vực “nghiên cứu khoa học cơ bản”, trong khi một nghị định thư khác thiết lập một cơ chế cho các cuộc gặp thường xuyên giữa lãnh đạo hai nước trong tương lai.
Moscow và Bắc Kinh đã đồng ý hợp tác sản xuất chương trình truyền hình chung. Đài truyền hình công cộng Nga VGTRK và China Media Group đã ký một biên bản ghi nhớ hợp tác. Các hãng thông tấn nhà nước Tass (Nga) và Tân hoa xã (Trung Quốc) cũng đồng ý trao đổi thông tin.
Sáu bản ghi nhớ đã được ký kết liên quan đến thương mại, lâm nghiệp, nông nghiệp, bảo vệ người tiêu dùng và cơ sở hạ tầng ở Viễn Đông của Nga. Tập đoàn năng lượng hạt nhân Nga Rosatom và cơ quan năng lượng nguyên tử Trung Quốc đã nhất trí về “một chương trình toàn diện hợp tác lâu dài trong lĩnh vực lò phản ứng neutron nhanh và khép kín chu trình nhiên liệu hạt nhân”.
Chủ tịch Tập Cận Bình cũng đã mời Tổng thống Putin đến thăm Bắc Kinh vào cuối năm nay để dự Diễn đàn Hợp tác Quốc tế Vành đai và Con đường lần thứ ba.
Thông điệp sau chuyến thăm
Một số nhà quan sát quốc tế cho rằng cuộc gặp giữa Tổng thống Nga Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Moscow đã mở ra những thay đổi địa chính trị mạnh mẽ sang một trật tự thế giới mới.
“Hội nghị thượng đỉnh giữa hai nhà lãnh đạo Putin – Tập Cận Bình nhiều khả năng sẽ được ghi vào lịch sử như một trong những sự kiện địa chính trị, địa kinh tế, chiến lược – quân sự quan trọng nhất, vĩ đại nhất và to lớn nhất trong thế kỷ 21”, Tiến sĩ Kiyul Chung, tổng biên tập của 4th Media và là giáo sư thỉnh giảng tại Đại học Thanh Hoa, nói.
Chuyên gia Kiyul vạch ra 3 điểm chính của cuộc gặp: Đầu tiên, hai nhà lãnh đạo đã nói rõ rằng sự xuất hiện của “thế giới đa cực” hiện nay là “không thể đảo ngược”. Thứ hai, ông Tập và ông Putin đã khởi động quá trình chuyển đổi từ trật tự thế giới đơn cực do phương Tây lãnh đạo sang một thế giới đa cực dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau, cùng tồn tại hòa bình và cùng thịnh vượng. Thứ ba, các nhà lãnh đạo Nga và Trung Quốc đã bày tỏ quan ngại ngày càng tăng về các hành động cứng rắn của Mỹ và các đồng minh NATO, bao gồm sự hiện diện quân sự tăng cường của Mỹ ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương.
Một số chuyên gia cho rằng, chuyến đi của ông Tập Cận Bình tới Nga đã thành công trong việc giúp Trung Quốc xây dựng hình ảnh như một nhà kiến tạo hòa bình và một chủ thể ngoại giao quan trọng trên trường quốc tế.
Hôm 22/3, truyền thông Trung Quốc nhấn mạnh cuộc gặp giữa hai nhà lãnh đạo đã gửi một tín hiệu quan trọng để thúc đẩy các cuộc đàm phán hòa bình tại Ukraine. Bắc Kinh chỉ ra rằng Moscow đã tái khẳng định cam kết nối lại các cuộc đàm phán hòa bình càng sớm càng tốt và hoan nghênh việc Trung Quốc “sẵn sàng đóng một vai trò tích cực trong việc giải quyết chính trị và ngoại giao cho cuộc khủng hoảng Ukraine”.
Vào tháng 2, Trung Quốc đưa ra đề xuất gồm 12 điểm, kêu gọi nối lại đàm phán hòa bình giữa Kiev và Moscow, giữ an toàn cho nhà máy điện hạt nhân và giảm rủi ro chiến lược, chấm dứt các biện pháp trừng phạt đơn phương và từ bỏ tâm lý Chiến tranh Lạnh, đồng thời thúc đẩy tái thiết hậu xung đột ở Ukraine.
Chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden đã chỉ trích Trung Quốc, đồng thời tuyên bố đề xuất hòa bình của Bắc Kinh nhằm đánh lạc hướng khỏi “mối đe dọa sắp xảy ra” khi Trung Quốc bị nghi ngờ cung cấp vũ khí sát thương cho Nga, một giả định mà cả Moscow và Bắc Kinh bác bỏ. Trong khi đó, vào tháng 3, Trung Quốc đã làm trung gian cho một cuộc hòa giải lịch sử giữa Iran và Ả Rập Xê Út. Hai đối thủ đã ký một thỏa thuận khôi phục quan hệ ngoại giao đầy đủ, nâng cao vị thế của Trung Quốc như một bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng.
“Tôi nghĩ rằng họ (các nước Trung Đông) từng cho rằng Mỹ là bên kiến tạo hòa bình ở Trung Đông, nhưng thay vào đó nước này lại gây ra nhiều cuộc chiến bất tận và tạo ra nhiều bất ổn trong khu vực. Tôi nghĩ, nhiều người bắt đầu nhận ra thực tế rằng Mỹ không hẳn là bên kiến tạo hòa bình ổn định”, Thomas W. Pauken II, nhà tư vấn về các vấn đề châu Á – Bình Dương và là nhà bình luận địa chính trị, nhận định.
Trong khi đó, rõ ràng là “Trung Quốc rất nghiêm túc trong việc trở thành một chủ thể ngoại giao lớn (sau thỏa thuận giữa Iran và Ả Rập Xê Út)”, theo Jonathan Sullivan, giáo sư khoa học chính trị và giám đốc Chương trình Trung Quốc tại Viện nghiên cứu châu Á thuộc Đại học Nottingham ở Anh.
“Tất nhiên, Mỹ cũng không vui mừng trước viễn cảnh về một chiến thắng ngoại giao tiềm năng khác cho Trung Quốc (sau thỏa thuận giữa Iran và Ả Rập Xê Út)”, chuyên gia Sullivan nói thêm.
Theo chuyên gia Thomas W. Pauken II, phương Tây dường như đã mất cảnh giác trước những thay đổi địa chính trị do Moscow và Bắc Kinh thúc đẩy.
Sau cuộc hội đàm với Tổng thống Putin tại Điện Kremlin, Chủ tịch Tập Cận Bình thông báo hai nhà lãnh đạo đã “ký một tuyên bố về việc làm sâu sắc hơn quan hệ đối tác chiến lược và quan hệ song phương vốn đang bước vào một kỷ nguyên mới”. Ông Tập mô tả các cuộc hội đàm của ông với nhà lãnh đạo Nga là “thẳng thắn, thân thiện và đạt được nhiều kết quả”.
Tuy nhiên, Alexander Gabuev, chuyên gia cấp cao tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, cho rằng các thỏa thuận mà Nga và Trung Quốc đã đạt được trong chuyến thăm của ông Tập Cận Bình “khá hạn chế”.
Ông Gabuev cho biết, các thỏa thuận lần này chủ yếu cập nhật thêm so với các thỏa thuận mà hai nước đã đồng ý trước đó, bao gồm một phụ lục của thỏa thuận năm 1997 tạo ra một khuôn khổ cho các cuộc gặp thường xuyên giữa các nhà lãnh đạo Trung Quốc và Nga và thỏa thuận về một nhà máy điện hạt nhân đang được Nga xây dựng ở Trung Quốc. Hai nước cũng nhất trí hợp tác “trong lĩnh vực sản xuất chung các chương trình truyền hình”.
Theo ông Gabuev, điều còn thiếu là một thỏa thuận về đường dẫn khí đốt tự nhiên được gọi là Power of Siberia 2 mà Tổng thống Putin rất muốn xây dựng để thúc đẩy doanh thu xuất khẩu năng lượng. Ngoài ra, thỏa thuận giữa hai bên cũng thiếu một bước đột phá nhằm chấm dứt cuộc xung đột kéo dài hơn một năm qua ở Ukraine. Ông Gabuev nói rằng, Chủ tịch Tập Cận Bình đã định hình chuyến thăm Moscow như một sứ mệnh hòa bình, nhưng kết quả đạt được là một tín hiệu rõ ràng cho thế giới rằng Trung Quốc không chỉ đang gia tăng ảnh hưởng ở Nga mà còn chơi theo luật của riêng nước này. David Speedie, thành viên của Ủy ban Mỹ về Hiệp định Mỹ – Nga, nhận định, về mặt tích cực, “sự can dự của Chủ tịch Tập Cận Bình (trong vấn đề Ukraine) cần được hoan nghênh”, tuy nhiên hiện vẫn chưa rõ “liệu sự can thiệp của Trung Quốc có thể mang lại bất kỳ bước đột phá nào hay không”.
Bất chấp sự nồng ấm của quan hệ Nga – Trung, một số nhà phân tích cảnh báo sẽ có những giới hạn đối với mối quan hệ này. Theo tổ chức tư vấn kinh tế Macro-Advisory, “Chủ tịch Tập Cận Bình sẽ không thể liên kết Trung Quốc với Nga với cái giá phải trả là mối quan hệ của nước này với phương Tây”.
“Chuyến thăm của ông Tập rõ ràng đặt quan hệ Trung Quốc và Nga lên trên bất kỳ mối quan hệ song phương nào khác mà Trung Quốc có thể có. Tuy nhiên, tuyên bố chung (của hai nước) sẽ không giúp Trung Quốc giành được nhiều bạn bè ở châu Âu”, Jean-Pierre Cabestan, giáo sư khoa học chính trị ở Hong Kong, cho biết.
Theo một số chuyên gia, thông qua chuyến đi tới Nga, ông Tập Cận Bình muốn tập trung vào hợp tác kinh tế và quan hệ chiến lược, hơn là can dự trực tiếp vào cuộc xung đột tại Ukraine. Bắc Kinh hiểu rõ rằng, cả Ukraine và phương Tây đều tỏ ra hoài nghi với đề xuất hòa bình do Trung Quốc đưa ra.
“Mục tiêu của ông Tập trong chuyến đi này là giữ nguyên hiện trạng với Nga, chứ không phải xích lại gần hơn hay mở đường cho sự hợp tác mới”, Yu Jie, nhà nghiên cứu cấp cao về Trung Quốc tại Chatham House, một tổ chức tư vấn có trụ sở tại London (Anh) nhận định.
Theo chuyên gia Yu Jie, phái đoàn tháp tùng ông Tập Cận Bình tới Nga không có thành viên cấp cao nào thuộc quân đội Trung Quốc. “Điều này có thể gửi một thông điệp rõ ràng rằng Bắc Kinh khó có khả năng hỗ trợ quân sự trực tiếp cho Moscow, bất kể một số chuyên gia đã khẳng định như vậy”, bà Yu nói.
Sau cuộc hội đàm với Tổng thống Nga Vladimir Putin, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cho biết, quan hệ Trung-Nga đã vượt ra ngoài quan hệ song phương và có tầm quan trọng lớn đối với trật tự thế giới.
“Chúng tôi đã cùng nhau tổng hợp kết quả phát triển quan hệ song phương trong 10 năm qua và nhất trí: Quan hệ Trung Quốc-Nga đã vượt xa quan hệ song phương, có tầm quan trọng đối với trật tự thế giới và vận mệnh của nhân loại”, RIA Novosti dẫn lời ông Tập Cận Bình nói trong thông cáo báo chí chung sau cuộc hội đàm hôm 21/3.
Bên cạnh đó, tuyên bố chung được công bố trên trang web của Điện Kremlin cho hay, quan hệ Nga-Trung Quốc đã đạt đến mức cao nhất trong lịch sử.
“Mối quan hệ đối tác toàn diện chiến lược Nga-Trung Quốc bước vào kỷ nguyên mới, nhờ những nỗ lực nhất quán của các bên, đã đạt đến mức cao nhất trong lịch sử và tiếp tục phát triển dần dần”, tuyên bố cho biết.
Liên quan đến vấn đề Ukraine, Điện Kremlin cho biết, Nga ủng hộ kế hoạch của Trung Quốc về vấn đề này.
Theo đó, các nhà lãnh đạo hai cường quốc trong các cuộc đàm phán cũng đề cập đến tình hình ở Ukraine. Tổng thống Putin lưu ý, kế hoạch hòa bình do Trung Quốc đề xuất có thể tạo cơ sở cho việc dàn xếp ở Ukraine.
“Nhiều điều khoản trong kế hoạch hòa bình do Trung Quốc vạch ra phù hợp với cách tiếp cận của Nga và có thể được coi là cơ sở cho giải pháp hòa bình. Tuy nhiên, cho đến nay chúng tôi chưa quan sát thấy sự sẵn sàng từ các bên”, ông Putin nói.
Trong khi đó, nhà lãnh đạo Trung Quốc nhấn mạnh, Bắc Kinh đại diện cho hòa bình và đối thoại trong tình hình Ukraine.
“Trung Quốc luôn tuân theo các mục tiêu và nguyên tắc của Hiến chương Liên Hợp Quốc. Tuân thủ quan điểm khách quan, đồng thời tích cực thúc đẩy hòa giải, và khôi phục các cuộc đàm phán. Lập trường của chúng tôi dựa trên bản chất của vấn đề và sự thật”, ông Tập Cận Bình nói.
Cũng trong cuộc hội đàm tại Điện Kremlin, Tổng thống Putin và Chủ tịch Tập Cận Bình đã thống nhất các nguyên tắc cơ bản để phát triển hợp tác kinh tế giữa hai nước đến năm 2030 và ký kết một tuyên bố chung.
Tổng thống Putin đánh giá cuộc hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc là thành công và mang tính xây dựng.
Bộ Quốc phòng Trung Quốc hôm nay 20.3 tuyên bố nước này và Campuchia lần đầu tiên tổ chức tập trận hải quân chung ở vùng biển Campuchia.
Tàu đổ bộ Type 071 mang tên Tỉnh Cương Sơn của Trung Quốc
Bộ Quốc phòng Trung Quốc nói rằng ba tàu của Trung Quốc và Campuchia đã hợp tác với nhau để hoàn thành các cuộc diễn tập liên lạc và huấn luyện đội hình trong ngày 19.3, theo Reuters.
Trước đó, Hoàn Cầu thời báo đưa tin tàu đổ bộ Type 071 mang tên Tỉnh Cương Sơn của hải quân Trung Quốc đã tổ chức một cuộc tập trận chưa có tiền lệ với các tàu Campuchia trong ngày 19.3.
Sau hành trình kéo dài gần 100 giờ trên khoảng 1.300 hải lý, tàu Tỉnh Cương Sơn đã đến vùng biển Campuchia hôm 19.3 và thực hiện cuộc tập trận phối hợp điều hướng và thông tin liên lạc, theo Hoàn Cầu thời báo dẫn thông báo cùng ngày từ Chiến khu Nam bộ thuộc Quân Giải phóng nhân dân Trung Quốc (PLA).
Trong cuộc tập trận, tàu Tỉnh Cương Sơn đã liên lạc với hai tàu tuần tra của Hải quân Hoàng gia Campuchia và thiết lập liên lạc trước khi thực hành điều hướng phối hợp theo các đội hình khác nhau. Đây được xem là lần đầu tiên quân đội Trung Quốc và Campuchia tiến hành một cuộc tập trận trên biển như thế, theo Chiến khu Nam bộ.
Tàu đổ bộ Tỉnh Cương Sơn chở binh sĩ thuộc lục quân, hải quân và lực lượng hỗ trợ hậu cần chung của Chiến khu Nam bộ để tham gia cuộc tập trận chung Rồng Vàng-2023 với Campuchia.
Cuộc tập trận hải quân chung diễn ra trước khi cuộc tập trận Rồng Vàng-2023 chính thức bắt đầu, từ hôm nay đến ngày 8.4, đánh dấu mức độ cao của sự hợp tác và trao đổi quân sự toàn diện giữa Trung Quốc và Campuchia, theo Hoàn Cầu thời báo dẫn lời một chuyên gia quân sự ở Bắc Kinh.
Trước đó, tờ Khmer Times ngày 8.2 đưa tin khoảng 1.000 binh sĩ Campuchia và Trung Quốc sẽ tham gia cuộc tập trận Rồng Vàng-2023, sau 2 năm bị hoãn vì đại dịch Covid-19.
Tướng Chhum Sucheat, phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Campuchia, cho biết cuộc tập trận sẽ diễn ra tại Trung tâm Huấn luyện quân sự quốc gia ở tỉnh Kampong Chhnang. Cuộc tập trận sẽ có sự tham gia của các trực thăng tấn công, xe bọc thép chở quân, xe tăng, pháo, súng cối và các thiết bị chiến đấu hạng nặng khác.
Tướng Chhum Sucheat nói thêm rằng mục đích chính của cuộc tập trận Rồng Vàng là trao đổi kinh nghiệm trên thực địa, cũng như tăng cường năng lực của Lực lượng vũ trang Hoàng gia Campuchia và PLA.
Ngày 20/3, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bắt đầu chuyển thăm cấp nhà nước tới Nga, một chuyến đi mà Bắc Kinh đã ca ngợi là “chuyến thăm vì hòa khi họ tìm cách đóng vai trò trung gian hòa giải trong cuộc chiến của Vladimir Putin ở Ukraine. Chuyển thăm 3 ngày của ông Tập là chuyến thăm đầu tiền của ông tới Nga – một đồng minh lớn của Trung Quốc – trong gần 4 năm, và được Moskva mô tả là mở ra một “kỳ nguyên mới” trong quan hệ hai nước.
Chuyến thăm cũng diễn ra hơn một năm sau cuộc tấn công của Nga vào nước láng giềng châu Âu, cuộc chiến đã cô lập Moskva trên trường quốc tế. Chuyến thăm này sẽ được các nước phương Tây theo dõi chặt chẽ để tìm những dấu hiệu mà Tập Cận Bình có thể thúc đẩy các cuộc đàm phán hòa bình giữa Moskva và Kiev. Theo tờ “The Wall Street Joumal” của Mỹ, ông Tập Cận Bình cũng có thể đang lên kế hoạch cho cuộc điện đàm đầu tiên của mình với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky kể từ khi chiến tranh bắt đầu.
Cố vấn chính sách đối ngoại hàng đầu của Putin, ông Yuri Ushakov, nói với các hãng thông tấn Nga rằng ông Tập Cận Bình và ông Putin sẽ có cuộc gặp riêng “không chính thức” và dùng bữa tối vào ngày 20/3 trước khi hội đàm vào ngày 21/3. Điện Kremlin cho biết hai nhà lãnh đạo sẽ ký một hiệp định “tăng cường quan hệ đối tác toàn diện và chiến lược (của hai nước) bước vào một kỳ nguyên mới”, cũng như một tuyên bố chung về hợp tác kinh tế Nga-Trung đến năm 2030. Với việc mới đây đã củng cố uy tin của mình với tư cách là một nhà môi giới quyền lực quốc tế bằng cách làm trung gian hòa giải ngoại giao bất ngờ giữa hai đối thủ Trung Đông là Saudi Arabia và Iran, Bắc Kinh rất muốn khẳng định mình là một “nhà kiến tạo hòa bình”.
Nhưng các nhà phân tích cho rằng ông Tập khó có thể sắp xếp một sự nối lại quan hệ tương tự trong cuộc chiến Ukraine do mối quan hệ nồng ẩm của Trung Quốc với nước láng giềng phía Bắc rộng lớn và sự thiếu ảnh hưởng tương đối của nước này đối với Điện Kremlin.
Trung Quốc đã thể hiện mình là một bên trung lập trong cuộc xung đột ở Ukraine, từ chối lên án cuộc xâm lược của Nga trong khi chỉ trích Mỹ và các nước. NATO vì đã hỗ trợ quân sự cho Kiev. Lập trường đó đã vấp phải sự chỉ trích từ các quốc gia phương Tây, vốn coi Bắc Kinh là ngầm ủng hộ hành động gây hẳn củaNga và cung cấp vỏ bọc ngoại giao cho Moskva. Các nước phương Tây lập luận rằng các đề xuất của Trung Quốc về chấm dứt chiến tranh đặt nặng vào các nguyên tắc nhưng lại hầu như không có các giải pháp thực tế.Về phần mình, Putin hôm 19/3 đã hoan nghênh việc Trung Quốc sẵn sàng đóng “vai trò mang tính xây dựng” trong việc chấm dứt xung đột ở Ukraine, đồng thời cho biết ông rất “kỳ vọng” về cuộc hội đàm với ông Tập. Putin nói thêm rằng quan hệ Trung-Nga đang “ở điểm cao nhất” trong lịch sử.
Chủ nghĩa “”đa phương đích thực”
Mỹ cho biết họ sẽ phản đối những lời kêu gọi ngừng bắn của Trung Quốc trong chuyến thăm của ông Tập, nói rằng một động thái như vậy sẽ “đơn giản là có lợi cho Nga” bằng cách cho phép nước này củng cố “cuộc chinh phục” Ukraine và chuẩn bị một cuộc tấn công khác. Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã ca ngợi chuyến đi của ông Tập là “chuyến thăm vì hỏa binh” nhằm “thực hành chủ nghĩa đa phương thực sự… cải thiện quản trị toàn cầu và đóng góp cho sự phát triển và tiến bộ của thế giới”. Tuy nhiên, làm sâu sắc thêm sự cỗ lập quốc tế của Nga, Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) hôm 17/3 đã công bố lệnh bắt giữ Putin với cáo buộc tội ác chiến tranh khi trục xuất bất hợp pháp trẻ em Ukraine. Trong một động thái đầy thách thức, Putin được cho là đã đến thăm Mariupol vào ngày 19/3, chuyến đi đầu tiên của ông tới thành phố phía Đông Ukraine kể từ khi thành phố này bị chiếm đóng sau một cuộc bao vây kéo dài của Moskva. Theo Điện Kremlin, ông Putin đã bay tới Mariupol bằng trực thăng hôm 18/3 và tự lái xe ô tô đi khảo sát thành phố này.
“Những người bạn cũ”
Trung Quốc và Nga đã công bố quan hệ đối tác “không giới hạn” vào tháng 2/2022 khi Putin đến thăm Bắc Kinh để khai mạc Thế vận hội mùa Đông, vài ngày trước khi ông phát động cuộc xâm lược Ukraine. Mặc dù Bắc Kinh đã kêu gọi bình tĩnh ngay từ đầu, nhưng điều này phần lớn phản ánh quan điểm của Moskva rằng NATO đe dọa Nga bằng việc mở rộng về phía Đông và các đồng minh phương Tây của Ukraine đã thổi bùng ngọn lửa chiến tranh bằng cách cung cấp xe tăng và tên lửa cho nước này. Tập Cận Bình, người đã phá vỡ tiền lệ lâu nay để bắt đầu nhiệm kỳ thứ ba với tư cách là Chủ tịch nước trong tháng này, đã gọi Putin là một “người bạn cũ”.
Bắc Kinh và Moskva cũng xích lại gần nhau hơn trong những năm gần đây theo quan hệ đối tác “không giới hạn”, vốn đóng vai trò như một bức tưởng thành ngoại
giao chống lại phương Tây. Trung Quốc đã mang lại doanh thu quan trọng cho Moskva với tư cách là khách hàng mua dầu lớn nhất của nước này, với thương mại
song phương tăng vọt trong những tháng gần đây. Các nhà lãnh đạo Mỹ và châu Âu cho biết thông tin tình báo cho thấy Trung Quốc đang cân nhắc gửi vũ khí cho Nga, điều mà Bắc Kinh đã bác bỏ.
Tuần trước, có thông tin cho rằng nhà lãnh đạo Trung Quốc đã đề nghị Bắc Kinh làm nơi trung lập cho các cuộc đàm phán giữa Saudi Arabia và Iran, mở đường cho việc khôi phục quan hệ mang tính bước ngoặt giữa hai đối thủ truyền kiếp này. Abanti Bhattacharya, Phó giáo sư về Nghiên cứu Đông Á tại Đại học Delhi của Ấn Độ, cho biết Trung Quốc đã có quan hệ tốt với Riyadh và Tehran, nhưng việc đàm phán một thỏa thuận ngừng bắn trong cuộc xung đột Ukraine sẽ khó khăn hơn. Bà nói với AFP rằng bất chấp tình hữu nghị với Moskva, Trung Quốc ngược lại “không có quan hệ chặt chẽ với Ukraine và duy trì quan điểm chống NATO mạnh mẽ”…/.
Đá Đông là một rạn san hô vòng, thuộc cụm Trường Sa của Quần đảo Trường Sa. Hiện Việt Nam chúng ta đang quản lý đảo đá này như một phần của thị trấn Trường Sa, thuộc huyện đảo Trường Sa tỉnh Khánh Hòa. Ngoài ra, Đá Đông cùng với Đá Tây, Đá Châu Viên và rạn san hô chứa đảo Trường Sa Đông, hợp thành cụm đá ngầm mà các nhà hàng hải Quốc tế gọi là cụm rạn London. Trong đó, Đá Đông là thực thể nằm ở trung tâm, đồng thời là một trong số những thực thể lớn nhất của Quần đảo Trường Sa.
Ảnh vệ tinh chụp đá Đông (tháng 9, 2022)
Đá Đông cách bán đảo Cam Ranh khoảng 491km về phía Đông Nam, cách Đá Chữ Thập khoảng 83km về phía Nam, cách đảo Trường Sa lớn khoảng 71km về phía Đông Bắc. Trong cụm London thì Đá Đông cách Đá Châu Viên chỉ 18,5km về phía Tây, cách Đá Tây khoảng 33km và cách đảo Trường Sa Đông khoảng 23km về phía Đông. Đá Chữ Thập và Đá Châu Viên cũng là hai trong số 7 thực thể của quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền của Việt Nam, bị Trung Quốc chiếm đóng bất hợp pháp kể từ năm 1988. Hiện Trung Quốc đều đã xây dựng rất nhiều công trình kiên cố bất hợp pháp ở các thực thể này. Cũng chính vì vị trí trọng yếu như vậy mà Đá Đông đã trở thành một điểm phòng thủ quan trọng tại quần đảo Trường Sa. Cùng với các đảo thuộc quần đảo Trường Sa, đảo Đá Đông như lá chắn vòng ngoài, bảo vệ sườn phía Đông của các tỉnh Nam Trung Bộ. Đá Đông có thể phối hợp với các đảo trong cụm và trong quần đảo Trường Sa, để tạo thành thế trận liên hoàn chống sự chiếm đóng xen kẽ từ phía Trung Quốc cũng như là tự bảo vệ cho mình và các đảo khác.
Trải dài theo trục Đông Tây, Đá Đông có chiều dài khoảng 13km và chiều rộng tối đa khoảng 4km, còn tổng diện tích vào khoảng 38km2 tương đương 3.800ha. Do hình thành từ sự phun trào của dãy núi lửa dưới đáy biển, nên cấu tạo của các dải san hô thường là hình trải dài, có vành đai ở phía ngoài, ở giữa lõm tạo thành một hồ nước bên trong. Tại Đá Đông, lòng hồ chiếm một nửa diện tích của bãi khoảng 18,7km2 và có độ sâu từ 7,3-14,6m. Hơn nữa là thềm san hô còn bị gián đoạn ở khu vực phía Tây và tạo thành hai luồng dẫn tự nhiên vào lòng hồ bên trong. Điều này đã giúp cho Đá Đông trở thành một nơi trú ẩn tự nhiên, và các tàu thuyền của ngư dân có thể vào tránh trú khi gặp gió bão.
Ngoài ra, Đá Đông còn hơi dốc nhẹ từ Bắc xuống Nam, khi thủy triều xuống còn 0,4m thì thềm san hô ở phía Bắc đã nhô lên khỏi mặt nước, trong khi là thềm san hô ở phía Nam chỉ nhô lên khi thủy triều xuống thấp khoảng 0,2m. Chính những điều kiện tự nhiên đã khiến cho Đá Đông trở thành một địa điểm lý tưởng để xây dựng một căn cứ chiến lược ở Trường Sa, với đầy đủ cơ sở hạ tầng bao gồm cả một sân bay quân sự và một âu tàu có khả năng tiếp nhận các tàu có lượng giãn nước hàng nghìn tấn.
Nhìn chung thì khí hậu thuỷ văn ở đảo chìm Đá Đông mang đặc trưng khí hậu thủy văn của Quần đảo Trường Sa, mùa hè mát, mùa đông ấm hơn trong đất liền. Mùa khô ở đảo bắt đầu từ tháng 2 đến tháng 5, còn mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 1 năm sau. Những tháng mùa khô thời tiết rất khắc nghiệt, ngày nắng kéo dài từ sáng sớm đến tối, nhưng đây lại là thời kỳ sóng yên biển lặng, rất thuận lợi cho tàu thuyền đi lại làm ăn trong khu vực. Tuy nhiên, vào mùa giông bão cuối năm khí hậu ở đây lại vô cùng khắc nghiệt, khi gió thường xuyên giật cấp 6 cấp 7 đã ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống công tác của chiến sĩ trên đảo. Xung quanh đảo Đá Đông, ở phía ngoài thềm san hô, có nhiều loài cá có giá trị kinh tế cao. Mùa sóng yên biển lặng, tàu thuyền của ngư dân các địa phương ven biển Việt Nam cùng các nước trong khu vực thường đến để đánh bắt và khai thác hải sản hoạt động tương đối nhộn nhịp và đông đúc.
Quá trình giữ đảo
Đầu năm 1988, sau khi chiếm đóng trái phép đá Chữ Thập vào ngày 31/1/1988, Trung Quốc tiếp tục có ý đồ chiếm đảo Đá Đông. Trước tình hình đó ngày mùng 8 tháng 2 năm 1988, tàu quét mìn HQ851 đã xuất phát từ cảng Cam Ranh đi làm nhiệm vụ. Sau khi đã ghé qua Trường Sa Lớn và Trường Sa Đông để làm việc với chỉ huy đảo, tàu tiếp tục hành trình đến đảo chìm Đá Đông. Sau khi đến đảo Đá Đông, tàu HQ851 đã tiến hành hoạt động khảo sát, đo độ sâu, xác định các khu vực neo đậu và chốt lại ở đây để trực bảo vệ đảo.
Tới ngày 15 tháng 2 năm 1988 tức ngày 29 Tết âm lịch thì theo lệnh của Sở chỉ huy Quân chủng, tàu vận tải HQ614 của vùng 4 Hải quân đã tới đảo Đá Đông, kết hợp với tàu HQ851 tạo thành biên đội do Sở chỉ huy tiền phương vùng số 4 đang ở tàu HQ614 chỉ huy. Biên đội vừa làm nhiệm vụ trực bảo vệ đảo, vừa triển khai cho bộ đội ở hai tàu ăn tết đón xuân tại đảo Đá Đông. Sau khi thấy ta đang bảo vệ đảo Đá Đông thì Trung Quốc đã chuyển sang chiếm đóng trái phép Đá Châu Viên. Do đó, sau 3 ngày đón tết đến ngày 18 tháng 2 năm 1988, tàu HQ851 và tàu HQ614 đã nhận lệnh chốt giữ bảo vệ Đá Châu Viên, nhưng do nước biển quá cao, bãi đá chìm sâu dưới nước, sóng to. Anh em rét và đói, buộc phải quay về tàu, lúc này thì tàu HQ851 bị dây neo trôi dần ra xa biên đội quyết định đưa tàu về đảo Đá Đông.
Tới 23h ngày 18 tháng 2, hai tàu chốt giữ đảo Đá Đông thì nhận được điện của Sở chỉ huy Quân chủng, lệnh cho tàu phải quay trở lại Đá Châu Viên, bằng mọi giá ủi bãi, chấp hành không được hỏi lại, tình huống hết sức khẩn trương.
Một giờ ngày 19 tháng 2, hai tàu nhổ neo tiến về đá Châu Viên, nhưng ngay sau đó ba tàu chiến của Trung Quốc đã lao đến cắt mũi ngăn chặn. Với ưu thế hơn hẳn thì ba tàu lớn của đối phương đã áp sát cản trở khiến tàu HQ851 không thực hiện được hành động ủi bãi để đưa tàu và người lên đảo. Tới 16 giờ cùng ngày, tàu HQ851 bị hỏng một máy chính và hai máy phụ khiến tình hình càng trở nên khó khăn hơn. Trong khi Đá Đông cũng có vị trí rất quan trọng, nó ở gần đảo Trường Sa Đông hơn là Đá Châu Viên, nếu cứ giằng co với đối phương ở Đá Châu viên thì chưa chắc ta đã giữ được cả hai đảo, mà còn có thể mất cả đảo Đá Đông. Đồng chí Lê Văn Thư đã quyết định cho hai tàu quay trở lại đóng giữ đảo Đá Đông trong lúc đối phương đang tập trung lực lượng ở Đá Châu Viên.
Tới 18 giờ cùng ngày, tàu HQ851 và HQ614 đã quay trở lại Đá Đông lập tức triển khai đóng giữ đảo. Tàu HQ614 nhanh chóng cơ động vào vị trí đổ bộ, 10 cán bộ chiến sĩ lập tức đổ lên đảo cắm cờ và xây dựng công sự chiến đấu. Những ngày sau đó thì tàu HQ851 cùng với tàu HQ614 đã trực bảo vệ đảo, bảo vệ các lực lượng quân chủng, tập kết lại vật liệu để xây dựng các công trình trên đảo. Do đặc điểm là đảo đá ngầm, nên để đảm bảo cho bộ đội ăn ở, sinh hoạt và thực hiện các nhiệm vụ, công binh hải quân đã xây dựng nhà cao chân, làm nơi sinh hoạt cho các cán của chiến sĩ. Công trình bằng gỗ được xây dựng trên các cọc bê tông cao, đóng xuống dưới nền san hô và được lợp bằng mái tôn. Tuy nhiên, bộ đội ở các nhà cao chân hết sức khó khăn và vất vả. Không chỉ là nơi sinh hoạt, mỗi khu nhà như vậy còn là kho chứa đạn dược, lương thực, thực phẩm và nhất là nước.
Vấn đề đặt ra lúc bấy giờ là làm sao đủ nước cho bộ đội, không hề có bể chứa lớn bộ đội phải tự chích nước bằng can, thùng phi, thậm chí là treo, buộc lủng lẳng quanh nhà. Sau này thì quân ủy trung ương Bộ Quốc phòng và quân chủng Hải quân đã tham mưu với Đảng và Nhà nước xây dựng các nhà lâu bền như hiện nay trên các đảo chìm. Sau đó là công binh hải quân Việt Nam đã xây dựng các nhà lâu bền ở ba mặt là phía Đông, phía Tây và phía Bắc của đảo Đá Đông và những điểm đảo này được đặt tên là đá Đông A, Đá Đông B và Đá Đông C hiện tại những điểm này đều là nơi đóng quân của các cán bộ chiến sĩ. Với việc triển khai lực lượng đóng giữ tại 3 nhà lâu bền ở 3 điểm trên Đá Đông, Việt Nam đã xây dựng được thế trận quốc phòng liên hoàn vững chắc tại đá này.
Cụ thể đảo Đá Đông A, nằm ở phía Đông của đảo đá với tổ hợp là lâu bền và một nhà văn hóa đa năng được kết nối lại với nhau bằng một cây cầu bê tông. Ngoài những công trình trên tại đây còn nổi tiếng với di tích bãi cọc bê tông, nơi được ví như một bảo tàng sống. Theo đó các đoàn khách từ đất liền ra thăm Đá Đông A, đặc biệt là các bạn trẻ đều cố chen chân, check in trước bãi cọc bê tông cũ nát ở sát cầu tàu, vết tích còn lại của khu nhà cao chân, từng được các lính đảo sử dụng trong những năm tháng gian khó cuối thâm niên 90. Nhìn từ xa thì bãi cọc bê tông trên Đảo Đá Đông A, dường như chẳng có điểm gì đặc biệt để thu hút sự chú ý của khách phương xa, cả khu rộng chừng 50m2 được dựng trên khoảng 50 chiếc cọc bê tông trơ phần cốt thép đã bị rỉ sét. Trên đó là một sàn ghép gỗ và ghi sắt, lổn nhổn các thứ đồ lặt vặt lỉnh kỉnh. Buổi sáng thì lúc thủy triều lên cao bãi cọc lô nhô cách mực nước biển chừng 1,5m nom giống khu đất trồng rau trên hầu khắp các đảo đá ở Trường Sa, ít ai có thể mường tượng nổi đó chính là nơi ăn ở sinh hoạt và chiến đấu của các bộ đội hải quân trong giai đoạn đầu đóng chân trên đảo chìm này. Di tích bãi cọc bê tông của nhà cao chân, vẫn còn hiện hữu trên đảo chìm Đá Đông như một minh chứng sống về thuở đầu gian khó của bộ đội Trường Sa, trong giai đoạn xác lập chủ quyền trên các đảo chìm, đồng thời càng tô đậm ý chí kiên cường bám trụ bảo vệ đảo của bộ đội hải quân nước ta.
Điểm đảo Đá Đông B thì nằm ở phía tây của đảo đá. Điểm đảo này bao gồm hai nhà lâu bền nối lại với nhau bằng một cây cầu bê tông.
Còn Đá Đông C thì nằm ở phía Bắc của đảo đá với tổ hợp một nhà lâu bền và một nhà văn hóa đa năng. Chúng cũng được kết nối lại với nhau bằng một cây cầu bê tông. Nhưng hiện tại nhìn trên bản đồ thì chúng ta chỉ thấy được một nhà lâu bền nằm độc lập, bởi nhà văn hóa đa năng Đá Đông C mới được Bộ tư lệnh quân chủng Hải quân phối hợp với Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội tổ chức lễ khởi công xây dựng vào ngày 25 tháng 04 năm 2022 với tổng mức đầu tư khoảng 40 tỷ đồng do Đảng bộ chính quyền và nhân dân thành phố Hà Nội tặng.
Có thể nói là các công trình trên khi đưa vào sử dụng đã góp phần thay đổi diện mạo của đảo, nâng cao đời sống vật chất tinh thần cho cán bộ chiến sĩ ở đây. Đồng thời đây cũng là nơi tiếp tế, hỗ trợ ngư dân vươn khơi, bám biển khai thác hải sản xa bờ phối hợp cứu hộ cứu nạn trên biển.
Cuộc sống trên đảo đá ngày nay
Khác với các đảo nổi, ở Đá Đông nguồn nước ngọt dùng cho sinh hoạt là nước mưa và vận chuyển từ đất liền ra. Những năm gần, đây nhờ được trang bị hệ thống bể chứa, nên đảo đã chủ động đảm bảo được nhu cầu nước sinh hoạt. Dù nguồn nước ngọt khan hiếm, bộ đội phải sử dụng rất tiết kiệm, nhưng họ vẫn thực hiện tốt việc trồng rau xanh. Để trồng rau, thì anh em phải vận chuyển đất từ đất liền ra. Cho nên là đất ở đây cũng rất quý, không khác gì nước ngọt. Dù rất chật hẹp, nhưng trên đảo vẫn có hàng chục con gà, ngan, vịt, heo, chó, rau xanh thì có rau muống, rau dền, rau sam, rau cải… được các chiến sĩ trồng, chăm sóc cẩn thận trong các thùng đất nhỏ. Tuy nhiên thì cũng có những thời điểm báo quét qua, gây ra nhiều thiệt hại cho các vườn rau của các chiến sĩ ở đảo Đá Đông. Đơn cử như trường hợp vào năm 2017, khi hai cơn bão là 15 và 16 đã quét qua, mặc dù là trước đó bộ đội đã chủ động che chắn, chằng chống để hạn chế thấp nhất các thiệt hại, nhưng hầu như là toàn bộ khu vực trồng rau tăng gia rộng khoảng 20 mét vuông của đảo Đá Đông B đã bị hư hỏng hoàn toàn. Thế nhưng có vẻ không gì có thể làm chùn ý chí của các cán bộ chiến sĩ của đảo Đá Đông B. Sau những nỗ lực khắc phục thì một số luống rau mầm vừa gieo đã xanh tươi trở lại. Một số loại rau đã cho thu hoạch, nhờ đó cung cấp thêm một phần thức ăn tươi cho bộ đội trên đảo.
Trong thời gian qua, được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, quân đội và nhân dân đất liền, hiện các điểm đảo của Đá Đông đã được trang bị hệ thống điện năng lượng mặt trời và năng lượng gió. Đây là điều kiện tốt nhất góp phần nâng cao đời sống sinh hoạt, học tập, công tác đưa cán bộ chiến sĩ trên đảo về gần đất liền hơn. Các điểm đảo đã được trang bị máy thu hình, hệ thống karaoke kỹ thuật số hiện đại. Trạm thu phát tín hiệu vệ tinh của Đài truyền hình Việt Nam cũng đã giúp các cán bộ chiến sĩ trên đảo cập nhật kịp thời những thông tin trong nước và thế giới.
Đá Đông nằm trong vùng biển của diễn biến phức tạp về an ninh, khi gần với những căn cứ quân sự trái phép của Trung Quốc tại quần đảo Trường Sa, cũng như là điều kiện sinh hoạt của bộ đội nơi đây còn khá khó khăn, nhà ở chật chội. Thế nhưng dường như những khó khăn đó càng khiến người lính nơi đây trở nên kiên cường hơn, yêu thương đùm bọc nhau hơn, cùng chung một ý chí quyết tâm bảo vệ đến cùng, không cho bất cứ một thế lực nào xâm phạm hay là lấn chiếm vào khu vực chúng ta quản lý.
Mỹ phản đối ngừng bắn ở Ukraine và bác bỏ kế hoạch hòa bình mà Trung Quốc đề xuất trước đó, Điều phối viên về Truyền thông Chiến lược thuộc Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ John Kirby cho hay.
Trong phát biểu hôm 16/3, ông Kirby cho rằng, đề xuất hòa bình của Trung Quốc nghiêng về phía Nga, phản ánh lập trường của Moscow và điều này khiến Washington lo ngại. Theo quan điểm của ông Kirby, Nga sẽ “tự do sử dụng lệnh ngừng bắn để tiến sâu hơn vào các vị trí của Ukraine”, khôi phục và huấn luyện lực lượng để “có thể bắt đầu các cuộc tấn công mới”.
Quan chức Nhà Trắng cho biết từ lâu ông đã hối thúc Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình trao đổi với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.
“Chúng tôi cho rằng việc Trung Quốc hiểu được lập trường của Ukraine chứ không chỉ Tổng thống Putin có ý nghĩa quan trọng”, ông Kirby nói.
Vào tháng 2/2023, Bộ Ngoại giao Trung Quốc công bố kế hoạch hòa bình 12 điểm cho xung đột ở Ukraine, trong đó có kêu gọi ngừng bắn, trao đổi tù nhân và chấm dứt các biện pháp trừng phạt đơn phương. Bắc Kinh nhấn mạnh, đối thoại và đàm phán là “giải phảp khả thi duy nhất cho cuộc khủng hoảng ở Ukraine”, đồng thời kêu gọi tất cả các bên ủng hộ Moscow và Kiev “cùng nhìn về một hướng” và nối lại đối thoại trực tiếp sớm nhất có thể.
EU muốn đẩy mạnh các chuyến thăm tàu hải quân và tham gia tập trận quân sự chung để thúc đẩy tự do hàng hải, luật pháp quốc tế ở Biển Đông.
Đặc phái viên Liên minh châu Âu (EU) tại Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương Richard Tibbels.
Hôm 15/3, đặc phái viên Liên minh châu Âu (EU) tại Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương Richard Tibbels cho biết: “EU thực sự rất quan tâm đến việc đảm bảo tự do hàng hải và hàng không, cũng như hệ thống thương mại toàn cầu không bị ảnh hưởng bởi căng thẳng gia tăng trong khu vực”.
Theo ông Richard Tibbels, để giúp duy trì quyền tự do đi lại và luật pháp quốc tế, bao gồm Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982, EU sẽ tăng cường sự hiện diện hải quân ở khu vực.
“EU sẽ cố gắng khuyến khích và phối hợp các quốc gia thành viên tiếp tục các chuyến thăm hải quân, thậm chí là tập trận quân sự chung nếu có thể”, ông Richard Tibbels cho hay.
Theo đại diện EU, quy mô các hoạt động như vậy “tương đối khiêm tốn”, song có thể được thực hiện thường xuyên nhờ năng lực của các quốc gia thành viên trong khối.
“Chúng tôi đang trao đổi với đối tác có cùng chí hướng. EU muốn chuẩn bị sẵn sàng và xác định những nhiệm vụ cần làm trong trường hợp căng thẳng leo thang”, ông Richard Tibbels cho biết thêm.
Cách tiếp cận này là một phần trong chiến lược của EU, được công bố vào năm 2021, nhằm ăng cường ảnh hưởng ở Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, đồng thời đóng góp nhiều hơn vào an ninh khu vực trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị ngày càng gay gắt.
Khoảng 40% ngoại thương của EU đi qua Biển Đông, khiến sự ổn định ở vùng biển này trở thành mối quan tâm chính đối với liên minh này. Một số nước châu Âu, trong đó có Đức, đã triển khai tàu chiến đến khu vực những năm gần đây.
Với tiềm lực kinh tế hùng hậu của mình, Trung Quốc có thể giúp Nga đứng vững trước các lệnh trừng phạt do phương Tây áp đặt.
Tập thể phương Tây đã cố gắng “đè bẹp” Nga thông qua nhiều biện pháp trừng phạt, nhưng họ đã tính toán sai và không thể hủy hoại Moskva vì món quà lớn do Trung Quốc tặng. Nhận định trên được đưa ra bởi tờ NetEase.
Khi Hoa Kỳ và Liên minh châu Âu bắt đầu đưa ra nhiều hạn chế khác nhau đối với Nga vì chiến sự Ukraine, nhiều công ty phương Tây đã có thái độ chờ đợi vì không ai thực sự muốn từ bỏ một thị trường lớn với 140 triệu người như vậy.
“Tuy nhiên theo thời gian, các biện pháp trừng phạt chống lại Nga của Hoa Kỳ và các nước phương Tây khác không những chẳng suy yếu mà còn được tăng cường”, các nhà phân tích của ấn bản tiếng Trung viết.
Hiện tại nhiều công ty nước ngoài hoạt động ở Nga trong nhiều năm đã rời khỏi đất nước. Điều này một phần là do Moskva bị loại khỏi hệ thống SWIFT, gây khó khăn cho thương mại quốc tế, phần khác từ áp lực mạnh mẽ của các chính phủ phương Tây đối với những doanh nhân.
Có thể phương Tây nghĩ rằng sau sự ra đi của các công ty nước ngoài, Nga sẽ bất lực. Nhưng như các nhà phân tích Trung Quốc đã nhấn mạnh, có một tình huống mà họ không tính đến.
“Mỹ và các nước phương Tây đã tính toán sai: cuộc sống của người dân Nga không trở nên hỗn loạn, họ không ngờ rằng Trung Quốc sẽ tặng Moskva một món quà lớn vào thời điểm quan trọng”, tờ NetEase viết.
Các doanh nhân Trung Quốc nhanh chóng thâm nhập thị trường Nga để lấp đầy khoảng trống. Những công ty nước ngoài rời đi chủ yếu liên quan đến lĩnh vực như thực phẩm, hóa chất gia dụng, quần áo, ô tô, điện thoại di động… trong tất cả các ngành này, Trung Quốc đều có thể thay thế một cách nhanh chóng.
Trung Quốc là nền kinh tế đang lên và rất quan tâm đến việc phát triển các thị trường mới đông dân số như Nga.
Đồng thời mối quan hệ giữa Moskva và Bắc Kinh ngày càng trở nên mạnh mẽ hơn, với việc giao dịch được thực hiện bằng đồng nội tệ của hai nước.
Tất cả điều này chứng tỏ cuộc sống của người dân Nga không phụ thuộc vào lệnh trừng phạt của phương Tây, Mỹ và các nước châu Âu đã tính toán sai, tờ báo Trung Quốc kết luận.
Theo Bộ Quốc phòng Trung Quốc, tàu khu trục tên lửa dẫn đường Nam Ninh của nước này cũng sẽ tham gia cuộc tập trận. Tập trận hàng hải mang tên “Security Bond-2023” là hoạt động tiếp nối các cuộc tập trận mà Trung Quốc, Nga và Iran tổ chức vào năm 2019 và 2022.
Vào cuối năm 2019, các cuộc tập trận tương tự giữa Trung Quốc, Nga và Iran đã diễn ra ở Ấn Độ Dương và biển Ả Rập. Thời điểm đó, phát ngôn viên của quân đội Iran Abolfazl Shekarchi cho biết mục tiêu là chống khủng bố và cướp biển. Vào năm 2022, cuộc diễn tập “Security Bond” bao trùm khu vực phía bắc của Ấn Độ Dương và có sự tham gia của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran.
Đầu tuần này, Bộ trưởng Quốc phòng Nga Sergei Shoigu cho biết sự hợp tác giữa Moskva và Bắc Kinh đã “đạt đến một cấp độ hoàn toàn mới”, nhấn mạnh mối quan hệ đối tác đóng giữa hai nước sẽ “ngăn chặn các hoạt động gây hấn của Mỹ và đồng minh ở châu Á – Thái Bình Dương”.
Cuối tháng 2, Trung Quốc đã tiến hành một cuộc tập trận hải quân khác với Nga và Nam Phi. Cuộc tập trận hải quân chung giữa Nga, Trung Quốc và Nam Phi, mang tên Mosi-2 diễn ra tại Ấn Độ Dương, kéo dài 10 ngày, kết thúc hôm 27/2.
Đây đã là lần thứ hai Nga, Trung Quốc và Nam Phi tiến hành tập trận hải quân chung. Theo Bộ Quốc phòng Nga, hải quân ba nước đã thành lập lực lượng đặc nhiệm hải quân đa quốc gia để tiến hành diễn tập giải cứu con tin, thực hiện chiến dịch cứu hộ trên biển. Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Nam Phi nhấn mạnh, Mosi-2 chính là nền tảng để ba nước trao đổi kiến thức quân sự, kỹ năng và kinh nghiệm tác chiến.
Hồi tháng 1, phát ngôn viên Nhà Trắng Karine Jean-Pierre nói rằng Washington bày tỏ “quan ngại về việc các quốc gia… tập trận chung với Nga” trong bối cảnh Moskva tiếp tục chiến dịch quân sự đặc biệt ở Ukraine.
Khoảng 12.000 binh lính Mỹ sẽ đến Philippines trong những tuần tới để tham gia cuộc tập trận Balikatan lớn nhất từ trước đến này giữa hai nước. Cuộc tập trận Balikatan sẽ bắt đầu từ ngày 11-28/4 tới tại nhiều địa điểm khác nhau trên lãnh thổ Philippines.
Lễ khai mạc cuộc tập trận Salaknib tại tỉnh Nueva Ecija.
Người phát ngôn Cuộc tập trận Balikatan 2023 Đại tá Michael Logico ngày 14/3 cho biết, khoảng 17.600 binh lính Mỹ và Philippines sẽ tham gia cuộc tập trận chung trong năm nay bao gồm 12.000 binh lính Mỹ và số còn lại từ Lực lượng vũ trang Philippines. Khoảng 100 binh lính từ Lực lượng phòng vệ Australia lần đầu tiên tham gia cuộc tập trận và cũng có quan sát viên từ Lực lượng phòng vệ Nhật Bản.
Theo ông Logico, đây chính thức là cuộc tập trận Balikatan lớn nhất nhằm tăng cường khả năng tương tác và phòng thủ. Đợt huấn luyện quân sự chung năm nay cũng bao gồm các cuộc tập trận về phòng thủ mạng và các bài tập bắn đạn thật. Quân đội Mỹ cũng sẽ đưa tàu và máy bay đến tham gia tập trận
Đề cập cuộc tập trận Balikatan năm nay diễn ra trong bối cảnh căng thẳng với Trung Quốc ở Biển Đông, ông Logico cho rằng mọi quốc gia đều có quyền thực hiện các cuộc diễn tập, huấn luyện trên lãnh thổ của mình và có quyền bảo vệ lãnh thổ của mình. Tuy nhiên các cuộc tập trận chung không nhằm mục đích khiêu khích với Trung Quốc mà để năng cao năng lực và khả năng sẵn sàng chiến đấu.
Hiện hơn 3.000 binh lính Mỹ và Philippines cũng đang tham gia cuộc tập trận hàng năm kéo dài 3 tuần có tên gọi là Salaknib tại tỉnh Nueva Ecija. Tướng Romeo Brawner – Tư lệnh lục quân Philippines cho biết, những diễn biến trong khu vực gần đây đã khiến Quân đội Philippines có lý do để chuyển trọng tâm từ an ninh nội địa sang bảo vệ lãnh thổ, với những thay đổi mang tính quyết định trong tư duy, năng lực của quân đội Philippines. Ngoài ra, Philippines cũng tăng cường phát triển các liên minh và quan hệ đối tác với các quốc gia có “cùng chí hướng”.
Ngày 13-3, Hàn Quốc và Mỹ đã khởi động cuộc tập trận quân sự chung lớn nhất trong 5 năm qua, dù Triều Tiên cảnh báo các cuộc tập trận như vậy có thể bị coi là “lời tuyên chiến”.
Theo Hãng tin AFP, cuộc tập trận chung Mỹ – Hàn mang tên “Lá chắn Tự do”, dự kiến kéo dài ít nhất 10 ngày kể từ hôm nay 13-3 và sẽ tập trung vào “môi trường an ninh đang thay đổi” do các hoạt động quân sự gia tăng của Triều Tiên.
Ông An Chan Il – nhà nghiên cứu điều hành Viện Thế giới về nghiên cứu Triều Tiên, nhận định cuộc tập trận “Lá chắn Tự do” này “sẽ rất khác, cả về chất lượng và số lượng, so với các cuộc tập trận chung trước đó diễn ra trong những năm gần đây”. Triều Tiên sẽ dựa làm cớ?
Ông Chun In Bum – một tướng quân đội Hàn Quốc đã nghỉ hưu, nhận định: “Triều Tiên sẽ dùng cuộc tập trận “Lá chắn Tự do” 2023 (của Mỹ – Hàn) để làm lý do giúp đoàn kết người dân của mình và dùng làm cái cớ để tiếp tục đầu tư vào vũ khí hủy diệt hàng loạt”.
Triều Tiên tăng tập trận, chuẩn bị cho ‘cuộc chiến thực sự’ Triều Tiên tăng tập trận, chuẩn bị cho ‘cuộc chiến thực sự’
“Có thể sẽ có thêm nhiều vụ phóng tên lửa với hình thức và quy mô khác nhau, thậm chí có cả thử hạt nhân” – ông dự đoán phản ứng của Triều Tiên. Washington và Seoul đã tăng cường hợp tác quốc phòng khi đối mặt với các hoạt động quân sự của Bình Nhưỡng. Trong những tháng gần đây, Triều Tiên đã tiến hành một loạt vụ thử vũ khí.
Trong động thái hiếm hoi, quân đội Hàn Quốc trong tháng này tiết lộ họ và các lực lượng đặc nhiệm của Mỹ đã tổ chức cuộc tập trận quân sự “Teak Knife” ngay trước cuộc tập trận “Lá chắn Tự do”.
Teak Knife bao gồm nội dung mô phỏng các cuộc tấn công chính xác vào các cơ sở quan trọng ở Triều Tiên. Triều Tiên luôn phản ứng mạnh
Tất cả các cuộc tập trận như vậy đều khiến Triều Tiên nổi giận. Bình Nhưỡng coi đây là cuộc diễn tập cho một cuộc tấn công nhằm vào Triều Tiên, đồng thời tuyên bố chương trình vũ khí hạt nhân và tên lửa của họ là để phục vụ mục đích tự vệ.
Sáng 13-3, Hãng thông tấn trung ương Triều Tiên (KCNA) cho biết cuối tuần qua Triều Tiên đã phóng hai “tên lửa hành trình chiến lược” từ một tàu ngầm ở vùng biển ngoài khơi bờ biển phía đông nước này.
KCNA dẫn “lập trường không đổi” của Triều Tiên về việc đối đầu với một tình huống trong đó “Mỹ và các lực lượng Hàn Quốc ngày càng lộ liễu hơn trong các cuộc diễn tập quân sự chống Triều Tiên”.
Sự hy sinh của 64 chiến sĩ hải quân Việt Nam trong cuộc chiến Gạc Ma mãi được ghi nhớ, song đó cũng là lời nhắc nhở về nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc và xây dựng lực lượng quân sự vững mạnh.
Thiếu tướng Nguyễn Hồng Quân – nguyên Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Quốc phòng, Bộ Quốc phòng
Ngày 14/3/1988, trong một cuộc chiến không cân sức, 64 chiến sĩ hải quân Việt Nam đã anh dũng hy sinh, nhiều người còn mãi nằm lại trong lòng biển khi chiến đấu bảo vệ đảo đá Gạc Ma, Cô Lin và Len Đao thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam.
Cuộc chiến không cân sức
Chia sẻ với báo Dân trí, Thiếu tướng Nguyễn Hồng Quân – nguyên Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Quốc phòng (Bộ Quốc phòng) nhìn nhận cuộc chiến Gạc Ma 35 năm trước thực chất là cuộc chiến giữa lực lượng vũ trang của Trung Quốc với bộ đội công binh của Hải quân Việt Nam.
Lúc đó công binh của Hải quân Việt Nam ra đảo để tôn tạo các vị trí và đó là việc làm hết sức bình thường, nhưng lực lượng vũ trang đối phương đã lợi dụng chuyện phía Việt Nam không có vũ khí để nổ súng gây thảm họa ở Gạc Ma.
“Đó là cuộc chiến không cân sức, bởi rõ ràng Việt Nam không chủ động đưa lực lượng quân sự ra để chiến đấu, không có tàu hải quân, không có vũ khí trang bị. Vì thế, chúng ta phải chịu tổn hại rất lớn”, ông Quân nói.
Còn theo PGS.TS Nguyễn Mạnh Hà, nguyên Viện trưởng Viện Lịch sử Đảng (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh), 14/3/1988 là ngày các chiến sĩ công binh Hải quân Việt Nam đi cắm cột mốc chủ quyền trên đảo Gạc Ma, Cô Lin và Len Đao. Nhưng quân đối phương khi ấy đã có ý đồ chiếm các thực thể đó.
Cuộc chiến diễn ra không cân sức khi lực lượng vũ trang của Trung Quốc có tàu chiến và nhiều loại vũ khí, còn các chiến sĩ công binh hải quân không có vũ khí, chỉ có súng bộ binh.
“Sau 35 năm nhìn lại vẫn thấy cuộc chiến Gạc Ma là một sự kiện đau xót, là sự tổn thất lớn lao với Việt Nam. Đến nay, hài cốt của nhiều chiến sĩ chưa tìm lại được. Đây là điều rất đau lòng”, ông Hà nhấn mạnh đất nước và nhân dân Việt Nam mãi mãi ghi nhớ và biết ơn, trân trọng sự hy sinh này.
Sau này, một vòng tròn bất tử đã được dựng lên trên đất liền để tưởng nhớ những chiến sĩ đã anh dũng hy sinh trên đảo Gạc Ma.
Tượng đài các chiến sĩ Gạc Ma và biểu tượng “Vòng tròn bất tử” nằm trong Khu tưởng niệm Chiến sĩ Gạc Ma ở Khánh Hòa.
“Vòng tròn bất tử từ cuộc chiến Gạc Ma tượng trưng cho sự đoàn kết. Hình ảnh các chiến sĩ tay nắm tay tạo thành vòng tròn thể hiện quyết tâm bảo vệ Tổ quốc. Vì vậy, vòng tròn bất tử sẽ mãi mang ý nghĩa lan tỏa để người dân đồng lòng bảo vệ chủ quyền biển đảo, chủ quyền đất nước”, theo PGS.TS Nguyễn Mạnh Hà.
Mềm mỏng nhưng kiên quyết trong bảo vệ chủ quyền
Nhấn mạnh sự hy sinh của 64 chiến sĩ ở Gạc Ma đã tô thắm truyền thống bảo vệ độc lập chủ quyền đất nước trước các thế lực lớn mạnh, PGS.TS Nguyễn Mạnh Hà cho rằng đó cũng là lời nhắc nhở chúng ta phải luôn chủ động, cảnh giác trong cuộc chiến bảo vệ Tổ quốc.
Ngoài giáo dục ý thức truyền thống lịch sử, ông cho rằng Việt Nam cần phải tăng cường phương tiện, vũ khí, trang bị để bảo vệ đất nước vì “muốn bảo vệ đất nước phải có thực lực vững mạnh”. Đặc biệt với các lực lượng tham gia bảo vệ chủ quyền đất nước ở cả trên bộ, trên không và trên biển, theo ông Hà, đều cần có đầu tư xứng đáng.
Song trong bảo vệ chủ quyền, ông Hà lưu ý không chỉ dùng biện pháp đối đầu mà trong giai đoạn hiện nay cần hướng tới các giải pháp đối thoại trên cơ sở có lý có tình, có cơ sở thực tế.
“Độc lập chủ quyền của đất nước không thể đem ra trao đổi, nhưng chúng ta cần có sách lược đàm phán làm sao để bảo vệ chủ quyền đất nước mà không để xảy ra chiến tranh”, ông Hà nhấn mạnh.
Thiếu tướng Nguyễn Hồng Quân nói sự hy sinh của 64 chiến sĩ trong cuộc chiến Gạc Ma sẽ luôn được nhân dân ghi nhớ. Nhưng sự hy sinh ấy cũng nhắc nhở chúng ta về nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền thiêng liêng của Tổ quốc, gồm cả chủ quyền trên đất liền và vùng trời, vùng biển.
Bài học đầu tiên và then chốt, theo Thiếu tướng Nguyễn Hồng Quân, chúng ta phải luôn thấm nhuần tư tưởng “kiên quyết, kiên trì giữ vững độc lập chủ quyền của đất nước”. Muốn làm được điều đó, phải ưu tiên, tập trung xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân, và quan trọng là xây dựng lực lượng quân sự vững mạnh.
Trong mối quan hệ đối ngoại, chuyên gia quốc phòng Nguyễn Hồng Quân cho rằng Việt Nam cần tiếp tục củng cố mối quan hệ láng giềng, đoàn kết, hữu nghị với nhân dân các nước, trong đó có Trung Quốc. “Điều này rất quan trọng vì đây là bức tường thành trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”, theo lời ông Quân.
Đặc biệt, Việt Nam cần tận dụng, không bỏ lỡ cơ hội thúc đẩy quan hệ với Mỹ và các nước lớn khác, để nước ta không bị kẹt trong cuộc cạnh tranh, đối đầu giữa các nước. “Việt Nam phải luôn giữ thế cân bằng trong mối quan hệ với các nước”, ông Quân nói.
Trong bối cảnh hiện nay, vị chuyên gia nhận định tình hình biển đảo chưa phải đã yên, nên chuyện giữ gìn quan hệ láng giềng với các nước phía Tây, Tây Nam và các nước trong khối ASEAN rất quan trọng, nhằm tạo động lực mới của ASEAN, đoàn kết, thống nhất để có giải pháp chung cùng xây dựng bộ quy tắc ứng xử trên biển.
Một nhiệm vụ quan trọng khác được nguyên Viện phó Viện Chiến lược Quốc phòng nhấn mạnh là xây dựng lực lượng vũ trang, trong đó có một số lực lượng trực tiếp tác chiến trên biển như hải quân, cảnh sát biển… “Các lượng này phải được trang bị vũ khí hiện đại, cập nhật năng lực về pháp luật để giữ chủ quyền của Việt Nam trên biển theo đúng Công ước Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982”, ông Quân nhấn mạnh.
Ông cho biết Việt Nam đang có chủ trương phát triển hải đội dân quân và hiện 50% số tỉnh có biển đã chủ trương thành lập lực lượng này; nhưng việc đầu tư, huấn luyện cũng như có phương án thực thi bảo vệ chủ quyền, phối hợp tác chiến giữa các lực lượng cần tiếp tục hoàn thiện để nâng cao sức mạnh bảo vệ Tổ quốc trên biển.
Khẳng định thế mạnh của Việt Nam trong các cuộc chiến đấu từ xưa đến nay là thế mạnh lòng dân, ông Quân nêu rõ điều này tiếp tục được phát huy trong giai đoạn hiện nay, đặc biệt khi công cuộc phòng chống tham nhũng của Đảng rất quyết liệt và đạt nhiều kết quả tích cực. Vì vậy, ông cho rằng cần đẩy mạnh công cuộc phòng chống tham nhũng để lấy lại niềm tin của người dân, giúp người dân tin vào Đảng và tin vào sức mạnh của chế độ.
